talawas blog

Chuyên mục:

Đào Hiếu – Cách mạng không phải của riêng ai: Trả lời Tôn Vân Anh

22/09/2009 | 7:05 sáng | 16 Comments

Tác giả: Đào Hiếu

Category: Chính trị - Xã hội
Thẻ: > >

talawas – Trước những sự kiện chính trị dồn dập liên quan đến các nhà hoạt động dân chủ, các nhà bất đồng chính kiến, các nhà nghiên cứu độc lập, các blogger và nhà báo tại Việt Nam trong thời gian qua, những người quan tâm trong và ngoài nước đã bày tỏ nhiều quan điểm, nhận định khác nhau, thậm chí xung khắc nhau nặng nề. Chúng tôi cho rằng việc những quan điểm khác nhau như vậy có cơ hội xuất hiện là dấu hiệu tốt cho tiến trình nhận thức chính trị chung của tất cả các bên liên quan, trong đó có “số đông thầm lặng” không trực tiếp tham gia phát ngôn.

Trong tinh thần ấy, chúng tôi chuyển đến độc giả tranh luận giữa nhà báo Tôn Vân Anh, một nhà hoạt động dân chủ và nhân quyền thuộc thế hệ trẻ sống tại Ba Lan, một năm trước từng bị Đại sứ quán Việt Nam tại Ba Lan từ chối cấp / đổi hộ chiếu mới, vì “đã có những hoạt động đi ngược lại lợi ích của Nhà nước, nhân dân Việt Nam và quan hệ truyền thống Việt Nam – Ba Lan”, và nhà văn Đào Hiếu, nổi tiếng với những tác phẩm và bài viết công khai phê phán sự biến chất của chế độ cách mạng mà ông từng tham gia đấu tranh cho nó, và mới đây đã tuyên bố phải đóng cửa trang web Lề Bên Trái (www.daohieu.com) được nhiều người quan tâm của mình dưới sức ép của công an Việt Nam.

_______________

(Xem bài “Ý kiến về công an, Đào Hiếu và thường dân” của Tôn Vân Anh)

Tôn Vân Anh: Trong bài trả lời phỏng vấn mới đây của nhà văn Đào Hiếu xung quanh việc anh phải đóng cửa trang web, dưới sức ép công an, trong phong trào được anh gọi là “đầu hàng tập thể”, điều kì lạ nhất là anh “không biết trách ai” trong khi mọi việc đã quá rõ ràng.

Đào Hiếu: Khi tôi nói ”không biết trách ai” sau khi đã nêu một loạt so sánh những người ”tranh đấu” trước đây và bây giờ, có nghĩa là đã biết kẻ đáng trách rồi.

Đó là: bộ máy kìm kẹp đã làm quần chúng không tổ chức được lực lượng, đó là nền giáo dục và hệ thống tuyên truyền đã làm cho một bộ phận đông đảo lớp trẻ suy nghĩ một chiều, chấp nhận chế độ hiện có như một lẽ đương nhiên không cần phải đặt vấn đề thay đổi. Đó là sự thụ động của một số trí thức, không dám dùng kinh nghiệm và sự hiểu biết của mình để làm thay đổi lối suy nghĩ một chiều của lớp trẻ và sự liệt kháng trong quần chúng. Đó là sự thờ ơ đến khó hiểu của các tổ chức nhân quyền, dân chủ ở bên ngoài Việt Nam, họ phản ứng chiếu lệ trước các vụ bắt bớ, như thể họ đã có thỏa thuận ngầm với chính quyền Việt Nam.

Đó là những người đang sống trong những xã hội rất an toàn (như Mỹ, châu Âu…) tự cho mình cái quyền bình phẩm, đòi hỏi những người đang đấu tranh trong nước phải thế này phải thế kia, giống hệt những khán giả trên đấu trường La Mã ngày xưa ngồi trên khán đài ngất ngưởng xem các nô lệ đấu với sư tử. Họ rung đùi thưởng thức trận đấu dã man và không cân sức ấy, họ vỗ tay để khen hoặc la ó để chê mặc dù họ không hề phải bỏ tiền để mua vé vào xem những trận đấu mà trong đó người giác đấu phải trả bằng sinh mạng của mình.

Thái độ đó không những đáng trách mà còn quá tàn bạo.

Tôn Vân Anh: Nếu coi phát biểu của anh Đào Hiếu là tiêu biểu cho suy nghĩ của một số người thì những người ấy nên xác định lại vị trí của mình trong cuộc chiến, sau khi đã xác định được đối phương.

Đào Hiếu: Vậy chị Tôn Vân Anh đã xác định vị trí của mình trong cuộc chiến chưa? Chị đang ở trên khán đài hay đang ở dưới sân với bầy sư tử?

Tôn Vân Anh: Muốn hay không, trí thức vẫn là bộ phận không rời của đội quân luôn cần chất xám, đạo đức và minh khôi. Vai trò trí thức khác với vai trò thường dân.

Người trí thức Việt Nam nên biết ơn người dân vì họ đã làm hết bổn phận của dân, trong xã hội độc tài. “Chị buôn bán ngoài chợ, phu xe xích-lô, công chức. Họ đều nhìn thấy vấn đề hết.” Như vậy đã là quá nhiều! Còn muốn gì hơn nữa? Hãy biết ơn họ, những người buôn bán ngoài chợ, những anh xích-lô, công chức đã nhìn thấy vấn đề! Không nên dè bỉu, dù chỉ tức thời, là họ “ít đọc”, “không thể hiện bức xúc”… Thà nói toạc: “Thường dân ơi, hãy vẹn toàn cho trí thức nhẹ nợ” có phải dễ nghe hơn?

Đào Hiếu: Những ai từng hoạt động trong các phong trào quần chúng đô thị trước đây đều biết rằng: cái mà cách mạng cần không phải là ”nhìn thấy vấn đề”, không phải là những rầm rì chửi bới chế độ của quần chúng ngoài xã hội. Kiểu phản kháng như thế chỉ mới ở tầm mức ”xả xú báp” tầm mức ”van xì hơi” mà thôi.

Cách mạng cần họ CÙNG xuống đường, cần họ CÙNG đổ máu, cần họ tiếp tế quần áo, cơm gạo, đạn dược, cần họ cống hiến con ruột của mình cho tổ quốc và cống hiến cả sinh mạng mình nữa. Thời trước, quần chúng đã từng làm như vậy và đã góp phần quan trọng cho thắng lợi cuối cùng. Trong văn học cũng như trong âm nhạc Việt Nam thời ấy đã có biết bao nhiêu tác phẩm ca ngợi sự hy sinh, sự dấn thân quên mình của quần chúng. Họ đã nhảy xuống đấu trường cùng với những người giác đấu để chống lại bầy sư tử.

Cách mạng không phải của riêng ai, cách mạng là sự nghiệp của cả dân tộc do vậy không nên đặt vấn đề ai phải cám ơn ai.

Tôn Vân Anh: Việc lên tiếng, thể hiện bức xúc chẳng bao giờ là việc của số đông hay hầu hết người dân, một khi xã hội chưa dân chủ. Đó là việc của trí thức, nhà báo – những công cụ có bổn phận nói lên những gì người dân không làm được.

Đào Hiếu: Làm cách mạng mà chỉ có trí thức lên tiếng thôi thì chỉ là ảo tưởng. Sự lên tiếng của trí thức chỉ có tác dụng thức tỉnh (nếu quần chúng chịu đọc, chịu nghe). Chính quần chúng (bao gồm cả lực lượng vũ trang) mới quyết định thắng lợi. Phải 3 mặt giáp công gồm chính trị (báo chí, tuyên truyền, quần chúng xuống đường rầm rộ, kéo dài trong nhiều ngày, đưa các yêu sách và đòi hỏi phải thực hiện cho bằng được các yêu sách), quân sự (mở các trận đánh, các chiến dịch quân sự) và ngoại giao (sự hỗ trợ bằng biện pháp ngoại giao từ các nước trên thế giới).

Hiện nay ở Việt Nam cả ba mũi ấy đều gần như không có (mũi thứ nhất hiện chỉ mới tồn tại trên chữ viết). Chúng ta có thể thắng giặc bằng những bài báo, bằng những lời đàm tiếu ngoài chợ, trên vỉa hè, trong xóm lao động sao? “Như vậy là quá nhiều” sao?

Tình hình Việt Nam hiện nay khác xa với tình hình Đông Âu thời Gorbachev. Đông Âu có truyền thống dân chủ lâu đời và quan trọng nhất là Liên Xô tan rã. Nếu hiện nay Trung Quốc cũng tan rã như Liên Xô thì Việt Nam cũng sẽ sụp đổ theo rất nhanh.

Tôn Vân Anh: Trong trường hợp trí thức từ bỏ bổn phận xã hội của người trí thức mà vẫn không biết trách ai, có thể tự trách mình.

Đào Hiếu: Đóng cửa một trang web không có nghĩa là từ bỏ bổn phận xã hội.

Cuối cùng, để kết thúc bài trả lời, tôi xin mạn phép trích ra đây một trong số những thư của độc giả Việt Nam đã gởi cho tôi để chia sẻ và động viên tôi trong những ngày khó khăn này. Bức thư viết:

Gửi anh Hiếu,

Sinh sau 1975, tôi tự nhận tên mình là “1VN – Một Việt Nam”, để mong, để thúc đẩy sự đồng thuận, sự hòa giải trong 1 dân tộc đầy hận thù lịch sử, bất đồng hệ tư tưởng, không cùng mục tiêu.

Tôi có thói quen sau khi dùng cơm trưa văn phòng, tôi đều vào các web thời sự, chính trị, xã hội,… xem thông tin. 1 tuần vừa qua, nhiều lần vào daohieu.com, cả vượt tường lửa nữa, tôi đều không xem được. Biết là đang có “vấn đề”, và sau khi đọc “Sự đơn độc đáng sợ” thì tôi hiểu, và cảm thông với anh.

Tôi cũng thường cảm thấy mình “lưu vong” trên chính quê hương mình, đất nước mình. Một đất nước đã lựa chọn nhầm “minh chủ”, trong thời khắc giao thời kết thúc chiến tranh thế giới thứ II. Một director thiếu tầm nhìn chọn nhầm direct.

Thật buồn khi tôi cũng như những người nông dân, công nhân, tiều thương, trí thức,… mà anh đã gặp. Ai cũng biết, nhưng phần lớn không coi đó là chuyện của mình. Những người thường cập nhật thông tin thì biết hơn 1 chút, nhưng “hèn”.

Tôi sắp có con, tôi rất lo lắng 10-20 năm sau nó sẽ sống trong 1 xã hội như thế nào? Rồi dân tộc đáng thương hại này sẽ đi tiếp hiện tại như xã hội CS TQ đầy mâu thuẫn, hay thay đổi như Iraq chỉ thích sống dưới ách độc tài hơn là ăn cơm dân chủ. Một dân tộc đáng thương, một đất nước nghèo hèn trên tài nguyên giàu có, địa chính trị thuận lợi.

Tôi rất hiểu tâm tư, sự đơn độc, “lưu vong” trên chính quê hương mình của anh.

Chúc anh thanh thản.

1VN

Bình luận

16 Comments (bài “Đào Hiếu – Cách mạng không phải của riêng ai: Trả lời Tôn Vân Anh”)

  1. Chào ông Nguyên Khôi,

    Khi nói rằng mình hiểu ý của ông, thì tôi đã nhận biết được ông phản ứng với ông Đào Hiếu vì cái gì và tôi không hề phê bình ông trong chuyện đó. Giả định của tôi : ông là một người Việt Nam đang định cư ở nước ngoài và khá quan tâm đến tình hình trong nước.

    Sau đó tôi viết :

    “Do đó, việc chỉ trích thái quá đối với cá nhân ông Đào Hiếu sẽ gây ảnh hưởng xấu đến nhiệt tình của không ít người.”

    Đây là một nhận xét chung, không nhằm vào comment của ông. Chỉ là tôi không thích sự mỉa mai cay độc của một số vị nhằm vào quá khứ của ông Đào Hiếu, như thể họ vẫn còn khó chịu bởi ấn tượng rằng ông này nguyên là một người cộng sản.

    Góp ý, nhận xét, phê bình một cách thẳng thắn về cách thức đấu tranh của ai đó là điều nên làm. Còn đem nhau ra châm biếm, giễu cợt thì thật đáng chê trách.

  2. Phùng Tường Vân viết:

    “Giữa phố đông nhồn nhột sau gáy”

    Thuở trước khi thấy Đào Hiếu cùng các bạn của anh xuống đường một hai nhằm xóa cho nhanh các chế độ của miền Nam (VNCH), đối diện với Cảnh Sát các anh nhiều khi còn có khà năng lượm lựu đạn cay chưa kịp nổ ném trả lại, một đôi lần chứng kiến cái hoạt cảnh ấy tôi vẫn tự nhủ dù có phải chết để bảo vệ cái chế độ mà các anh nguyền rủa không ngớt ấy, cũng là rất đáng.

    Ngày nay, bằng trang mạng mong manh của anh, anh lại tiếp tục con đường phản kháng vì anh hẳn đã mau chóng nhận ra rằng cái chế độ mà các anh mơ ước, hiến cả một thời thanh xuân cho nó, nó đã hiện nguyên hình một chế độ quá ghẻ lở, cực kỳ tanh hôi và hiểm nghèo hơn nó không từ bỏ một khả năng nào giúp nó trụ lại trên bàn tiệc làm nên bởi máu xương dân tộc, kể cả khả năng bán nước.

    Tôi tự hỏi,ngày xưa các anh không sợ lựu đạn cay,vòi rồng xịt nước vậy thì ngày nay đang chủ trương một trang mạng có cái gì khiến anh sợ hãi và khai tử nó cái rụp, và tôi hiểu ra cái chế độ hiện nay nó có cái khả năng vô hạn làm cho ta sợ hãi, như Hoàng Hưng, người vừa giới thiệu người cộng sản “thiện ý” Tống Văn Công bằng những ngôn từ nhiệt tình, ấy là cái khả năng khiến cho những người như anh sẽ phải chịu cái ám ảnh hãi hùng “giữa phố đông nhồn nhột sau gáy” và tôi rất thông cảm và đó cũng là chính cái lý do chúng tôi, những thanh niên miền Nam đã rất ý thức hy sinh để bảo vệ cái miền đất tử tế, hiền hoà ấy.

  3. Nguyên Khôi viết:

    Thưa ông Sacroyant Nguyen,

    Trong bài phản hồi thứ nhất, tôi chỉ trích ông Đào Hiếu ở phạm vi ông ta “quơ đũa cả nắm” trong việc trách móc bởi vì một thức giả không nên làm như thế. Tôi không hề chỉ trích cá nhân ông Đào Hiếu. Mong ông phân biệt được sự khác biệt.

    Riêng ở khía cạnh thế nào là “chỉ trích quá” thì tôi thấy nó rất lờ mờ bởi vì sự chỉ trích có thể “quá” đối với ông và một số cá nhân lại không “quá” đối với tôi và một số người khác. Với tôi, sự ảnh hưởng đến “nhiệt tình của một số người” không quan trọng bằng sự thật và mức độ chính xác và giá trị của một nhận định từ một vị được xem là đáng kính. Tôi thiển nghĩ, chính những nhận định sai lạc, thiếu chính xác của một người được xem là đáng kính mới tạo ảnh hưởng đến “nhiệt tình của một số người” chớ chẳng phải sự phê bình xảy ra sau khi vị đáng kính ấy phát biểu một cách đáng bị phê bình.

    Trong bài phản hồi thứ nhì, tôi gởi trực tiếp đến ông bởi vì hai điểm: thông cảm và cô đơn mà ông đưa ra để “bào chữa” cho việc “quơ đũa cả nắm” trong nhận định của ông Đào Hiếu. Tôi đã không viết nhiều bởi vì e thừa thãi và bởi vì tin chắc ông sẽ hiểu những gì tôi viết. Tuy vậy, trong phản hồi mới nhất của ông, ông lại đề nghị không nên “chỉ trích quá” cá nhân ông Đào Hiếu nên tôi nghĩ nên kèm thêm vài dòng cho nó rõ hơn.

    Với tôi, tìm kiếm sự thông cảm không phải là hành động nhận xét sai và mạt sát một đám người này để tìm sự thông cảm của một đám người khác. Sự thông cảm ấy rất gượng ép và phản cảm nếu như không muốn nói là tội nghiệp.

    Với tôi, cô đơn là trạng thái rất cá nhân và nó không phải là lý do để đổ lỗi hoặc lên án một đám người nào đó một cách vô căn cứ và bừa bãi; nhất là đối với một vị thức giả. Hơn nữa, tự cho nỗi cô đơn của mình quá lớn so với những nỗi cô đơn khác (đặc biệt là những nỗi cô đơn của những kẻ mà tôi đã đưa ra trong phản hồi trước) là chuyện hợm hĩnh và buồn cười. Bởi thế, nếu ông dùng nó để “bào chữa” cho ông Đào Hiếu thì không chừng nó sẽ làm cho ông Đào Hiếu bị… tệ hơn là tốt hơn.

    Chào ông.

  4. tracy viết:

    Giai phong thân mến,

    Thấy GP viết mà không có người đáp ứng, tôi xin mạn phép trả lời cho em một số thắc mắc của em bằng kinh nghiệm của người đi trước vì tôi cũng đã từng ngồi học dưới mái trường XHCN như em trước khi qua ngoại quốc.

    1/ Sự khác biệt về suy nghĩ giữa em và các bạn do môi trường sinh sống khác nhau. Em lớn lên từ VN được giáo dục khác trong khi các bạn em ở nước ngoài dĩ nhiên phải có ý kiến khác. Cái đó gọi là “culture gap”.

    2/ Tự ái của một con người: khi các bạn em phê bình những điều không tốt của xã hội VN đương thời, cái xã hội mà em vừa thoát ra nhưng chưa dứt bỏ được nên phản ứng lại vì có thể em lầm rằng họ đã bị “Mỹ hoá” mà quên nguồn gốc, còn các bạn của em lầm rằng em là một VC con bị nhồi sọ.

    3/ Yêu gia đình hay yêu quốc gia?

    Cái đó chỉ là một thôi em ạ, đó là tình yêu thương xuất phát của những người cùng dòng máu, cùng chia sẻ ngọt bùi, đã chắt chiu cho em những kỷ niệm, đã nuôi sống em. Đó cũng chính là lý do em sẽ thấy các bạn của em sẽ yêu đất nước Hoa Kỳ như yêu đất nước VN vì đây là nơi họ sinh ra và lớn lên, đã nuôi dưỡng họ, là nơi có những căn nhà mà họ có những kỷ niệm buồn vui với gia đình và bạn bè, và họ cũng yêu VN vì cha mẹ, tổ tiên của họ là người VN, do đó em sẽ không thể đòi hỏi họ yêu nước VN hơn là yêu đất nước mà họ đã sinh ra và lớn lên.

    Dùng lòng yêu gia đình mà giai cấp thống trị để đe doạ thử thách lòng yêu nước của những người đấu tranh, dập tắt những tư tưởng chống đối đó mà đảng CS và nhà nươc VN hiện nay đang áp dụng nhưng ở mức đe doạ toàn dân chứ không chỉ riêng cho những nhà đấu tranh dân chủ hay chống bọn bành trướng Bắc Kinh trong vu6 bauxite hay vụ Hoàng Sa-Trường Sa, đó cũng chính là lý do mà em đã nói là không muốn dính vào vì sợ liên hệ đến gia đình còn ở lại VN. Nhưng chính vì lòng yêu gia đình mà các vị đấu tranh đấy đã đứng lên, họ sợ con cháu họ sẽ bị đồng hoá bởi bọn Tầu mà lịch sử đã chứng minh rằng một khi bọn tầu đô hộ, chúng tàn nhẫn vô cùng (họ tàn nhẫn ngay cả người dân cùng khổ của họ thì đừng mong họ nhân từ với người dân của đất nước nô lệ) và chúng ta đã phải mất bao nhiêu thế hệ, bao nhiêu xương máu mới giành lại đất nước từ tay bọn chúng.

    Tôi mong rằng những sự khác biệt giữa em và các bạn dần dần sẽ qua một khi em đã hoà nhập vào cuộc sống nơi đất người , cũng như các bạn em có thời gian để hiểu em hơn.

    Chúc em học hành thành công nơi xứ người và vẫn yêu thương đất nước Việt Nam mãi mãi.

  5. Thưa ông Nguyên Khôi,

    Tôi hiểu ý của ông. Bên cạnh đó tôi hoàn toàn tán thành ý kiến của ông huythuanvu khi ông ấy nói rằng nhà văn Đào Hiếu là người đại diện cho một tầng lớp tiến bộ trong xã hội. Do đó, việc chỉ trích thái quá đối với cá nhân ông Đào Hiếu sẽ gây ảnh hưởng xấu đến nhiệt tình của không ít người.

    Với tôi, ông Đào Hiếu trước hết là một nhà văn có tài, có trách nhiệm, có lương tâm. Ông không im lặng dù biết rằng im lặng tốt hơn cho ông. Thấy chuyện bất bình thì ông lên tiếng phản kháng với bầu nhiệt huyết vẫn còn nóng hổi như thời thanh xuân ngày nào ông đã vô tư đi theo lá cờ ĐCS.

    Hy vọng những kiến giải có tình có lý của bạn GiaNam cùng các ông Lê Diễn Đức, huythuanvu sẽ giúp ông Đào Hiếu đánh giá lại tình thế và không quá bi quan sau vụ áp bức mà ông là nạn nhân.

  6. huythuanvu viết:

    Cách lý giải của bác Đào Hiếu có thể làm vừa lòng người này, không vừa lòng người khác. Chuyện đó là tất nhiên! Nhưng những gì bác Hiếu đã làm đủ để khẳng định những người như bác Hiếu đại diện cho một tầng lớp tiến bộ trong xã hội. Chính quyền chả bao giờ “ưa” những lớp người này. Bởi họ luôn thúc bách chính quyền phải “đổi mới”, theo một nghĩa nào đó là chia sẻ quyền lực cho nhân dân (trước hết là cho tầng lớp trí thức như bác Hiếu). Cũng đồng nghĩa với việc chia sẻ lợi ích vật chất, “minh bạch hóa” mọi hoạt động của chính quyền.

    Nhưng cũng có thể nói, những người như bác Hiếu là thuộc nhóm những người cấp tiến. Những vấn đề bác nêu ra ai (nhiều tầng lớp nhân dân) cũng thấy. Nhưng họ không nhận thấy một sự bức bách phải thay đổi một sớm một chiều. Hoặc họ cho rằng chưa thể làm được gì. Cách mạng bao giờ cũng có mục tiêu làm thay đổi cơ bản trật tự xã hội. Cách mạng cũng chỉ nổ ra khi có thời cơ nhất định. Mà một trong những thời cơ của cách mạng là sự đồng thuận của đông đảo quần chúng với mục tiêu của cuộc cách mạng. Ở thời điểm này có lẽ điều kiện ấy chưa xuất hiện! Điều đó thực sự làm các nhà dân chủ “nản lòng”.

    Nếu có ai đó bảo rằng: Tiến trình dân chủ ở Việt Nam đang có những bước tiến bộ đáng kể, chắc sẽ có nhiều người phản đối kịch liệt. Nhưng tôi vẫn cho rằng, tiến trình đó vẫn đang phát triển, mà tốc độ phát triển phụ thuộc vào tất cả các tầng lớp trong xã hội. So với Châu Âu, Châu Mỹ thì dân chủ Việt Nam còn một khoảng cách dài, nhưng so với những năm sau khi thống nhất đất nước thì bước tiến trong quá trình “dân chủ hóa” là không thể phủ nhận.

    Có hai xu thế đang trái ngược nhau: Thứ nhất, đến những năm gần đây, các nhân vật đương chức ra mặt phản đối chính quyền như bác Trần Xuân Bách, Trần Độ, Nguyễn Hộ… càng ít đi; mà phần lớn các vị chỉ lên tiếng sau khi “chấp chính”, đã nghỉ hưu mới bày tỏ bất bình với chính quyền đương thời dưới dạng hồi ký hay thư ngỏ… Tuy vậy, dù dưới hình thức nào thì cũng chỉ “rộ” lên (cũng chủ yếu trong giới trí thức, văn sĩ) một thời gian rồi tất cả lại chìm vào… quên lãng.

    Thứ hai, trong giới trí thức, văn sĩ ngày càng xuất hiện nhiều tiếng nói khảng khái đòi hỏi quá trình dân chủ hóa đất nước phải “tăng tốc” (trong đó nhiều trí thức trẻ, được đào tạo ở nước ngoài). Cũng tương tự, kết cục phần đông các vị này bằng cách này hay cách khác cũng “cúi đầu nhận tội” và xin “hưởng lượng khoan hồng”.

    Trong cả hai trường hợp trên, phản ứng của quần chúng nhân dân còn ở mức độ rất khiêm tốn. Rõ ràng rằng, dù có khuyết này tật kia (như một lẽ đương nhiên), nhưng chính quyền còn rất mạnh. Các lực lượng dân chủ mới chỉ là những nhân tố tích cực, khách quan, đối trọng, thúc đẩy (hoặc mới chỉ là đòi hỏi) chính quyền phải hoàn thiện hơn lên.

    Chính vì vậy, tôi cho rằng khái niệm “cách mạng” bác Đào Hiếu dùng trong trường hợp này là hơi “thái quá”.

    Từ một nước phong kiến lạc hậu, trải qua nhiếu năm chiến tranh, nhiều năm bị “phong tỏa” với thế giới rồi đột nhiên nền văn minh nhân loại “òa” vào nước ta. Đúng như nhận định của tỷ phú Soros, dòng chảy của Tư bản thì không có biên giới, nhưng văn hóa của mỗi nước lại bị ngăn cản bởi đường biên giới mỗi quốc gia. Còn tôi thì cho rằng, dù không có biên giới quốc gia thì việc chuyển đổi nhận thức, xây dựng một nền văn hóa mới không thể một sớm một chiều. Có một phóng viên nước ngoài phỏng vấn một người nông dân Campuchia sau 3 năm nước này gia nhập WTO về dân chủ. Người nông dân trả lời đại thể là: dân chủ ư? Tôi cũng nghe thấy nói từ lâu rồi đấy, nhưng tôi cũng không thấy nó ra làm sao!

    Dân trí nào, nhà nước đó. Theo tôi mọi chuyện vẫn đi theo đúng quy luật.

  7. Lê Diễn Đức viết:

    Anh Đào Hiếu nói rằng, cuộc cách mạng không phải của riêng ai thì đúng rồi, cho dù cuộc cách mạng đó được cộng thêm với tính từ gì đi nữa, dân chủ, xã hội hay giải phóng dân tộc, vân vân.

    Nhưng từ kinh nghiệm các cuộc cách mạng dân chủ tại các nước cựu cộng sản Trung và Đông Âu – giống như Adam Michnik, một cựu hạt nhân lãnh đạo của Công đoàn Đoàn kết Ba Lan, hiện là Tổng biên tập nhật báo “Gazeta Wyborcza” lớn nhất Ba Lan – nói: “Mọi cuộc cách mạng đều từ trên xuống”.

    Các phong trào Hiến chương 77, Công đoàn Đoàn kết (CĐĐK) mà tiền thân của nó là Ủy ban Bảo vệ Công nhân (KOR), cuộc cách mạng Cam (Ukraine), cách mạng Hoa Hồng (Gruzia)… đều do các nhà trí thức chủ trương sáng lập và là bộ óc lãnh đạo, vận động quần chúng xuống đường tranh đấu, tạo nên một phong trào rộng khắp. Ngay như Lech Walesa, thủ lĩnh CĐĐK xuất thân từ thợ điện, là một nhân tố cần thiết cho cuộc vận động, nhưng mang tính biểu tượng nhiều hơn, không phải là người hoạch định chính sách chiến lược, mà do một bộ tham mưu gồm các nhà văn, luật gia, sử gia như Mazowiecki, Geremek, Kuron, Michnik, Olszewski, Kaczynski, v.v…

    Tôi không đồng ý với nhận xét của anh Đào Hiếu rằng, những người sống ở nước ngoài yên thân ở Mỹ hay châu Âu cho mình cái quyền đòi hỏi những người tham gia tranh đấu trong nước phải thế này hay thế khác, lại càng không phải ngồi trên khán đài của Colosseum xem gladiators đấu với sư tử.

    Thứ nhất, cuộc tranh đấu giành cho dân chủ cuả Việt Nam không phải của riêng những người tranh đấu trong nước, mặc dù họ là những người cao quý, rất đáng trân trọng và cần được sự hỗ trợ hơn là chê bai. Tuy nhiên họ không thể là thánh nhân, là vùng cấm để người khác không có quyền xem xét, phê phán những sai lầm của họ, nếu có. Với những người dấn thân làm chính trị lại càng phải chấp nhận sự phán xét của dư luận như một việc tự nhiên. Sự phê phán đúng sẽ giúp cho họ nhiều hơn là gây tác hại.

    Người Ba Lan ở nước ngoài có tới mười mấy triệu, riêng người Mỹ gốc Ba Lan đã gần 10 triệu, đông hơn người Việt ở hải ngoại rất nhiều, nhưng suốt trong thời gian tranh đấu chống cộng sản, họ không lập ra một đảng phái nào mà chỉ nằm trong một khối “Polonia” (có thể tạm gọi là người Ba Lan hải ngoại), họ lobby mọi nơi có thể, xin tiền và chuyển rất nhiều tiền, tài liệu, sách báo, tạp chí, các phương tiện ấn loát, truyền thanh về cho phong trào trong nước. Tạp chí “Kultura” phát hành ở Paris và radio “Châu Âu Tự Do’ đặt ở Tây Đức là hai cái gai chướng nhất của CS Ba Lan, góp phần quan trọng vào sự sụp đổ chế đổ CS Ba Lan. Không có lực lượng này phong trào Công đoàn Đoàn kết đã không thể tồn tại.

    Cộng đồng người Việt ở hải ngoại cũng đã và đang có những giúp đỡ và đóng góp quan trọng đối với những người trong nước, đặc biệt trong vấn đề chuyển tải thông tin, vận động dư luận quốc tế. Chỉ rất đáng tiếc rằng, người Việt có quá nhiều tổ chức, phe phái nên bị chia rẽ, không kết thành được một phong trào chung để hỗ trợ một cách có hiệu quả không những tinh thần mà cả vật chất cho người trong nước.

    Rất chia sẻ với nỗi buồn của anh Đào Hiếu vì phải “bó tay.com” với trang web của mình, nhưng mong anh đừng thất vọng đến mức không biết trách ai, anh vẫn còn nhiều nơi khác để thể hiện tiếng nói chính đáng của mình. Tôi rất thích những bài viết của anh trên Talawas hay BBC. Đấy chính là sự đóng góp của anh cho tiến trình dân chủ. Tùy theo hoàn cảnh, chúng ta chẳng ai có quyền bắt ai, mỗi người hãy đóng góp theo khả năng mà mình thấy rằng đúng với lương tâm và nhân cách, cũng như trách nhiệm của cá nhân mình với đất nước.

    Viết cũng là một sự đóng góp. Chưa có cuộc cách mạng nào trong thế kỷ XX mà không cần đến tuyên truyền, tư tưởng và học thuyết, kể cả cái học thuyết do ông Karl Marx nghĩ ra làm chúng ta khốn khổ đến giờ này. Những tư tưởng và học thuyết ấy do những người biết viết tạo nên anh Đào Hiếu ạ!

  8. GiaNam viết:

    Trái tim tôi đứng về phía ông Đào Hiếu. Không biết ngày trước (1975) ông làm gì, nhưng bây giờ ông cũng là một người cất lên tiếng nói phản đối những cái xấu xa của chính quyền VN. Và ông có vẻ thất vọng vì thấy mình cô đơn trên con đường đấu tranh chống độc tài hiện nay.

    Nhưng bộ óc của tôi thì ngả về Tôn Vân Anh. Vì người trí thức đứng lên đấu tranh luôn luôn phải biết rõ điều đó: Dân chúng chỉ ào ạt theo “cách mạng” khi nào người trí thức, người cách mạng đã tổ chức thành công phong trào đòi dân chủ. Con đường làm cách mạng luôn luôn cô đơn, gian khổ ở những bước đầu. Chống lại độc tài cộng sản lại còn gay go hơn, khó khăn hơn những thứ độc tài khác nhiều vì người cộng sản thâm hiểm và tàn ác hơn tất cả. Người trí thức, người tổ chức không nên trách móc quần chúng. Trách móc đám đông là người trí thức đó chưa hiểu vai trò của mình trong việc làm cách mạng. Vai trò đó là chịu đựng những nguy hiểm, khổ đau, và nhất là cô đơn để làm tiếng nói cho những người không biết nói, làm nhà tổ chức, kết hợp với những người cùng chí hướng khác để vạch đường cho một phong trào đấu tranh lớn mạnh. (Người VN chúng ta vẫn chưa có một phong trào như vậy.)

    Nếu một người còn than thở cho sự cô đơn, trách móc đám đông thì người đó, dù cho có tấm lòng yêu nước, yêu dân chủ, cũng chưa nên đóng vai trò là một người cách mạng.

  9. Nguyên Khôi viết:

    Thưa ông Sacroyant Nguyen,

    Tôi không tin một thức giả đã nhận ra mình “lạc đường” lại mong đợi vào sự thông cảm mơ hồ nào đó. Hơn nữa, vì sự cô đơn nào đó đã khiến cho ông ta gom hết tất cả những người Việt ở nước ngoài và gán cho họ là những kẻ “rung đùi xem giác đấu” một cách “dã man” như thế thì có lẽ nỗi bực dọc của ông ta thật to lớn và khủng khiếp.

    Tôi chợt nhớ đến nỗi cô đơn của những con người đã một thời được các con “sư tử” “cải tạo” nhưng “không nuôi” họ và để họ chết dấp dúi ở đâu đó trong những miền núi hoang lạnh hoặc có sống sót thì cũng trở thành những kẻ sống thừa, sống mòn trong cô đơn suốt những tháng ngày còn lại của cuộc đời họ. Tôi cũng nhớ đến nỗi cô đơn của những con người lưu vong ngay chính trên quê hương của họ bởi vì (không may) họ có những liên quan đến “bọn ngụy”. Tôi nhớ đến nỗi cô đơn của những con người đã bỏ lại sau lưng cả quê hương, bạn bè, người thân… để tìm cái sống ở một nơi xa lạ, thậm chí gia đình họ đã chìm sâu đâu đó trên biển Đông….

    Những điều tôi chợt nhớ này khiến tôi tuyệt vọng. Tuyệt vọng vì không thể tìm ra được đơn vị đo lường sự cô đơn của họ so với nỗi cô đơn của Đào Hiếu.

    Tuyệt vọng thật.

  10. Vũ Quang Khải viết:

    Tội nghiệp cho ông Đào Hiếu! Gần 35 năm sau “giải phóng”, ông mới biết trước kia Mỹ + Ngụy đã đối xử với ông một cách nhân đạo hơn bây giờ các đồng chí “cách mạng” của ông đối xử với ông!

    Té ra, chống Mỹ + Ngụy dễ hơn chống các đồng chí “cách mạng”!

    Ông Đào Hiếu giảng bài ro ro về đấu tranh “cách mạng”, nhưng giảng xong thì ngồi bó tay. Cả một trang web cá nhân mà cũng giữ không xong!

    Ông Đào Hiếu ơi, cái thành quả “cách mạng” này là do chính tay ông trước kia đóng góp đấy. Bây giờ ông phải hồ hởi phấn khởi với nó, chứ ông rên cái nỗi gì?

    Ông không làm gì được nữa thì để cho người khác làm, chứ ông đừng đem cái kinh nghiệm “cách mạng” của ông ra mà giảng dạy bài học “3 mũi giáp công” ấy nữa. Nghe tréo cẳng ngỗng quá.

  11. @ Lê Anh Dũng và Nguyên Khôi:

    Các ông nên thử tự đặt mình vào địa vị của ông Đào Hiếu để hiểu và thông cảm cho ông ấy.

    Trong chuỗi ngày đơn thân độc mã đối mặt với cơ quan cảnh sát, tôi nghĩ rằng ông Đào Hiếu đã hơn bao giờ hết mong đợi được sự quan tâm, tương trợ từ phía những người cùng lập trường đã từng không tiếc lời tán thưởng những ý kiến, quan điểm mà ông bày tỏ trên blog cá nhân hay trên BBC Việt ngữ. Một người nghệ sĩ nhạy cảm như ông Đào Hiếu, lại công khai thể hiện tư tưởng đối lập với chính thể tại nước nhà nên ít ai dám thân cận, giữa cái xã hội phần lớn người dân sống theo chủ nghĩa mackeno này, làm sao tránh khỏi cảm giác cô đơn; bây giờ trong lúc hoạn nạn, sự cô đơn càng thấm thía. Bài phỏng vấn ông Đào Hiếu trên BBC Việt ngữ mới đây thể hiện rõ điều đó.

    Có thể từ sau 1975, tại hải ngoại vẫn diễn ra đều đặn mỗi ngày những hoạt động đấu tranh của nhiều phe nhóm – bao gồm cả các thế lực chống cộng vì hận thù chế độ, và các tổ chức ủng hộ dân chủ nhân quyền. Nhưng với đa số dân chúng trong nước, hầu như không có tiếng vang nào vọng tới.

    @ Đào Hiếu:

    Tôi nghĩ rằng việc ông ví mình như một võ sĩ giác đấu vào cuộc mua vui đã làm giảm đi ít nhiều ý nghĩa cao thượng của sự dấn thân mà những người sinh sống trong nước và đi theo lề trái đang thể hiện. Đấu tranh vì tự do, dân chủ cho mọi người dân không phải là trò giải trí. Lên tiếng phản đối chính sách của nhà nước, kêu gọi bảo vệ chủ quyền lãnh thổ và tài nguyên quốc gia không phải trò giải trí. Nếu ông thực sự nghĩ như vậy thì tôi tin chắc sau 20 năm nữa ông sẽ phải viết thêm “Hậu Lạc đường”.

    Hiện tại việc đấu tranh cho tự do, dân chủ, nhân quyền trong nước vẫn chưa gây thành phong trào rộng rãi. Chính những người can đảm bước tiên phong như ông sẽ làm nên phong trào sau này. Xin hãy kiên tâm.

    Phải chăng ông đang có điều gì bất mãn với chính những người cùng chiến tuyến?

  12. Giai Phong viết:

    Cháu hiện còn trẻ. Quan tâm nhiều nhưng vẫn tự hỏi giữa gia đình và tổ quốc bên nào nặng hơn.

    Chuyện cách mạng không của riêng ai. Lấy lý gì bắt người này phải thế này, người kia phải thế nọ. Giữa những người cùng ý hướng quả còn thiếu nhiều cảm thông.

    Cháu mới sang nước ngoài được vài tháng. Cháu phát hiện ra một điều bất ngờ là có mấy đứa bên này tự nhiên chửi cộng sản rồi chửi luôn cháu. Đâm ra phân vân, tự nhiên thấy mình cực khổ bao năm, qua tới này nghỉ ngơi được lát mà cũng bị chửi lây? Không biết làm sao cho mấy đứa đó hiểu. Tụi nó quan tâm nước nhà kiểu kì cục. Nó đứng bên này làm hội này hội nọ, chửi bới ba ngày cũng đâu có sao. Cháu nói năng bất cẩn sau này về nước nhà biết gia quyến có được yên hay không?! Nó lấy quyền gì mà muốn cháu phải ăn nói giống nó. Ý cháu không quơ đũa cả nắm, mấy đứa cháu nói cũng là loại trẻ người non dạ. Nhưng ít ra tâm lý anh hùng rơm cũng là có tồn tại. Còn cháu thì nhận chữ hèn phải rồi.

    Nhớ ngày đi học trong đại học, thầy dạy chính trị có lần đứng trước lớp lặp đi lặp lại 3 lần: “Xin lỗi anh chị em. Giai cấp trí thức không phải là giai cấp cách mạng”. Lúc mới nghe cháu thấy tự ái. Sao mình không phải là giai cấp cách mạng? Nhưng sau này cháu cho rằng mỗi giai cấp có thuộc tính, động cơ, vai trò riêng theo quy luật nào đấy. Không phải mình cứ muốn trở thành giai cấp cách mạng là thành được ngay. Chính những người trực tiếp bị ức hiếp thật sự mới có thể là giai cấp cách mạng. Còn bản thân trí thức chẳng qua vì bất bình mà khởi sự vậy thôi. Họ không có đủ động lực để gánh vác nhiệm vụ đến cùng.

    Vài lời non trẻ. Mong các bác không vì không hiểu nhau mà đâm ra chỉ trích.

  13. Ta Dzu viết:

    Bạn Đào Hiếu và các bạn đang đấu tranh cho một VN tự do, dân chủ thân mến!

    Chúng tôi rất thông cảm với nỗi cô đơn, nhiều khi chán chường, ê chề và thất vọng mà các bạn đang hoặc đã kinh qua, có khi phải tù tội và mất mạng. Nhưng các bạn yên tâm, chúng tôi đang ở bên, đang sát cánh cùng các bạn, cả dân tộc đang đứng bên các bạn. Các bạn không cô đơn và cô độc.

    Xã hội VN, con người VN hôm nay, thoạt nhìn, tưởng chừng như mọi người đang đứng bên lề, vô cảm, nhưng không đâu! Hãy nhìn những vụ dân oan đoàn lũ khiếu kiện, vụ Thái Hà, Tam Toà… thì biết, họ không vô cảm đâu.

    Ở hải ngoại cũng thế, thấy thì có vẻ như chống đối nhau, thiếu đoàn kết đấy, nhưng khi có dịp, mọi người đều “qui về một mối” – ví dụ như vụ Trần Trường (chắc các bạn có nghe) – những con người tưởng như vô cảm, đám đông thầm lặng tự động đến với nhau để đạt mục tiêu chung. Dân chủ là như thế chứ không phải việc gì cũng đồng nhất, cũng nhất trí 100%. Nhất trí theo “họ” để họ dắt mũi mình à? Đừng ai dại thế!

    Các bạn đang là mồi lửa nhen nhúm, có chúng tôi tiếp lửa, có chúng tôi gom cành, lá khô nhóm ngọn lửa lớn thêm. Một khi ngọn lửa nổ bùng lên rồi thì không gì có thể dập tắt được cả.

    Tôi đã từng tranh luận, bàn thảo sôi nổi với các bạn trẻ ở VN, tôi nhìn thấy sức sống và ước mơ cháy bỏng của họ mong được sống đúng nghĩa con người như thế nào. Tôi nhìn thấy và cảm được niềm tin của họ vào tương lai tươi sáng của dân tộc Việt. Các bạn cũng như chúng tôi, ai không cảm thấy nhục nhã và cay đắng khi đất nước tang thương, khi càng ngày càng tụt hậu như thế, ngay cả đối với những nước trong khu vực, mà trước 75 họ đâu hơn gì VN. Tôi không tin con người VN hèn kém hơn ai. (Có, có một thiểu số trong đảng csvn)

    Nhận xét của bạn về một số người Việt hải ngoại có cái nhìn tiêu cực đối với những nhà dân chủ đang bị khủng bố, có phần đúng, nhưng họ chỉ là thiểu số, rất nhỏ mà thôi. Trên con đường đấu tranh, sự khác biệt chính kiến, tầm nhìn… là chuyện bình thường, các bạn không nên quá quan tâm. Đại đa số người Việt, nhất là những người “thầm lặng”, cả trong và ngoài nước, tức đáy tầng quốc dân, đều ủng hộ, thương mến và xót xa khi các bạn gặp nạn.

    Các bạn hãy vững tin đi tới. Chiến lược chỉ có một, nhưng chiến thuật có thể thay đổi theo từng giai đoạn, từng hoàn cảnh. Có những chuyện chúng ta thấy rõ trước mắt nhưng vẫn không biết hết sự thật bên trong.

    Các bạn hãy can trường bước tới. Sẽ có nhiều chông gai và trở ngại. Nhưng vinh quang nào chẳng xây bằng máu và nước mắt.

    Các bạn hãy yên tâm. Có chúng tôi và cả dân tộc Việt đồng hành với các bạn.

    Chúc các bạn chân cứng đá mềm.

  14. Nguyên Khôi viết:

    Tôi thật sự ngạc nhiên khi thấy ông Đào Hiếu cho rằng những người (ở hải ngoại) lên tiếng về chuyện nhân quyền và dân chủ cho VN là “những người đang sống trong những xã hội rất an toàn (như Mỹ, châu Âu…) tự cho mình cái quyền bình phẩm, đòi hỏi những người đang đấu tranh trong nước phải thế này phải thế kia, giống hệt những khán giả trên đấu trường La Mã ngày xưa ngồi trên khán đài ngất ngưởng xem các nô lệ đấu với sư tử”

    Ông có tổng quát hoá quá chăng? Hay ông chỉ có thể nhìn sự thể ở một góc độ hạn hẹp hoặc chỉ biết được rất ít cái sự thật về những người Việt ở hải ngoại nên phát biểu như thế? Ông không hề biết rằng đã và đang có bao nhiêu cuộc vận động, đấu tranh để giành lại tự do cho những người có thái độ phản kháng với Đảng CSVN và nhà nước VN hay sao?

    Tôi e rằng chính ông Đào Hiểu vẫn còn lờ mờ về cái gọi là “đấu tranh cho dân chủ và nhân quyền” ở VN, nếu không, ông đã không ví cuộc đấu (không cân sức) hiện nay giữa lực lượng có tiếng nói phản kháng và lực lượng nắm chính quyền là một trận giác đấu để (ai đó) tiêu khiển.

    Hoá ra chính trong trận chiến “đấu tranh cho dân chủ và nhân quyền” còn có một trận chiến phân biệt “các loại” người Việt sao?

  15. Lê Anh Dũng viết:

    Đọc những lời thật bảnh trước đây, vẫn còn bảnh bây giờ của Đào Hiếu – vừa “đang ở dưới sân với bầy sư tử”, vừa đổ trách nhiệm cho quần chúng “Chính quần chúng (bao gồm cả lực lượng vũ trang) mới quyết định thắng lợi…” nên khi vào http://www.daohieu.com gặp

    “Vì trục trặc kĩ thuật, website daohieu.com tạm ngưng hoạt động. Xin cáo lỗi cùng độc giả!”

    tôi xìu như một dương vật buồn thiu.

1 2
  • talawas - Lời tạm biệt

    Nói lời chia tay sau 9 năm tồn tại, chúng tôi thiết tha hi vọng vào sự ra đời của những mô hình báo chí và truyền thông mới, thực hiện bởi những người được trang bị những khả năng và phương tiện mà chúng tôi đã không thể có, với cùng một nhiệt thành phấn đấu cho một nền báo chí tự do cho Việt Nam... đọc tiếp >>>

  • Phản hồi mới nhất của độc giả

    talawas blog: Cảm ơn tất cả! Tạm biệt và mong ngày ...
    Trung Thứ: Trích: „Ngoài ra, việc duy trì nhóm khởi...
    Hà Sĩ Phu: LỜI TẠM BIỆT: Buông lơi “một...
    Phùng Tường Vân: Dục Biệt Nhung Dục (Trung Đường) có ...
    Hoài Phi: Chỉ còn vài phút thôi là talawas chính th...
    Hà Sĩ Phu: @ixij Bạn ixij đã gõ đúng chỗ tôi c...
    P: Kính gửi hai bác Lê Anh Dũng và Trung Thứ...
    Hoangnguyen: Không biết những dòng chữ này còn kịp ...
    Trần Quốc Việt: Dear Talawas, Thank you! You're gone now but I ...
    Nguyễn Ước: Xin lỗi. Tôi hơi bị nhớ lầm vài chữ t...
    Trung Thứ: Thưa bác Lê Anh Dũng, Thời giờ cũng đ...
    Trần Quốc Việt: Hành trang rời Talawas: Live Not By Lies ...
    Hoà Nguyễn: Qua bức thư hết sức nhã nhặn, lịch s...
    Trần Việt: Ôi, nếu được như bác Hữu Tình hình du...
    ixij: Không được tham gia trả lời 3 câu hỏi ...
    Lâm Hoàng Mạnh: Đốt Lò Hương Cũ. Mượn thơ của Th...
    P: Cũng xin góp thêm một bài mới biết :D ...
    Lê Tuấn Huy: Xin gửi anh VQU, TV và những người quan t...
    Khiêm: Cảm ơn nhà văn Võ Thị Hảo đã thực hi...
    Phùng Công Tử: Bị bắt cũng đáng! Vào blog của CoigaiDoL...
    Phùng Công Tử: Nô lệ của văn hóa Trung Quốc: Đi hỏ...
    classicalmood: Bài viết có một số điểm tích cực nh...
    Thanh Nguyễn: Đọc những con số thống kê trong bài vi...
    Phùng Tường Vân: Vĩ Thanh tiễn chị Hoài Thế sự mang ...
    Tiêu Kiến Xương: ĐBA mượn lời ông bác nông dân: "Nói gì...
    dodung: "Sóng lớp phế hưng coi đã rộn......
    Camillia Ngo: Chín năm, một quãng đường dài, Bóng ng...
    Camillia Ngo: Một dân tộc u mê, hèn kém tột độ mớ...
    Thai Huu Tinh: Thưa các bác Trần Việt, Quốc Uy, Tuấn H...
    Phùng Tường Vân: " Thứ nhất, nói mọi thứ đều thối ná...
    Nguyễn Ước: Tôi không vào được Phản hồi bên bài C...
    Tôn Văn: Tiếp theo „Lời tạm biệt“ Câu hỏi...
    Trần Việt: Công bằng mà nói một cách ngắn gọn, Gs...
    Phùng Công Tử: Và gần đây tôi cảm thấy hơi phiền hơ...
    Bùi Xuân Bách: Việc talawas ngừng hoạt động tuy có là ...
    Nguyễn Chính: Gửi chị Phạm Thị Hoài và Ban Biên tập...
    Lê Tuấn Huy: Việc cảnh giác, tôi đã nói đến. Tôi t...
    vuquocuy: - Tác giả Lê Tuấn Huy đã phát hiện rấ...
    Hạnh Đào: Hơn tuần nay, tôi ngần ngại không muốn ...
    classicalmood: Talawas đột ngột chia tay khiến không ít ...
    Lê Anh Dũng: Bravo ý tưởng tuyệt vời của Arthur, ...
    Thanh Nguyễn: Chào chị Hoài, Cảm ơn tâm huyết và nh...
    Thanh Nguyễn: Cảm ơn ý kiến của anh Hoàng Ngọc Tuấn...
    Hà Minh: Cuộc vui nào cũng phải đến lúc tàn, (al...
    P: Xin có lời cảm ơn gửi đến những ngư...
    Nguyễn Đình Đăng: Tôi lợi dụng chính phản hồi của mình ...
    Arthur: Có nên đề nghi BBT Talawas chơi/hát lại b...
    Phùng Tường Vân: Tôi xin kể thêm truyện này, nghe cũng lâu...
    Hà Sĩ Phu: @ Nam Dao Đây là bài “bình thơ chơi” v...
    Lê Anh Dũng: Thưa bác Trung Thứ, Cám ơn bác về nhã...
    Trần Việt: Đồng ý với ông Lê Tuấn Huy. Tuy chỉ c...
    Trầm Kha: CÓ THẾ CHỨ! THẾ MỚI 'TIỀN VỆ' CHỨ!...
    Phùng Tường Vân: Hết xảy ! (http://www.talawas.org/?p=26665#co...
    Hoàng Ngọc-Tuấn: Xin thông báo cùng quý vị: Để tiếp n...
    Dương Danh Huy: Cảm ơn bác Phùng Tường Vân và Lâm Hòan...
    Phùng Tường Vân: Đôi lời thưa thêm với bác D.D.Huy, Xin...
    chuha: Mỗi người có một "gu" ăn phở. Riêng t...
    Trương Đức: "Chị Hoài ơi, chị Hoài ơi Niết Bàn nà...
    Phùng Tường Vân: Thưa Bác Dương Danh Huy Xin vội vã trìn...
    Dương Danh Huy: À, có điều tôi muốn nhắc các bác: K...
    hlevan: “Le coeur a ses raisons que la raison ignore” ...
    Dương Danh Huy: Bác Phùng Tường Vân, Lâm Hòang Mạnh &...
    Phùng Tường Vân: CẨN BẠCH Nhận biết được giới hạ...
    Le Van Hung: Thử lướt qua các trang web Việt Nam, chún...
    Đinh Minh Đạo: Tin TALAWS sẽ ngừng hoạt động làm tôi n...
    Lê Quốc Trinh: Cám ơn tác giả Phạm Hồng Sơn, Nếu c...
    Le Van Hung: "Giáo dục, giáo dục và giáo dục (có l...
    classicalmood: Vậy thì quyết định đóng cửa Talawas, n...
    VanLang: "Merda d’artista" vẫn đang được trưng b...
    Khiêm: Bác Phùng, Một người quen cho biết xếp...
    Nguyễn Đăng Thường: Đập phá & xây dựng “Đạp đổ t...
    Tonnguyen147: Bác Phùng Tường Vân, Người ta không ...
    Hoà Nguyễn: Hôm nay có tin đại biểu Quốc hội Việt...
    Hoà Nguyễn: Báo Người Việt hôm nay đăng toàn văn l...
    Trung Nu Hoang: @ Tạm Biệt talawas. Với lòng quý mến ...
    Tonnguyen147: Bác Trung Thứ và các bác ơi, Chủ Nh...
    VanLang: Đầu thập niên 90 Việt Nam lạm phát phi ...
    Nam Dao: Trình với cả làng Thể ý Trưng Nữ Ho...
    Lâm Hoàng Mạnh: Nâng cốc, cụng ly ... hết váng đầu Nh...
    Hoà Nguyễn: Cứ tưởng nếu khách ngồi bàn chuyện ho...
    Nam Dao: Anh thân mến Quí trọng những việc an...
    Thanh Nguyễn: Talawas trước giờ lâm chung mà vẫn đau ...
    Phùng Tường Vân: Chiếc Cân Thủy Ngân ..."Cứ xét theo ...
    Trung Nu Hoang: Nếu nhà văn Phạm Thị Hoài và BBT Talawas...
    Bắc Phong: bác bị váng đầu thèm uống rượu cứ ...
    Lê Thị Thấm Vân: Ngân trong "là con người", một trích đo...
    classicalmood: Talawas đột ngột chia tay khiến không ít ...
    Trung Thứ: Thưa bác Lê Anh Dũng, Tôi xin chia sẻ thê...
    Canuck: Bác Nguyễn Phong, Tui thấy đây là vấn...
    Nguyễn Đình Đăng: Bravo! Như một minh hoạ cho bài này mờ...
    Dương Danh Huy: Bác Phùng Tường Vân, Tôi đã set up hai...
    Phùng Tường Vân: @Nguyên Phong (http://www.talawas.org/?p=26665#c...
    Nguyễn Phong: Tôi thấy các bác hơi lạc quan và ảo tư...
    Thuận: Chỉ còn ít giờ nữa, Talawas sẽ đóng c...
    Trương Đức: "Nửa ấy… “nói chung là”: nửa dưới...
    Trầm Kha: talawas ơi! oan ức quá! Oan ức quá! Em ...
    Canuck: Tui cám ơn Ban Chủ Nhiệm, Ban Biên Tập Ta...
    Trầm Kha: bác vạch lẹ quá! em há hốc hà lá nho ...
    Trầm Kha: thường thì bác Thường siết... hết bế...
    pham duc le: Tôi đồng ý với bạn Nguyễn Phong, nhưng...
    booksreader: Au plaisir de vous revoir, "một mô hình hoạt...
    Bach Phat Gia: Tôi là độc giả của talawas đã mấy nă...
    Lề Trái: Trong việc tẩm bổ chỉ xin Gia Cát Dự đ...
    Lê Anh Dũng: Thưa bác Trầm Kha, bác Đào Nguyên, Xin ...
    Lê Thượng: Nói rằng "So với thảm họa môi trường ...
    Anh Dũng: @1mitee: 1. Muốn SỐNG tới mức "cụ" nh...
    Đào Nguyên: @ Anh Dũng "...phải nghe lời cái dạ dày,...
    Trầm Kha: “Khi cầm cuốn Kinh thánh, tôi đọc với...
    Đào Nguyên: @ bác Nguyễn Phong Tôi đồng thanh tương ...
    Hoà Nguyễn: Sau chuỗi cười khá thoải mái do ông Gia ...
    1mitee: @Anh Dũng "Cả ông Marx, ông Hồ Chí Minh,...
    Bùi Văn Phú: Bạn Trung Nu Hoang ơi, Bạn có khả năng...
    Thái Hữu Tình: Bài vừa mới ra lò, mấy anh (cả mấy ch...
    Canuck: Trong đời tui, có 3 lần / hoàn cảnh xảy...
    Phùng Tường Vân: Lời đề nghị khẩn khoản của tôi Nh...
    Thái Hữu Tình: 1/ Bài nghiên cứu này của ông MTL càng ch...
    Nguyễn Phong: Thực ra ở hải ngoại hiện nay thì có m...
    Anh Dũng: @Đào Nguyên: 1. Cái bạc triệu (VNĐ) c...
    Dương Danh Huy: Bác Hòa Trước hết tôi cảm ơn về l...
    Louis: Trong phút giây chia tay người tình ảo, b...
    Đào Nguyên: Từ lâu ngưỡng mộ bác, biết bác thích ...
    Trầm Kha: Ha ha ha! Bác Trương Đức ơi, Bác "đả t...
    Lê Quốc Trinh: LÊ QUỐC TRINH - LỜI GIÃ BIỆT Thân m...
    vantruong: Thôi thì trước khi giải tán tụ tập tal...
    Đào Nguyên: @Anh Dũng "... - Không có đủ sản phẩm ...
    VietSoul:21: Tôi không nghĩ tài chánh là vấn đề (ch...
    Hoàng Trường Sa: Talawas ơi Ta giã biệt em Như giã từ cu...
    Hoàng Trường Sa: Bauxite Việt Nam: hãy cứu ngay chữ tín! (...
    Anh Dũng: @Đào Nguyên: Thực ra Marx có nói, nói n...
    Lâm Hoàng Mạnh: Chỉ còn vài 28 giờ, Ta Là... Gì sẽ ngh...
    Le Van Hung: Kính thưa các Anh Chị, Từ trước đế...
    Phùng Tường Vân: Bi giờ sắp đến giờ lâm biệt Xin Gia T...
    Hoàng Trường Sa: EM ĐI RỒI Em đã đi rồi thế cũng xong...
    Nguyễn Đăng Thường: Chia tay phút này ai không thấy buồn? Nh...
    Trung Nu Hoang: Tôi cũng có nghe kể chuyện một "học gi...
    peihoh: Tôi không được hỏi ba câu hỏi của tal...
    peihoh: Anh Lại Văn Sâm ơi! Dịch giùm câu này: "...
    Đào Nguyên: @ Anh Dũng Mác nói nhiều về lợi nhuận,...
    Hoà Nguyễn: Ông Huy viết : Điều tôi nói hoàn toàn kh...
    Trương Đức: Đọc cái câu này: "2030: định mệnh đã ...
    Đào Nguyên: Tôi cũng có đọc những câu chuyện với ...
    Camillia Ngo: Nguyễn Khoa Thái-Anh nói "Vũ Huy Quang là m...
    Dương Danh Huy: Bác Hoà Tôi cũng thấy thú vị khi đọ...
    Thanh Nguyễn: Giữa cái lúc "dầu sôi lửa bỏng" thế n...
    Thanh Nguyễn: Nếu vì lý do tài chính mà talawas đóng c...
    Thanh Nguyễn: Oh, Thank you Trầm Hương! We all have our h...
    Hà Minh: Một truyện ngắn quá hay, cảm ơn tác gi...
    Nguyễn Việt Thanh: Trên Talawas bộ cũ, có lần nhà văn Phạm...
    Anh Dũng: Ông Đào Nguyên nói đến "duy lợi". Nhưng...
    Hoàng Trường Sa: BRING ME HAPPINESS Đừng đi Đừng đi Đ...
    Lê Anh Dũng: (tiếp) Nhưng chính nhờ Tin Lành VN như...
    Lê Anh Dũng: Thưa bác Trung Thứ, Trong cảnh talawas ch...
    Đào Nguyên: Lời ông Vũ Huy Quang làm tôi nhớ tới l...
    Đào Nguyên: @ Nguyễn Khoa Thái Anh Trước khi chiéc thu...
    Trương Nhân Tuấn: Trích : « Người Việt hải ngoại vẫn th...
    Hoàng Trường Sa: Bô xít Việt Nam : Truyền thông Mỹ sắp n...
    khonglaai: Không ngờ anh Bách còn giỏi cả tiến...
    khonglaai: Nếu có giải thưởng talacu thì tôi ti...
    Phùng Tường Vân: Chúc nhau chân cứng đá mềm Chúc nhau an ...
    khonglaai: “Khi nói chuyện với mình họ chỉ nhìn ...