talawas blog

Chuyên mục:

Nguyễn Đình Đăng – Một thị trường nghệ thuật đích thực ở Việt Nam?

24/09/2009 | 7:01 sáng | 9 Comments

Tác giả: Nguyễn Đình Đăng

Category: Văn học - Nghệ thuật
Thẻ: >

(Cảm nghĩ nhân đọc “Tranh Việt …và thị trường đấu giá quốc tế” cuả Lý Đợi)

Cách đây chừng một phần tư thế kỷ, có một dạo hầu như ngày nào tôi cũng đạp xe đi vẽ cảnh phố xá Hà Nội. Khi tôi đứng đường vẽ như vậy, thường có nhiều trẻ con người lớn vây xung quanh xem. Có lần một cậu thiếu niên hỏi tôi:

–       Anh ơi, anh vẽ để làm bài dự thi à?

–       Không. – Tôi trả lời

–       Thế anh vẽ để bán à?

–       Không.

–       Thế để triển lãm à?

–       Không.

–       Thế thì anh vẽ để làm gì?

–       Chẳng để làm gì. Thích vẽ thì vẽ.

–       Thế thì vẽ làm cái đéo gì! – Cậu thiếu niên nói rồi bỏ đi.

(Tôi thành thật xin lỗi quý vị vì tôi cho rằng, trong trường hợp này, chỉ có viết rõ toàn bộ mới có hy vọng truyền được phần nào cái âm hưởng của tiếng Hà Nội thanh lịch, quê hương của tôi.)

Một hoạ sĩ Hà Nội từng nói với tôi rằng nếu không là để bán thì anh ta không vẽ. Nói đến chuyện vẽ tranh để bán, tại một số thành phố của các nước mà tôi có dịp đi qua, đều có những địa điểm nơi các hoạ sĩ tụ tập bày tranh, vẽ tranh để bán cho khách du lịch. Paris có Place du Tertre trên đồi Montmartre, Naples có Galleria Umberto, Lisbon có phố Augusta, Moscow có phố Arbat, Tokyo có bậc tam cấp vào công viên Ueno, v.v. Ở Việt Nam tuyệt nhiên không có những chỗ như thế. Tại một đại hội văn nghệ sĩ được tổ chức ở Nhà hát Lớn Hà Nội cách đây chừng hai chục năm, tôi có đọc một tham luận trong đó tôi nêu ý kiến đề nghị Nhà nước, cụ thể là Bộ Văn hoá và thành phố Hà Nội, cho phép mở một địa điểm như vậy ở Hà Nội. Khi tôi nói xong quay về chỗ ngồi, một anh bạn hoạ sĩ ngồi cạnh nói nhỏ với tôi: “Thực ra không ai cấm làm như vậy.” Khoan bàn tới đề tài là ở Việt Nam “không ai cấm” không đồng nghĩa với “được phép làm”, đến nay tôi cũng đã thấy rằng đề nghị của tôi có lẽ là bất khả thi vì hai lý do. Một là: một khi cả thành phố đã thành một Place du Tertre, với hàng loạt galleries bán nhiều tranh “series” giống nhau, thì liệu có cần thêm một cái Place du Tertre bên trong nó nữa? Hai là: ở những chỗ thanh thiên bạch nhật như thế, hoạ sĩ không chỉ bày bán tranh phong cảnh, tĩnh vật tầm tầm là xong, mà còn cần trổ tài vẽ chân dung của khách du lịch làm sao cho… giống trong vòng nửa giờ hay 45 phút. Quả này xem ra khó nhằn đối với nhiều hoạ sĩ được đào tạo từ các trường mỹ thuật của ta, mà theo như nhận xét của ông chủ tịch Hội Mỹ thuật Việt Nam Trần Khánh Chương, nhiều người trong số họ còn “chưa làm chủ kỹ thuật[1]. Ông chủ tịch hội Mỹ thuật Hà Nội Nguyễn Đỗ Bảo thì kể: “Tôi từng hỏi đại diện một trường mỹ thuật là có ai đủ trình độ vẽ một cái tay, cái chân cho chuẩn, các anh ấy bảo khó đấy!”.

Như thế không biết đã đủ để độc giả có thể tự kết luận tại sao Việt Nam chưa thể có một thị trường nghệ thuật “đích thực” hay chưa?

Nói ra nghe cứ ngỡ như một nghịch lý, nhưng nghệ thuật đích thực phải không nhằm bất cứ mục đích nào khác nằm ngoài, hoặc cao hơn, việc thể hiện thiên phú của nghệ sĩ. Tranh pháo, được “sản xuất” trước hết để bán, để phục vụ tuyên truyền, hay bất cứ thứ gì khác, nếu không là “rác thải văn hoá” (tên gọi mỹ miều của đồ vứt đi), thì cũng có rất ít giá trị, được dùng làm hàng thủ công mỹ nghệ đã là may lắm rồi.

Tô Ngọc Vân, Hai thiếu nữ và em bé (1944) Trái: bản của BTMT Việt Nam. Phải: bản của BTMT châu Á tại Fukuoka (Nhật Bản)

Tô Ngọc Vân, Hai thiếu nữ và em bé (1944) Trái: bản của BTMT Việt Nam. Phải: bản của BTMT châu Á tại Fukuoka (Nhật Bản)

Vì thế, theo thiển ý của tôi, chỉ khi nào Việt Nam có nhiều hoạ sĩ vẽ tranh không nhằm mục đích chủ yếu là để bán, mà vẽ vì ý thích là mục tiêu tối thượng, chỉ vì nếu không vẽ thì không chịu được, vẽ chẳng để làm cái (…) gì, thì lúc đó mới có hy vọng ở Việt Nam xuất hiện một thị trường tranh thực thụ. Nếu chính các hoạ sĩ cũng làm tranh giả nhan nhản để bán, chính các viện bảo tàng mỹ thuật (BTMT) – kho báu nghệ thuật của quốc gia – lại đi “khơi mào chuyện chép tranh”[2] để rồi các kiệt tác của hội hoạ Việt Nam tiền chiến (trước 1945) như hai bức “Chơi ô ăn quan” của Nguyễn Phan Chánh và “Hai thiếu nữ và em bé” của Tô Ngọc Vân đều có mỗi bức tới hai “bản gốc”, một bản treo ở BTMT Việt Nam, bản kia treo ở BTMT của Nhật Bản, mà cho đến giờ phút này vẫn chưa bảo tàng nào chịu nhận tranh của mình là bản sao[3], thì viễn cảnh về một thị trường tranh đích thực, một nhà đấu giá tranh đích thực do người Việt làm chủ ở Việt Nam e rằng còn xa vời.

Nghệ sĩ là con đẻ của xã hội. Người Việt ta có câu: “Giỏ nhà ai quai nhà ấy.” Một xã hội dân trí thấp, vận hành theo một cơ chế vàng thau lẫn lộn, những người biết (vừa uyên bác vừa thông minh) thì không nói (hoặc không được nói) vì không lấy ai và lấy gì bảo đảm quyền tự do sau khi phát ngôn của họ, còn những người không biết (vừa dốt vừa ngu lại vừa độc đoán) thì lại được quyền tha hồ ba hoa chích choè, giáo dục khủng hoảng, đạo đức băng hoại, tham nhũng là quốc nạn, thì thử hỏi liệu làm sao có thể sản sinh ra một nghệ thuật có giá trị cao được, nếu không nói là liệu còn có thứ gì đáng được gọi là nghệ thuật nữa hay không?

Buồn!

Tokyo 21/9/2009

© 2009 Nguyễn Đình Đăng

© 2009 talawas blog


[1]Tranh sơn dầu đương đại Việt Nam: Nhiều hoạ sĩ chưa làm chủ kỹ thuật”, Lao Động, 17/11/2008

[2]Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam khơi mài chuyện chép tranh?”, Báo Đất Việt 15/5/2009

[3] Bức luạ “Chơi ô ăn quan” (1931) của Nguyễn Phan Chánh và bức sơn dầu “Hai thiếu nữ và em bé” (1944) của Tô Ngọc Vân đồng thời có mặt tại sưu tập cố định của BTMT Việt Nam và BTMT châu Á ở Fukuoka (Nhật Bản). Xem:

http://www.baotangmythuat.vn/tb_view.asp?Id=296

http://faam.city.fukuoka.lg.jp/search/view.php?view=00002189

http://faam.city.fukuoka.lg.jp/cgi-bin/eng/collection/collection.cgi?cnid=0405241453201442

Bình luận

9 Comments (bài “Nguyễn Đình Đăng – Một thị trường nghệ thuật đích thực ở Việt Nam?”)

  1. Hưng Quốc viết:

    Tôi cũng đã nhiều lần từng đặt câu hỏi vì sao dân ta lại dùi đục chấm mắm cáy thâm căn cố đế như vậy và cũng đã có những nhận định như bà Bùi Như Hương. Tuy nhiên hẳn là con người đến một lúc nào đó sẽ phát triển toàn diện hơn, vấn đề là thời gian. Nhưng có sao đâu, mặt trời còn sống vài triệu năm nữa kia mà, còn xơi, còn xơi..

  2. Ý kiến của bà Bùi Như Hương – nhà bình luận mỹ thuật, Ban Mỹ thuật Hiện đại – Viện Mỹ thuật (Hà Nội):
    ———————————————–

    Bài viết rất hay, chính xác, sắc sảo, hoàn toàn đúng. Tôi chỉ muốn đưa thêm một suy nghĩ của cá nhân sau đây.

    Mỹ thuật cổ truyền Việt Nam từ xa xưa đã luôn gắn với mỹ thuật ứng dụng (đình chùa, miếu mạo, bàn thờ, đồ cúng tế, đồ gốm…). Người Việt, có lẽ vì nghèo chăng, nghèo nhiều đời và quá nghèo, cho nên mỹ thuật Việt luôn có tính lưỡng dụng: vừa để ngắm (thưởng ngoạn) và vừa để dùng (sử dụng). Hình như chẳng có gì làm để chơi thuần túy mà không dùng vào việc gì. Tranh thờ cũng để thờ, tranh dân gian Đông Hồ, Hàng Trống thì sản xuất thật nhiều mang ra chợ bán… Cái nghèo đến tận xương tận tủy dường như làm cho người Việt đa phần là thực tế, thực dụng, ít bay bổng lãng mạn. Và điều này gần như đã trở thành bản sắc. Đó là nỗi buồn.

    Có lẽ vẫn chuyện miếng cơm manh áo mà suy nghĩ của ngườì Việt thường nhỏ nhặt, đơn sơ, thực dụng, ít lớn lao. Trong nghệ thuật cũng vậy. Một nền nghệ thuật quá non trẻ, sinh ra trên một đất nước nghèo nàn, thường xuyên đói ăn và chiến tranh, với những con người chỉ luôn quẩn quanh với chuyện sinh nhai, nên chuyện vẽ tranh đã là xa xỉ, vẽ tranh vu vơ thiếu tư tưởng càng là tất yếu, và vẽ để bán lại càng là điều mặc nhiên nữa.

    Cứ thế thôi, nước mình, dân mình sinh ra ở một vùng địa khí hậu hình như không để làm việc lớn, không để tư duy sáng tạo lớn, mà tất cả cứ luôn ở kích cỡ nhỏ, lặt vặt, trong mọi lĩnh vực, ăn xổi ở thì như khí hậu. Nghệ thuật Việt Nam có lẽ cũng vậy, chỉ ở giáp ranh hàng mỹ nghệ – trang trí, nghệ thuật hàng chợ dành cho đại chúng, rất rất ít những cái đáng kể lớn lao vượt bậc.

    Cũng không biết nữa, nhưng tôi luôn cảm thấy thế. Chỉ có vượt ra ngoài vùng địa – chính trị- khí hậu này thì may ra mới làm được điều gì đó khá hơn chăng?

    Có lẽ số phận dân tộc, bản sắc, tính cách con người Việt Nam đã bị qui định bởi rất nhiều lý do, nhưng trên hết môi trường thiên nhiên – địa khí hậu là một trong những yếu tố gây tác động ảnh hưởng nhiều nhất. Có gì đó giống như người Cu Ba chỉ thích nhảy nhót vui vẻ, người Đức chỉ suy tư – suy tư nghiêm túc thái quá, trong khi người Việt Nam chẳng thích nghĩ gì cả, hoặc nghĩ rất ngắn, cụ thể, hời hợt và dễ dãi.

  3. […] Trần Khánh Chương, nhiều người trong số họ còn “chưa làm chủ kỹ thuật”[1]. Ông chủ tịch hội Mỹ thuật Hà Nội Nguyễn Đỗ Bảo thì kể: “Tôi từng […]

  4. […] [1] “Tranh sơn dầu đương đại Việt Nam: Nhiều hoạ sĩ chưa làm chủ kỹ thuật”, Lao Động, 17/11/2008 […]

  5. Vì thừa một ngoặc đơn nên một link trong trả lời Chaien không mở. Link chính xác là:
    http://nguyendinhdang.blogspot.com/2009/01/tr-liphng-vn-ca-phng-vin-bo-tin-phong-m.html

  6. Trả lời Sacroyant Nguyen:
    ————————————————-
    Một bài báo tới 1400 từ tại http://www.xaluan.com là đã quá đủ.

    Trả lời ann phong:
    ————————————————-
    Như tôi cũng đã từng viết (tại
    http://www.talawas.org/?p=3722,
    http://www.talawas.org/?p=3884, http://www.talawas.org/talaDB/suche.php?res=5590&rb=0201),
    dân trí chỉ có thể được nâng lên nhờ giáo dục và mở cửa thông tin. Mỹ thuật và âm nhạc cần được dạy từ trong trường phổ thông song song với việc học đánh vần, ngữ pháp, văn chương và thơ phú. Thay vì nhồi nhét kiến thức để thi cử, lấy bằng, nhận học vị, cần rèn luyện phương pháp tư duy độc lập, tư tưởng cởi mở, tinh thần tự do, cách tranh luận văn minh, để tránh được cái hậu quả chứa nhiều thứ trong đầu nhưng vẫn … vô giáo dục.

    Đối với các hoạt động văn hoá thông tin, cần bãi bỏ tất cả các cơ quan kiểm duyệt văn hóa – tư tưởng, cũng như việc dùng tường lửa ngăn chặn thông tin trên internet, bởi đó là những biện pháp vi hiến, bưng bít (ngu dân), mang tính đối phó, rất tốn kém, ít hiệu quả, gây bất bình trong xã hội vì cách ứng xử, trịch thượng, coi khinh người dân của nhà chức trách.

    Trả lời Chaien:
    ————————————————-
    Kỹ năng là điều cần thiết để nghệ sĩ thể hiện thành công ý tưởng và cảm xúc nghệ thuật của mình. Kỹ năng có thể học được và rèn luyện được. Đại học mỹ thuật (ĐHMT) tất nhiên cần truyền cho sinh viên các kiến thức và kỹ năng cơ bản của chuyên ngành. Tôi không rõ ĐHMT SG thế nào, nhưng, trong lần nói chuyện về kỹ thuật vẽ sơn dầu tại ĐHMT Hà Nội (HN) vào tháng 1/2009, tôi được biết có nhiều sinh viên đã tốt nghiệp ĐHMT HN về hội hoạ sơn dầu song vẫn không biết màu trong (transparent), màu đục (opaque), bán trong (semi-transparent), bán đục (semi-opaque) của sơn dầu , và trường ĐHMT HN – một đại học hàng đầu về mỹ thuật của quốc gia, được thành lập cách đây hơn 80 năm – đến nay vẫn chưa có một cuốn giáo trình để dạy sinh viên về kỹ thuật hội hoạ sơn dầu.
    (Xem http://nguyendinhdang.blogspot.com/2009/01/tr-liphng-vn-ca-phng-vin-bo-tin-phong-m.html)

    Hình vẽ ra dẹt hay nổi khối, cứng đơ hay mềm mại, vô hồn hay sống động chẳng phải do nhìn ảnh hay nhìn mẫu thực, do máy ảnh có ống kính ngắn hay dài, mà là do cái tài của người vẽ. Không phải đợi đến thế kỷ 20 hoạ sĩ mới dùng máy ảnh như công cụ giúp cho việc vẽ. Các hoạ sĩ Baroque như Jan Vermeer đã sử dụng camera obscura để vẽ tranh (Xem http://ribf.riken.go.jp/~dang/kythuat/kythuatvesondau.pdf , trang 34). Tuy nhiên tranh của Vermeer không vì thế mà mất đi chiều sâu của không gian, cảm giác của ánh sáng lung linh và không khí tràn ngập. Khác với kỹ năng là thứ có thể đạt được nhờ luyện tập cần cù, tài năng chỉ có được do Trời cho. Tuy nhiên, thiếu kỹ năng tài năng sẽ không nở rộ được. Điều này có thể ví như hai hòn đá: một hòn có ngọc ở bên trong, hòn kia chỉ là đá thường. Đá có ngọc phải được mài thì ngọc mới hiện ra, toả sáng. Đá không có ngọc thì có mài đến hết cả đá cũng không thấy gì.

  7. Chaien viết:

    Tự nhiên đọc cái vụ anh nói vẽ tay chân/tỷ lệ cơ thể mới nhớ có lần về Vn ngồi vẽ ở phòng tranh, nghe bà quản lý khen tôi “vẽ phác có vài nét mà thành hình người rất giống”, hóa ra những buổi cặm cụi ngồi tập luyện kết quả là như vậy. Và đúng là nhiều “họa sĩ” ở VN không hiểu ảnh chụp qua kính 50mmm và tele khác nhau ở chỗ nào, cho nên khi vẽ truyền thần mặt cứ “bèn bẹt” mà không biết làm sao để sửa. Và nếu vẽ với người thật thì… quên đi. Đây mới chỉ nói chuyện tỷ lệ, góc nhìn, chưa nói đến phối màu xa gần, stroke… hoàn toàn là ‘chuyện dở hơi’ đối với “họa sĩ” đã tốt nghiệp trường mỹ thuật. Nhưng hình như sinh viên mỹ thuật công nghiệp SG có vẻ khá hơn, nhờ học hình họa?

  8. ann phong viết:

    Cảm ơn bài viết của họa sĩ Nguyễn Đình Đăng, đã phác họa rõ nét về thực trạng của nhiều họa sĩ đang sống tại quê nhà. Chén cơm manh áo nhà cửa xe xộ ly bia đã làm mờ đôi mắt thật của người cầm cọ.

    Không biết cho đến lúc nào thì trình độ hiểu biết nghệ thuật của dân ta mới được nâng cao? Thật ra điều này không những xảy ra tại Việt Nam mà còn ở ngoài Việt Nam nữa. Mỗi lần tôi triển lãm tại các phòng tranh của Mỹ thì người Mỹ thích ngắm tranh trước rồi sẽ trao đổi phê bình tranh với họa sĩ. Còn người Việt Nam ta đi coi tranh thường hay hỏi họa sĩ bán được bao nhiêu tranh rồi. Khi tôi cười trả lời rằng tranh tôi vẽ không nhắm vô người mua thì họ nhìn tôi như một người khùng!

  9. Chào chú Nguyễn Đình Đăng,

    Bài viết này rất thú vị, cháu tán đồng quan điểm của chú về sáng tạo nghệ thuật.

    Sáng tạo nghệ thuật trước hết là một đòi hỏi tự ngã, một sự thúc giục từ bên trong, khiến cho người nghệ sĩ không thể không làm việc để giải tỏa những dồn nén nội tâm lên tác phẩm của họ. Cháy thấy các từ “cảm hứng sáng tạo” hay “khát vọng sáng tạo” không diễn tả được điều này.

    Cách đây không lâu, dư luận trong nước rộ lên vụ bàn tán về trường phái hội họa “Cây đời vĩ đại” do Nguyễn Khắc Cường khởi xướng – http://www.xaluan.com/modules.php?name=News&file=article&sid=118763 – với bức tranh mà anh ta định giá 180 tỷ. Chú nhận xét gì về sự kiện ấy và con người nghệ thuật Nguyễn Khắc Cường?

  • talawas - Lời tạm biệt

    Nói lời chia tay sau 9 năm tồn tại, chúng tôi thiết tha hi vọng vào sự ra đời của những mô hình báo chí và truyền thông mới, thực hiện bởi những người được trang bị những khả năng và phương tiện mà chúng tôi đã không thể có, với cùng một nhiệt thành phấn đấu cho một nền báo chí tự do cho Việt Nam... đọc tiếp >>>

  • Phản hồi mới nhất của độc giả

    talawas blog: Cảm ơn tất cả! Tạm biệt và mong ngày ...
    Trung Thứ: Trích: „Ngoài ra, việc duy trì nhóm khởi...
    Hà Sĩ Phu: LỜI TẠM BIỆT: Buông lơi “một...
    Phùng Tường Vân: Dục Biệt Nhung Dục (Trung Đường) có ...
    Hoài Phi: Chỉ còn vài phút thôi là talawas chính th...
    Hà Sĩ Phu: @ixij Bạn ixij đã gõ đúng chỗ tôi c...
    P: Kính gửi hai bác Lê Anh Dũng và Trung Thứ...
    Hoangnguyen: Không biết những dòng chữ này còn kịp ...
    Trần Quốc Việt: Dear Talawas, Thank you! You're gone now but I ...
    Nguyễn Ước: Xin lỗi. Tôi hơi bị nhớ lầm vài chữ t...
    Trung Thứ: Thưa bác Lê Anh Dũng, Thời giờ cũng đ...
    Trần Quốc Việt: Hành trang rời Talawas: Live Not By Lies ...
    Hoà Nguyễn: Qua bức thư hết sức nhã nhặn, lịch s...
    Trần Việt: Ôi, nếu được như bác Hữu Tình hình du...
    ixij: Không được tham gia trả lời 3 câu hỏi ...
    Lâm Hoàng Mạnh: Đốt Lò Hương Cũ. Mượn thơ của Th...
    P: Cũng xin góp thêm một bài mới biết :D ...
    Lê Tuấn Huy: Xin gửi anh VQU, TV và những người quan t...
    Khiêm: Cảm ơn nhà văn Võ Thị Hảo đã thực hi...
    Phùng Công Tử: Bị bắt cũng đáng! Vào blog của CoigaiDoL...
    Phùng Công Tử: Nô lệ của văn hóa Trung Quốc: Đi hỏ...
    classicalmood: Bài viết có một số điểm tích cực nh...
    Thanh Nguyễn: Đọc những con số thống kê trong bài vi...
    Phùng Tường Vân: Vĩ Thanh tiễn chị Hoài Thế sự mang ...
    Tiêu Kiến Xương: ĐBA mượn lời ông bác nông dân: "Nói gì...
    dodung: "Sóng lớp phế hưng coi đã rộn......
    Camillia Ngo: Chín năm, một quãng đường dài, Bóng ng...
    Camillia Ngo: Một dân tộc u mê, hèn kém tột độ mớ...
    Thai Huu Tinh: Thưa các bác Trần Việt, Quốc Uy, Tuấn H...
    Phùng Tường Vân: " Thứ nhất, nói mọi thứ đều thối ná...
    Nguyễn Ước: Tôi không vào được Phản hồi bên bài C...
    Tôn Văn: Tiếp theo „Lời tạm biệt“ Câu hỏi...
    Trần Việt: Công bằng mà nói một cách ngắn gọn, Gs...
    Phùng Công Tử: Và gần đây tôi cảm thấy hơi phiền hơ...
    Bùi Xuân Bách: Việc talawas ngừng hoạt động tuy có là ...
    Nguyễn Chính: Gửi chị Phạm Thị Hoài và Ban Biên tập...
    Lê Tuấn Huy: Việc cảnh giác, tôi đã nói đến. Tôi t...
    vuquocuy: - Tác giả Lê Tuấn Huy đã phát hiện rấ...
    Hạnh Đào: Hơn tuần nay, tôi ngần ngại không muốn ...
    classicalmood: Talawas đột ngột chia tay khiến không ít ...
    Lê Anh Dũng: Bravo ý tưởng tuyệt vời của Arthur, ...
    Thanh Nguyễn: Chào chị Hoài, Cảm ơn tâm huyết và nh...
    Thanh Nguyễn: Cảm ơn ý kiến của anh Hoàng Ngọc Tuấn...
    Hà Minh: Cuộc vui nào cũng phải đến lúc tàn, (al...
    P: Xin có lời cảm ơn gửi đến những ngư...
    Nguyễn Đình Đăng: Tôi lợi dụng chính phản hồi của mình ...
    Arthur: Có nên đề nghi BBT Talawas chơi/hát lại b...
    Phùng Tường Vân: Tôi xin kể thêm truyện này, nghe cũng lâu...
    Hà Sĩ Phu: @ Nam Dao Đây là bài “bình thơ chơi” v...
    Lê Anh Dũng: Thưa bác Trung Thứ, Cám ơn bác về nhã...
    Trần Việt: Đồng ý với ông Lê Tuấn Huy. Tuy chỉ c...
    Trầm Kha: CÓ THẾ CHỨ! THẾ MỚI 'TIỀN VỆ' CHỨ!...
    Phùng Tường Vân: Hết xảy ! (http://www.talawas.org/?p=26665#co...
    Hoàng Ngọc-Tuấn: Xin thông báo cùng quý vị: Để tiếp n...
    Dương Danh Huy: Cảm ơn bác Phùng Tường Vân và Lâm Hòan...
    Phùng Tường Vân: Đôi lời thưa thêm với bác D.D.Huy, Xin...
    chuha: Mỗi người có một "gu" ăn phở. Riêng t...
    Trương Đức: "Chị Hoài ơi, chị Hoài ơi Niết Bàn nà...
    Phùng Tường Vân: Thưa Bác Dương Danh Huy Xin vội vã trìn...
    Dương Danh Huy: À, có điều tôi muốn nhắc các bác: K...
    hlevan: “Le coeur a ses raisons que la raison ignore” ...
    Dương Danh Huy: Bác Phùng Tường Vân, Lâm Hòang Mạnh &...
    Phùng Tường Vân: CẨN BẠCH Nhận biết được giới hạ...
    Le Van Hung: Thử lướt qua các trang web Việt Nam, chún...
    Đinh Minh Đạo: Tin TALAWS sẽ ngừng hoạt động làm tôi n...
    Lê Quốc Trinh: Cám ơn tác giả Phạm Hồng Sơn, Nếu c...
    Le Van Hung: "Giáo dục, giáo dục và giáo dục (có l...
    classicalmood: Vậy thì quyết định đóng cửa Talawas, n...
    VanLang: "Merda d’artista" vẫn đang được trưng b...
    Khiêm: Bác Phùng, Một người quen cho biết xếp...
    Nguyễn Đăng Thường: Đập phá & xây dựng “Đạp đổ t...
    Tonnguyen147: Bác Phùng Tường Vân, Người ta không ...
    Hoà Nguyễn: Hôm nay có tin đại biểu Quốc hội Việt...
    Hoà Nguyễn: Báo Người Việt hôm nay đăng toàn văn l...
    Trung Nu Hoang: @ Tạm Biệt talawas. Với lòng quý mến ...
    Tonnguyen147: Bác Trung Thứ và các bác ơi, Chủ Nh...
    VanLang: Đầu thập niên 90 Việt Nam lạm phát phi ...
    Nam Dao: Trình với cả làng Thể ý Trưng Nữ Ho...
    Lâm Hoàng Mạnh: Nâng cốc, cụng ly ... hết váng đầu Nh...
    Hoà Nguyễn: Cứ tưởng nếu khách ngồi bàn chuyện ho...
    Nam Dao: Anh thân mến Quí trọng những việc an...
    Thanh Nguyễn: Talawas trước giờ lâm chung mà vẫn đau ...
    Phùng Tường Vân: Chiếc Cân Thủy Ngân ..."Cứ xét theo ...
    Trung Nu Hoang: Nếu nhà văn Phạm Thị Hoài và BBT Talawas...
    Bắc Phong: bác bị váng đầu thèm uống rượu cứ ...
    Lê Thị Thấm Vân: Ngân trong "là con người", một trích đo...
    classicalmood: Talawas đột ngột chia tay khiến không ít ...
    Trung Thứ: Thưa bác Lê Anh Dũng, Tôi xin chia sẻ thê...
    Canuck: Bác Nguyễn Phong, Tui thấy đây là vấn...
    Nguyễn Đình Đăng: Bravo! Như một minh hoạ cho bài này mờ...
    Dương Danh Huy: Bác Phùng Tường Vân, Tôi đã set up hai...
    Phùng Tường Vân: @Nguyên Phong (http://www.talawas.org/?p=26665#c...
    Nguyễn Phong: Tôi thấy các bác hơi lạc quan và ảo tư...
    Thuận: Chỉ còn ít giờ nữa, Talawas sẽ đóng c...
    Trương Đức: "Nửa ấy… “nói chung là”: nửa dưới...
    Trầm Kha: talawas ơi! oan ức quá! Oan ức quá! Em ...
    Canuck: Tui cám ơn Ban Chủ Nhiệm, Ban Biên Tập Ta...
    Trầm Kha: bác vạch lẹ quá! em há hốc hà lá nho ...
    Trầm Kha: thường thì bác Thường siết... hết bế...
    pham duc le: Tôi đồng ý với bạn Nguyễn Phong, nhưng...
    booksreader: Au plaisir de vous revoir, "một mô hình hoạt...
    Bach Phat Gia: Tôi là độc giả của talawas đã mấy nă...
    Lề Trái: Trong việc tẩm bổ chỉ xin Gia Cát Dự đ...
    Lê Anh Dũng: Thưa bác Trầm Kha, bác Đào Nguyên, Xin ...
    Lê Thượng: Nói rằng "So với thảm họa môi trường ...
    Anh Dũng: @1mitee: 1. Muốn SỐNG tới mức "cụ" nh...
    Đào Nguyên: @ Anh Dũng "...phải nghe lời cái dạ dày,...
    Trầm Kha: “Khi cầm cuốn Kinh thánh, tôi đọc với...
    Đào Nguyên: @ bác Nguyễn Phong Tôi đồng thanh tương ...
    Hoà Nguyễn: Sau chuỗi cười khá thoải mái do ông Gia ...
    1mitee: @Anh Dũng "Cả ông Marx, ông Hồ Chí Minh,...
    Bùi Văn Phú: Bạn Trung Nu Hoang ơi, Bạn có khả năng...
    Thái Hữu Tình: Bài vừa mới ra lò, mấy anh (cả mấy ch...
    Canuck: Trong đời tui, có 3 lần / hoàn cảnh xảy...
    Phùng Tường Vân: Lời đề nghị khẩn khoản của tôi Nh...
    Thái Hữu Tình: 1/ Bài nghiên cứu này của ông MTL càng ch...
    Nguyễn Phong: Thực ra ở hải ngoại hiện nay thì có m...
    Anh Dũng: @Đào Nguyên: 1. Cái bạc triệu (VNĐ) c...
    Dương Danh Huy: Bác Hòa Trước hết tôi cảm ơn về l...
    Louis: Trong phút giây chia tay người tình ảo, b...
    Đào Nguyên: Từ lâu ngưỡng mộ bác, biết bác thích ...
    Trầm Kha: Ha ha ha! Bác Trương Đức ơi, Bác "đả t...
    Lê Quốc Trinh: LÊ QUỐC TRINH - LỜI GIÃ BIỆT Thân m...
    vantruong: Thôi thì trước khi giải tán tụ tập tal...
    Đào Nguyên: @Anh Dũng "... - Không có đủ sản phẩm ...
    VietSoul:21: Tôi không nghĩ tài chánh là vấn đề (ch...
    Hoàng Trường Sa: Talawas ơi Ta giã biệt em Như giã từ cu...
    Hoàng Trường Sa: Bauxite Việt Nam: hãy cứu ngay chữ tín! (...
    Anh Dũng: @Đào Nguyên: Thực ra Marx có nói, nói n...
    Lâm Hoàng Mạnh: Chỉ còn vài 28 giờ, Ta Là... Gì sẽ ngh...
    Le Van Hung: Kính thưa các Anh Chị, Từ trước đế...
    Phùng Tường Vân: Bi giờ sắp đến giờ lâm biệt Xin Gia T...
    Hoàng Trường Sa: EM ĐI RỒI Em đã đi rồi thế cũng xong...
    Nguyễn Đăng Thường: Chia tay phút này ai không thấy buồn? Nh...
    Trung Nu Hoang: Tôi cũng có nghe kể chuyện một "học gi...
    peihoh: Tôi không được hỏi ba câu hỏi của tal...
    peihoh: Anh Lại Văn Sâm ơi! Dịch giùm câu này: "...
    Đào Nguyên: @ Anh Dũng Mác nói nhiều về lợi nhuận,...
    Hoà Nguyễn: Ông Huy viết : Điều tôi nói hoàn toàn kh...
    Trương Đức: Đọc cái câu này: "2030: định mệnh đã ...
    Đào Nguyên: Tôi cũng có đọc những câu chuyện với ...
    Camillia Ngo: Nguyễn Khoa Thái-Anh nói "Vũ Huy Quang là m...
    Dương Danh Huy: Bác Hoà Tôi cũng thấy thú vị khi đọ...
    Thanh Nguyễn: Giữa cái lúc "dầu sôi lửa bỏng" thế n...
    Thanh Nguyễn: Nếu vì lý do tài chính mà talawas đóng c...
    Thanh Nguyễn: Oh, Thank you Trầm Hương! We all have our h...
    Hà Minh: Một truyện ngắn quá hay, cảm ơn tác gi...
    Nguyễn Việt Thanh: Trên Talawas bộ cũ, có lần nhà văn Phạm...
    Anh Dũng: Ông Đào Nguyên nói đến "duy lợi". Nhưng...
    Hoàng Trường Sa: BRING ME HAPPINESS Đừng đi Đừng đi Đ...
    Lê Anh Dũng: (tiếp) Nhưng chính nhờ Tin Lành VN như...
    Lê Anh Dũng: Thưa bác Trung Thứ, Trong cảnh talawas ch...
    Đào Nguyên: Lời ông Vũ Huy Quang làm tôi nhớ tới l...
    Đào Nguyên: @ Nguyễn Khoa Thái Anh Trước khi chiéc thu...
    Trương Nhân Tuấn: Trích : « Người Việt hải ngoại vẫn th...
    Hoàng Trường Sa: Bô xít Việt Nam : Truyền thông Mỹ sắp n...
    khonglaai: Không ngờ anh Bách còn giỏi cả tiến...
    khonglaai: Nếu có giải thưởng talacu thì tôi ti...
    Phùng Tường Vân: Chúc nhau chân cứng đá mềm Chúc nhau an ...
    khonglaai: “Khi nói chuyện với mình họ chỉ nhìn ...