talawas blog

Chuyên mục:

Huỳnh Tâm – Những bước đổi đời gian nan

28/10/2009 | 10:48 sáng | 5 phản hồi

Tác giả: Huỳnh Tâm

Chuyên mục: Chính trị - Xã hội, Đời sống
Thẻ: >

20.000 € cho một chuyến đi đổi đời bằng nước mắt, người Ta ở rừng Tây tại tỉnh Angres. Ảnh: MD

20.000 € cho một chuyến đi đổi đời bằng nước mắt, người Ta ở rừng Tây tại tỉnh Angres. Ảnh do Christine Nguyễn và Huỳnh Tâm gửi cho BBC

Ngày 15.6.2009, những người quen ngậm ngùi tham dự lễ hoả táng một người Việt nhập cư trái phép, tại nhà quàn tỉnh Dunkerque. 27 tuổi, anh này chết khi rơi từ mui xe tải xuống đường, bỏ lại vợ và hai con ở Việt Nam. Chi phí an táng do người dân địa phương bảo trợ

Ba tháng sau, chuyên viên bảo vệ rừng thuộc tỉnh Dunkerque, miền bắc nước Pháp phát hiện khá đông người Việt sống bất hợp pháp trong rừng Nam Téteghem. Ở đây, các trạm trung gian nhập cư bất hợp pháp trải rộng trên xa lộ A 16 có ba khu rừng Téteghem, trên 50 bãi đậu của xe vận tải. Còn xa lộ A 26, N 24 và N 25 có trên 200 nhà kho chứa vật liệu xuất nhập cảng bỏ hoang lâu năm. Bốn xa lộ liên tỉnh kết nối vào nhau có khoảng 70 bãi đậu công cộng dành riêng cho xe vận tải cỡ lớn, đến từ các nước Âu châu và nội địa nghỉ ngơi trước khi vào hải cảng Calais. Những địa chỉ trên là môi trường tạo ra hoạt động của đường dây đưa người lao động bất hợp pháp vào Anh quốc.

Từ Paris đến khu rừng Nam Téteghem trên ba trăm cây số, chúng tôi vào rừng đi theo đường mòn gồ ghề, sình lầy. Giữa khu rừng hoang, chúng tôi bất ngờ chứng kiến đời sống cơ cực của người Việt ở đây. Sau khi đưa cho những người này xem tư liệu trên các trang báo tại Dunkerque, Calais và Téteghem nói về sự xuất hiện người Việt Nam tại khu rừng Nam Téteghem, và vụ tai nạn hồi tháng Sáu vừa qua, họ mới chịu trò chuyện với chúng tôi. Một thanh niên cho biết, anh ta được người hướng dẫn đưa đến rừng này vào cuối tháng 11.2008. Lúc đó, có ba người khác sống trong rừng. Ở chừng nửa tháng, ba người kia được đưa đi đâu không rõ. Theo anh ta, mỗi ngày có nhiều người Việt đến khu rừng này ở chung nhưng không thấy người dẫn đường quay lại. Những người Việt tự tìm bao nilông khâu lại, rồi dựng cây làm lều. Người thanh niên cho biết, anh ta đã 30 lần leo lên xe tải để trốn sang Anh, nhưng đến biên giới thì bị cảnh sát Anh bắt lại, đuổi về Pháp. Cảnh sát Pháp bắt giam một ngày để thẩm vấn, rồi thả ra. Sau mỗi lần được thả, anh ta phải đi bộ mấy chục cây số về lại khu rừng vì không biết đi đâu và cũng không biết cách nào trở lại quê nhà.

Những thành viên di cư bất hợp pháp tại rừng Téteghem làm lễ cầu siêu cho anh Nguyễn Văn Mạc bị rơi từ mui xe tải khi tìm cách trốn sang Anh quốc. Ảnh: HT

Những thành viên di cư bất hợp pháp tại rừng Téteghem làm lễ cầu siêu cho anh Nguyễn Văn Mạc bị rơi từ mui xe tải khi tìm cách trốn sang Anh quốc. Ảnh: HT

Một thanh niên khác, độ tuổi hai mươi, tóc dài chấm ngang vai, thân thể gầy còm, khuôn mặt vàng da, đôi mắt thâm quầng đen, thuật lại hành trình tới Pháp qua ngả Nga và Đức. Nhóm sáu người của anh tới Nga, sau đó chỉ có anh ta được chở qua Đức rồi đến Pháp. Anh này kể lại, khi đến mé bìa rừng đầu tháng 2.2009, họ chỉ đi theo đường mòn vào rừng, sẽ gặp người Việt. Mùa đông ở rừng Téteghem khắc nghiệt. Anh này nói: “Ở Nga tuy rất lạnh nhưng được ở trong nhà, có lò gas sưởi ấm, còn ở đây là rừng chỉ có hai lều vải và nilông nhỏ, lại đúng lúc mùa đông, chân tay tê cóng, mất cảm giác. Áo len không đủ ấm, lạnh thấu xương, da thịt nứt nẻ như thể đã thấy trên cánh đồng bị hạn hán ở miền Trung quê mình”.

Một phụ nữ lớn tuổi, giọng Nghệ An, cho biết, quê ở Anh Sơn. Hành trình từ Hà Nội đi máy bay sang Nga, qua Đức và tới khu rừng này mất một tháng bảy ngày. Nghe có tổ chức giới thiệu người đi Anh làm việc, cô đã cẩn thận kiểm tra, trước khi thế chấp căn từ đường ba đời của nhà chồng lấy 7.000 Euro để đi lao động, hòng đổi đời cho hai người con trai. Cô cho biết, đơn vị tổ chức hứa hẹn rằng, tới Anh làm việc hai tháng là đủ tiền lấy lại sổ đỏ. Ở Moscow được 20 ngày, cô được cho 60 USD để tiêu, thì có người lạ mặt đến gặp, cho biết mười ngày nữa lên đường nhưng phải trả chi phí 2.000 Euro, do khoảng chi trước chỉ lo tới Nga. Tự đánh giá là gặp bọn lừa đảo, người phụ nữ này vẫn cố nuôi hy vọng gỡ gạc nên đồng ý gọi điện thoại về nhà, thế chấp sổ đỏ để được sang Đức, qua Pháp. Cô cho biết, ở khu rừng này, cô gặp 26 người đồng cảnh ngộ, tất cả đều ở miền Trung. Nghe mức chi phí 9.000 Euro của người phụ nữ đến từ Nghệ An, có nhiều người cho biết, họ mất tới 13.000 Euro. Người nữ trạc tuổi ba mươi nói: “Bố mẹ em thế chấp ba thửa ruộng cho ngân hàng đến 300 triệu đồng, tương đương 16.000 Euro”.

Túp lều, bếp lửa của 24 người Việt Nam mới xuất hiện trong rừng Téteghem. Ảnh: HT

Túp lều, bếp lửa của 24 người Việt Nam mới xuất hiện trong rừng Téteghem. Ảnh: HT

Hiện nay trong rừng Téteghem có tất cả 20 nam 4 nữ. Bếp cơm tập thể do những người Việt Nam tại tỉnh Dunkerque cứu trợ. Y tế do linh mục Phạm Xuân Đào vận động hội y sĩ Pháp viếng thăm mỗi tuần.

Những chuyến xe tử thần

Trong số 24 người Việt ở rừng Téteghem, có một thanh niên nói giọng Huế, giới thiệu mình quê ở Phường Đúc. Anh này cho biết, tháng Tám có 27 người, chết một, hai người trốn được sang Anh, còn lại 20 nam và bốn nữ. Theo anh này, ngoại trừ một chị 50 tuổi và một chị 45 tuổi, phần lớn trong độ tuổi từ 30 tới 40 và ba thanh niên mới 19, 17, 16 tuổi.

Đời sống trong rừng

Người nói giọng Huế nhìn nhận, khu rừng Téteghem có thể xem là đoạn cuối của hành trình từ Việt Nam, sang Nga, qua Đức rồi tới Pháp. 24 người Việt hầu như không đủ tiền để đi tiếp và theo họ, đường dây đưa lao động cũng khó đưa họ sang Anh trót lọt. Mấy tháng đầu, họ toàn ăn rau rừng để cầm hơi, nhịn đói khát đến mấy ngày liền. Theo lời kể của họ, gần đây mới có người tiếp tế thực phẩm và dụng cụ nấu nướng. Chàng trai quê ở Phường Đúc cho biết thêm, tuy có cơm ăn nhưng họ vẫn tiếp tục hái rau trong rừng để thay thế rau chợ. Anh này nói: “Đủ ăn, có đồ ấm là nhờ cô chú gốc gác người Sài Gòn định cư tại Dunkerque cho lương thực, tặng mền len, quần áo và giày, chính quyền địa phương cũng cho thịt gà và bạt nilông, để chúng tôi dựng lại hai túp lều lớn khang trang một chút”.

Một cô gái độ tuổi 30 cho biết, nguồn nước chính lấy từ hồ nước lớn bên cạnh (Lac de Téteghem). Cô nói: “Những tháng gần đây có quý cô chú và chính quyền cho nước lọc để uống và đồ dùng vệ sinh”. Tinh thần của 24 người này gần đây bớt bi quan và thoái chí hơn trước do được hỗ trợ về thức ăn và hội y sĩ Pháp thăm bệnh mỗi tuần nhờ sự vận động của một linh mục người Việt Nam.

Nhìn hai cái lều dựng bằng bạt nilông như vậy, khó hình dung nó có thể che chắn cho những người Việt ở đây qua được mùa đông rét giá. Vậy mà chàng trai xứ Huế lại cho rằng, chịu dãi nắng dầm mưa, rét buốt, đói khổ thế nào cũng chưa bằng những giờ phút kinh hoàng khi nhảy xe trốn sang Anh.

Ba tháng, 20 lần đối mặt tử thần

Đang trò chuyện với những đồng hương, chúng tôi thấy ba thanh niên vào khu trại. Một người trẻ ngồi bên cạnh giới thiệu: “Ba người này đi nhảy xe không được mới về lại rừng. Họ đi bộ từ sáng đến chiều trên bảy mươi cây số mới về tới đây lúc 5 giờ chiều”. Chúng tôi ngạc nhiên: “Đi từng ấy người mà không sợ bị phát hiện sao?” Một bạn, người Hải Dương giải thích, dù bãi đậu xe ở gần hay xa cũng vẫn phải đi ba hay bốn người, vì xe quá cao cho nên phải đứng lên vai chồng lên nhau, rồi mới lên mui xe được, sau đó nối tay nhau kéo lên xe, còn nữ thì đi theo nam nhưng lên xe trước. Trước khi đi, người nhảy xe phải ăn thật no vì phải nhịn đói cả ngày.

Theo lời kể của những người có kinh nghiệm, nhảy xe có nhiều cách như chui vào thùng xe, nằm trên mui hay đeo dưới lườn xe. Trong khi chui vào thùng xe có nguy cơ bị ngạt thở, ngồi trên mui tuy thoải mái nhưng hiểm nguy rình rập khi xe thắng gấp hoặc lên hay xuống dốc. Còn đeo dưới lườn xe thì đòi hỏi phải đủ sức khoẻ chịu được quãng đường 40km từ bãi tới cảng Calais. Theo họ, khi xe lên tàu thuỷ sang Anh, người nhảy xe phải tìm mọi cách để lọt qua cửa khẩu.

Chàng trai xứ Huế trong ba tháng 20 lần nhảy xe nhưng không lọt. Một phụ nữ cho biết cô có bảy lần nhảy xe lên tới cửa khẩu nhưng phải quay lại do kiểm soát quá gắt. Cô này nói: “Mỗi lúc đi nhảy xe để đổi đời cũng không khác nào đi vào cửa chết, rủi trước mắt, còn may mắn thì ít hy vọng”. Theo cô, tuy sức lực có hạn, nhưng nghĩ tới người thân ở nhà đang cần có tiền gửi về để chuộc sổ đỏ đã cầm cố hay có vốn để làm ăn là cô lại tiếp tục nhảy xe.

Qua lời kể của những người Việt ở đây, phần đông đi lao động bất hợp pháp là người miền Trung, nhiều nhất là người ở các tỉnh Đà Nẵng, Quảng Trị, Huế, Nghệ Tĩnh, Nghệ An, Thanh Hoá. Xuất thân miền Bắc có người Thái Bình, Hải Dương. Hai khu rừng bên kia xa lộ A16 có khoảng 300 người, còn sống trong kho hàng thì nhiều, phần lớn là dân Đông Âu chiếm cứ khu vực đó khá lâu. Luật chơi không thành văn của giới lao động nhập cư bất hợp pháp là mỗi nước chiếm cứ một phương.

Trước khi chia tay, chúng tôi hỏi lý do vì sao phải đến Anh mà không qua Đức, Bỉ hay Hà Lan. Tất cả đều nói giống nhau: “Chúng tôi đến Anh là vì nơi đó tìm kiếm việc làm dễ hơn, lương cũng cao hơn và sẽ có giấy tờ cư trú hợp pháp, cũng như nơi ăn ở đã có chủ lo hết”. Qua tìm hiểu, công việc lương cao, chủ bao là trồng cỏ hay bán sản phẩm quốc cấm, còn nữ có khả năng phải làm trong ngành buôn hương bán phấn, dịch vụ mới phát triển tại Anh quốc do người Việt làm thầu.

© 2009 Huỳnh Tâm

© 2009 talawas blog

Phản hồi

5 phản hồi (bài “Huỳnh Tâm – Những bước đổi đời gian nan”)

  1. […] Paris” của Phương-Vũ Võ Tam-Anh đăng ngày 30 tháng Mười Một 2009 và bài “ Những bước đổi đời gian nan” của Huỳnh Tâm đăng ngày 28/10/2009 trên cùng trang mạng Đàn Chim Việt mô tả. […]

  2. […] thế họ đang đua nhau tràn sang Anh quốc, bất kể mọi nguy hiểm. Trong bài “ Những bước đổi đời gian nan” của Huỳnh Tâm đăng ngày 28/10/2009 trên trang mạng Đàn Chim Việt tác giả […]

  3. […] Đổi đời Posted in Chuyện hàng ngày by Stef on Tháng Mười Một 1, 2009 Đọc “Những bước đổi đời gian nan” trên Talawas để biết về một thực trạng đau buồn về một con đường đổi đời. Đọc và xem những tấm hình, mà vẫn không tin nổi người mình khốn khổ đến như vậy trên con đường đi tìm hạnh phúc, tự do. http://www.talawas.org/?p=12290 […]

  4. Lâm Hoàng Mạnh says:

    Đem tiền ra Casino mong làm giàu đã là dại, mang mạng mình để tìm sự giàu sang ở xứ người bằng may rủi thì hết cách chữa.

    Người “rơm” nhập cư lậu vào Anh quốc từ bao giờ? Xin thưa, rất sớm, từ 1991, khi thành trì XHCN Liên Xô sụp đổ, để tồn tại, VN đã phải “đổi mới, mở cửa” và từ đó họ được phép “du học, du lịch, thăm thân nhân…” nếu có tiền “đấm bóp” cho cơ quan xuất nhập cảnh ở VN. Năm 1991, vợ chồng anh bạn, có thằng cháu con chị gái vợ sang “du học” (trường Đưa hàng may) định gạ hỏi con gái tôi làm cháu dâu. Thế có điên không?

    Sau hơn 10 năm định cư ở Anh, rất nhiều bà vợ đã thúc bách đức ông chồng người Việt (cựu) gốc Hoa tìm mọi cách đưa em, cháu… sang, lý do xa cha mẹ, báo đáp gia đình… bằng nhiều con đường: du lịch, du học, thăm viếng, dự cưới… rồi trốn lại bằng cách: hôn nhân thật và hôn nhân giả.

    Luật pháp Vương quốc Anh trước năm 2000 còn nhiều khe hở trong vấn đề nhập cư, như:

    1. Trẻ em sinh ở Anh, dù cha mẹ không có quốc tịch Anh vẫn “tự động” là người Anh. Một thời gian khá dài, phụ nữ Hong Kong sắp đến ngày đẻ, sang thăm thân nhân chờ đẻ. Vài năm sau, gửi đứa trẻ đó cho thân nhân nuôi và làm đơn “xin đoàn tụ” với con, nhập cư hợp pháp.

    2. Lấy vợ/chồng với người có quốc tịch Anh, “tự động” là công dân Anh, sau 5 năm sẽ được nhập tịch, vì thế chuyện hôn nhân giả thường xuyên xảy ra đối với mọi sắc tộc sống ở U.K, đứng đầu nhóm là Ấn-đô, Pakistan, Jamaica… Người Việt theo đóm ăn tàn mà thôi.

    Chuyện nhập cư lậu do luật sư người nước ngoài ở Anh làm “quân sư” bày ra, với dịch vụ phí cao ngất ngưởng, nhưng thành công gần như 100%.

    Từ năm 1992, những “tỵ nạn kinh tế” được chính phủ Anh cho nhập cư, sau vài năm kinh tế khá giả, phong trào “người rơm” vào Anh theo các ngả tăng lên chóng mặt. Con đường đưa người có cả nhân viên đại sứ quán VN ở Anh, Đức, Nga, Ba Lan… tham gia. Tôi đã gặp anh chàng kể chuyện, anh ta cầm passport với visa nhân viên toà đại sứ VN tại Anh, (dán ảnh anh ta (giả)) sau khi ra khỏi phi trường Heathrow, họ thu lại passport, giao cho thân nhân. Anh ta vẫn sống ở đây, năm 2003 đón vợ từ Đức qua ngả Dover bằng hộ chiếu thuê (500 bảng /lần) Christmas năm 2008. Anh ta kể “may quá vừa đi ra mua tút thuốc, về đã thấy xe cảnh sát đỗ kín”.

    Những năm 1995 đến 2002, biết tôi có đàn con chưa lập gia đình, thường xuyên tôi nhận được những cú điện thoại khiếm nhã, họ muốn tôi giúp em, cháu họ kết hôn giả với con tôi, với giá từ 5000 bảng, sau này tăng lên 8 đến 10 ngàn bảng. Thậm chí tìm mọi cách săn đuổi đưa các cô gái đó đến chơi, hy vọng “cưa đổ” con trai tôi. Tôi đã vĩnh biệt những bạn “quý hiếm” này.

    Từ năm 2001, họ còn có chiêu rất quái, đưa trẻ em khai 11, 12 (tuổi thật 15 hay 16), cho ra chợ có đông người Việt (Cartford, Mare Street) đứng khóc vì bị lạc, có người Việt (cò) dắt đến Police Station trình bày, nhận về nuôi. Khi đến tuổi phải trục xuất thì “biến mất”, chui xuống đường hầm vào tiệm Nails, nhà hàng, khách sạn, trồng cỏ, karaoke…

    Theo thống kê, khoảng từ 3 đến 5 ngàn “rơm Việt nam” ở rải rác 4 xứ U.K. Hầu như tuần nào, báo chí địa phương cũng đăng tin và ảnh bắt được “trang trại trồng cần sa” của người Việt từ Scotland, Midland, London, Wales, South East England.

    Để tránh sự kỳ thị của người bản xứ đối vời người Việt, vì thế gần đây trên BBC truyền hình ít đưa tin về những vụ bắt được trại trồng cần sa như năm 2008 trở về trước.

    Ai là người chứa chấp “rơm”? Chính thân nhân và chủ trang trại, tiệm Nails, nhà hàng làm “boong ke” cho họ ẩn nấp.

  5. Hưng Quốc says:

    Bài phóng sự này chính xác như những gì cô em đằng vợ tôi đã thực hiện cách đây vài năm. Xin bổ sung là, “bơm tiền” càng nhiều thì càng được xe “ngon”, những loại xe ít bị hải quan nhòm ngó đến hơn, có lẽ anh người Huế trong bài “đoản vốn” nên phải loanh quanh. Cô em vợ tôi còn phải sống chui nhủi ở vườn hoa, cũng có học được tí tiếng Pháp nên còn hỏi được.. “Lê-toa-lét đi đằng nào hở anh”, còn những người không biết tiếng thì đúng là khốn khổ hơn nhiều, như từ sao Hỏa rơi độp xuống mà thôi. Cô em tôi còn nói, những kẻ “buôn người” Việt thường kém, ít kinh nghiệm (có lẽ tiếng tăm yếu), dây với chúng thì chuyện “Calais ơi, salut encore” là chuyện thường, may mà cô em tôi làm với bọn Iraq, mất đúng 3000 bảng Anh, được ngồi vào một xe chở phụ tùng ô-tô, chính xác thì trong một hộp phụ tùng ô-tô. Và ở đây thì có thêm một khó khăn là, bình thường thì người đi trốn phải tự nhảy vào trong xe, muốn nhảy vào đâu thì vào (miễn là đừng chui vào ca-bin là được), tài xế coi như không biết gì, nếu bị bắt thì người đi trốn chỉ chịu tam giam 1 ngày, tài vô can, nhưng nếu tài xế “mở đường cho hươu chạy” có nghĩa là dẫn người vào xe bị bắt quả tang thì bị phạt tù 30 năm (3 ngàn bảng cho 30 năm thì hơi ít), thật may cho cô em tôi được bọn tài Iraq rạch cho một thùng đồ và “rước” vào hẳn hoi, chỉ một lần là trót lọt.
    Nhưng, bỏ tiền ra để chịu những rủi ro, tủi nhục, bị hải quan anh xua như xua ruồi có đáng để bỏ nước đi không, thời trước những năm 90 thì còn có thể hiểu được chứ sau đó sao phải khổ thế. Thú thật đến giờ tôi cũng không hiểu sao cô em tôi, đang học năm thứ tư ĐH Bách Khoa HN, lớp kỹ sư chất lượng cao liên kết đào tạo với Pháp mà nằng nặc đòi đi bằng được, đến bây giờ ở Anh vẫn chưa có giấy tờ gì cả, tương lai thì mù mịt lắm.
    Tôi còn một người thân nữa, cũng trốn từ Pháp qua Anh nhưng với một “bài” đơn giản nhưng cũng không kém phần mạo hiểm, cô dùng hộ chiếu của chị, trông mặt dân châu Á nhang nhác giống nhau nên thoát. Thảo nào lần tôi từ Pháp qua London thăm ông cậu, tay hải quan Anh nhòm ngó passport của tôi kỹ lưỡng lắm chắc là biết bài này, hắn lật lên lật xuống cứ như hộ chiếu hay visa giả, xăm xoi mặt mày, rồi cộp dấu vào chính trang visa mới “đểu” chứ, mặt Phi đen ngòm không có lấy một nụ cười chào hàng, lần đầu tiên thăm Anh có một tuần mà ấn tượng hơi tệ.

    Cảm ơn tác giả Huỳnh Tâm về bài phóng sự, tôi rất thích đọc những bài phóng sự hiếm hoi như thế này. Phải làm sao cho những người trong nước muốn trốn đi kiểu này đọc bài phóng sự này thì may ra họ mới “chờn” chăng? Chứ chỉ những người trong cuộc biết thì chưa đủ.

  • talawas - Lời tạm biệt

    Nói lời chia tay sau 9 năm tồn tại, chúng tôi thiết tha hi vọng vào sự ra đời của những mô hình báo chí và truyền thông mới, thực hiện bởi những người được trang bị những khả năng và phương tiện mà chúng tôi đã không thể có, với cùng một nhiệt thành phấn đấu cho một nền báo chí tự do cho Việt Nam... đọc tiếp >>>

  • Phản hồi mới nhất của độc giả