talawas blog

Chuyên mục:

Tiêu Dao Bảo Cự – Từ triết lý đến cảm xúc, giải pháp cá nhân và con đường đi lên của dân tộc (Thư ngỏ gởi Nguyễn Hữu Liêm)

07/12/2009 | 6:00 sáng | 24 Comments

Tác giả: Tiêu Dao Bảo Cự

Category: Chính trị - Xã hội
Thẻ:

Anh Liêm thân mến,

Tôi vừa nhận được email của anh gởi cho tôi bài viết mới của anh “Nơi giữa Đại hội Việt kiều: Một nỗi bình an” và ngay sau đó thấy bài này được đăng trên talawasĐàn Chim Việt với khá nhiều ý kiến phê bình. Rõ ràng đây là một bài viết gây “sốc” như nhiều bài viết khác của anh, vừa do quan điểm, vừa do cách trình bày của tác giả, lại liên quan đến một vấn đề thời sự nóng hổi mà nhiều người đang theo dõi. Do đó, thay vì viết thư riêng cho anh, tôi xin viết thư ngỏ này để cùng anh và mọi người quan tâm trao đổi.

Gần đây, tôi đối với anh có mối quen biết. Đầu năm nay, một vài người bạn muốn mời tôi sang Mỹ chơi một chuyến. Để có lý do cho tôi xin visa nhập cảnh Mỹ, các bạn đó (cũng là bạn và người quen biết anh) đã nhờ anh lấy danh nghĩa giáo sư của San Jose City College, nơi anh đang giảng dạy, mời tôi với tư cách là một nhà văn bất đồng chính kiến, sang nói chuyện với sinh viên lớp triết của anh về một đề tài liên quan đến chủ nghĩa hiện sinh. Do đó, cùng với một số lý do khác liên quan đến quá trình đấu tranh cho dân chủ của tôi, tôi đã có visa vào Mỹ khá dễ dàng và sau đó nhờ nhiều bạn bè khác ưu ái giúp đỡ, tôi đã ở lại và đi nhiều nơi trong sáu tháng để tìm hiểu về nước Mỹ và người Việt trên đất Mỹ.

Trước đó, tôi chưa quen biết anh và đọc về anh rất ít. Sau khi có giấy mời của anh, tôi bắt đầu tìm đọc các bài viết của anh trên mạng và hỏi thăm một vài bạn bên Mỹ về anh. Một số người nói anh là nhân vật có nhiều “tiếng tăm và tai tiếng”, có xu hướng thân cộng và có một số bất đồng, xung đột  về quan điểm với cộng đồng. Mới đầu tôi cũng hơi ngại khi biết về anh như thế nhưng rồi tôi tự nhủ, tính chất và nội dung của giấy mời rất rõ ràng và chính đáng, hơn nữa anh là anh và tôi là tôi. Từ bao nhiêu năm qua, tôi vẫn là tôi trong mọi hoàn cảnh.

Thực hiện yêu cầu trong lời mời của anh, tôi đã đến nói chuyện với sinh viên lớp của anh về đề tài: “Ảnh hưởng của chủ nghĩa hiện sinh, từ siêu thực đến hiện thực: Chọn lựa dấn thân của một trí thức ở một đất nước trong và sau chiến tranh”. Ý của anh là muốn cho sinh viên Mỹ có cơ hội hiểu thêm về lựa chọn của những trí thức sống trong môi trường chính trị hoàn toàn khác biệt với đất nước Mỹ. Tôi đã nói với sinh viên về lòng yêu nước và ý thức trách nhiệm, lựa chọn dấn thân và hành động phản kháng từ thời trẻ cho đến bây giờ qua câu chuyện cá nhân của một thời “chống Mỹ ngày xưa và chống cộng ngày nay”. Anh đã phiên dịch cho tôi trong buổi nói chuyện này và tôi đã có một buổi trao đổi thật thú vị khi trả lời những câu hỏi hóc búa của sinh viên Mỹ. Như thế về mặt chính thức, coi như tôi đã làm xong trách nhiệm đối với lời mời của anh. Tuy nhiên trong thời gian ở Mỹ, tôi đã có nhiều dịp khác tiếp xúc với anh và chúng ta đã trao đổi khá nhiều về những vấn đề chính trị phức tạp liên quan đến tình hình Việt Nam. Tôi và vợ tôi đã ở lại nhà anh hôm đầu tiên đến Mỹ và sau đó vài lần nữa khi anh mời chúng tôi đến ăn tối uống rượu cùng với một số bạn khác. Anh đã luôn dành cho chúng tôi căn phòng đẹp nhất trong nhà mà anh gọi là honeymoon suite. Vợ anh, một phụ nữ đảm đang và dễ thương, hiếu khách cũng đã dành cho chúng tôi sự đón tiếp chân tình. Coi như chúng ta đã trở thành bạn, tôi xem đó là “chút nợ ân tình” và vì thế hôm nay tôi mới có lá thư ngỏ này.

Tôi đã có đôi chút hiểu biết về cuộc đời và tư tưởng của anh. Ngày 30.4.1975, mới 20 tuổi, lúc đang là một người lính không quân, anh đeo càng trực thăng thoát ra khỏi Việt Nam và sau đó di tản sang Mỹ. Trên đất nước mới này anh đã có những nỗ lực phi thường để thực hiện giấc mơ của mình. Ba năm sau, anh tốt nghiệp đại học. Ba năm nữa anh lấy bằng cao học (về kinh tế?). Sau đó là tiến sĩ luật và cao học triết, mở văn phòng luật sư và dạy triết ở đại học. Song song với việc học, anh vừa làm việc kiếm sống, lập gia đình, vừa hoạt động xã hội và viết sách, báo. Anh đã từng làm việc trong các cơ quan tư pháp của tiểu bang và liên bang Mỹ cũng như tham gia nhiều hội đoàn của người Việt. Anh có một căn nhà to đẹp, yên tĩnh, hướng ra phía núi, vườn rộng trồng đầy hoa và dành cả một khoảng đất lớn để nuôi một đàn gà theo kiểu thả vườn, một điều hiếm thấy ở vùng Evergreen trong thung lũng Silicon, bang California. Tôi nghĩ anh là một mẫu người Việt có ý chí vươn lên, có khả năng trí tuệ và thành đạt trên đất Mỹ.

Tôi đã được anh tặng ba cuốn sách dày anh viết về chính trị, tư tưởng và pháp luật, thêm ba số tập san triết học mà anh là người chủ trương thực hiện. Vì không có nhiều thời gian và không tiện mang về, tôi đã chỉ cố gắng đọc cuốn Dân chủ và pháp trị, cuốn sách quan trọng và ưng ý nhất của anh. Qua cuốn sách này cũng như qua những lần trò chuyện, tôi nghĩ tôi hiểu được đôi chút về tư tưởng của anh. Anh là người có nhiều ưu tư về đất nước và muốn cống hiến. Anh muốn đứng trên tầm cao triết học để nhìn nhận vấn đề chính trị hiện tại. Theo anh, dân tộc Việt Nam tuy trải qua nhiều đau khổ nhưng vẫn là một dân tộc còn thiếu niên, chưa trưởng thành (về chính trị và tinh thần so với các nước Âu Mỹ), chế độ cộng sản ở Việt Nam có nhiều sai lầm nhưng chiến thắng của họ là một tất yếu của lịch sử. Anh không giấu diếm sự khâm phục đối với “những người cộng sản chân chính” đã hi sinh cho đất nước nhưng cũng đã không ít lần phê phán những sai lầm, bất cập của chủ nghĩa và chế độ cộng sản. Tuy nhiên vấn đề hiện nay không phải là chống cộng bằng cách chửi rủa mà phải tìm cách tiếp cận, hợp tác với nhà cầm quyền trong nước và cố gắng chuyển hóa họ về hướng dân chủ. Trong những bài viết của anh trên mạng, anh thường có quan điểm ngược với số đông và đã chịu nhiều phê phán nhưng anh không ngại. Anh là một người có bản lĩnh và hơi khác thường. (Xin nhấn mạnh, trên đây là những gì tôi hiểu, tôi nghĩ về anh, thông qua sách báo anh viết và những cuộc trò chuyện, còn có hoàn toàn đúng với anh hay không, tôi không dám chắc.)

Trong bài viết về “Hội nghị Việt kiều” vừa qua, anh đã dành một nửa trình bày quan điểm chính trị về tình hình Việt Nam theo góc độ triết học mà tôi hiểu và trình bày vắn tắt trên đây, có cả phần phê phán chế độ cộng sản một cách kín đáo. Tôi không nghĩ anh “làm dáng triết lý”, trái lại anh còn “lậm triết lý” là khác. Anh đã đọc, viết nhiều sách báo về triết, hằng ngày dạy triết và chắc luôn bị ám ảnh bởi những vấn đề triết học. Tuy nhiên một vấn đề lớn như thế mà anh chỉ trình bày trong vài đoạn ngắn gọn, đôi khi bằng một cách diễn đạt hơi “cao siêu và tối tăm”, có thể nhiều người không hiểu anh nói gì. (Người nào đã đọc cuốn sách dày Dân chủ và pháp trị, có lẽ sẽ hiểu anh hơn.) Tuy nhiên điều gây ấn tượng, làm người đọc quan tâm và bị “sốc” trong bài viết không phải là những lập luận triết lý mà chính là những cảm xúc của anh, thể hiện ngay trong tựa đề “Giữa Đại hội Việt kiều: Một nỗi bình an.”

Một số người, trong đó có tôi, tin rằng đây là những cảm xúc thật và anh đã có sự chân thành và can đảm khi nói ra, bằng những ngôn từ “rộn rã” như tâm trạng: “Một nỗi bình an, vui lên như trẻ thơ, hân hoan, hồn nhiên, hạnh phúc nguyên sơ”. Đã là cảm xúc thì không có lý lẽ và mỗi người có thể khác nhau tuy trong cùng một hoàn cảnh. Như cái ngày 30 tháng Tư ấy, “một triệu người vui và một triệu người buồn”. Bài hát “Nối vòng tay lớn” ấy, khi vang lên trên đài phát thanh Sài Gòn, có người “hồ hởi phấn khởi”, lịm đi vì sung sướng, nhưng cũng có người cho đến nay khi hồi tưởng vẫn còn thấy như búa bổ trên đầu. Bài hát “Như có Bác Hồ trong ngày vui đại thắng” ấy, qua “màn diễn” chắc chắn là có ý đồ chứ không tự phát trong hội nghị mà anh mô tả, cảm xúc của người nghe, người đọc lại càng khác nhau. Những cảm xúc có thực ấy, anh có thể diễn đạt khác đi mà vẫn có hiệu ứng như anh muốn có, nhưng anh đã chọn cách nói như đã nói, dù có thể anh biết sẽ nhận lãnh búa rìu của dư luận, có lẽ lần này sẽ kinh khủng hơn mọi lần với những bài viết khác của anh. Có người trong nước (thuộc loại trí thức phản kháng) rất lấy làm ngạc nhiên vì sự vội vàng và bài viết của anh, đặt dấu hỏi đây không phải là một “hồn nhiên ngang tàng” theo phong thái vốn có của anh mà là một cách chứng minh “đại hội thành công tốt đẹp” theo kiểu cộng sản mà anh đã tự nguyện nhận lãnh.

Dĩ nhiên cảm xúc không có lý lẽ nhưng có cội nguồn tâm lý và tinh thần, vì thế nên mọi người mới khác nhau trong cùng hoàn cảnh. Tôi nghe anh đã từng về nước nhiều lần, đã từng gặp cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt, một số quan chức ngành công an và giáo dục ở trung ương và địa phương, một cách chính thức và không chính thức. Anh cũng đã viết về những lần gặp gỡ đó. Nhưng qua bài viết này anh thú nhận những lần đó bao giờ anh cũng lo sợ một cách thầm kín, chưa biết thực sự người ta nghĩ gì và sẽ đối xử với anh như thế nào khi anh đã quá hiểu chuyện “sáng nắng chiều mưa” liên quan đến chính sách và thái độ của những quan chức trong bộ máy độc tài toàn trị. Và với những biểu hiện “tình cảm và trọng thị” ở lần tiếp đón này, anh như “cởi được tấm lòng” nên cảm xúc vui vẻ dâng trào. Tuy nhiên, cũng như một số người khác, tôi nghĩ nếu anh có những phát biểu thẳng thắn, liệu tình cảm và sự đón tiếp đó có còn được duy trì? Và người ta cũng muốn biết anh đã có phát biểu gì có giá trị trong hội nghị này cũng như chờ đợi những việc làm hữu hiệu của anh sắp tới nếu quả thực anh có chủ trương “tiếp cận, hợp tác và chuyển hóa”.

Tình cảm và sự quý trọng của những người đón tiếp anh lần này có thể là chân tình, có thực hay được chỉ đạo. Nhưng đây chỉ là một “hiện thực nhỏ” trong “hiện thực lớn” của đất nước. Cũng như chúng ta đã có lần trao đổi về “cái làng của anh” vô cùng tốt đẹp và “cái xóm của tôi” lắm chuyện đáng buồn khi nhận định về tình hình Việt Nam. Hiện thực về thái độ của nhà cầm quyền đối với trí thức Việt kiều trong hội nghị và với trí thức phản kháng trong nước có độ chênh như thế nào, cũng như nhiều vấn đề nóng về chuyện Trung Quốc xâm lược, biên giới, biển đảo, dân chủ, nhân quyền, tôn giáo… không thể không được xem xét một cách toàn diện trong suy tư của người trí thức.

Có lẽ do xúc cảm và vội vàng (anh viết xong chỉ mấy ngày sau khi từ Việt Nam “về lại” hay “đi Mỹ”), ngôn từ anh sử dụng ngoài những chỗ khó hiểu “quen thuộc”, anh còn không chú ý phân biệt cho thật chính xác những khái niệm “tổ quốc, quê hương, đất nước, chế độ” dù anh thừa sức làm điều này. Tôi cũng hiểu trong một hoàn cảnh và tâm trạng nào đó, người ta có thể đồng hóa những từ, những khái niệm đó. Ngay chúng tôi ở trong nước, cũng có người tự thấy mình là kẻ “lưu vong”, “mất nước” trên chính quê hương đất nước mình vì thấy mình bị tước đoạt mọi thứ với tư cách một người công dân, kể cả lòng yêu nước.

Tâm trạng và lựa chọn của anh có thể cũng là của một số người Việt ở nước ngoài. Họ muốn trở về quê hương, muốn đóng góp cho đất nước. Họ đều thấy chế độ trong nước là độc tài và nhiều sai lầm nhưng khi không thể lật đổ nó thì tốt hơn vẫn có thể hợp tác và tìm cách chuyển hóa nó, hoặc ít ra cứ làm bất cứ việc gì có ích cho quê hương, dân tộc và cả bản thân, gia đình mà không góp phần củng cố chế độ độc tài. Đó là những người đã về nước đầu tư về kinh tế, hoạt động trên các lãnh vực văn hóa giáo dục hay từ thiện. Họ chấp nhận một số khó khăn hay ràng buộc do nhà nước gây ra, kể cả những điều tiếng thị phi từ đồng bào mình ở hải ngoại, để thực hiện được mục đích mà họ cho là chính đáng. (Thí dụ ngay như việc về nước làm từ thiện cũng có người phê phán, cho rằng đó là trách nhiệm của nhà nước phải lo cho dân, việc gì phải lo thay cho nhà nước trong khi các quan chức đang ra sức vơ vét, tham nhũng.) Ở đây tôi không nói đến những người hoàn toàn có động cơ cá nhân vị kỷ. Quả thật tâm trạng và ước vọng đó hoàn toàn chính đáng. Nhưng vấn đề và cũng chính là nan đề, là giải pháp nào để cho việc làm không có tác dụng ngược khi quyền lực hoàn toàn nằm trong tay nhà nước. Không lẽ không làm gì nhưng làm thì làm thế nào cho có hiệu quả? Câu hỏi đó đã làm rối lòng không ít người và trong đó tôi nghĩ có anh.

Sức mạnh của chế độ độc tài toàn trị nằm trong khả năng tuyên truyền nhồi sọ và nỗi sợ hãi của dân chúng. Điều này đã được chứng tỏ qua thời chiến cũng như thời bình trong quá khứ. Tuy nhiên thời đại ngày nay đã làm điều đó thay đổi. Thế giới phẳng, Internet, các phương tiện truyền thông nhanh chóng và ý thức về tự do dân chủ ngày càng tăng lên. Điều này buộc nhà nước phải điều chỉnh chính sách và từng bước thuận theo lòng dân, dù có muốn cưỡng lại cũng rất khó khăn, chỉ có thể “câu giờ”, làm chậm thêm thời gian chứ không thể đi ngược lại xu hướng thời đại. Vậy thì sức mạnh của trí thức nói riêng và nhân dân nói chung là nói thẳng, nói thật, có tinh thần, thái độ và hành động phản kháng chính trực, ủng hộ những gì đúng đắn nhưng phê phán mạnh mẽ những sai lầm, đi ngược lại quyền lợi chung của dân tộc. Tôi không biết trong các “hội nghị Việt kiều” như hội nghị vừa qua, các đại biểu đã nói gì vì rất ít thông tin nhưng nếu họ đủ dũng lược để nói thẳng thì nhà nước cũng không thể đàn áp và có thể làm cho nhà cầm quyền, sớm hay muộn, phải điều chỉnh chính sách của mình. Việc “ăn theo, nói hùa” rõ ràng không có lợi ích gì chính đáng cho cả đại biểu lẫn nhà nước nếu không là những lợi ích cá nhân, cục bộ hoàn toàn không chính đáng.

Thời gian ở Mỹ, tôi đã nghe nhiều người nói chuyện chính trị, băn khoăn dằn vặt, thậm chí “quên ăn mất ngủ” vì chuyện chính trị Việt Nam. Đó là những người có lòng với đất nước. Có một nhận định khá chung nhất (đối với một số người tôi đã được nghe) và được một người diễn đạt bằng một cách hình tượng, cường điệu nhất: “Thủ tướng Phan Văn Khải, Nguyễn Tấn Dũng hay Chủ tịch Nguyễn Minh Triết khi qua Mỹ, đi ngang qua đám người biểu tình chống đối, nếu có can đảm bước xuống xe, bắt tay người biểu tình, nói một lời xin lỗi thì ông ta có thể lấy được phố Bolsa, thủ đô của người Việt chống cộng.” Dĩ nhiên là các ông không đủ dũng lược và bản lĩnh để làm điều này. Tuy nhiên cách diễn đạt đó muốn nói, những người Việt tỵ nạn cộng sản ở nước ngoài sẵn sàng xóa bỏ hận thù, chấp nhận những người cộng sản nếu người cộng sản thực tâm thấy sai lầm và sửa chữa (không phải chỉ là những lời nói và việc làm có tính cách mị dân hay lừa bịp), từ đó cùng nhau xây dựng tương lai. Tôi không rõ quan điểm này có ở bao nhiêu phần trăm trong số những người Việt ở hải ngoại và tôi cũng đã từng nghe có những người thề không đội trời chung với cộng sản trong bất cứ hoàn cảnh nào.

Tôi cũng nghe có người tâm sự vẫn đi tham dự các cuộc biểu tình chống cộng nhưng không vui vẻ gì khi thấy người Việt ở nước ngoài phải luôn chống nhà cầm quyền Việt Nam trong nước. Với nhiều quốc gia, nguyên thủ khi đi ra nước ngoài là niềm hãnh diện của người dân kiều bào sống trên đất nước đó, ngược lại đối với phần lớn người Việt ở hải ngoại, đó là dịp gợi lên sự xấu hổ và lòng hận thù, có hành động chống đối, gây khó khăn cho nhà nước. Thế thì đất nước làm sao ngẩng mặt với thế giới và làm sao có thể xây dựng tương lai. Phải chăng đây là định mệnh đáng buồn của một dân tộc đã kinh qua nhiều khổ nạn và cho đến bây giờ chưa có cách gì “giải nghiệp”.

Những điều trên rất đáng cho những người cầm quyền Việt Nam hiện nay suy nghĩ. Muốn đoàn kết dân tộc, sự thực tâm vì đất nước sẽ có giá trị gấp vạn lần những chính sách tạm bợ, đối phó, những “hội nghị Việt kiều” và mọi loại thủ đoạn mua chuộc, trù dập. Có người nhận định trong tình hình hiện nay, “trái bóng đang ở phía những người cầm quyền”, nếu họ thực tâm, dân tộc sẽ đoàn kết, đất nước sẽ cất cánh, nếu ngược lại, dân tộc sẽ còn đau khổ, đất nước vẫn “tụt hậu” và một sự đổ vỡ bi thảm không tránh khỏi sẽ xảy ra cho đảng cộng sản cầm quyền và cho cả đất nước đã có quá nhiều bi kịch. Và như thế, phải chăng nhận định của Nguyễn Hữu Liêm cho rằng dân tộc Việt Nam “vẫn chưa trưởng thành” không phải là điều hoàn toàn vô lý?

Anh Liêm thân mến,

Tôi đã theo dõi bài viết và tâm trạng của anh từ triết lý đến cảm xúc trong một cuộc “lội ngược dòng” và suy nghĩ về những lựa chọn cá nhân trên con đường đi lên của dân tộc. Những băn khoăn này không của riêng ai. Ai sẽ chỉ ra được con đường tốt nhất chứ không phải chỉ là những lời nguyền rủa hay những ước mơ không thành hiện thực? Xu thế tiếp cận, hợp tác với nhà cầm quyền trong nước, một xu thế có thực đối với một bộ phận người Việt ở nước ngoài  hiện nay, mà anh có thể là một trường hợp tiêu biểu, là sự “lội ngược dòng” đối với xu thế chống cộng chung ở hải ngoại sẽ có kết quả gì không? Điều đó tùy thuộc rất nhiều vào bản lĩnh, cái tâm trong sáng của người trong cuộc. Hợp tác phải có chủ đích rõ rệt, có đấu tranh, có điều kiện, trong một cuộc giằng co chắc chắn gay go với nhà nước toàn trị. Nếu bị mua chuộc hay vị kỷ, hèn nhát, e rằng đó sẽ chỉ là một thí nghiệm với kết cục bi thảm được thấy trước.

Đà Lạt 30.11.2009

© 2009 Tiêu Dao Bảo Cự

© 2009 talawas blog

Bình luận

24 Comments (bài “Tiêu Dao Bảo Cự – Từ triết lý đến cảm xúc, giải pháp cá nhân và con đường đi lên của dân tộc (Thư ngỏ gởi Nguyễn Hữu Liêm)”)

  1. Hồ Phú Bông viết:

    Câu hỏi đặt ra là: phải chăng người trí thức chỉ cần “nói thẳng, nói thật” cho thỏa chí mình, để làm gương cho đời và lưu danh cho hậu thế ngưỡng mộ; hay là người trí thức phải biết cương, biết nhu, cốt làm sao cho đạt được hiệu quả chứ không cần phải cho sướng miệng, để có cảm giác tự mãn vì thấy rằng ta đây “cũng có sĩ khí” như ai. (NTB)

    Như vậy thì “nói thẳng, nói thật” cũng không ổn! Cái mũ của nó là “thoả chí”, “lưu danh”, “ngưỡng mộ”, “cho sướng miệng”, “cảm giác tự mãn”…! Cô Lê Thị Công Nhân … đã đi làm cái chuyện “vì không biết cương, biết nhu” nên mới đi tù! Cứ lờ vờ mới khôn ngoan. Kết luận: Chớ có “nói thẳng, nói thật” mà chỉ nên nói vòng vo tam cuốc đại loại như “ở VN không có tù nhân chính trị”, “Chuyện Bát Nhã là nội bộ Phật giáo”, “Xét xử đúng người, đúng tội…” nên Nguyễn Việt Tiến phải được tự do!

    Không có cuộc chiến nào không có tổn thất! Cứ nhắm lý tưởng mà phất cờ! Kết quả dĩ nhiên không thể đến từ tranh cãi khơi khơi, cũng không phải từ mũ nón hia mão đội cho nhau. Võ miệng chỉ để khoe đời còn võ thực thì đành chấp nhận trầy vi tróc vỏ!

  2. QuangSan viết:

    Tôi đã đọc nhiều bài viết của Nguyễn Hữu Liêm, từng nghe ông nói trên truyền hình, và cũng đã đọc cuốn “Dân Chủ Pháp Trị”.
    Theo tôi cách luận giải của NHL như một vết hằn cố hữu từ trước đến nay, không phải chỉ là “cảm xúc vội vàng”.
    Cách nhìn người của Tiêu Dao Bảo Cự có chỗ đúng, nhưng không phải không có chỗ phải soi xét lại.
    Tất cả những gì ông Liêm đã viết mà đặc biêt là bài “Giữa đại hội…” đều có dụng ý truyền tải, được chuẩn bị “bố trí” đúng lúc.
    Đọc cuốn “Dân Chủ Pháp Trị” (DCPT) mới thấy NHL làm việc rất cẩn thận, ở đây xin không bàn đến nội dung cuốn sách vì quá nhiều vấn đề từ luật pháp, chính trị, kinh tế… mà ngoài những dẫn chứng còn phần luận giải thì viết theo quan điểm của ông ta.
    Ông cẩn thận như đã nhờ đến một số khá đông đọc và chỉnh sữa từ ngữ… và chính vợ của tác giả là người “… sửa lỗi “hỏi” – “ngã” (mà tôi không tài nào viết đúng được) (trích nguyên văn DCPT).
    Nói ra như vậy để thấy ông NHL không làm việc một cách hời hợt, không làm theo “cảm xúc vội vàng”.
    Dẫu sao bức thư của TDBC cũng thêm lửa soi đường, họa chăng không chỉ đánh thức những ai giả vờ ngủ gục, mà cả những nhà trí thức đi tìm vuông chiếu.

  3. Nhỏ Thanh viết:

    Có nhiều cái đơn giản
    Mà không hề giản đơn
    Nhưng biết là chiếc rọ
    Vẫn chui vào là Ngu

    (Cũng ngỏ, gửi ông NHL và những ai cùng hội cùng thuyền)

  4. Nguyễn Tâm Bảo viết:

    Bài viết của ông Tiêu Dao Bảo Cự rốt cục lại quay về một chủ đề cũ mà luôn mới: Vai trò của trí thức là gì? Trí thức của Việt Nam cần phải làm gì trong tình thế hiện nay?

    Ông Bảo Cự cho rằng “… sức mạnh của trí thức nói riêng và nhân dân nói chung là nói thẳng, nói thật, có tinh thần, thái độ và hành động phản kháng chính trực, ủng hộ những gì đúng đắn nhưng phê phán mạnh mẽ những sai lầm, đi ngược lại quyền lợi chung của dân tộc.”

    Ở đây có hai điểm tôi thấy chưa rõ ràng.

    Thứ nhất, “quyền lợi chung của dân tộc” là gì? Nếu hai người có cách hiểu khác nhau về “quyền lợi chung của dân tộc”, thì tự nhiên sẽ dẫn đến những hành động khác nhau. Nếu mọi người chưa thống nhất được với nhau về điểm này, thì những tranh luận chỉ là vô nghĩa, vì ai cũng tự cho mình là “morally superior” hơn người kia.

    Hơn nữa cho dù thống nhất được với nhau về “quyền lợi chung của dân tộc”, nhưng họ vẫn có thể chọn những cách làm khác nhau để đi đến cùng mục đích. Làm sao biết được một hành động hiện tại là phù hợp hay trái ngược với “quyền lợi chung của dân tộc” trong tương lai để mà ủng hộ hay phê phán?

    Thứ hai, “nói thẳng, nói thật” có thực sự là sức mạnh của trí thức hay không? Chu Văn An nói thẳng, nói thật nhưng “thất trảm sớ” của ông bị vất vào sọt rác, cá nhân ông lưu tiếng thơm muôn đời, nhưng việc làm của ông thì không giúp vực lại nhà Trần, không giúp cho người dân (thời đó) bớt khổ hơn …

    Câu hỏi đặt ra là: phải chăng người trí thức chỉ cần “nói thẳng, nói thật” cho thỏa chí mình, để làm gương cho đời và lưu danh cho hậu thế ngưỡng mộ; hay là người trí thức phải biết cương, biết nhu, cốt làm sao cho đạt được hiệu quả chứ không cần phải cho sướng miệng, để có cảm giác tự mãn vì thấy rằng ta đây “cũng có sĩ khí” như ai.

  5. Nguyễn Tâm Bảo viết:

    Tôi thấy lập luận của ông Lê Diễn Đức rất giống với lập luận của những người cộng sản trước đây. Khác nhau là trước đây những người cộng sản cổ vũ Socialism, còn ông Đức thì cổ vũ cho Democracyism.

    Cụ thể

    “Cho rằng, dân trí Việt Nam thấp, “dân tộc Việt Nam chưa trưởng thành” hoàn toàn chỉ là sự bao biện của những người trí thức bất lực trước bạo quyền, không xác định được cho mình ý chí tranh đấu, hoặc đồng loã với tuyên truyền của chế độ CS.” (Lê Diễn Đức)

    Đoạn này cũng y hệt như cách những người cộng sản lên án Phạm Quỳnh, Trần Trọng Kim … thậm chí cả Phan Chu Trinh, những người cho rằng “Không có chức năng lịch sử nào trọng yếu và tích cực hơn là vai trò khai sáng và chuyển giao ý thức.” (Nguyễn Hữu Liêm).

    Lẽ nào Phan Chu Trinh cũng vì bất lực “trước bạo quyền của thực dân”, “không xác định được ý chí tranh đấu”, “đồng lõa với tuyên truyền của thực dân” … nên mới kêu gọi khai dân trí và chấn dân khí, thậm chí còn kêu gọi “Pháp-Việt đề huề”…

    Trong truyện ngắn Đôi mắt của Nam Cao, nhân vật Độ cũng có suy nghĩ về cách mạng gần giống như ông Lê Diễn Đức suy nghĩ về dân chủ vậy. (Tôi thì cho rằng nhân vật Hoàng mới là nhân vật đặc sắc nhất của Nam Cao, chứ không phải Chí Phèo.)

    “Chỉ có quan trí thấp hèn mà thôi, nhân dân bao giờ cũng thông minh, sáng suốt, trừ một bộ phận rất nhỏ những kẻ theo đóm an tàn.” (Lê Diễn Đức)

    Những người cộng sản khi cần sự ủng hộ của dân thì cũng nịnh bợ dân như vậy. Cứ đọc những vần thơ ca ngợi dân của Tố Hữu thì rõ. Nhân dân ta bao giờ mà chả thông minh, sáng suốt, nhất là khi cần phải hy sinh cho “đại nghĩa” của một đấng anh hùng? Nhưng khi đã đuổi được ngoại bang rồi, người anh hùng đã yên vị trên ngai vàng rồi, thì dân lại là dân mà vua cứ là vua thôi.

  6. Hồ Phú Bông viết:

    Ông Nguyễn Hữu Liêm xa xứ nên nhớ cái nôi thuở nhỏ đã nằm. Lần nầy về nước, mang theo giấy mời loại được chọn lựa, đồng nghĩa là ông NHL được Đảng ẳm bỏ vào trong chiếc nôi hồng tinh tươm. Buồn ngủ gặp chiếu manh đã sướng tê người, huống gì được nằm trong nôi hồng và có giọng à ơi .. như có bác Hồ trong ngày vui đại…? Còn ông Tiêu Dao Bảo Cự ngược lại. Ông nằm trong nôi lưu cữu chẳng thấy ai giặt giũ, chẳng được ai ẳm bồng à ơi, lại ngày ngày nghe toàn tiếng động giựt gân, điếc con ráy nên dị mộng với ông NHL, cho dù ông đã được ông NHL “ẳm” qua cả Thái Bình dương để thực địa cái lạnh cầm canh nơi xứ người! Trong nóng ngoài lạnh, trong lạnh ngoài nóng.. đều là triệu chứng cảm cúm. Hổng chừng cả hai ông đang vướng phải bệnh H1N1 chăng? Bệnh dịch tả, nhà nước ta gọi là “tiêu chảy cấp”, do đó mong hai ông phải tìm ngay “bác sĩ cấp”!

  7. Lê Diễn Đức viết:

    Đọc bài viết của ông Tiêu Dao Bảo Cự (TDBC) tôi có cảm tưởng như đọc bài luận theo cái cách được học hành dưới mái trường xã hội chủ nghĩa. Khi kiểm điểm một đồng chí, hay ngợi ca một nhân vật nào đó, để ra vẻ khách quan, trong muôn vàn cái hay cần phải tìm kiếm cho hắn ta dăm ba khuyết điểm vô tội vạ, kiểu như, đồng chí ấy đôi khi nóng tính, hút thuốc hơi nhiều, ít dành thời gian cho thể thao để gìn giữ sức khoẻ, v.v…

    Phê bình Nguyễn Hữu Liêm nhưng trong cả một rừng chữ dường như chỉ là sự giải bày, bào chữa, cao lắm thì phân tích cố gắng kết có lý, có tình. Nhưng thực ra, tất cả đều rất nửa vời, vừa “đờ” vừa “rờ”…

    Trong câu (chữ nghiêng do tôi nhấn mạnh):

    “Có người nhận định trong tình hình hiện nay, “trái bóng đang ở phía những người cầm quyền”, nếu họ thực tâm, dân tộc sẽ đoàn kết, đất nước sẽ cất cánh, nếu ngược lại, dân tộc sẽ còn đau khổ, đất nước vẫn “tụt hậu” và một sự đổ vỡ bi thảm không tránh khỏi sẽ xảy ra cho đảng cộng sản cầm quyền và cho cả đất nước đã có quá nhiều bi kịch. Và như thế, phải chăng nhận định của Nguyễn Hữu Liêm cho rằng dân tộc Việt Nam “vẫn chưa trưởng thành” không phải là điều hoàn toàn vô lý?”…

    Đây là nhận thức rất sai lầm về nhãn quan chính trị.

    Trước hết, Đảng CSVN không bao giờ thực tâm muốn thay đổi hệ thống chính trị hiện hành, cho nên đừng bao giờ đặt ra chữ “nếu”. Chưa một tập đoàn độc tài nào từ trước đến nay thực tâm chia sẻ quyền lực. Chúng chỉ làm điều đó khi bị áp lực xã hội dồn vào thế cùng.

    Tập đoàn lãnh đạo ĐCSVN , mà thực chất 1à 15 vị “đại ca” (ngôn ngữ thông dụng hiện nay nói về 15 nhân vật này trong quan chức nhà nước) trong Bộ Chính trị là một tổ chức lưu manh, maphia có tổ chức, cấu kết nhau chia xẻ các khu vực quyền lợi, còn tệ hại hơn cả một chế độ độc tài thuần tuý.

    Ngược lại, như TDBC nói, có nghĩa là tập đoàn Ba Đình quyết giữ vững độc quyền, chà đạp lên dân chủ thì sẽ có một sự đổ vỡ. Đỗ vỡ cái gì? Đổ vỡ tức là ĐCSVN bị phá sản? Vậy thì sự đổ vỡ ấy là sự bi thảm tất yếu cho ĐCSVN, chứ không phải cho cả đất nước như ông TDBC nhận định. Dân tộc VN sẽ may mắn khi sự đổ vỡ ấy xảy ra, kể cả phải trả giá đắt để có tự do và dân chủ.

    Cho rằng, dân trí Việt Nam thấp, “dân tộc Việt Nam chưa trưởng thành” hoàn toàn chỉ là sự bao biện của những người trí thức bất lực trước bạo quyền, không xác định được cho mình ý chí tranh đấu, hoặc đồng loã với tuyên truyền của chế độ CS.

    Hãy cho xã hội Việt Nam có tự do báo chí, có tự do lập hội đoàn độc lập, tự do bầu cử xem nhân dân VN dân trí thấp hay cao. Chỉ có quan trí thấp hèn mà thôi, nhân dân bao giờ cũng thông minh, sáng suốt, trừ một bộ phận rất nhỏ những kẻ theo đóm ăn tàn.

  8. Tri Ngộ viết:

    Dù cho ĐCSVN và các nhà lãnh đạo VN hiện nay tiếp tục kéo dài thời gian để duy trì quyền lực lãnh đạo độc tôn của họ, dù cho họ dùng mọi cách để duy trì chế độ độc tài đó qua những tuyên truyền nhồi sọ hoặc qua những phương cách gây sợ hãi nơi người dân như những vụ đàn áp các tăng ni sinh Phật Giáo và những người trẻ có tiếng nói về quyền làm người gần đây, qua cách dùng những bạo lực bất chính của xã hội đen v.v…, sự khao khát tự do dân chủ của thời đại này sẽ không thay đổi và do đó vai trò lãnh đạo độc tôn của ĐCSVN sẽ không thể duy trì được lâu dài mãi mãi.

    Chính ĐCSVN là một tập đoàn đang “lội ngược dòng”. Những lập luận “ăn theo nói hùa” chỉ là những múa may quay cuồng nhất thời sẽ không đủ sức làm phân hoá hay lay chuyển được sự khao khát dân chủ và tự do của người Việt Nam.

  9. TOTE viết:

    tntc nói: “Tôi chỉ mong muốn hai ông đầu tư suy nghĩ sâu sắc và nghiêm chỉnh về một hướng đi hay một giải pháp cho những người Việt yêu nước.”
    Cái này dễ ợt. Ông bạn tntc ơi! Này nhé;

    Nếu muốn “ông đầu tư suy nghĩ”… chỉ “cho NHỮNG NGƯỜI VIỆT YÊU NƯỚC” không thôi thì xin tntc lên Đà Lạt bắt tay với nhà văn Tiêu Dao Bảo Cự và nhóm bạn Dân chủ Đà Lạt để nghe dân trí, dân khí, dân sinh của cụ Phan Chu Trinh.

    Còn nếu muốn “ông đầu tư suy nghĩ ” dành “cho NHỮNG NGƯỜI VIỆT YÊU NƯỚC XÃ HỘi CHỦ NGHĨA” thì xin tntc ra Thủ đô Hà Nội xếp hàng sau lưng L.S. Nguyễn Hữu Liêm, cố vấn pháp lý (legal consultant) Hội Đầu tư Địa ốc để hợp ca “như có Bác Hồ trong ngày vui đại thắng”. (Và để cho hiện đại hơn là… “như có Bác Hồ trong ngày vui Đổi mới”).

  10. Phùng Tường Vân viết:

    Vậy thì, xin mời thư giãn…

    “Người Việt như tôi đã quá chán ngán khi phải nghe hay đọc những lời như: “Tôi nói, tôi nghĩ, tôi cảm thấy, tôi cho rằng…” (TNTC)

    Vương Sĩ Trinh, một thi nhân thời Minh/Thanh có một bài thơ tứ tuyệt “Cảm đề Truyện Liêu Trai”, bản dịch Việt Ngữ quen thuộc “Nói láo mà chơi nghe láo chơi…”, xin mời đi từ nguyên tác:

    Cô vọng ngôn chi, cô thính chi
    Đậu bằng qua giá vũ như ti
    Liễu ưng yếm tác nhân gian ngữ
    Ái thính thu phần quỷ xướng thi

    Dịch nghĩa: Nói láo mà chơi, để mình lại nghe mình/(ngoai kia) trên những giàn đậu, giậu dưa mưa giăng phơi phới như tơ/chuyện nhân gian (lời nhân thế) ta đã chán ngán lắm rồi/(chẳng thà)nghe ma quỷ dưới mồ thu ca hát còn thích thú hơn)

    Bản dịch quen thuộc của Tản Đà:

    Nói láo mà chơi nghe láo chơi
    Giàn dưa lất phất hạt mưa rơi
    Chuyện đời đã chán không buồn nhắc
    Thơ thẩn nghe ma đọc mấy lời.

    Vũ Hoàng Chương có một bản dịch phóng túng hơn, đặc biệt câu thứ hai rất thành công:

    Nói bứa bừa đi, nghe bứa bừa
    Giây dưa, giàn đậu phới tơ mưa
    Chuyện đời chán ngấy người lên được
    Nghe quỷ mồ thu hát thấy ưa.

    Relax & Enjoy.

  11. Phùng Tường Vân viết:

    Đã hơi hơi nhiều lời hoa mỹ…

    Tôi xin thưa lời bộc trực, nghe “cờ pha máu chiến thắng mang hồn nước…” mà thấy từ một góc hồn có chút gì xúc động thì còn hiểu được, nhưng bày trò tuyên truyền rẻ tiền mà lại quá tốn kém công quỹ: chiêu dụ người về từ năm châu để cuối cùng cũng đến cái màn tưng tửng ca một khúc ca cà dựt đã quá nhàm tai mà, sau 1975 trước khi bị cấm, những dàn kèn đám ma của người Hoa ở Chợ Lớn đã từng thổi rổn rang trên đường phố, có heo quay dẫn đường, phường múa rối tung bắt đi theo… thì lại phải nhắc đến cái “minh họa” của DDH nào “có khác gì mời bà con xa gần về cúng giỗ tiên tổ nhưng lại đem ảnh người tình ra chưng ngắm, chỉ còn thiếu, thêm một anh đầu bóng lưỡng, áo chim cò, ôm đờn ghi ta ca bản mùi mẫn “Ngày đó có em đi nhẹ vào đời…” nữa là đủ cho một màn bi hài “thế kỷ”, cái ấy mới là chân lố bịch đấy ạ. Kẻ nào “thích thú” được thì chẳng qua một là dối trá quen thân hai là cò mồi quen nết đó thôi!

  12. tntc viết:

    Hai tác giả Nguyễn Hữu Liêm và Tiêu Dao Bảo Cự là hai trường hợp tỷ dụ cho hai sự phân cực ngược chiều nhưng có chung một cặp kính màu. Ông NHL trưởng thành và đỗ đạt ở Mỹ thì tìm thấy ở quê nhà là nơi để trở về với cảm giác “đó là một cõi bình yên”; ngược lại, ông TDBC sống gần hết đời trên đất nước VN lại cảm thấy như mình bị mất quê hương và bị lưu đày trên chính quê cha đất tổ của mình. Đây là hai cảm tính có thể rất chân thành nhưng thuộc phạm trù triết học tâm lý hơn là thuộc về cuộc đời hiện thực. Cả hai ông đều đã viết và nói rất nhiều đến lòng yêu nước, đến lý tưởng xây dựng đất nước. Nhưng cả hai ông đều đang ở trong một cõi sương mù của ngôn ngữ (cùng cặp kính màu sương mù?). Chưa có ông nào hé được một nẻo đường, một hướng đi thật sự có thể áp dụng được cho những người anh em yêu nước trong cũng như ngoài nước. Hai ông NHL và TDBC à, tôi chả liên can gì đến cảm giác riêng của hai vị cả. Người Việt như tôi đã quá chán ngán khi phải nghe hay đọc những lời như: “Tôi nói, tôi nghĩ, tôi cảm thấy, tôi cho rằng…” Xin hai ông bớt lại những lời xa vời và khó hiểu. Tôi chỉ mong muốn hai ông đầu tư suy nghĩ sâu sắc và nghiêm chỉnh về một hướng đi hay một giải pháp cho những người Việt yêu nước. Cụ thể là phải bắt đầu từ đâu và đi theo hướng nào.

  13. Liêu Thái viết:

    Tôi đặc biệt “ấn tượng” với đoạn này: Có người nhận định trong tình hình hiện nay, “trái bóng đang ở phía những người cầm quyền”, nếu họ thực tâm, dân tộc sẽ đoàn kết, đất nước sẽ cất cánh, nếu ngược lại, dân tộc sẽ còn đau khổ, đất nước vẫn “tụt hậu” và một sự đổ vỡ bi thảm không tránh khỏi sẽ xảy ra cho đảng cộng sản cầm quyền và cho cả đất nước đã có quá nhiều bi kịch. Và như thế, phải chăng nhận định của Nguyễn Hữu Liêm cho rằng dân tộc Việt Nam “vẫn chưa trưởng thành” không phải là điều hoàn toàn vô lý?…

    Hình như là ông viết theo kiểu huề vốn 5 ăn, 5 thua. Mà có vẻ như ông đang hùa theo ông Liêm một cách khá tế nhị, khéo léo đấy chứ.

    “Thực tâm” – đó là yêu cầu của ông về phía nhà cầm quyền độc tài phải có để đưa đất nước “đilên”?

    Nghe sao mâu thuẫn kinh khủng vậy ông Cự? Đã độc tài thì còn thứ thể chế nào ác ôn, thủ đoạn và manh xảo hơn mà ông lại chờ sự thực tâm? Nghe ra”ngậm đắng nuốt cay thế nào” ấy ông Cự!

    Mà tôi cũng lấy làm lạ khi ông cần sự thực tâm (và ông hiểu ra ông Liêm cũng gần giống như ông, bởi vậy ông mới có kiểu răn đe hoa hồng ở đoạn kết!). Thực tâm là cái quái gì? Dựa trên cơ sở nào để khẳng định một nhà chính trị, một thể chế chính trị thực tâm? Nghe mơ hồ và hết sức ảo tưởng, nếu không nói là cải lương!

    Theo tôi, một thể chế chính trị tốt hoặc khả thể chấp nhận phải có sự sòng phẳng, phải là sân chơi mở, phải để tư tưởng nói lên tiếng nói tự do của nó… Và chuyện đa nguyên, đa đảng là một bằng chứng cho một đất nước có tự do, có dân chủ, có thể chế chính trị sòng phẳng, khả thể.

    Ông Cự à, tôi ngại rằng hoặc là ông xem thường anh em trí thức, hoặc là ông cố ý bỏ qua họ mà tiếp tục trò ru ngủ bằng những cái bánh vẽ mà người cộng sản từng sử dụng rất nhiều và hiệu quả. Ông có quyền chờ người cộng sản, chờ nhà độc tài họ thực tâm với ông hoặc ông Liêm hay ông Vân (và một vài ông/ bà nữa giống ông) nhưng đừng nên công khai điều này vì hai lý do: thứ nhất: vô hình trung ông tự phơi bày sự mâu thuẫn của ông về chính trị; thứ hai: coi chừng vô tình ông lại ru ngủ những độc giả chưa đủ trưởng thành – đó là tội ác vì không có gì ác hơn việc đưa người khác vào một ảo tưởng.

    Người Việt hay bị chết bởi hai chữ này: Thực Tâm. Tôi nghĩ ông hiểu được hai chữ này nó nguỵ chữ, nguỵ tình, nguỵ tri va mị dân cỡ nào chứ. Ông ở ngoài nước thì khác, đằng này ông cũng sống ở Việt Nam như tôi (theo như ông viết), chắc ông cũng xem truyền hình, đọc báo trong nước, tôi thấy hai chữ “thực tâm” gắn trên môi nhà cầm quyền Việt Nam gần hai mươi năm nay mỗi khi các ông phát biểu, kêu gọi… Gần hai mươi năm “thực tâm” đất nước có gì thay đổi hở ông Cự?

  14. Phung Nghi viết:

    Xin đề nghị bác Tiêu Dao Bảo Cự nên đổi cái tựa bài lại thành Thư Ngỏ Gởi Nguyễn Hữu Liêm là đủ vì bài này của bác không nói đến bao nhiêu về ‘chủ đề’ mà bác đã định ra trong cái tít ‘Từ triết lý đến cảm xúc, giải pháp cá nhân và con đường đi lên của dân tộc’ của bác. Trên 50% nội dung bài này là về How, Why and What của “chút nợ ân tình” của bác với NHL; phần còn lại là phản hồi, phân tích của bác đối với bài “Giữa Đại hội Việt kiều: Một nỗi bình an.” của NHL với chút ít liên hệ đến ‘thái độ của trí thức với những vấn nạn/con đường đi lên của đất nước’. Một chuyện nhỏ như chuyện ‘ruồi bu’ không xứng hợp với cái tít rất kêu kiểu một tham luận chính trị rất nghiêm túc hoặc chí ít là bài luận thuyết về vai trò của cá nhân trong sự vận động và phát triển của đất nước mà bác đã nêu ra.

  15. Nguyễn Tâm Bảo viết:

    Tôi đã đọc bài viết của ông Nguyễn Hữu Liêm một cách thích thú. Đọc đi đọc lại vài lần. Nhưng vốn dốt Triết, sợ Triết, nên cứ nghĩ ngợi một cách tự ti rằng có khi mình chưa thật hiểu hết những gì tác giả muốn nói.

    Tuy vậy tôi vẫn cảm thấy đồng cảm với tác giả. Xin trích lại ở đây một số đoạn mà tôi tâm đắc:

    “Nhưng tôi phải tự hỏi như Lý Đông A đã từng hỏi cả gần thế kỷ trước: Tất cả những khổ đau – và nỗi nực cười bi đát – mà cả dân tộc Việt Nam kinh qua đã phải cho một mục đích – tức là chủ ý tinh thần và tinh hoa cho sử tính Việt. Nó là gì?”

    “Nó có phải là tinh thần dân tộc độc lập – một tinh thần tự do tập thể cổ điển – đang được chuyển hóa sang ý thức tự do – một tinh thần giải phóng cá nhân? Hay rằng: Nó vẫn chỉ là một tinh thần thuần phản ứng, trên cơ sở dân tộc chủ nghĩa, được vẽ vời thêm bằng giáo điều vọng tưởng, cộng thêm một võng lưới vướng mắc từ quyền lực và quyền lợi, mà Đảng Cộng sản là hiện thân, đối với tính hiện đại từ Tây Âu đem đến?”

    “Tôi thầm vui mừng – và hãnh diện – vì trong hàng lớp nhà giáo gốc Việt ở hải ngoại đang có nhiều anh chị em về Việt Nam âm thầm làm việc, đóng góp như vậy. Không có chức năng lịch sử nào trọng yếu và tích cực hơn là vai trò khai sáng và chuyển giao ý thức. Dĩ nhiên, ý thức – mà tất cả chỉ là ý thức tự do – phải nằm trên cơ sở khoa học thực nghiệm, như Trần Đức Thảo đã dầy công phân tích.”

    “Nay thì tôi lại nghe và chào Quốc ca Việt Nam và lá cờ đỏ sao vàng. Con người là con vật của biểu tượng. Cờ in máu chiến thắng mang hồn nước. Tôi cảm nhận được một dòng điện chạy từ đáy lưng theo xương sống lên trên cổ trên đầu như là khoảnh khắc thức dậy và chuyển mình của năng lực Kundalini.”

    “Cả hội trường, và tôi, cùng hân hoan trong tất cả (vẫn là) cái hồn nhiên mà dân tộc ta đã bước vào từ hồi thế kỷ trước.”

    “Con người tôi vẫn là của thời quán thứ nhất – một anh nông dân trong làng chưa bước qua được giai thoại của một thứ dân tộc chủ nghĩa thô sơ và đầy uẩn khúc. Tôi chưa phải là con người tự do.”

    Ông Tiêu Dao Bảo Cự bảo ông Nguyễn Hữu Liêm là viết bởi “cảm xúc vội vàng”. Nhưng tôi lại e là ông Bảo Cự mới thực sự vội vàng khi viết thư ngỏ này, một lá thư nhạt nhẽo với những câu chữ vừa khách sáo vừa có vẻ (ngầm) dạy đời như đối thoại với một cậu sinh viên trẻ chứ không phải để nói chuyện với một người bạn tâm giao.

1 2
  • talawas - Lời tạm biệt

    Nói lời chia tay sau 9 năm tồn tại, chúng tôi thiết tha hi vọng vào sự ra đời của những mô hình báo chí và truyền thông mới, thực hiện bởi những người được trang bị những khả năng và phương tiện mà chúng tôi đã không thể có, với cùng một nhiệt thành phấn đấu cho một nền báo chí tự do cho Việt Nam... đọc tiếp >>>

  • Phản hồi mới nhất của độc giả

    talawas blog: Cảm ơn tất cả! Tạm biệt và mong ngày ...
    Trung Thứ: Trích: „Ngoài ra, việc duy trì nhóm khởi...
    Hà Sĩ Phu: LỜI TẠM BIỆT: Buông lơi “một...
    Phùng Tường Vân: Dục Biệt Nhung Dục (Trung Đường) có ...
    Hoài Phi: Chỉ còn vài phút thôi là talawas chính th...
    Hà Sĩ Phu: @ixij Bạn ixij đã gõ đúng chỗ tôi c...
    P: Kính gửi hai bác Lê Anh Dũng và Trung Thứ...
    Hoangnguyen: Không biết những dòng chữ này còn kịp ...
    Trần Quốc Việt: Dear Talawas, Thank you! You're gone now but I ...
    Nguyễn Ước: Xin lỗi. Tôi hơi bị nhớ lầm vài chữ t...
    Trung Thứ: Thưa bác Lê Anh Dũng, Thời giờ cũng đ...
    Trần Quốc Việt: Hành trang rời Talawas: Live Not By Lies ...
    Hoà Nguyễn: Qua bức thư hết sức nhã nhặn, lịch s...
    Trần Việt: Ôi, nếu được như bác Hữu Tình hình du...
    ixij: Không được tham gia trả lời 3 câu hỏi ...
    Lâm Hoàng Mạnh: Đốt Lò Hương Cũ. Mượn thơ của Th...
    P: Cũng xin góp thêm một bài mới biết :D ...
    Lê Tuấn Huy: Xin gửi anh VQU, TV và những người quan t...
    Khiêm: Cảm ơn nhà văn Võ Thị Hảo đã thực hi...
    Phùng Công Tử: Bị bắt cũng đáng! Vào blog của CoigaiDoL...
    Phùng Công Tử: Nô lệ của văn hóa Trung Quốc: Đi hỏ...
    classicalmood: Bài viết có một số điểm tích cực nh...
    Thanh Nguyễn: Đọc những con số thống kê trong bài vi...
    Phùng Tường Vân: Vĩ Thanh tiễn chị Hoài Thế sự mang ...
    Tiêu Kiến Xương: ĐBA mượn lời ông bác nông dân: "Nói gì...
    dodung: "Sóng lớp phế hưng coi đã rộn......
    Camillia Ngo: Chín năm, một quãng đường dài, Bóng ng...
    Camillia Ngo: Một dân tộc u mê, hèn kém tột độ mớ...
    Thai Huu Tinh: Thưa các bác Trần Việt, Quốc Uy, Tuấn H...
    Phùng Tường Vân: " Thứ nhất, nói mọi thứ đều thối ná...
    Nguyễn Ước: Tôi không vào được Phản hồi bên bài C...
    Tôn Văn: Tiếp theo „Lời tạm biệt“ Câu hỏi...
    Trần Việt: Công bằng mà nói một cách ngắn gọn, Gs...
    Phùng Công Tử: Và gần đây tôi cảm thấy hơi phiền hơ...
    Bùi Xuân Bách: Việc talawas ngừng hoạt động tuy có là ...
    Nguyễn Chính: Gửi chị Phạm Thị Hoài và Ban Biên tập...
    Lê Tuấn Huy: Việc cảnh giác, tôi đã nói đến. Tôi t...
    vuquocuy: - Tác giả Lê Tuấn Huy đã phát hiện rấ...
    Hạnh Đào: Hơn tuần nay, tôi ngần ngại không muốn ...
    classicalmood: Talawas đột ngột chia tay khiến không ít ...
    Lê Anh Dũng: Bravo ý tưởng tuyệt vời của Arthur, ...
    Thanh Nguyễn: Chào chị Hoài, Cảm ơn tâm huyết và nh...
    Thanh Nguyễn: Cảm ơn ý kiến của anh Hoàng Ngọc Tuấn...
    Hà Minh: Cuộc vui nào cũng phải đến lúc tàn, (al...
    P: Xin có lời cảm ơn gửi đến những ngư...
    Nguyễn Đình Đăng: Tôi lợi dụng chính phản hồi của mình ...
    Arthur: Có nên đề nghi BBT Talawas chơi/hát lại b...
    Phùng Tường Vân: Tôi xin kể thêm truyện này, nghe cũng lâu...
    Hà Sĩ Phu: @ Nam Dao Đây là bài “bình thơ chơi” v...
    Lê Anh Dũng: Thưa bác Trung Thứ, Cám ơn bác về nhã...
    Trần Việt: Đồng ý với ông Lê Tuấn Huy. Tuy chỉ c...
    Trầm Kha: CÓ THẾ CHỨ! THẾ MỚI 'TIỀN VỆ' CHỨ!...
    Phùng Tường Vân: Hết xảy ! (http://www.talawas.org/?p=26665#co...
    Hoàng Ngọc-Tuấn: Xin thông báo cùng quý vị: Để tiếp n...
    Dương Danh Huy: Cảm ơn bác Phùng Tường Vân và Lâm Hòan...
    Phùng Tường Vân: Đôi lời thưa thêm với bác D.D.Huy, Xin...
    chuha: Mỗi người có một "gu" ăn phở. Riêng t...
    Trương Đức: "Chị Hoài ơi, chị Hoài ơi Niết Bàn nà...
    Phùng Tường Vân: Thưa Bác Dương Danh Huy Xin vội vã trìn...
    Dương Danh Huy: À, có điều tôi muốn nhắc các bác: K...
    hlevan: “Le coeur a ses raisons que la raison ignore” ...
    Dương Danh Huy: Bác Phùng Tường Vân, Lâm Hòang Mạnh &...
    Phùng Tường Vân: CẨN BẠCH Nhận biết được giới hạ...
    Le Van Hung: Thử lướt qua các trang web Việt Nam, chún...
    Đinh Minh Đạo: Tin TALAWS sẽ ngừng hoạt động làm tôi n...
    Lê Quốc Trinh: Cám ơn tác giả Phạm Hồng Sơn, Nếu c...
    Le Van Hung: "Giáo dục, giáo dục và giáo dục (có l...
    classicalmood: Vậy thì quyết định đóng cửa Talawas, n...
    VanLang: "Merda d’artista" vẫn đang được trưng b...
    Khiêm: Bác Phùng, Một người quen cho biết xếp...
    Nguyễn Đăng Thường: Đập phá & xây dựng “Đạp đổ t...
    Tonnguyen147: Bác Phùng Tường Vân, Người ta không ...
    Hoà Nguyễn: Hôm nay có tin đại biểu Quốc hội Việt...
    Hoà Nguyễn: Báo Người Việt hôm nay đăng toàn văn l...
    Trung Nu Hoang: @ Tạm Biệt talawas. Với lòng quý mến ...
    Tonnguyen147: Bác Trung Thứ và các bác ơi, Chủ Nh...
    VanLang: Đầu thập niên 90 Việt Nam lạm phát phi ...
    Nam Dao: Trình với cả làng Thể ý Trưng Nữ Ho...
    Lâm Hoàng Mạnh: Nâng cốc, cụng ly ... hết váng đầu Nh...
    Hoà Nguyễn: Cứ tưởng nếu khách ngồi bàn chuyện ho...
    Nam Dao: Anh thân mến Quí trọng những việc an...
    Thanh Nguyễn: Talawas trước giờ lâm chung mà vẫn đau ...
    Phùng Tường Vân: Chiếc Cân Thủy Ngân ..."Cứ xét theo ...
    Trung Nu Hoang: Nếu nhà văn Phạm Thị Hoài và BBT Talawas...
    Bắc Phong: bác bị váng đầu thèm uống rượu cứ ...
    Lê Thị Thấm Vân: Ngân trong "là con người", một trích đo...
    classicalmood: Talawas đột ngột chia tay khiến không ít ...
    Trung Thứ: Thưa bác Lê Anh Dũng, Tôi xin chia sẻ thê...
    Canuck: Bác Nguyễn Phong, Tui thấy đây là vấn...
    Nguyễn Đình Đăng: Bravo! Như một minh hoạ cho bài này mờ...
    Dương Danh Huy: Bác Phùng Tường Vân, Tôi đã set up hai...
    Phùng Tường Vân: @Nguyên Phong (http://www.talawas.org/?p=26665#c...
    Nguyễn Phong: Tôi thấy các bác hơi lạc quan và ảo tư...
    Thuận: Chỉ còn ít giờ nữa, Talawas sẽ đóng c...
    Trương Đức: "Nửa ấy… “nói chung là”: nửa dưới...
    Trầm Kha: talawas ơi! oan ức quá! Oan ức quá! Em ...
    Canuck: Tui cám ơn Ban Chủ Nhiệm, Ban Biên Tập Ta...
    Trầm Kha: bác vạch lẹ quá! em há hốc hà lá nho ...
    Trầm Kha: thường thì bác Thường siết... hết bế...
    pham duc le: Tôi đồng ý với bạn Nguyễn Phong, nhưng...
    booksreader: Au plaisir de vous revoir, "một mô hình hoạt...
    Bach Phat Gia: Tôi là độc giả của talawas đã mấy nă...
    Lề Trái: Trong việc tẩm bổ chỉ xin Gia Cát Dự đ...
    Lê Anh Dũng: Thưa bác Trầm Kha, bác Đào Nguyên, Xin ...
    Lê Thượng: Nói rằng "So với thảm họa môi trường ...
    Anh Dũng: @1mitee: 1. Muốn SỐNG tới mức "cụ" nh...
    Đào Nguyên: @ Anh Dũng "...phải nghe lời cái dạ dày,...
    Trầm Kha: “Khi cầm cuốn Kinh thánh, tôi đọc với...
    Đào Nguyên: @ bác Nguyễn Phong Tôi đồng thanh tương ...
    Hoà Nguyễn: Sau chuỗi cười khá thoải mái do ông Gia ...
    1mitee: @Anh Dũng "Cả ông Marx, ông Hồ Chí Minh,...
    Bùi Văn Phú: Bạn Trung Nu Hoang ơi, Bạn có khả năng...
    Thái Hữu Tình: Bài vừa mới ra lò, mấy anh (cả mấy ch...
    Canuck: Trong đời tui, có 3 lần / hoàn cảnh xảy...
    Phùng Tường Vân: Lời đề nghị khẩn khoản của tôi Nh...
    Thái Hữu Tình: 1/ Bài nghiên cứu này của ông MTL càng ch...
    Nguyễn Phong: Thực ra ở hải ngoại hiện nay thì có m...
    Anh Dũng: @Đào Nguyên: 1. Cái bạc triệu (VNĐ) c...
    Dương Danh Huy: Bác Hòa Trước hết tôi cảm ơn về l...
    Louis: Trong phút giây chia tay người tình ảo, b...
    Đào Nguyên: Từ lâu ngưỡng mộ bác, biết bác thích ...
    Trầm Kha: Ha ha ha! Bác Trương Đức ơi, Bác "đả t...
    Lê Quốc Trinh: LÊ QUỐC TRINH - LỜI GIÃ BIỆT Thân m...
    vantruong: Thôi thì trước khi giải tán tụ tập tal...
    Đào Nguyên: @Anh Dũng "... - Không có đủ sản phẩm ...
    VietSoul:21: Tôi không nghĩ tài chánh là vấn đề (ch...
    Hoàng Trường Sa: Talawas ơi Ta giã biệt em Như giã từ cu...
    Hoàng Trường Sa: Bauxite Việt Nam: hãy cứu ngay chữ tín! (...
    Anh Dũng: @Đào Nguyên: Thực ra Marx có nói, nói n...
    Lâm Hoàng Mạnh: Chỉ còn vài 28 giờ, Ta Là... Gì sẽ ngh...
    Le Van Hung: Kính thưa các Anh Chị, Từ trước đế...
    Phùng Tường Vân: Bi giờ sắp đến giờ lâm biệt Xin Gia T...
    Hoàng Trường Sa: EM ĐI RỒI Em đã đi rồi thế cũng xong...
    Nguyễn Đăng Thường: Chia tay phút này ai không thấy buồn? Nh...
    Trung Nu Hoang: Tôi cũng có nghe kể chuyện một "học gi...
    peihoh: Tôi không được hỏi ba câu hỏi của tal...
    peihoh: Anh Lại Văn Sâm ơi! Dịch giùm câu này: "...
    Đào Nguyên: @ Anh Dũng Mác nói nhiều về lợi nhuận,...
    Hoà Nguyễn: Ông Huy viết : Điều tôi nói hoàn toàn kh...
    Trương Đức: Đọc cái câu này: "2030: định mệnh đã ...
    Đào Nguyên: Tôi cũng có đọc những câu chuyện với ...
    Camillia Ngo: Nguyễn Khoa Thái-Anh nói "Vũ Huy Quang là m...
    Dương Danh Huy: Bác Hoà Tôi cũng thấy thú vị khi đọ...
    Thanh Nguyễn: Giữa cái lúc "dầu sôi lửa bỏng" thế n...
    Thanh Nguyễn: Nếu vì lý do tài chính mà talawas đóng c...
    Thanh Nguyễn: Oh, Thank you Trầm Hương! We all have our h...
    Hà Minh: Một truyện ngắn quá hay, cảm ơn tác gi...
    Nguyễn Việt Thanh: Trên Talawas bộ cũ, có lần nhà văn Phạm...
    Anh Dũng: Ông Đào Nguyên nói đến "duy lợi". Nhưng...
    Hoàng Trường Sa: BRING ME HAPPINESS Đừng đi Đừng đi Đ...
    Lê Anh Dũng: (tiếp) Nhưng chính nhờ Tin Lành VN như...
    Lê Anh Dũng: Thưa bác Trung Thứ, Trong cảnh talawas ch...
    Đào Nguyên: Lời ông Vũ Huy Quang làm tôi nhớ tới l...
    Đào Nguyên: @ Nguyễn Khoa Thái Anh Trước khi chiéc thu...
    Trương Nhân Tuấn: Trích : « Người Việt hải ngoại vẫn th...
    Hoàng Trường Sa: Bô xít Việt Nam : Truyền thông Mỹ sắp n...
    khonglaai: Không ngờ anh Bách còn giỏi cả tiến...
    khonglaai: Nếu có giải thưởng talacu thì tôi ti...
    Phùng Tường Vân: Chúc nhau chân cứng đá mềm Chúc nhau an ...
    khonglaai: “Khi nói chuyện với mình họ chỉ nhìn ...