talawas blog

Chuyên mục:

Nguyễn Trọng Tạo – Câu chuyện kiểm duyệt

12/12/2009 | 9:00 sáng | 9 phản hồi

Tác giả: Nguyễn Trọng Tạo

Chuyên mục: Văn học - Nghệ thuật
Thẻ: >

Bài trước tôi đã nói về “Câu chuyện biên tập”, như một chia sẻ về cái nghề khó khăn không phải ai cũng làm trọn bổn phận với nghề, và không phải ai cũng tường tận để chia sẻ nỗi khó khăn của họ. Một số bạn đọc trên talawas, do nôn nóng về thông tin hay quan điểm về sự xuất bản cuốn Thơ đến từ đâu của Nguyễn Đức Tùng, nên cứ muốn bài viết về Biên tập lại đi thẳng vào vấn đề Kiểm duyệt (!) quanh cuốn sách này. Đó là một mong muốn tốt, nhưng nó ở ngoài bài viết “Câu chuyện biên tập” của tôi. Thú thực, tôi chỉ không phát biểu (phản đối/ủng hộ) về điều gì đó khi mà tôi không thích phát biểu.

Tôi vẫn tiếp tục suy nghĩ của tôi. Và bây giờ là Câu chuyện kiểm duyệt.

Nói kiểm duyệt là nói đến chế độ kiểm duyệt báo chí của các chính quyền với luật lệ của nó. Luật báo chí của Pháp thông qua ngày 29.7.1881 hoặc 30.12.1898 đều có chế độ kiểm duyệt, và những luật đó đã chi phối báo chí Việt Nam thời Pháp thuộc. Tuy mỗi giai đoạn có khép nới khác nhau, nhưng các Sở kiểm duyệt hay Phòng kiểm duyệt đều có. Vì vậy mà nhiều bài báo bị đục bỏ, nhiều số báo hay tờ báo bị thu hồi hoặc cấm. Sau 1954, ở Việt Nam (dân chủ công hòa hay CHXHCN) luật pháp ghi “tự do báo chí”, không lập các Sở kiểm duyệt, nhưng thực chất vẫn áp dụng chế độ kiểm duyệt cả báo chí lẫn xuất bản. Riêng sắc lệnh báo chí 1956[1] có nhiều điều cấm kị, đồng thời đã thu hẹp báo chí xuất bản về nhà nước quản lý, không còn báo và xuất bản tư nhân. Các tờ Nhân văn và Giai phẩm bị thu hồi, đóng cửa. Ngay cả chế độ Sài Sòn trước 1975 tuy cho ra báo và xuất bản tư nhân nhưng chế độ kiểm duyệt nhiều giai đoạn nặng nề. Thời đó, nhà văn Võ Hồng bộc bạch:

“… với chế độ kiểm duyệt hẹp hòi hiện tại có lẽ tôi chỉ còn có cách viết cho trẻ em đọc mà thôi. Viết những cuốn sách đứng đắn, khách quan dành cho người lớn thì Sở Phối Hợp Nghệ Thuật không cho in. Bản thảo cuốn Như cánh chim bay đã đệ nạp 4 năm nay, đã yêu cầu xét lại nhiều lần mà vẫn ở trong tình trạng “hoãn xét”. Mà đó chỉ là một cuốn tiểu thuyết mô tả khách quan những nếp sinh hoạt của dân chúng miền Nam trong thời kỳ kháng chiến (giai đoạn 1946-1949) với những cảnh đi học Bình dân Học vụ, những cảnh nhập ngũ, những cảnh canh gác tàu chiến Pháp, những cảnh cơm ghé khoai

Và ta hiểu vì sao đến sách nhạc của Trịnh Công Sơn cũng bị thu hồi.

Nhìn vào bản đồ thế giới về “Tự do báo chí” gần đây thì chỉ có một số nước như Canada, Na Uy, Thụy Điển… được tô màu xanh lam (màu tự do), còn lại là các màu đậm nhạt khác. Ngay cả Mỹ cũng không được tô màu xanh lam. Còn Trung Quốc và Việt Nam hay một số nước Trung Đông thì màu cực đậm.

Những người viết, không ai thích điều đó. Đã “tự do ngôn luận”, lại còn bị “kiểm duyệt”, thì rõ ràng là mâu thuẫn rồi.

Theo tôi biết thì ở Việt Nam hiện nay cơ quan quản lý báo chí xuất bản thuộc Bộ 4T. Nhưng đứng sau (hay đứng trước) Bộ 4T, còn có nhiều cơ quan khác của Đảng, của công an. Ngay buổi giao ban báo chí hàng tuần cũng tổ chức tại Ban Tuyên giáo của Đảng. Theo dõi phát hiện các nội dung “có vấn đề” còn thuộc A25. Càng nhiều “tai mắt” (Đảng ta đó trăm tay nghìn mắt – TH – làm thì ít lườm nguýt thì nhiều), thì họ cũng chỉ làm nhiệm vụ của họ thôi. Nhưng cái khó, cái phức tạp, cái đáng nói nhất là sự thẩm định nội dung tác phẩm để đưa ra những quyết định đúng hay sai khi hành xử với nó theo luật định.

Có khi luật định một đường, hành xử một nẻo. Đó sự lúng túng non kém hay áp đặt của bộ máy cơ chế.

Vì thế mà thu hồi, rồi lại phát hành; bắt rồi thả; cấm rồi không cấm. Vân vân và vân vân…

Cái khó là cơ chế giao quyền cho Tổng biên tập, và TBT bỗng thành một nhà kiểm duyệt bất đắc dĩ. TBT sợ trên. Biên tập sợ TBT. Tác giả sợ Biên tập… Cứ thế, cả nước bỗng trở thành nhà kiểm duyệt lúc nào không hay. Có lẽ nhà văn nhà báo “tự kiểm duyệt” cũng là từ những cái sợ đó mà ra.

Nhưng cũng có lúc họ đã sợ nhầm.

Có 1 tác giả nhờ tôi nói với 1 “người chịu trách nhiệm cao” trong hệ thống hãy xem bộ phim của họ, vì bộ phim đã bị Hội đồng duyệt phim hết sợ cái này lại sợ cái khác nên đã không OK cho bộ phim của họ. Nếu chỉ dừng ở Hội đồng duyệt thì bộ phim coi như xếp xó. May sao, “người có trách nhiệm cao” đã đến xem và OK. Thế là sáng hôm sau, Hội đồng được triệu tập, và, tất cả nhất trí với “người có trách nhiệm cao” đó. Bộ phim được giữ nguyên, dự ngay Liên hoan phim và đoạt giải cao.

Có thể hiểu: Sự kiểm duyệt bị chi phối quá nhiều bởi các nỗi lo sợ… cấp trên. Nó đã thành một thói quen, một căn bệnh, một thứ dịch bệnh khó chữa.

Nếu chúng ta có Luật kiểm duyệt rõ ràng minh bạch thì tự do ngôn luận mới thông thoáng được. Mọi tờ báo và nhà xuất bản cùng tuân thủ 1 Luật duy nhất về kiểm duyệt thì dù báo chí nhà nước hay báo chí tư nhân đều bình đẳng với nhau trước pháp luật. Khi đó chính báo chí tư nhân sẽ tạo ra sự cạnh tranh lành mạnh nhất trên thì trường báo chí xuất bản.

Khi đó có thể nói “tự do ngôn luận”, “tự do công bố” mà không phải đỏ mặt vì xấu hổ bởi kiểm duyệt.

Thông tin thêm về Thơ đến từ đâu

Tháng 5.2007, anh Nguyễn Đức Tùng bảo tôi anh muốn xuất bản cuốn sách này trong nước. Tôi rất vui, và ủng hộ anh, đề nghị anh để tôi chuyển bản thảo cho nxb Hội Nhà văn do anh Trung Trung Đỉnh làm giám đốc. Anh Trung Trung Đỉnh là bạn tôi, sẵn sàng. Theo tôi biết, anh Trung Trung Đỉnh giao cho nhà văn Tạ Duy Anh biên tập. Nhà văn Tạ Duy Anh là một người cẩn trọng và am hiểu văn chương sâu sắc, chính anh cũng có những tác phẩm bị gọi là “có vấn đề”. Và cũng có thể gọi anh là một “nhà biên tập mẫn cán”. Anh giữ lại tất cả những ý kiến của từng tác giả, kể cả người hỏi và người trả lời, nhưng cũng cắt đi một số ý “không cần thiết” thậm chí có cả sự thô (thiển) liên quan đến chính trị chính em. Văn bản biên tập đó được chuyển tới anh Nguyễn Đức Tùng, và anh Nguyễn Đức Tùng chuyển tới từng tác giả liên quan để sửa chữa trước khi đồng ý cho nxb in sách. Mọi việc đã diễn ra đúng như vậy (trừ một vài tác giả mà nxb chưa đồng ý đưa vào tập này, đã thống nhất với Nguyễn Đức Tùng). Bản thảo coi như đã xong, nhà biên tập Tạ Duy Anh chuyển bản thảo cho nhà văn Nguyễn Khắc Trường là Tổng biên tập (chịu trách nhiệm nội dung), nhưng Tạ Duy Anh đã chuyển nhầm bản chưa sửa chữa, khiến Nguyễn Khắc Trường đọc xong phân vân, và đề nghị xem lại. Câu chuyện bị “lình xình từ đó”. Cuối cùng thì cơ quan chủ quản của nxb là Hội Nhà văn đã lập Hội đồng thẩm định. Theo anh Trung Trung Đỉnh thì họ đồng ý, nhưng bỏ ra bài “Mừng vui còn có hôm nay”. Trong lúc anh Trung Trung Đỉnh đang tìm cách thương thuyết để giữ lại bài đó, thì A25 “mượn” bản thảo về đọc. Theo tôi biết thì người của A25 cũng đã OK. Đùng một cái, Thơ đến từ đâu được nxb Lao động công bố ra mắt.

Có một nhóm người bạn đã chuyển bản thảo Thơ đến từ đâu tới nxb Lao động, tất nhiên là được anh Nguyễn Đức Tùng ủy nhiệm, với mục đích là in được trong nước. Theo Nguyễn Đức Tùng thì bản thảo nằm ở nxb Hội Nhà văn quá lâu, lại nghe có chuyện lình xình thế, sợ không hay cho nxb mà một số người lãnh đạo lại là bạn của anh. Tôi cũng không biết chuyện “bí mật” này. Tuy nhiên trước đó mấy tháng, tôi có nói với anh Trung Trung Đỉnh và mấy người bạn của Nguyễn Đức Tùng rằng, nếu khó quá thì để tôi đưa cho một nxb khác in mẹ nó ra, có sao đâu. Nhưng anh Trung Trung Đỉnh áy náy, muốn in bằng được ở nxb của anh.

Nxb Lao động cũng có Giám đốc, Tổng biên tập và Biên tập như nxb Hội Nhà văn, còn sự biên tập chắc chắn là khác nhau. Nhưng theo tôi, họ cũng “mẫn cán” như anh Tạ Duy Anh, không kém. Tuy nhiên họ không gặp khó khăn như ở nxb Hội Nhà văn. Thế là cuốn sách đã được ra đời.

Tôi cũng chưa có thì giờ để đối chiếu cuốn sách với bản đầu tiên của nó trên talawas, nhưng tôi đã đọc lại một số bài thì thấy các nhà thơ đều phát biểu tự do và sâu sắc. Chắc chắn có sự biện tập đôi chút, và bản in ra đã được các tác giả đồng ý cho phép. Những phát biểu của tôi cũng được lược bỏ đôi đoạn ngắn, nhưng cũng không quan trọng lắm, vì vấn đề cuối cùng là tôi đã nói được ý lớn nhất của mình, và nó đã thành sách.

Đây là cuốn sách rất thú vị đối với những người yêu thơ, thích nghiên cứu về thơ và các nhà thơ Việt Nam. Đây là tiếng nói của những nhà thơ cùng thế hệ đi qua chiến tranh đầy đau thương khốc liệt cả hai chiến tuyến, nhưng cùng đồng hành trên con đường thơ và tình yêu dân tộc mình.

11.12.2009

© 2009 Nguyễn Trọng Tạo

© 2009 talawas blog

_______________

1] Để quyền tự do ngôn luận trên báo chí được sử dụng một cách đúng đắn, báo chí phải tuân theo những điều sau đây:

a) Không được tuyên truyền chống pháp luật của Nhà nước. Không được cổ động nhân dân không thi hành hoặc chống lại những luật lệ và những đường lối chính sách của Nhà nước. Không được viết bài có tính chất chống lại chế độ dân chủ nhân dân, chống lại chính quyền nhân dân, chia rẽ nhân dân và chính quyền, nhân dân và bộ đội. Không được gây ra những dư luận hoặc những hành động có hại cho an ninh trật tự của xã hội.

b) Không được tuyên truyền phá hoại sự nghiệp củng cố hoà bình, thực hiện thống nhất, hoàn thành độc lập và dân chủ của nước Việt Nam, làm giảm sút tinh thần đoàn kết, ý chí phấn đấu của nhân dân và bộ đội.

c) Không được tuyên truyền chia rẽ dân tộc, gây thù hằn giữa nhân dân các nước, làm tổn hại tình hữu nghị giữa nhân dân nước ta với nhân dân các nước bạn, không được tuyên truyền cho chủ nghĩa dân tộc hẹp hòi, không được tuyên truyền cho chủ nghĩa đế quốc, không được tuyên truyền chiến tranh.

d) Không được tiết lộ bí mật quốc gia như: những bí mật quốc phòng, những hội nghị cơ mật chưa có công bố chính thức của cơ quan có trách nhiệm, những vụ án đang điều tra chưa xét xử, những bản án mà Toà án không cho phép công bố, những tài liệu số liệu và những cơ sở kiến thiết về kinh tế tài chính mà Ủy ban Kế hoạch Nhà nước hoặc các cơ quan có thẩm quyền chưa công bố.

e) Không được tuyên truyền dâm ô, trụy lạc, đồi bại.

Điều 12: Không được phát hành và in lại những báo chí mà cơ quan chính quyền đã có quyết định thu hồi (…)

(Sắc lệnh số 282-SL Ngày 14 tháng 12 năm 1956)

Phản hồi

9 phản hồi (bài “Nguyễn Trọng Tạo – Câu chuyện kiểm duyệt”)

  1. Vũ Quang Khải says:

    Ông Hoàng Đình Quang ít ra thì cũng nói thật chứ không cố tình lòng vòng giả vờ ra vẻ không biết kiểm duyệt là gì như những nhà biên tập khác. Ông Quang nói thẳng:

    “Hiện nay ta không có Cơ quan kiểm duyệt, nhưng thực chất mỗi nhà XB đều có chức năng kiểm duyệt. Biên tập viên chính là sen đầm trong lĩnh vực này. Họ chính là “hai trong một”. Không nên ngạc nhiên hoặc suy diễn. Tôi cũng đang làm việc ấy…”

    “Trao đổi với tác giả, tôi luôn là “2 trong 1″…



    Có thể hình dung về cái “2 trong 1” này qua hình ảnh một ông kiểm duyệt thẳng tay cắt hết những điều tự do tư tưởng của tác giả, sau đó từ chính ông ta lại có một ông biên tập nhảy ra xăn tay áo lên sửa những gì còn sót lại. Văn học Việt Nam nhờ vậy mà sắp được giải Nôben đấy.

  2. vuvan says:

    Tôi thấy comment này của nhà văn Hoàng Đình Quang (Trưởng đại diện nxb Hội Nhà Văn khu vực phía Nam)dưới bài viết này trên blog của nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo, xin cóp về đây để các bác tham khảo thêm:

    Gửi anh Nguyễn Trọng Tạo.
    Rất thán phục anh có những lời bàn sát sườn.
    Tôi xin được comment mấy lời ở đây.
    1- Về cuốn sách của Nguyễn Đức Tùng.
    Nghe bên ngoài ghê gớm thế, nhưng hoá ra nó chỉ thế này:
    TDA đã chuyển nhầm bản chưa sửa chữa, khiến NKT đọc xong phân vân, và đề nghị xem lại.
    Theo tôi biết, ngày nào ông Anh với ông Trường chả gặp nhau, họ ngồi chung trên tầng 2 (lầu 1) ở trụ sở nhà xuất bản.
    Mặc dù cơ quan Cục xuất bản khá rắc rối, nhưng tôi nghĩ trường hợp này họ sáng suốt. Theo thông lệ hiện nay, CXB là nơi duy nhất có quyền cấp mã số cho xuất bản phẩm. Nếu họ “làm khó” NXB HNV thì sao họ lại cấp cho NXB Lao động được?
    2- Hiện nay ta không có Cơ quan kiểm duyệt, nhưng thực chất mỗi nhà XB đều có chức năng kiểm duyệt. Biên tập viên chính là sen đầm trong lĩnh vực này. Họ chính là “hai trong một”. Không nên ngạc nhiên hoặc suy diễn. Tôi cũng đang làm việc ấy.
    3- Đối với báo chí, cái gì in ra là tiếng nói của Báo, của TBT báo. Còn với NXB thì không. Nó là tiếng nói của tác giả. Cho nên, biên tập ở hai cơ qua này cũng khác nhau. Ở NXB là kiểm duyệt, còn ở báo là DUYỆT!
    4- Đối với NXB, chúng tôi thường xuyên nhận được bản thảo yêu cầu cấp giấy phép để tác giả , hoặc đại diện tác giả xuất bản. Nhưng “tác giả sáng tác” khác hẳn với “tác giả viết báo”. Khác ở chỗ là “nhà báo” nhất định phải có một trình độ nào đó về nghiệp vụ báo chí, còn “nhà văn, nhà thơ” hiện nay, ai cũng làm được. Vì thế nhiều người hô hoán lên rằng: nhà thơ nhiều quá, loạn thi nhân! Có những nhà văn, nhà thơ đem bản thảo đến chúng tôi, giục giã, tôi bảo “để tôi đọc đã, tập này yếu quá”, họ nói: “Có gì đâu, miễn là không sai phạm chính trị là được”. Nghe có phải đúng giọng điệu nhà thơ chưa?
    Tôi lại nhận được bản thảo tập ký của tác giả nọ, thấy tôi, (đúng ra là thấy tên tôi) ông giả lả: “Xin anh đọc hộ, chỗ nào chưa phải, anh cứ cắt đi cho”. Được lời, tôi cắt 1 số đoạn. Đùng đùng, ông ta nổi giận. Mà tôi căt đoạn nào nhỉ? Tôi cắt bỏ những đoạn tác giả nói xấu Tố Hữu là “Thơ TH có ra gì đâu”, “TH chỉ là con vẹt”, “Khi có thơ Nhân văn GP thì thơ TH vứt đi”… vân vân…
    Tôi nói: Không nên lợi dụng 1 bài ký con con mà nói xấu người ta. Nếu anh tâm huyết, anh làm một công trình nghiên cứu, có luận cứ, chứng minh rõ ràng, tôi sẽ tâm phục khẩu phục anh, sẽ cấp giấy phép ngay… Anh có làm được không?
    Còn lâu!
    Trên đây có cái comm của anh Ngô Đình Miên, anh nói thơ anh gửi đi 2 NXB đều trả lại. Vậy có phải là tập tôi đang giữ của anh không? Tôi chưa trả lại anh, mà đang nghĩ cách trả lời anh. Rất khó để trả lời tác giả tập thơ có tên là “Ựm… bo…ò!”.
    Trao đổi với tác giả, tôi luôn là “2 trong 1”. Kiểm duyệt thì dễ rồi. Anh viết gì thì tôi biết ngay. Nhưng biên tập thì quá khó. Bảo nó dở thì phật lòng. Với lại nó dở (hoặc hay) thì tác giả chịu (hoặc hưởng) chứ NXB có chịu (hưởng) đâu? Chị Hoàng Phương Nhâm có dẫn ra những câu thơ đã in của tác giả nào đó, tôi thấy còn khá hơn rất nhiều so với những bài thơ chúng tôi đã cho in ra.
    Khi in thơ, có người còn in kèm vô số nhạc phổ thơ mình. Cũng là tốt. Nhưng có những bài nhạc cả lời và nhạc quá kém. Tôi khuyên “nên bỏ ra” cho đỡ tốn giấy, thì tác giả trừng mắt lên với tôi: “Anh không là nhạc sĩ, anh biết gì?”. Vì thế bất đắc dĩ, tôi cũng thử làm vài ca khúc, để “trừng mắt lại” các nhà thơ yêu nhạc.
    Cám ơn anh Nguyễn Trọng Tạo đã tung hoành trên nhiều lĩnh vực.

    Viết bởi Hoàng Đình Quang

  3. Lang says:

    Ông Nguyễn Trọng Tạo viết: “…nếu khó quá thì để tôi đưa cho một nxb khác in mẹ nó ra…”

    Thật sảng khoái! Nhưng ai có thể làm cái chuyện “in mẹ nó ra”? Tất nhiên chỉ có các nhà xuất bản ngoài luồng, nơi các nhà biên tập làm việc đúng nhất với nghiệp vụ của mình.

  4. Vũ Quang Khải says:

    Xin ông Nguyễn Trọng Tạo đọc bài ““Thơ đến từ đâu”: Biên tập hay kiểm duyệt?” của thi sĩ Thận Nhiên

    http://www.talawas.org/?p=15134

    Rồi ráng mà gỡ cho các đồng chí biên tập nhé. Kẹt quá.

  5. Tôn Thất Thái Dương says:

    Trong bản dịch bài diễn văn nhận chức Tổng thống của Obama, báo chí Việt Nam đã kiểm duyệt câu này:

    “Vì chúng ta, họ đã chiến đấu và hy sinh ở những nơi như Concord và Gettysburg, Normandy và Khe Sanh.”

    Báo chí Việt Nam và cả Trung Quốc cùng kiểm duyệt câu này:

    “Đối với những ai bám víu vào quyền lực nhờ tham nhũng và lừa bịp, và bóp nghẹt tiếng nói của sự bất đồng, những người đó xin hãy hiểu rằng họ đang đi ngược lại dòng lịch sử.”

  6. Mr. Do says:

    Có đồng chí khi bàn về cái diễn văn nhậm chức của Obama đã phán: “Nó đánh đồng chủ nghĩa phát xít với chủ nghĩa cộng sản. Nó nói chiến sĩ Mỹ hy sinh anh dũng tại Khe Sanh. Thế mà báo chí ta cũng dịch và đăng. Các cậu sao non kém chính trị thế? Đến đoạn đó sao không cắt béng nó đi”.

  7. Phùng Tường Vân says:

    Chuyện xưa, kiểm duyệt.

    “Ngày xưa ở miền Nam Việt Nam sinh hoạt văn hoá, thông tin cũng bị kiểm duyệt. Chính phủ đã nhiều lần tịch thu sách báo không hợp với chính sách, đưa ra toà phạt tiền, kết án tù những nhà báo, những chủ báo vi phạm. Nhưng đã có nhiều người làm văn hoá, văn nghệ, làm báo, viết báo rất can đảm. Báo Sóng Thần, Điện Tín, Đại Dân Tộc hay tạp chí Đối Diện là những trường hợp điển hình. (Bùi Văn Phú, “Chuyện xuất bản trong nước, đừng vào vùng nhậy cảm”)

    Không phải tôi có ý đem “râu ông nọ cắm cằm bà kia”, nhưng nhân bài viết của ông Nguyễn Trọng Tạo, có nhắc đến đây đó chuyện kiểm duyệt, tôi nhận thấy hình như vì một lý do tế nhị của một người lịch duyệt, ông không nhắc đến các chế độ kiểm duyệt ở miền Nam trước 1975, liên hệ với bài viết của ông Bùi Văn Phú, chỉ riêng đọan trích dẫn trên, tôi nhận ra ít nhiều chi tiết, có lẽ vì quá ngắn gọn vẽ ra những nét khái quát không giúp những ai không sống, không sinh hoạt dưới nón kiểm duyệt ở miền Nam trước đây có một cái nhìn cho chính xác hơn, cho nên tôi xin trích dẫn một đoạn viết sau đây, để ông Tạo cùng quần hào có thêm một cái nhìn về “Bà Kiểm duyệt” của VNCH.

    “Kiểm duyệt, thật ra giới cầm bút Việt Nam đã phải đối phó với nó lâu rồi, từ hồi Pháp thuộc, Nhật thuộc cho đến nay, dưới các chế độ thực dân, phong kiến rồi cộng sản, chưa bao giờ sách báo Việt Nam được hưởng tự do thực sự. Tuy vậy trước kia ta không có sức chống đối, sau này ở miền Nam sự chống đối bầy tỏ công khai và mỗi lúc mỗi ồn ào: công kích trên báo chí, sách vở, phản đối bằng kiến nghị, chế giễu bằng thơ, bằng họa v.v…, dựa trên Hiến Pháp mà chống đối thẳng tay. Tú Kếu chẳng hạn réo chửi “mụ già kiểm duyệt” thậm tệ :

    “Mặt vác lên như cái mẹt!
    Mõm heo đớp chẳng vừa
    Răng chuột chuyên đục khoét
    Hôi như bọ hung
    Độc hơn bọ chét
    Nhìn thấy chữ là cắn là cào
    Trông thấy mặt là la là hét!”
    Không những mắng kiểm duyệt, ông còn sỉ vả đích danh Chánh Sở Kiểm Duyệt nữa :
    “Ông Chánh sở thiệt là huê mỹ
    Mang họ Văn thì vẻ phải hay
    Thế mà từ bấy lâu nay
    Riêng ta cứ tưởng là tay cù lần.
    …Họ Văn đục chữ đã đau
    Lại còn tên Thái cơ cầu hay chưa?
    …Đè đầu ông Thái hết mình
    Giống như thằng mõ giữa đình thái…gân !”
    Có lúc Tú Kếu nổi sùng, văng tục :
    “Phối hợp như ông phối cái gì
    Càng thêm mọi rợ xứ man ri
    Phối vê bạc cắc, quân cường đạo
    Hợp giết ngôn từ, lũ tặc nhi
    Nghệ đã tinh thông nghề thái thịt
    Thuật đang bành trước thuật nâng bi!
    Mẹ cha văn hoá buồn năm phút
    Sửa soạn mang chôn chốn nhị tỳ.”
    Kể ra một “mụ kiểm duyệt” chịu đựng được chừng âý lời réo chửi dữ dằn thì mụ cũng không có vẻ gì hung tợn…”

    Đây là những “lời chửi dữ dằn” réo công khai trên nhật báo Sống của Chủ nhiệm Chu Tử Chu Văn Bình, chứ không phải là “văn học ngoài luồng” đâu ạ. Xin có thêm lời chú là Chánh Sở Kiểm duyệt thời ấy là ông Văn Đình Thái và có một thời “Bà già kiểm duyệt” ấy ở miền Nam lại được đặt cho một cái tên mỹ miều và cũng hơi ngô nghê là “Sở phối hợp nghệ thuật”.

  8. Mr. Do says:

    Một trong những vấn đề của VN là những người kém cỏi lại được NẮM đầu người khác. Mà những người kém cỏi này lại rất khoái thị uy, thể hiện quyền lực. Các đồng chí quản lý báo chí cũng thế, lâu lâu phán “các cậu làm báo mà non kém chính trị”… cho nó oách, chứ thực ra bản thân các đồng chí ấy có chữ chính trị nào đâu trong bụng mà non kém với lại già kém.

  9. Lề Trái says:

    Ngoài hai biểu hiện của phủ định; chủ động và thụ động, Alexandre Zinoviev và Jon Elster nhìn ra một dạng thứ 3: phủ định chủ động đứng đằng sau sự thụ động.

  • talawas - Lời tạm biệt

    Nói lời chia tay sau 9 năm tồn tại, chúng tôi thiết tha hi vọng vào sự ra đời của những mô hình báo chí và truyền thông mới, thực hiện bởi những người được trang bị những khả năng và phương tiện mà chúng tôi đã không thể có, với cùng một nhiệt thành phấn đấu cho một nền báo chí tự do cho Việt Nam... đọc tiếp >>>

  • Phản hồi mới nhất của độc giả