talawas blog

Chuyên mục:

Jim Barker – Lá thư Kabul (Giải quyết vấn đề của Afghanistan, Phần I: Tham nhũng)

12/02/2010 | 2:50 sáng | Chức năng bình luận bị tắt ở Jim Barker – Lá thư Kabul (Giải quyết vấn đề của Afghanistan, Phần I: Tham nhũng)

Tác giả: Trần Ngọc Cư

Category: Thế giới
Thẻ: >

Trần Ngọc Cư dịch

Trong diễn văn nhậm chức, tổng thống Afghanistan Hamid Karzai nhấn mạnh tầm quan trọng của việc chống tham nhũng tại nước ông và nhắc đến cam kết của ông trong nỗ lực chấm dứt “loại văn hoá tự do vi phạm luật pháp” này. Tuy vậy, người dân đã phản ứng với nhiều e dè: họ chờ xem hành động ít có này của chính phủ Afghanistan. Tham nhũng đã sinh sôi nảy nở chung quanh Karzai như một loài nấm, hầu như tràn khắp mọi bộ ngành. Vào thời điểm Karzai nhậm chức nhiệm kỳ hai, loại văn hoá tham ô đều khắp này bị coi như đã góp phần vào việc tạo ra ngăn cách giữa người dân Afghanistan và chính phủ — thậm chí đã đẩy một số người sang phía Taliban.

Các giới chức phương Tây đòi hỏi chính phủ Afghanistan phải có hành động quyết liệt chống tham nhũng, nhưng một áp lực như vậy có thể phản tác dụng. Càng ngày Karzai càng cay cú với những lời chỉ trích của phương Tây, một phần vì, theo văn hóa dân tộc Pashtun, cách đối xử như thế với một nhà lãnh đạo bị coi là bất kính và một phần vì Karzai tin rằng thái độ bất khuất của ông đối với Hoa Kỳ sẽ được lòng người dân Afghanistan. Như vậy, việc tạo áp lực liên tục lên Karzai chỉ đẩy ông ta vào thế chống chế, phòng ngự mà thôi.

Trong một cuộc phỏng vấn trên truyền hình vào đầu tháng 11, một tuần sau khi cựu đối thủ của ông, Abdullah Abdullah, rút ra khỏi cuộc chạy đua giành chức tổng thống, có nghĩa là hủy bỏ cuộc bầu lại (the runoff), Karzai lại tỏ ra ỡm ờ về tệ trạng tham nhũng trong chính phủ ông và có vẻ coi tình trạng này là một hiện tượng do các thế lực bên ngoài gây ra. Karzai đổi lỗi cho các nhóm quyền lợi nước ngoài đã tạo ra tình trạng lãng phí, bằng cách cho rằng phần lớn nạn tham nhũng phát sinh từ các hợp đồng béo bở do các công ty và chính phủ nước ngoài mang tới. Ông nói: “Đối với tham nhũng loại này, chính cộng đồng quốc tế cũng chia sẻ trách nhiệm với chúng tôi”.

Theo cách nhìn của người Afghanistan, tham nhũng rơi vào ba loại sau đây: đầu tiên là tham nhũng vặt vãnh do các nhân viên chính phủ cấp thấp đang tìm cách sống còn. Tiếp đến là tham nhũng trên qui mô lớn, do các vị bộ trưởng và thân nhân các quan chức Afghanistan cấp cao, tức những người có điều kiện tham gia vào các hợp đồng béo bở quốc tế hoặc buôn bán ma túy gây ra. Sau cùng là loại tham nhũng mà Karzai mô tả là do phương Tây gây ra, phát xuất từ các nhà thầu khoán nước ngoài có cuộc sống giàu sang lộ liễu tại Kabul. Họ ký hợp đồng phụ (subcontract) với người bản xứ, rồi những người bản xứ này lại ký hợp đồng phụ với đồng bào của họ. Kết quả sau cùng là phần lớn đồng đôla viện trợ bị phung phí qua bàn tay trung gian. Nhưng sự kiện này, chí ít theo chuẩn mực phương Tây, là hợp pháp về mặt chuyên môn — dường như đây là một kẽ hở pháp lý (loophole) mà nhiều người Afghanistan cho là phi lý, nếu không nói là đĩ bợm và đáng tởm.

Sở dĩ vấn đề này ngày càng trở nên tồi tệ cũng vì chính phủ Afghanistan không tìm ra được mô hình nào thành công để làm khuôn mẫu cho một cuộc chiến đấu chống tham nhũng. Karzai và các quan chức khác đã kêu gọi thành lập toà án chống tham nhũng theo mô hình các toà án dùng để xử các vụ buôn bán ma túy—nhưng bản thân của loại tòa án này nếu không bất lực thì cũng là tham nhũng mà thôi. Toà án chống ma túy cho đến nay chỉ xử được một ít tội phạm thuộc loại tầm cỡ; nhưng trong số đó, Karzai đã ân xá dăm bảy người vào đầu năm nay [2009], một động thái đã khiến các quan chức Mỹ phải vò đầu bứt tóc vì thất vọng. Mohammad Alim Hanif, một trong những thẩm phán có tiếng trong sạch rất hiếm hoi, đã bị hạ sát cách đây hơn một năm. Cái chết của ông vẫn còn là một bí ẩn.

Tham nhũng tại nước này đã lên đến tầm mức mà Ashraf Ghani, người từng ở trong ban quản trị của Ngân hàng Thế giới và là một ứng cử viên tổng thống, nói rằng một cố vấn cấp cao của Karzai cho ông biết rằng có một bộ trưởng trong chính phủ đã kiếm được 25 triệu đôla chỉ trong một năm, và một tỉnh trưởng ở phía bắc đã vơ vét đến 75 triệu đôla một năm. Hai người trong số anh em ruột của Karzai, là Mahmoud Karzai và Ahmed Wali Karzai, và các thân nhân ít ra của một vị tỉnh trưởng, Gul Agha Shirzai, và cả bộ trưởng quốc phòng Abdul Rahim Wardak, hoặc đã kiếm tiền với những thủ thuật mờ ám hoặc đã lãnh được những hợp đồng béo bở từ các tổ chức phương Tây mà ít thông qua một cuộc cạnh tranh sòng phẳng. Những người này đã dựa vào thế lực chính trị của người thân và các lề lối đấu giá đáng nghi ngờ.

Một số người dân quay sang ủng hộ phe Taliban cũng chỉ vì Taliban, chứ không phải chính quyền trung ương, đã xử lý nghiêm túc vấn đề tham nhũng tràn lan này. Tại 33 trong số 34 tỉnh của Afghanistan, phe Taliban đã thành lập ủy ban chống tham nhũng của mình, cho phép người dân địa phương kêu oan, kể cả khiếu nại về những bất công do phía Taliban gây ra. Một viên chức Afghanistan đã nói với tôi các ủy ban này của địch là “một gợi ý khá tốt” cho chính phủ. Taliban cũng có toà án riêng, có tiếng xử án nhanh gọn khỏi cần thông qua hối lộ.

Nhưng hiện nay, hối lộ vẫn là phương cách hữu hiệu duy nhất để nhận được bất cứ một dịch vụ gì từ chính phủ Afghanistan. Daniel Grey, giám đốc sở tại của một hãng thầu lớn của Mỹ chuyên xây đường sá và cung cấp điện lực, nói rằng công ty của ông không chấp nhận việc trả tiền hối lộ. Do đó, công việc của công ty đã gặp nhiều trở ngại và rốt cuộc chi phí lại đắt hơn. Trong một vụ việc, bộ hải quan đã giam giữ 13 chiếc xe của công ty trong một năm mới chịu giao lại. Một lần khác, tại Kandahar, vào lúc công ty của Grey đang cố gắng chất hàng lên một chiếc trực thăng được mướn với giá 16 ngàn đôla một giờ, một viên chức Afghanistan bước tới buộc chiếc trực thăng phải dời địa điểm chất hàng. Lệnh này đã làm cho công ty tốn thêm một giờ mướn chiếc trực thăng, tức 16 ngàn đôla. Mặc dù viên chức nọ chỉ đòi hối lộ 100 đôla. Grey nhận xét: “Cái giá để tránh một vụ hối lộ còn đắt hơn vụ hối lộ đó nhiều lần”.

Nhân viên chính phủ đòi tiền bằng cách chỉ cần nở một nụ cười đồng thời xoa ngón cái và ngón trỏ vào nhau để ra dấu hiệu. Có khi họ hỏi “Shirini?”, một từ địa phương Dari có nghĩa là “kẹo ngọt”, hay có khi họ dùng từ baksheesh có nghĩa là “tiền quà”. Abdul Rahim Chakari, phục vụ tại Bộ Văn hóa và Thông tin nhìn nhận với tôi rằng anh đã nhận hối lộ. Anh nói: “Lương tháng của tôi là 75 đôla. Nếu không nhận hối lộ, tôi sống bằng cách nào đây?” Theo anh, nuôi ăn cả gia đình và bản thân mỗi tháng cũng tốn đến 200 đôla.

Đời sống kinh tế quá khắc nghiệt ở Afghanistan khiến nhiều người nhận hối lộ không còn cảm thấy xấu hổ. Một viên thanh tra vùng trong ngành cảnh sát giao thông tại Afghanistan nói với tôi rằng lương của ông chỉ chừng 200 đôla một tháng. Tiền thuê nhà là 100 đôla, đồ ăn thức uống cho vợ con 300 đôla, và các chi tiêu khác 100 đôla nữa. Nói cách khác, chi tiêu hàng tháng của ông vượt quá đồng lương 200 đôla, vì vậy ông cần phải nhận hối lộ.

Chính loại hối lộ nhỏ lẻ này – loại hối lộ do viên chức địa phương mè nheo, chứ không phải hằng triệu đôla hối lộ mà các ngài bộ trưởng nhận lấy – đã làm cho dân chúng mất lòng tin ở chính phủ. Safilullah Abidy, người quản lý 24 tuổi của một tiệm mỹ phẩm ở Kabul, nói rằng tham nhũng “là một tệ nạn nguy hiểm nhất nước” và “đó là điều xấu nhất mà chúng tôi sẽ ghi nhớ về tám năm vừa qua” [tức từ khi Mỹ dựng nên chính quyền Karzai, ND.]

Cho đến nay, đường lối chống tham nhũng của chính phủ khá buồn cười. Năm 2008, lực lượng đặc trách chống tham nhũng bị giải tán vì nó không có phương tiện để thi hành công tác. Tệ hại hơn nữa, Izzatullah Wasifi, thủ trưởng đầu tiên của lực lượng đặc nhiệm này, từng là một phạm nhân đã có án vì bán ma túy tại bang Nevada [Hoa Kỳ] vào thập niên 1980 và sau đó lại có xung khắc cá nhân với Karzai.

Một lực lượng đặc trách chống tham nhũng thứ hai được phát động cách đây một năm, liền sau khi lực lượng thứ nhất bị giải tán. Nó mang tên là Phòng Cao ủy Giám sát và Bài trừ tham nhũng (High Office of Oversight and Anticorruption); nhưng cũng như tiền thân của nó, cơ quan này thiếu khả năng thi hành công vụ hữu hiệu — phần lớn vì những chống đối lúc đầu của Bộ trưởng Tư pháp đương thời Abdul Jabar Sabit, một người về sau bị tố cáo là tham nhũng.

Do đó, khi Phòng Bài trừ tham nhũng đòi các viên chức cấp cao phải kê khai tài sản, chỉ có vài người chịu tuân theo, trong đó có Karzai và bộ trưởng nội vụ. Hầu hết mọi người khác chỉ việc làm ngơ đòi hỏi này mà không chịu một hậu quả cả, trong số những người này có Ismail Khan, một cựu sứ quân hiện là bộ trưởng ngành nước và năng lượng; Abdul Rashi Dostum, một cựu tư lệnh khét tiếng hiện đang là tham mưu trưởng quân đội; và nhiều người trong phủ tổng thống. Cho đến nay, quốc hội vẫn chưa trả lời bất cứ văn thư nào của Phòng Bài trừ tham nhũng. “Tôi đoán là họ sợ,” Ershad Ahmadi, phó giám đốc Phòng này, đã nói với tôi. “Có lẽ có vài lý do bí ẩn nào đó.”

Thành công đáng lưu ý nhất của Phòng Bài trừ tham nhũng là đã sản xuất được một phim tài liệu dài 5 phút về nạn tham nhũng trong lực lượng cảnh sát và trong tòa án, để làm bằng chứng phản biện lại các bộ trưởng vẫn còn khăng khăng từ chối có nạn tham nhũng trong chính quyền. Phòng này cũng cố gắng cắt giảm một số thủ tục hành chánh, nhờ vậy giảm thiểu được những ngõ ngách tham nhũng cỡ bé. Chẳng hạn, việc đăng ký một chiếc xe đúng luật trước đây cần đến 51 giai đoạn (51 steps), phải mất cả tháng, với lệ phí tương đương từ 40 đến 60 đôla. Với số tiền hối lộ 400 đôla, thủ tục này được cắt giảm thành ba ngày. Nhưng hiện nay, Phòng Bài trừ tham nhũng đã giảm thiểu số giai đoạn bắt buộc phải thông qua, nhờ vậy đã giảm thủ tục cấp bằng lái xe thành ba ngày, và đòi hỏi đóng lệ phí tại một ngân hàng chính thức.

Nhưng, cũng như các thủ phạm liên can đến thị trường ma túy đang bành trướng trong nước, không một viên chức quan trọng nào trong chính phủ bị trừng phạt hay lãnh án về tội tham nhũng. Trong tình thế quân Taliban đang đe dọa sự ổn định của chính phủ và cộng đồng quốc tế đang lưỡng lự về sự cam kết đối với quốc gia này, nhiều quan chức nhà nước coi giờ phút này có thể là cơ hội cuối cùng để vơ vét.

Dường như giai đoạn làm sạch chính quyền này sẽ không kết thúc nhanh chóng như nhiều người phương Tây đang hi vọng. Vào cuối tháng 11, Bộ trưởng Tư pháp Mohammed Ishaq Aloko công bố cuộc điều tra tham nhũng nhắm vào các viên chức chính phủ đương nhiệm và cả những cựu viên chức, trong đó có hai vị bộ trưởng đang tại chức. Cho đến nay, Karzai vẫn chưa chịu ký sắc lệnh tước bỏ quyền miễn tố cấp bộ trưởng và cho phép đưa họ ra trước toà.

Shinkai Karokhail, một đại biểu quốc hội, đã nói với tôi rằng việc thi hành luật phải đi từ trên xuống dưới, bắt đầu bằng việc truy tố các nhân vật cao cấp trong chính phủ. “Nếu chúng tôi có đủ quyết tâm đưa một ông lớn ra toà, anh tức khắc thấy mọi người khác biết cách sửa mình,” ông nói. “Tại sao phe Taliban chống tham nhũng thành công? Tại vì họ trừng phạt kẻ phạm tội và họ chịu tuân theo luật của họ.”

(Xem tiếp Phần II: Các sứ quân)

Jim Barker là nghiên cứu sinh ngành báo chí thuộc Chương trình Edward R. Murrow tại Council on Foreign Relations (Hội đồng Nghiên cứu Quan hệ Đối ngoại).

Nguồn: Foreign Affairs, Jan-Feb, 2010

Bản tiếng Việt © 2010 Trần Ngọc Cư

Bản tiếng Việt © 2010 talawas

Bình luận

Không có phản hồi (bài “Jim Barker – Lá thư Kabul (Giải quyết vấn đề của Afghanistan, Phần I: Tham nhũng)”)

Comments are closed.

  • talawas - Lời tạm biệt

    Nói lời chia tay sau 9 năm tồn tại, chúng tôi thiết tha hi vọng vào sự ra đời của những mô hình báo chí và truyền thông mới, thực hiện bởi những người được trang bị những khả năng và phương tiện mà chúng tôi đã không thể có, với cùng một nhiệt thành phấn đấu cho một nền báo chí tự do cho Việt Nam... đọc tiếp >>>

  • Phản hồi mới nhất của độc giả

    talawas blog: Cảm ơn tất cả! Tạm biệt và mong ngày ...
    Trung Thứ: Trích: „Ngoài ra, việc duy trì nhóm khởi...
    Hà Sĩ Phu: LỜI TẠM BIỆT: Buông lơi “một...
    Phùng Tường Vân: Dục Biệt Nhung Dục (Trung Đường) có ...
    Hoài Phi: Chỉ còn vài phút thôi là talawas chính th...
    Hà Sĩ Phu: @ixij Bạn ixij đã gõ đúng chỗ tôi c...
    P: Kính gửi hai bác Lê Anh Dũng và Trung Thứ...
    Hoangnguyen: Không biết những dòng chữ này còn kịp ...
    Trần Quốc Việt: Dear Talawas, Thank you! You're gone now but I ...
    Nguyễn Ước: Xin lỗi. Tôi hơi bị nhớ lầm vài chữ t...
    Trung Thứ: Thưa bác Lê Anh Dũng, Thời giờ cũng đ...
    Trần Quốc Việt: Hành trang rời Talawas: Live Not By Lies ...
    Hoà Nguyễn: Qua bức thư hết sức nhã nhặn, lịch s...
    Trần Việt: Ôi, nếu được như bác Hữu Tình hình du...
    ixij: Không được tham gia trả lời 3 câu hỏi ...
    Lâm Hoàng Mạnh: Đốt Lò Hương Cũ. Mượn thơ của Th...
    P: Cũng xin góp thêm một bài mới biết :D ...
    Lê Tuấn Huy: Xin gửi anh VQU, TV và những người quan t...
    Khiêm: Cảm ơn nhà văn Võ Thị Hảo đã thực hi...
    Phùng Công Tử: Bị bắt cũng đáng! Vào blog của CoigaiDoL...
    Phùng Công Tử: Nô lệ của văn hóa Trung Quốc: Đi hỏ...
    classicalmood: Bài viết có một số điểm tích cực nh...
    Thanh Nguyễn: Đọc những con số thống kê trong bài vi...
    Phùng Tường Vân: Vĩ Thanh tiễn chị Hoài Thế sự mang ...
    Tiêu Kiến Xương: ĐBA mượn lời ông bác nông dân: "Nói gì...
    dodung: "Sóng lớp phế hưng coi đã rộn......
    Camillia Ngo: Chín năm, một quãng đường dài, Bóng ng...
    Camillia Ngo: Một dân tộc u mê, hèn kém tột độ mớ...
    Thai Huu Tinh: Thưa các bác Trần Việt, Quốc Uy, Tuấn H...
    Phùng Tường Vân: " Thứ nhất, nói mọi thứ đều thối ná...
    Nguyễn Ước: Tôi không vào được Phản hồi bên bài C...
    Tôn Văn: Tiếp theo „Lời tạm biệt“ Câu hỏi...
    Trần Việt: Công bằng mà nói một cách ngắn gọn, Gs...
    Phùng Công Tử: Và gần đây tôi cảm thấy hơi phiền hơ...
    Bùi Xuân Bách: Việc talawas ngừng hoạt động tuy có là ...
    Nguyễn Chính: Gửi chị Phạm Thị Hoài và Ban Biên tập...
    Lê Tuấn Huy: Việc cảnh giác, tôi đã nói đến. Tôi t...
    vuquocuy: - Tác giả Lê Tuấn Huy đã phát hiện rấ...
    Hạnh Đào: Hơn tuần nay, tôi ngần ngại không muốn ...
    classicalmood: Talawas đột ngột chia tay khiến không ít ...
    Lê Anh Dũng: Bravo ý tưởng tuyệt vời của Arthur, ...
    Thanh Nguyễn: Chào chị Hoài, Cảm ơn tâm huyết và nh...
    Thanh Nguyễn: Cảm ơn ý kiến của anh Hoàng Ngọc Tuấn...
    Hà Minh: Cuộc vui nào cũng phải đến lúc tàn, (al...
    P: Xin có lời cảm ơn gửi đến những ngư...
    Nguyễn Đình Đăng: Tôi lợi dụng chính phản hồi của mình ...
    Arthur: Có nên đề nghi BBT Talawas chơi/hát lại b...
    Phùng Tường Vân: Tôi xin kể thêm truyện này, nghe cũng lâu...
    Hà Sĩ Phu: @ Nam Dao Đây là bài “bình thơ chơi” v...
    Lê Anh Dũng: Thưa bác Trung Thứ, Cám ơn bác về nhã...
    Trần Việt: Đồng ý với ông Lê Tuấn Huy. Tuy chỉ c...
    Trầm Kha: CÓ THẾ CHỨ! THẾ MỚI 'TIỀN VỆ' CHỨ!...
    Phùng Tường Vân: Hết xảy ! (http://www.talawas.org/?p=26665#co...
    Hoàng Ngọc-Tuấn: Xin thông báo cùng quý vị: Để tiếp n...
    Dương Danh Huy: Cảm ơn bác Phùng Tường Vân và Lâm Hòan...
    Phùng Tường Vân: Đôi lời thưa thêm với bác D.D.Huy, Xin...
    chuha: Mỗi người có một "gu" ăn phở. Riêng t...
    Trương Đức: "Chị Hoài ơi, chị Hoài ơi Niết Bàn nà...
    Phùng Tường Vân: Thưa Bác Dương Danh Huy Xin vội vã trìn...
    Dương Danh Huy: À, có điều tôi muốn nhắc các bác: K...
    hlevan: “Le coeur a ses raisons que la raison ignore” ...
    Dương Danh Huy: Bác Phùng Tường Vân, Lâm Hòang Mạnh &...
    Phùng Tường Vân: CẨN BẠCH Nhận biết được giới hạ...
    Le Van Hung: Thử lướt qua các trang web Việt Nam, chún...
    Đinh Minh Đạo: Tin TALAWS sẽ ngừng hoạt động làm tôi n...
    Lê Quốc Trinh: Cám ơn tác giả Phạm Hồng Sơn, Nếu c...
    Le Van Hung: "Giáo dục, giáo dục và giáo dục (có l...
    classicalmood: Vậy thì quyết định đóng cửa Talawas, n...
    VanLang: "Merda d’artista" vẫn đang được trưng b...
    Khiêm: Bác Phùng, Một người quen cho biết xếp...
    Nguyễn Đăng Thường: Đập phá & xây dựng “Đạp đổ t...
    Tonnguyen147: Bác Phùng Tường Vân, Người ta không ...
    Hoà Nguyễn: Hôm nay có tin đại biểu Quốc hội Việt...
    Hoà Nguyễn: Báo Người Việt hôm nay đăng toàn văn l...
    Trung Nu Hoang: @ Tạm Biệt talawas. Với lòng quý mến ...
    Tonnguyen147: Bác Trung Thứ và các bác ơi, Chủ Nh...
    VanLang: Đầu thập niên 90 Việt Nam lạm phát phi ...
    Nam Dao: Trình với cả làng Thể ý Trưng Nữ Ho...
    Lâm Hoàng Mạnh: Nâng cốc, cụng ly ... hết váng đầu Nh...
    Hoà Nguyễn: Cứ tưởng nếu khách ngồi bàn chuyện ho...
    Nam Dao: Anh thân mến Quí trọng những việc an...
    Thanh Nguyễn: Talawas trước giờ lâm chung mà vẫn đau ...
    Phùng Tường Vân: Chiếc Cân Thủy Ngân ..."Cứ xét theo ...
    Trung Nu Hoang: Nếu nhà văn Phạm Thị Hoài và BBT Talawas...
    Bắc Phong: bác bị váng đầu thèm uống rượu cứ ...
    Lê Thị Thấm Vân: Ngân trong "là con người", một trích đo...
    classicalmood: Talawas đột ngột chia tay khiến không ít ...
    Trung Thứ: Thưa bác Lê Anh Dũng, Tôi xin chia sẻ thê...
    Canuck: Bác Nguyễn Phong, Tui thấy đây là vấn...
    Nguyễn Đình Đăng: Bravo! Như một minh hoạ cho bài này mờ...
    Dương Danh Huy: Bác Phùng Tường Vân, Tôi đã set up hai...
    Phùng Tường Vân: @Nguyên Phong (http://www.talawas.org/?p=26665#c...
    Nguyễn Phong: Tôi thấy các bác hơi lạc quan và ảo tư...
    Thuận: Chỉ còn ít giờ nữa, Talawas sẽ đóng c...
    Trương Đức: "Nửa ấy… “nói chung là”: nửa dưới...
    Trầm Kha: talawas ơi! oan ức quá! Oan ức quá! Em ...
    Canuck: Tui cám ơn Ban Chủ Nhiệm, Ban Biên Tập Ta...
    Trầm Kha: bác vạch lẹ quá! em há hốc hà lá nho ...
    Trầm Kha: thường thì bác Thường siết... hết bế...
    pham duc le: Tôi đồng ý với bạn Nguyễn Phong, nhưng...
    booksreader: Au plaisir de vous revoir, "một mô hình hoạt...
    Bach Phat Gia: Tôi là độc giả của talawas đã mấy nă...
    Lề Trái: Trong việc tẩm bổ chỉ xin Gia Cát Dự đ...
    Lê Anh Dũng: Thưa bác Trầm Kha, bác Đào Nguyên, Xin ...
    Lê Thượng: Nói rằng "So với thảm họa môi trường ...
    Anh Dũng: @1mitee: 1. Muốn SỐNG tới mức "cụ" nh...
    Đào Nguyên: @ Anh Dũng "...phải nghe lời cái dạ dày,...
    Trầm Kha: “Khi cầm cuốn Kinh thánh, tôi đọc với...
    Đào Nguyên: @ bác Nguyễn Phong Tôi đồng thanh tương ...
    Hoà Nguyễn: Sau chuỗi cười khá thoải mái do ông Gia ...
    1mitee: @Anh Dũng "Cả ông Marx, ông Hồ Chí Minh,...
    Bùi Văn Phú: Bạn Trung Nu Hoang ơi, Bạn có khả năng...
    Thái Hữu Tình: Bài vừa mới ra lò, mấy anh (cả mấy ch...
    Canuck: Trong đời tui, có 3 lần / hoàn cảnh xảy...
    Phùng Tường Vân: Lời đề nghị khẩn khoản của tôi Nh...
    Thái Hữu Tình: 1/ Bài nghiên cứu này của ông MTL càng ch...
    Nguyễn Phong: Thực ra ở hải ngoại hiện nay thì có m...
    Anh Dũng: @Đào Nguyên: 1. Cái bạc triệu (VNĐ) c...
    Dương Danh Huy: Bác Hòa Trước hết tôi cảm ơn về l...
    Louis: Trong phút giây chia tay người tình ảo, b...
    Đào Nguyên: Từ lâu ngưỡng mộ bác, biết bác thích ...
    Trầm Kha: Ha ha ha! Bác Trương Đức ơi, Bác "đả t...
    Lê Quốc Trinh: LÊ QUỐC TRINH - LỜI GIÃ BIỆT Thân m...
    vantruong: Thôi thì trước khi giải tán tụ tập tal...
    Đào Nguyên: @Anh Dũng "... - Không có đủ sản phẩm ...
    VietSoul:21: Tôi không nghĩ tài chánh là vấn đề (ch...
    Hoàng Trường Sa: Talawas ơi Ta giã biệt em Như giã từ cu...
    Hoàng Trường Sa: Bauxite Việt Nam: hãy cứu ngay chữ tín! (...
    Anh Dũng: @Đào Nguyên: Thực ra Marx có nói, nói n...
    Lâm Hoàng Mạnh: Chỉ còn vài 28 giờ, Ta Là... Gì sẽ ngh...
    Le Van Hung: Kính thưa các Anh Chị, Từ trước đế...
    Phùng Tường Vân: Bi giờ sắp đến giờ lâm biệt Xin Gia T...
    Hoàng Trường Sa: EM ĐI RỒI Em đã đi rồi thế cũng xong...
    Nguyễn Đăng Thường: Chia tay phút này ai không thấy buồn? Nh...
    Trung Nu Hoang: Tôi cũng có nghe kể chuyện một "học gi...
    peihoh: Tôi không được hỏi ba câu hỏi của tal...
    peihoh: Anh Lại Văn Sâm ơi! Dịch giùm câu này: "...
    Đào Nguyên: @ Anh Dũng Mác nói nhiều về lợi nhuận,...
    Hoà Nguyễn: Ông Huy viết : Điều tôi nói hoàn toàn kh...
    Trương Đức: Đọc cái câu này: "2030: định mệnh đã ...
    Đào Nguyên: Tôi cũng có đọc những câu chuyện với ...
    Camillia Ngo: Nguyễn Khoa Thái-Anh nói "Vũ Huy Quang là m...
    Dương Danh Huy: Bác Hoà Tôi cũng thấy thú vị khi đọ...
    Thanh Nguyễn: Giữa cái lúc "dầu sôi lửa bỏng" thế n...
    Thanh Nguyễn: Nếu vì lý do tài chính mà talawas đóng c...
    Thanh Nguyễn: Oh, Thank you Trầm Hương! We all have our h...
    Hà Minh: Một truyện ngắn quá hay, cảm ơn tác gi...
    Nguyễn Việt Thanh: Trên Talawas bộ cũ, có lần nhà văn Phạm...
    Anh Dũng: Ông Đào Nguyên nói đến "duy lợi". Nhưng...
    Hoàng Trường Sa: BRING ME HAPPINESS Đừng đi Đừng đi Đ...
    Lê Anh Dũng: (tiếp) Nhưng chính nhờ Tin Lành VN như...
    Lê Anh Dũng: Thưa bác Trung Thứ, Trong cảnh talawas ch...
    Đào Nguyên: Lời ông Vũ Huy Quang làm tôi nhớ tới l...
    Đào Nguyên: @ Nguyễn Khoa Thái Anh Trước khi chiéc thu...
    Trương Nhân Tuấn: Trích : « Người Việt hải ngoại vẫn th...
    Hoàng Trường Sa: Bô xít Việt Nam : Truyền thông Mỹ sắp n...
    khonglaai: Không ngờ anh Bách còn giỏi cả tiến...
    khonglaai: Nếu có giải thưởng talacu thì tôi ti...
    Phùng Tường Vân: Chúc nhau chân cứng đá mềm Chúc nhau an ...
    khonglaai: “Khi nói chuyện với mình họ chỉ nhìn ...