talawas blog

Chuyên mục:

Jim Barker – Lá thư Kabul (Phần III: Lực lượng Taliban)

12/02/2010 | 2:02 chiều | Chức năng bình luận bị tắt ở Jim Barker – Lá thư Kabul (Phần III: Lực lượng Taliban)

Tác giả: Trần Ngọc Cư

Category: Thế giới
Thẻ: >

Trần Ngọc Cư dịch

Sau 30 năm chiến tranh, dân Afghanistan đâm ra có thói quen nhảy từ phe này sang phe khác — một sự kiện Hoa Kỳ thường đưa ra để biện minh cho việc “chiêu hồi” một số thành viên Taliban. Nhưng thông thường, dân Afghanistan có thói chạy theo bất cứ phe nào mà họ nhận thấy là đang ở thế thắng, thường có nghĩa là phe có nhiều súng đạn nhất, có quyền lực vững bền, và cả tiền bạc. Trong một môi trường chính trị như thế, những tin đồn thường tác dụng mạnh mẽ chẳng khác gì sự thật và những tin đồn này sẽ cho chúng ta biết những kẻ lưng chừng đứng giữa sẽ nghiêng theo hướng nào.

Trong chuyến đi Kabul mới đây, tôi được nghe vài tin đồn mới mẻ, phản ánh một số tâm trạng. Chẳng hạn, có tin đồn cho rằng một số binh sĩ Taliban vào lúc đói bụng đã thản nhiên gọi 150 xâu thịt nướng từ một tiệm ăn tại Kandahar; họ còn dám ăn thịt nướng ngay trên đường phố. Những tin đồn khác thì rêu rao rằng lực lượng đồng minh do Mỹ cầm đầu và quân Taliban đã hành động hiệp đồng – quân Anh vận chuyển quân nổi đậy từ miền nam lên miền bắc bằng trực thăng, trong khi đó quân Mỹ và quân Taliban đã sát cánh chiến đấu bên nhau vào ban đêm.

“Quân Taliban cũng là người của Mỹ. Họ bắt tay với nhau mà,” một viên quản lý, 28 tuổi, tên là Popal Sadat, đã phát biểu như vậy. Sadat làm việc tại một công ty chuyên bán các ụ bê-tông chống bom đặt trước các cơ sở quân sự và ngoại giao Mỹ tại Afghanistan. Tôi yêu cầu Sadat giải thích. Anh ta quả quyết là, sau 9 giờ đêm, lính Mỹ bắt tay cộng tác với quân Taliban. Anh khẳng định điều đó, vì chính anh thấy trên TV. Sự thật không phải là thế; tôi đã kiểm tra lại với đài truyền hình Tolo TV. Nhưng điều đó không có gì quan trọng.

Mặc dù ta có thể cho những tin đồn như thế chỉ là do thiếu kiến thức, nhưng chúng cũng chứa đựng một sự thật có khả năng triệt tiêu mọi hi vọng thắng lợi của Hoa Kỳ trong ngắn hạn — nhất là dưới ánh sáng của việc tổng thống Barack Obama cam kết bắt đầu rút quân vào tháng Bảy 2011. Không những dân Afghanistan đang chuẩn bị cho khả năng xấu nhất, mà họ còn tìm cho mình những lý giải vì sao, sau tám năm chiến tranh, quân Taliban hiện nay lại ở vào thế mạnh hơn bao giờ cả trong khi Hoa Kỳ tỏ ra co cụm sợ hãi, chỉ nói đến chiến lược rút quân và hòa giải. Tuyệt đại đa số dân Afghanistan không thể tưởng tượng ra, bằng cách nào mà một nhóm người ở trong núi sâu, râu ria xồm xoàm, chỉ dùng súng Kalashnikov và đặt mìn bên vệ đường mà có thể đe dọa được đội quân hùng mạnh và kỹ thuật hiện đại của Hoa Kỳ. (Tôi đã nghe đến nhàm tai là quân đội Hoa Kỳ có khả năng bắn trúng một mục tiêu “với độ sai chệch chừng vài phân”.)

Vậy thì, tương lai của Afghanistan không tùy thuộc vào chiến lược quân sự, không tùy thuộc vào phe nào được lòng dân hơn, cũng không liên quan tới dân chủ và nhân quyền. Tương lai của Afghanistan nằm trong tay những ai mà người dân tin sẽ là thế lực mạnh nhất trong vòng 5 năm hay 10 năm tới; đấy là chuyện đi tìm phe thắng mà theo, là chuyện sống còn. Nếu người dân Afghanistan tin tưởng rằng quân nổi dậy do Taliban lãnh đạo có khả năng tồn tại lâu hơn liên minh hùng hậu của phương Tây và mạnh hơn các lực lượng an ninh của chính phủ Afghanistan, người dân Afghanistan sẽ nghiêng về phía Taliban. Và nếu lãnh đạo Taliban và thuộc hạ của họ bắt đầu cảm nhận được điều này, họ sẽ không có động lực để đàm phán hay hòa giải với chính phủ Aghanistan hay với liên minh quân sự do Hoa Kỳ lãnh đạo.

Trong chuyến viếng thăm vừa rồi, tôi có dịp trao đổi với năm viên chức quân sự cấp cao của NATO. Họ cho biết rằng tình hình tại Afghanistan quả là tồi tệ hơn bao giờ cả. Theo cách diễn tả của họ, đấy là một cơn bão hoàn hảo gồm toàn tin xấu: một cuộc bầu cử tổng thống có nhiều khuyết điểm, một chính phủ cực kỳ tham nhũng, một cuộc tấn công khủng bố nhắm vào nhà khách Liên hiệp quốc khiến cho Liên hiệp quốc phải co cụm lại, và một sự e dè thấy rõ ở thủ đô Washington về một cam kết lâu dài tại Afghanistan.

Trong những năm về trước, tôi thường nghe kể rằng quân nổi dậy có một lực lượng nòng cốt gồm 3 ngàn thành viên, những người này có khả nămg tuyển mộ thêm khoảng 10 ngàn chiến sĩ chống chính phủ. Nhưng trong chuyến đi này, tôi nghe lực lượng nòng cốt của phe nổi dậy có những 25 ngàn tay súng, với những 500 ngàn người chờ ngả theo phe nào giành được thế thắng. Một quan chức quân sự cấp cao nói với tôi: “Quân số của phe nổi dậy còn lớn hơn con số chúng ta dự kiến rất nhiều.”

Lực lượng Taliban không phải là một khối thuần nhất. Nói đúng ra, Taliban là một danh từ vắn gọn, dùng để gộp lại nhiều thực thể khác nhau nhưng có những chương trình hành động giống nhau. Tuy nhiên, hội đồng lãnh đạo Taliban, còn được gọi là shura, hiện đóng tại Quetta thuộc lãnh thổ Pakistan — một phong trào có quan hệ chặt chẽ với Giáo sĩ Muhammad Omar và chế độ cũ tại Kabul — được coi là nhóm có quyết tâm nhất trong tham vọng giành quyền điều khiển đất nước Afghanistan, chứ không phải chỉ đánh đuổi quân đội quốc tế và làm khủng bố mà thôi. Chẳng phải là vô lý cớ khi có người cho rằng mối thách thức nghiêm trọng nhất do quân nổi dậy đặt ra cho chính phủ Afghanistan – và do đó cho việc tăng quân của Mỹ — có cơ sở tại Quetta, một thị trấn tại Pakistan. Các viên chức quân sự phương Tây nói rằng mặc dù quân đội Pakistan đã gia tăng nỗ lực chống lại phiến quân Taliban ở trong biên giới của mình, nhưng thiết tưởng họ cần phải làm nhiều hơn thế nữa. “Tôi nghĩ rằng người Pakistan vô cùng lo sợ”, một viên chức cấp cao đã nói với tôi như vậy. Theo lời ông, họ cực kỳ lo sợ “vì thấy mình hoàn toàn bất lực trước tình thế”.

Viên chức cấp cao này cũng nói với tôi rằng Omar, người đứng đầu ít xuất hiện của hội đồng lãnh đạo Taliban (shura), vào năm 2009 đã chỉ định năm tư lệnh vùng – tương ứng với năm tư lệnh vùng của lực lượng đồng minh do Mỹ lãnh đạo. Một số tư lệnh vùng do shura cử đến không phải là dân địa phương, điều này chứng tỏ một bước trưởng thành trong chiến lược quân sự của Taliban, một chiến lược dựa vào những đầu óc quân sự xuất sắc chứ không chỉ dựa vào lòng trung kiên mang tính địa phương.

Đồng thời, hội đồng lãnh đạo tại Quetta đã thiết lập được chính quyền trừ bị (shadow governments) tại 33 trong số 34 tỉnh của Afghanistan, cũng như các ủy ban “sửa sai”, để người dân khiếu kiện về những hành vi sai trái của Taliban, chẳng hạn những vụ bom mìn chôn ở vệ đường đã giết hại dân lành. Các viên chức quân sự và ngoại giao phương Tây đang lo sợ rằng quân nổi dậy Taliban đã đạt nhiều thành tích hơn chính phủ Afghanistan trong nỗ lực quản trị đất nước và chịu trách nhiệm trước người dân (governance and accountability). Taliban cũng thiết lập các ủy ban tiếp tay cho các nhóm viện trợ nhân đạo. Điều này có nghĩa là, chí ít trên lý thuyết, nếu các nhóm viện trợ chịu chấp nhận điều kiện của Taliban để hàng viện trợ được chuyển đến các vùng sâu vùng xa, thì thành tích này thuộc về Taliban chứ không thuộc về chính phủ Afghanistan.

Tại những tỉnh xa xôi, những nỗ lực này của Taliban có hiệu quả là làm nổi bật hình ảnh của một chính phủ trung ương vắng mặt (hay hình ảnh một chính phủ hiện hữu nhưng bất lực vì tham nhũng). Thay vào đó, phe Taliban đã tăng cường dấu ấn của mình khắp các vùng quê và tỏ ra có phần nào trách nhiệm đối với người dân.

Điều này không những đang diễn ra tại miền nam, là địa bàn truyền thống của Taliban, nhưng còn diễn ra ở miền bắc, tại những tỉnh trước đây vắng bóng Taliban như tỉnh Kunduz. Các viên chức quân sự đồng minh nói rằng giáo sĩ Abdul Ghani Baradar, người thay mặt Omar điều hành công việc hằng ngày của Taliban, đã bắt đầu một cuộc thăm dò ý kiến của người dân tại miền bắc để xem họ bằng lòng với chính phủ Karzai và các dịch vụ của chính phủ (chẳng hạn giáo dục) như thế nào.

Chương trình của tổng thống Karzai nhằm giải quyết tình trạng bế tắc hiện nay đặt trọng tâm vào việc tái kết nạp phe Taliban vào chính phủ Afghanistan. Trong diễn văn nhậm chức, Karzai đặt việc hòa giải dân tộc ở ưu tiên hàng đầu trong các nỗ lực nhằm mang lại hòa bình cho Afghanistan và ông hứa sẽ triệu tập một hội nghị gồm các bậc trưởng lão bộ tộc (tribal elders) để cùng nhau thảo luận một tương lai hoà bình. Ông nói: “Chúng tôi hoan nghênh và sẵn sàng cung cấp phương tiện cần thiết cho tất cả đồng bào nào đã vỡ mộng, muốn trở về đoàn tụ với gia đình, sống hoà bình và chấp nhận hiến pháp. Chúng tôi xin mời những đồng bào đang bất mãn nhưng không trực tiếp quan hệ với mạng lưới khủng bố quốc tế trở lại quê hương xóm làng của mình”.

Nỗ lực này nhận được hậu thuẫn của Hoa Kỳ và Vương quốc Anh, cùng nhiều đồng minh khác. Tuy nhiên, các lãnh đạo Taliban đã công bố rằng họ chỉ ngồi vào bàn đàm phán nếu các lực lượng quốc tế chịu thỏa thuận một kế hoạch rút quân và nếu Taliban có thể dựng nên một quốc gia Hồi giáo. Nhưng nhìn lại cuộc tuyển cử vừa qua và tính hợp pháp ngày càng suy giảm của Karzai, phe Taliban tỏ ra có thế mạnh để đàm phán hơn Karzai rất nhiều. Họ còn tỏ ra sát cánh với tổ chức khủng bố al Qaeda hơn bao giờ cả. Các viên chức Liên hiệp quốc nói với tôi rằng vụ đặt bom nhà khách Liên hiệp quốc là hành động hiệp đồng của Hội đồng lãnh đạo Taliban ở Quetta, tổ chức al Qaeda, và mạng lưới Haqqani, một nhóm võ trang có cơ sở trong các vùng bộ tộc thuộc lãnh thổ Pakistan.

Hoa Kỳ nuôi hi vọng có thể mua chuộc các chỉ huy trung cấp của Taliban bằng cách hứa cho họ công ăn việc làm, bằng sự bao che, và thậm chí bằng cả tiền mặt. Nhưng nỗ lực này sẽ gặp nhiều khó khăn. Người Afghanistan còn bị ám ảnh vì các vụ trừng trị làm gương của Taliban. Chẳng hạn, giáo sĩ Abdul Salaam Alizai, một cựu tư lệnh Taliban tại Helmand, trở về gia nhập với chính phủ tháng Mười Hai năm 2007, chỉ để thấy ít nhất 23 thân nhân và người ủng hộ ông bị hạ sát trong các cuộc tập kích. Hầu hết những cựu thành viên cấp cao của Taliban sau khi rời bỏ hàng ngũ đã thực sự đặt mình trong tình trạng “quản chế tại gia” (house arrest) vì lý do an ninh.

Trừ phi các thành viên Taliban và gia đình họ được bảo vệ ngay tại các vùng sâu vùng xa, là vùng mà chính quyền mất quyền kiểm soát, sẽ không có bao nhiêu người dám rời bỏ hàng ngũ Taliban. Cung ứng sự bảo vệ như vậy tại những vùng dân cư là một trong những mục tiêu của việc gia tăng sự hiện diện của quân đội Hoa Kỳ, đặc biệt nhất là tại tỉnh Helmand, mặc dù triển khai một sự bảo vệ như vậy trên diện rộng cả nước có thể đòi hỏi thêm một quân số lớn hơn đợt tăng 30 ngàn quân vừa rồi rất nhiều.

Tiền thưởng là một yếu tố phức tạp khác. Những mưu toan của Đồng minh trong việc dùng tiền để mua chuộc người Afghanistan thôi trồng cây thuốc phiện hay giao nộp vũ khí đã đưa đến những thất bại thảm hại. Chương trình cây á phiện thật ra đã gia tăng nguồn cung cấp thuốc phiện, bởi vì càng ngày càng có nhiều nông dân bắt tay vào việc trồng cây á phiện ngõ hầu họ có thể nhận tiền khuyến khích chấm dứt việc này; đồng thời nhiều người Afghanistan giao nộp các vũ khí cổ lỗ để mong lãnh được tiền bồi thường. Cách đây không lâu, một người đến sứ quán Hoa Kỳ tại Kabul, tự xưng là thành viên Taliban người dân tộc Uzbek, nói rằng anh ta có thể đảm bảo sự hoà giải của 300 thành viên Taliban người dân tộc Uzbek – nghĩa là, nếu anh ta được trả một số tiền xứng đáng.

Rốt cuộc, theo cách nói của người Afghanistan hiện nay, chính sách hoà giải chỉ có cơ may thành công nếu quân đội phương Tây vẫn còn bám trụ. Sự kiện Obama nói đến việc bắt đầu rút quân khá sớm vào mùa Hè 2011 rất có thể sẽ tăng thêm mối hoài nghi là Hoa Kỳ đã bước một chân ra khỏi cửa rồi.

“Chúng ta cần nhận ra thời gian quân đội đồng minh cần đến để thực hiện cuộc hoà giải này,” Ashraf Ghani đã nói như vậy– Ghani là một ứng cử viên trong cuộc bầu cử tổng thống Afghanistan vừa qua và là đồng tác giả cuốn Fixing Failed States: A Framework for Rebuilding a Fractured World (Chỉnh đốn lại những quốc gia thất bại: Sườn cốt để xây dựng lại một thế giới đổ nát). Khi tôi hỏi lại thời gian đó là bao lâu, Ghani trả lời: “Bảy năm.” Ghani còn nói tiếp, dù sao đi nữa một số thành viên của Taliban “có lẽ sẽ không bao giờ thay đổi lập trường.”

Bảy năm là con số chắc chắn gây sợ hãi cho những người hoạch định chính sách tại Washington, kể cả tổng thống Obama. Bất luận quân đội Hoa Kỳ còn phải ở lại để đối phó với Taliban bao lâu nữa, con đường gian khổ mà người dân phải trải qua nhất định sẽ làm cho họ nản lòng–tuyệt đại đa số dân chúng Afghanistan chưa bao giờ hưởng được một năm không chiến tranh.

Nguồn: Foreign Affairs, Jan-Feb, 2010

Bản tiếng Việt © 2010 Trần Ngọc Cư

Bản tiếng Việt © 2010 talawas blog

Bình luận

Không có phản hồi (bài “Jim Barker – Lá thư Kabul (Phần III: Lực lượng Taliban)”)

Comments are closed.

  • talawas - Lời tạm biệt

    Nói lời chia tay sau 9 năm tồn tại, chúng tôi thiết tha hi vọng vào sự ra đời của những mô hình báo chí và truyền thông mới, thực hiện bởi những người được trang bị những khả năng và phương tiện mà chúng tôi đã không thể có, với cùng một nhiệt thành phấn đấu cho một nền báo chí tự do cho Việt Nam... đọc tiếp >>>

  • Phản hồi mới nhất của độc giả

    talawas blog: Cảm ơn tất cả! Tạm biệt và mong ngày ...
    Trung Thứ: Trích: „Ngoài ra, việc duy trì nhóm khởi...
    Hà Sĩ Phu: LỜI TẠM BIỆT: Buông lơi “một...
    Phùng Tường Vân: Dục Biệt Nhung Dục (Trung Đường) có ...
    Hoài Phi: Chỉ còn vài phút thôi là talawas chính th...
    Hà Sĩ Phu: @ixij Bạn ixij đã gõ đúng chỗ tôi c...
    P: Kính gửi hai bác Lê Anh Dũng và Trung Thứ...
    Hoangnguyen: Không biết những dòng chữ này còn kịp ...
    Trần Quốc Việt: Dear Talawas, Thank you! You're gone now but I ...
    Nguyễn Ước: Xin lỗi. Tôi hơi bị nhớ lầm vài chữ t...
    Trung Thứ: Thưa bác Lê Anh Dũng, Thời giờ cũng đ...
    Trần Quốc Việt: Hành trang rời Talawas: Live Not By Lies ...
    Hoà Nguyễn: Qua bức thư hết sức nhã nhặn, lịch s...
    Trần Việt: Ôi, nếu được như bác Hữu Tình hình du...
    ixij: Không được tham gia trả lời 3 câu hỏi ...
    Lâm Hoàng Mạnh: Đốt Lò Hương Cũ. Mượn thơ của Th...
    P: Cũng xin góp thêm một bài mới biết :D ...
    Lê Tuấn Huy: Xin gửi anh VQU, TV và những người quan t...
    Khiêm: Cảm ơn nhà văn Võ Thị Hảo đã thực hi...
    Phùng Công Tử: Bị bắt cũng đáng! Vào blog của CoigaiDoL...
    Phùng Công Tử: Nô lệ của văn hóa Trung Quốc: Đi hỏ...
    classicalmood: Bài viết có một số điểm tích cực nh...
    Thanh Nguyễn: Đọc những con số thống kê trong bài vi...
    Phùng Tường Vân: Vĩ Thanh tiễn chị Hoài Thế sự mang ...
    Tiêu Kiến Xương: ĐBA mượn lời ông bác nông dân: "Nói gì...
    dodung: "Sóng lớp phế hưng coi đã rộn......
    Camillia Ngo: Chín năm, một quãng đường dài, Bóng ng...
    Camillia Ngo: Một dân tộc u mê, hèn kém tột độ mớ...
    Thai Huu Tinh: Thưa các bác Trần Việt, Quốc Uy, Tuấn H...
    Phùng Tường Vân: " Thứ nhất, nói mọi thứ đều thối ná...
    Nguyễn Ước: Tôi không vào được Phản hồi bên bài C...
    Tôn Văn: Tiếp theo „Lời tạm biệt“ Câu hỏi...
    Trần Việt: Công bằng mà nói một cách ngắn gọn, Gs...
    Phùng Công Tử: Và gần đây tôi cảm thấy hơi phiền hơ...
    Bùi Xuân Bách: Việc talawas ngừng hoạt động tuy có là ...
    Nguyễn Chính: Gửi chị Phạm Thị Hoài và Ban Biên tập...
    Lê Tuấn Huy: Việc cảnh giác, tôi đã nói đến. Tôi t...
    vuquocuy: - Tác giả Lê Tuấn Huy đã phát hiện rấ...
    Hạnh Đào: Hơn tuần nay, tôi ngần ngại không muốn ...
    classicalmood: Talawas đột ngột chia tay khiến không ít ...
    Lê Anh Dũng: Bravo ý tưởng tuyệt vời của Arthur, ...
    Thanh Nguyễn: Chào chị Hoài, Cảm ơn tâm huyết và nh...
    Thanh Nguyễn: Cảm ơn ý kiến của anh Hoàng Ngọc Tuấn...
    Hà Minh: Cuộc vui nào cũng phải đến lúc tàn, (al...
    P: Xin có lời cảm ơn gửi đến những ngư...
    Nguyễn Đình Đăng: Tôi lợi dụng chính phản hồi của mình ...
    Arthur: Có nên đề nghi BBT Talawas chơi/hát lại b...
    Phùng Tường Vân: Tôi xin kể thêm truyện này, nghe cũng lâu...
    Hà Sĩ Phu: @ Nam Dao Đây là bài “bình thơ chơi” v...
    Lê Anh Dũng: Thưa bác Trung Thứ, Cám ơn bác về nhã...
    Trần Việt: Đồng ý với ông Lê Tuấn Huy. Tuy chỉ c...
    Trầm Kha: CÓ THẾ CHỨ! THẾ MỚI 'TIỀN VỆ' CHỨ!...
    Phùng Tường Vân: Hết xảy ! (http://www.talawas.org/?p=26665#co...
    Hoàng Ngọc-Tuấn: Xin thông báo cùng quý vị: Để tiếp n...
    Dương Danh Huy: Cảm ơn bác Phùng Tường Vân và Lâm Hòan...
    Phùng Tường Vân: Đôi lời thưa thêm với bác D.D.Huy, Xin...
    chuha: Mỗi người có một "gu" ăn phở. Riêng t...
    Trương Đức: "Chị Hoài ơi, chị Hoài ơi Niết Bàn nà...
    Phùng Tường Vân: Thưa Bác Dương Danh Huy Xin vội vã trìn...
    Dương Danh Huy: À, có điều tôi muốn nhắc các bác: K...
    hlevan: “Le coeur a ses raisons que la raison ignore” ...
    Dương Danh Huy: Bác Phùng Tường Vân, Lâm Hòang Mạnh &...
    Phùng Tường Vân: CẨN BẠCH Nhận biết được giới hạ...
    Le Van Hung: Thử lướt qua các trang web Việt Nam, chún...
    Đinh Minh Đạo: Tin TALAWS sẽ ngừng hoạt động làm tôi n...
    Lê Quốc Trinh: Cám ơn tác giả Phạm Hồng Sơn, Nếu c...
    Le Van Hung: "Giáo dục, giáo dục và giáo dục (có l...
    classicalmood: Vậy thì quyết định đóng cửa Talawas, n...
    VanLang: "Merda d’artista" vẫn đang được trưng b...
    Khiêm: Bác Phùng, Một người quen cho biết xếp...
    Nguyễn Đăng Thường: Đập phá & xây dựng “Đạp đổ t...
    Tonnguyen147: Bác Phùng Tường Vân, Người ta không ...
    Hoà Nguyễn: Hôm nay có tin đại biểu Quốc hội Việt...
    Hoà Nguyễn: Báo Người Việt hôm nay đăng toàn văn l...
    Trung Nu Hoang: @ Tạm Biệt talawas. Với lòng quý mến ...
    Tonnguyen147: Bác Trung Thứ và các bác ơi, Chủ Nh...
    VanLang: Đầu thập niên 90 Việt Nam lạm phát phi ...
    Nam Dao: Trình với cả làng Thể ý Trưng Nữ Ho...
    Lâm Hoàng Mạnh: Nâng cốc, cụng ly ... hết váng đầu Nh...
    Hoà Nguyễn: Cứ tưởng nếu khách ngồi bàn chuyện ho...
    Nam Dao: Anh thân mến Quí trọng những việc an...
    Thanh Nguyễn: Talawas trước giờ lâm chung mà vẫn đau ...
    Phùng Tường Vân: Chiếc Cân Thủy Ngân ..."Cứ xét theo ...
    Trung Nu Hoang: Nếu nhà văn Phạm Thị Hoài và BBT Talawas...
    Bắc Phong: bác bị váng đầu thèm uống rượu cứ ...
    Lê Thị Thấm Vân: Ngân trong "là con người", một trích đo...
    classicalmood: Talawas đột ngột chia tay khiến không ít ...
    Trung Thứ: Thưa bác Lê Anh Dũng, Tôi xin chia sẻ thê...
    Canuck: Bác Nguyễn Phong, Tui thấy đây là vấn...
    Nguyễn Đình Đăng: Bravo! Như một minh hoạ cho bài này mờ...
    Dương Danh Huy: Bác Phùng Tường Vân, Tôi đã set up hai...
    Phùng Tường Vân: @Nguyên Phong (http://www.talawas.org/?p=26665#c...
    Nguyễn Phong: Tôi thấy các bác hơi lạc quan và ảo tư...
    Thuận: Chỉ còn ít giờ nữa, Talawas sẽ đóng c...
    Trương Đức: "Nửa ấy… “nói chung là”: nửa dưới...
    Trầm Kha: talawas ơi! oan ức quá! Oan ức quá! Em ...
    Canuck: Tui cám ơn Ban Chủ Nhiệm, Ban Biên Tập Ta...
    Trầm Kha: bác vạch lẹ quá! em há hốc hà lá nho ...
    Trầm Kha: thường thì bác Thường siết... hết bế...
    pham duc le: Tôi đồng ý với bạn Nguyễn Phong, nhưng...
    booksreader: Au plaisir de vous revoir, "một mô hình hoạt...
    Bach Phat Gia: Tôi là độc giả của talawas đã mấy nă...
    Lề Trái: Trong việc tẩm bổ chỉ xin Gia Cát Dự đ...
    Lê Anh Dũng: Thưa bác Trầm Kha, bác Đào Nguyên, Xin ...
    Lê Thượng: Nói rằng "So với thảm họa môi trường ...
    Anh Dũng: @1mitee: 1. Muốn SỐNG tới mức "cụ" nh...
    Đào Nguyên: @ Anh Dũng "...phải nghe lời cái dạ dày,...
    Trầm Kha: “Khi cầm cuốn Kinh thánh, tôi đọc với...
    Đào Nguyên: @ bác Nguyễn Phong Tôi đồng thanh tương ...
    Hoà Nguyễn: Sau chuỗi cười khá thoải mái do ông Gia ...
    1mitee: @Anh Dũng "Cả ông Marx, ông Hồ Chí Minh,...
    Bùi Văn Phú: Bạn Trung Nu Hoang ơi, Bạn có khả năng...
    Thái Hữu Tình: Bài vừa mới ra lò, mấy anh (cả mấy ch...
    Canuck: Trong đời tui, có 3 lần / hoàn cảnh xảy...
    Phùng Tường Vân: Lời đề nghị khẩn khoản của tôi Nh...
    Thái Hữu Tình: 1/ Bài nghiên cứu này của ông MTL càng ch...
    Nguyễn Phong: Thực ra ở hải ngoại hiện nay thì có m...
    Anh Dũng: @Đào Nguyên: 1. Cái bạc triệu (VNĐ) c...
    Dương Danh Huy: Bác Hòa Trước hết tôi cảm ơn về l...
    Louis: Trong phút giây chia tay người tình ảo, b...
    Đào Nguyên: Từ lâu ngưỡng mộ bác, biết bác thích ...
    Trầm Kha: Ha ha ha! Bác Trương Đức ơi, Bác "đả t...
    Lê Quốc Trinh: LÊ QUỐC TRINH - LỜI GIÃ BIỆT Thân m...
    vantruong: Thôi thì trước khi giải tán tụ tập tal...
    Đào Nguyên: @Anh Dũng "... - Không có đủ sản phẩm ...
    VietSoul:21: Tôi không nghĩ tài chánh là vấn đề (ch...
    Hoàng Trường Sa: Talawas ơi Ta giã biệt em Như giã từ cu...
    Hoàng Trường Sa: Bauxite Việt Nam: hãy cứu ngay chữ tín! (...
    Anh Dũng: @Đào Nguyên: Thực ra Marx có nói, nói n...
    Lâm Hoàng Mạnh: Chỉ còn vài 28 giờ, Ta Là... Gì sẽ ngh...
    Le Van Hung: Kính thưa các Anh Chị, Từ trước đế...
    Phùng Tường Vân: Bi giờ sắp đến giờ lâm biệt Xin Gia T...
    Hoàng Trường Sa: EM ĐI RỒI Em đã đi rồi thế cũng xong...
    Nguyễn Đăng Thường: Chia tay phút này ai không thấy buồn? Nh...
    Trung Nu Hoang: Tôi cũng có nghe kể chuyện một "học gi...
    peihoh: Tôi không được hỏi ba câu hỏi của tal...
    peihoh: Anh Lại Văn Sâm ơi! Dịch giùm câu này: "...
    Đào Nguyên: @ Anh Dũng Mác nói nhiều về lợi nhuận,...
    Hoà Nguyễn: Ông Huy viết : Điều tôi nói hoàn toàn kh...
    Trương Đức: Đọc cái câu này: "2030: định mệnh đã ...
    Đào Nguyên: Tôi cũng có đọc những câu chuyện với ...
    Camillia Ngo: Nguyễn Khoa Thái-Anh nói "Vũ Huy Quang là m...
    Dương Danh Huy: Bác Hoà Tôi cũng thấy thú vị khi đọ...
    Thanh Nguyễn: Giữa cái lúc "dầu sôi lửa bỏng" thế n...
    Thanh Nguyễn: Nếu vì lý do tài chính mà talawas đóng c...
    Thanh Nguyễn: Oh, Thank you Trầm Hương! We all have our h...
    Hà Minh: Một truyện ngắn quá hay, cảm ơn tác gi...
    Nguyễn Việt Thanh: Trên Talawas bộ cũ, có lần nhà văn Phạm...
    Anh Dũng: Ông Đào Nguyên nói đến "duy lợi". Nhưng...
    Hoàng Trường Sa: BRING ME HAPPINESS Đừng đi Đừng đi Đ...
    Lê Anh Dũng: (tiếp) Nhưng chính nhờ Tin Lành VN như...
    Lê Anh Dũng: Thưa bác Trung Thứ, Trong cảnh talawas ch...
    Đào Nguyên: Lời ông Vũ Huy Quang làm tôi nhớ tới l...
    Đào Nguyên: @ Nguyễn Khoa Thái Anh Trước khi chiéc thu...
    Trương Nhân Tuấn: Trích : « Người Việt hải ngoại vẫn th...
    Hoàng Trường Sa: Bô xít Việt Nam : Truyền thông Mỹ sắp n...
    khonglaai: Không ngờ anh Bách còn giỏi cả tiến...
    khonglaai: Nếu có giải thưởng talacu thì tôi ti...
    Phùng Tường Vân: Chúc nhau chân cứng đá mềm Chúc nhau an ...
    khonglaai: “Khi nói chuyện với mình họ chỉ nhìn ...