talawas blog

Chuyên mục:

Nguyễn Chính – Tư duy thơ, tư duy “nô”!

17/03/2010 | 2:15 chiều | 2 Comments

Tác giả: Nguyễn Chính

Category: bình luận, Chính trị - Xã hội, Văn học - Nghệ thuật
Thẻ: >

Nhân chuyện lùm xùm về một giải văn chương Đồng bằng Sông Cửu Long

Đến nay hơn nửa thế kỷ đã qua, nhưng tôi vẫn nhớ bài tập đọc bằng văn xuôi thời tiểu học, lúc ấy cô giáo bảo phải học thuộc lòng, có đoạn: “Miền Nam đất Việt của chúng ta ở đâu cũng có đất màu, ở đâu cũng có nước ngọt. Những kênh, những rạch chằng chịt tưới mát ruộng đất và làm đường giao thông đi khắp mọi nơi. Với đất ấy, nước ấy lại thêm cái nắng rực rỡ ấm áp, cây cối tha hồ đua nhau mọc. Bờ kênh, bờ rạch và trên những đảo nhỏ, dừa xanh tốt mọc um tùm. Mỗi cành lá cao gấp đôi thân người. Có nơi dừa mọc thành rừng rậm…” Và, bài học thuộc lòng ấy đã in trong tôi hình ảnh thanh bình, trù phú, thân thương của vùng đồng bằng Nam bộ.

Sau này lớn lên  được học hành, tôi mới biết đó là vựa lúa lớn bậc nhất cả nước, từng góp phần quyết định để nước ta xuất khẩu gạo trong những năm cuối thập niên 1930. Tiếp đến, vào những năm cả nước phải ăn bo bo, ăn độn củ mỳ (sắn) có dịp đặt chân đến vùng đất này, nhìn những “kênh rạch chằng chịt tưới mát ruộng đất” trên những “Cánh đồng bất tận” như cách gọi thật chính xác của nhà văn Nguyễn Ngọc Tư, rồi cả những “cánh đồng chó ngáp” cùng những thân phận, những cuộc đời nữa, tôi mới thấy lòng thật xót xa. Đến nay, qua mấy chục năm rồi, vẫn nhờ vào vựa lúa  Nam bộ này mà nước mình thành cường quốc xuất khẩu gạo. Nhưng sự lam lũ, khốn khó của người làm ra hạt gạo thì hầu như vẫn còn đó, vẫn còn cam go lắm những gian nan…

Để giành được giải nhất, thì giá trị nghệ thuật và các tiêu chí khác của bài thơ “Trăng ngẹn” đã được ban giám khảo thẩm định, bỏ phiếu vinh danh rồi, tôi không dám lạm bàn. Chỉ xin có một vài cảm nhận từ góc độ bạn đọc.

Một là, bài thơ “Trăng ngẹn” của nhà thơ Hoài Tường Phong không cầu kỳ cách tân, triết lý dông dài, chỉ như  một lát cắt nhỏ của cuộc sống hiện thực đời thường, nhưng lại đặt ra một vấn đề rất lớn và nhức nhối về thực trạng phát triển mọi mặt của một vùng đất, mà cả nước phải mang ơn này. Đông đảo bạn đọc, bạn viết khắp nơi đều đồng tình với ý kiến cho rằng, tác giả bài thơ đã giành được giải nhất trong lòng người đọc. Thiển nghĩ, đó là giải thưởng mà không phải người làm thơ nào cũng vinh hạnh có được. Riêng tôi, trong lòng công chúng yêu thơ, yêu vùng sông nước và vựa lúa đồng bằng Nam bộ, các nhà thơ trong Ban giám khảo cũng rất xứng đáng được vinh danh giải nhất.

Hai là, lùm xùm chuyện trao giải. Ai cũng biết, “thi” là việc cọ sát tài năng giữa những “người Thơ” với nhau. Đã là “người Thơ” thì vui và khoái chí là chính, mình được cũng vui, bạn được cũng vui. Còn hùng hục vật lộn, hơn thua quyết liệt, có khi cả cay cú nữa, là ở các lĩnh vực khác, rất khác. Nếu chỉ vì mục đích hướng trên, phục vụ cho một tiêu chí quái đản nào đó ngoài thơ, ngoài văn chương để áp đặt, bẻ hành, bẻ tỏi… thì đó là thứ tư duy mạt hạng của những kẻ vô học.

Ba là, thứ tư duy thơ kiểu “nô”. Ở ta, việc xếp hạng những nhà lý luận phê bình đại tài, vào hàng đệ nhất, đệ nhị thiên hạ, thì bạn đọc và thời gian sẽ kiểm chứng qua các tác phẩm phê bình của họ. Với một tác phẩm văn học nghệ thuật, việc khen chê là bình thường, khen đúng, chê đúng thể hiện tài năng và bản lĩnh người phê bình. Nhưng vừa buồn cười, vừa đáng sợ lại là mấy ông lấy lập trường này, quan điểm nọ để “phê bình”, rồi là “góp ý” nên bỏ đoạn này, nên cắt chữ kia, thêm vào từ nọ v.v… Ơn giời ! Không phải tác giả nào cũng nghe theo mấy ông “lang băm”, “hoạn lợn” này, để cắt đi một phần gan, ruột của mình. Còn nhớ, câu kết trong Tắt đèn của Cụ Ngô Tất Tố có câu “…trời tối đen như mực và tối như cái tiền đồ của chị.” Trong bối cảnh xã hội phản dân chủ, ngột ngạt, lưu manh và thối nát của Tắt đèn, kết như vậy tưởng không còn gì chính xác hơn, hay hơn. Câu kết của Tắt đèn đã “mở” ra cho độc giả khát vọng phải thay thế cái chế độ khốn nạn đó. Vậy mà có “nhà” nọ, “nhà” kia lại phán rằng, kết như thế bế tắc quá, bi quan quá, thiếu hẳn cái gọi là “lạc quan” “tin tưởng vào một ngày mai tươi sáng…” Theo họ, lẽ ra phải kết thế này, thế kia… vân vân và vân vân. Riêng tôi, thấy Lão Ngô tiên sinh tài quá, giỏi quá, ngay từ thủa ấy đã nhìn thật thấu đáo tình cảnh nông thôn mình, nông dân mình. Nhất là, sau này tình cảnh ấy lại được nhà văn Phùng Gia Lộc khốn khổ của chúng ta tái hiện trong “Cái đêm hôm ấy đêm gì?” Nhưng, cái đám theo “trường phái lạc quan” tếu ấy vẫn mù lòa, chưa chịu sáng mắt ra, vẫn muốn nhồi nhét những thứ mỹ từ sáo mòn, hướng trên ấy vào trong tác phẩm.

Thời nhà văn Nguyên Ngọc làm Tổng Biên tập báo Văn nghệ, có một nhà thơ ở tỉnh khoe với tôi bài thơ mới của anh, muốn gửi cho Văn nghệ. Đoạn kết có câu:

Anh Nguyên Ngọc ơi!
Đất nước đứng lên rồi
Độc lập đã mười năm
Mà lũ làng Kông Hoa chưa bớt khổ?

Tôi bảo kết thế hay quá. Anh bảo “hay à? họ lại bảo bi đát quá.” Tôi hỏi “họ nào?” Anh cứ ấp úng mãi. Thì ra, có một “lang băm”, “thiến heo” hay “hoạn lợn” nào đó đã góp ý nên thay câu thơ kết là: “Lũ làng  Kông Hoa sẽ đến ngày hết khổ.” Xin lỗi bạn đọc, vì là chỗ thân tình nên lúc đó tôi đã không kìm nổi và buột miệng văng tục “nghe đéo gì lũ văn nô bồi bút ấy.”

Trở lại chuyện “Trăng ngẹn”. Những ngày qua trên báo giấy và báo mạng, có rất nhiều ý kiến về việc lùm xùm trao giải, rút giải đối với bài thơ này. Rất nhiều ý kiến phê phán “bàn tay này”, “bàn tay kia” thò vào, xía vô chuyện văn chương một cách thô bạo. Đọc thì thấy toàn chuyện “biết rồi khổ lắm, nói mãi”. Nhưng nghĩ, thôi thì im ắng hoài, nay khuấy động, sôi nổi lên tý chút cũng thấy sướng, thấy khoái, nên tôi cũng chăm chú theo dõi. Tôi rất đồng tình với đa số các ý kiến, trong đó có cả của các nhà thơ, nhà văn, vì rất hay và xác đáng. Nhưng có một ý kiến mà tôi thấy lạ, thậm chí rất lạ. Đó là cao kiến của ông Chủ tịch Hội đồng thơ, thuộc Hội Nhà văn VN, là nhà thơ Vũ Quần Phương, trên báo Pháp luật TP.H.C.M ra ngày 14/3/2010. Vâng! “Người thơ” Vũ Quần Phương, với tư cách cá nhân, đã nói rằng:

Bài thơ có nói tới hiện thực nhưng không có dụng ý bôi đen nên không ngại gì. Tuy nhiên là sản phẩm của một cuộc thi, lại được khẳng định, tức là trao giải nhất thì chúng ta nên khuyên tác giả sửa bốn câu cuối, đừng để cái bế tắc vào đoạn kết làm ảnh hưởng toàn bài. Nếu không sửa được bốn câu cuối thì xin sửa một chữ ở câu cuối chưa tỏa sáng thì sửa là sẽ tỏa sáng, thì không ai bắt bẻ được, lại thể hiện ý chí phấn đấu và lòng tin. Với một cuộc thi thông thường,nếu ban giám khảo quyết định trao giải, ban tổ chức vẫn có quyền rút giải. Bởi ban giám khảo chỉ là người đọc thuê của ban tổ chức.”

Cao kiến của ông Vũ Quần Phương, “lạ” là ở chỗ: Không cần “bôi” cái gì thì hiện thực nó đã bày ra hàng ngày đó rồi, việc gì phải phủ đầu nhau bằng cái từ hắc ám đó. Tưởng cái tư duy quy chụp, suy diễn phản khoa học, phản văn chương một thời đã bị vứt vào sọt rác, thì đừng bới ra nữa. “Trăng ngẹn” là một tác phẩm đã “ra lò”, từ câu đầu đến câu cuối là một chỉnh thể nhất quán thể hiện tư duy và cảm hứng sáng tạo của tác giả. Nhân tình, thế thái được tác giả thể hiện trong  bài thơ như vậy, mà khi về kết lại thay chưa tỏa sáng bằng sẽ tỏa sáng, thì quả là một ngu ý. Bởi lẽ, cái “nhân” như thế, thì cái “quả” ắt phải là chưa tỏa sáng, vì thế mà trăng mới ngẹn. Cái logic của bài thơ nó chặt như thế đấy thưa ông Vũ Quần Phương. Hoạn lợn, thiến heo thì đối tượng (con heo, con lợn) phải kêu. Ấy là logic của cái tình huống thiến, hoạn. Còn nó không kêu nổi tức là nó đã bị trói chân, trói cẳng và bịt miệng rồi. Đó cũng là logic hình thức đấy. Lại nữa, nếu tác giả lại đẽo cày giữa đường, nghe theo, thì bài thơ  sẽ rất vô duyên, lợn lành thành lợn què ngay. Tôi đọc kỹ và tìm lỗ con mắt, không thấy có câu nào, chữ nào khả dĩ có thể là “tác nhân” để bài thơ về kết bằng mấy chữ sẽ tỏa sáng. Vậy muốn lạc quan cho ai và vì cái gì đây? Chao ôi! Cái tư duy “nô” vẫn còn nặng mùi lắm. Ý kiến của ông Vũ Quần Phương còn rất lạ ở cái sự ông phán  “ban giám khảo chỉ là người đọc thuê của ban tổ chức”. Đành rằng, suy cho cùng thì thực chất là như vậy. Nhưng chắc bạn đọc cũng đồng ý với tôi rằng, trên văn đàn, trong văn chương, thì không thể và không nên nói như thế về bất cứ một ban giám khảo ở  bất cứ cuộc thi nào, dù to hay nhỏ, ở cấp quốc gia, cấp tỉnh, hay cấp vùng. Trong vụ lùm xùm “Trăng ngẹn” này, người ta đang muốn lái công luận hiểu rằng, ban giám khảo chấm như vậy, nhưng quyền quyết định có công nhận kết quả và có trao giải không là ở ban tổ chức. Thì vưỡn, có ai ý kiến, ý vống gì đâu. Lâu nay ở ta mọi cuộc thi văn chương, ban giám khảo chấm thế nào, ban tổ chức hành sự ra sao, thiên hạ đều biết tỏng con mẹ hàng lươn rồi, có lạ lẫm gì nữa đâu. Vậy thì việc gì ông Vũ Quần Phương còn phải đưa ra cái gọi là “làm thuê” để mở lối, dẹp đường nữa? Thiển nghĩ,với sản phẩm “rượu nhiều lần rượu” là thơ, thì bất cứ ai, nhất là “Người thơ” càng không nên nói về ban giám khảo của cuộc thi thơ, một cách khiếm nhã và ít văn hóa như thế.

© 2010 Nguyễn Chính

© 2010 talawas

Bình luận

2 Comments (bài “Nguyễn Chính – Tư duy thơ, tư duy “nô”!”)

  1. Trung Thứ viết:

    “… .Với một cuộc thi thông thường, nếu ban giám khảo quyết định trao giải, ban tổ chức vẫn có quyền rút giải. Bởi ban giám khảo chỉ là người đọc thuê của ban tổ chức.”

    Phát biểu trên có thể suy ra: với tiêu chí duy nhất: biết đọc tiếng Việt (có nghĩa không bị câm và không mù chữ hoặc mù)là người ta có thể được chọn vào ban giám khảo cho một cuộc thi… thơ, vì “ban giám khảo chỉ là người đọc thuê của ban tổ chức”. Và, điều đó cũng có thể khiến nhiều người đặt câu hỏi: phải chăng ban tổ chức cuộc thi thơ không biết đọc, vì thế mới phải thuê người đọc hộ?
    Suy ra, giải thưởng về thơ nhằm mục đích tôn vinh nhà thơ hay có ý gì khác?
    Sự “trân trọng” của một nhà thơ có phát ngôn kiểu đó đối với ban tổ chức, với hội đồng giám khảo, với chính thi phẩm và với người tham gia cuộc thi đến thế thì khỏi bình luận!

    Trong khi đó, bài thơ “Thời đất nước gian lao”, với nó nhà báo Trần Việt Chiến được trao giải nhưng ông đã từ chối không nhận, khiến tôi phải thổn thúc mỗi lần đọc lên, khiến tôi nức nở khóc trong mơ khi từ vô thức nghe văng vẳng:
    “Họ còn nguyên tuổi trẻ
    những người lính chưa tiêu phí một xu mơ ước
    chưa tiêu hoài một đồng thanh xuân…”

    … “Mẹ lần hồi thời cơm tem gạo phiếu
    nuôi lớn những người con
    rồi gửi tới chiến trường”

    Bài thơ khiến tôi không khỏi liên tưởng về một tạp bút “Hoa Hải Đường” ( http://www.tuoitre.com.vn/Tianyon/Index.aspx?ArticleID=127002&ChannelID=61 ) của nhà văn Nguyễn Khắc Phê với lời thoại của một nhà giáo: “Anh biết vì sao không? Hải đường là thứ hoa khi rụng xuống vẫn tươi nguyên!”

    Dù sao, các người cũng không thể biến đổi, làm vẩn đục những nguồn thơ bằng việc mặc cả một cách tục tĩu cái giá của nó với những giải thưởng như là sự ban ơn.

  2. Phùng Tường Vân viết:

    Hiện tượng “gọt chân cho vừa giầy”!

    Cái hiện tượng “trung cổ” này mới đây đã xảy ra trong Ngôi Đền Pháp Lý: vụ án Lê Công Định cùng các nhà hoạt động đấu tranh đòi dân chủ hoá đất nước khác; nay nó lại xuất hiện một cách quái đản, dị hình hơn trong Ngôi Đền Của Ngôn Ngữ, Thơ: sửa bài thơ trúng giải cho nó hợp tiêu chí phản ảnh xã hội của ban tổ chức cuộc thi, mà cái sáng kiến, cái giải pháp “ma dẫn lối quỷ đưa đường” này nó lại xuất phát từ một nhà thơ Chủ Tịch Hội Đồng Thơ của Hôi Nhà Văn Việt Nam thì người đọc thơ ta không khỏi kinh hãi mà nghĩ rằng những thứ thơ sản ra trong lò “nhà văn” ấy nó sẽ còn đẻ ra những thứ thơ rác rưới đến thế nào!

  • talawas - Lời tạm biệt

    Nói lời chia tay sau 9 năm tồn tại, chúng tôi thiết tha hi vọng vào sự ra đời của những mô hình báo chí và truyền thông mới, thực hiện bởi những người được trang bị những khả năng và phương tiện mà chúng tôi đã không thể có, với cùng một nhiệt thành phấn đấu cho một nền báo chí tự do cho Việt Nam... đọc tiếp >>>

  • Phản hồi mới nhất của độc giả

    talawas blog: Cảm ơn tất cả! Tạm biệt và mong ngày ...
    Trung Thứ: Trích: „Ngoài ra, việc duy trì nhóm khởi...
    Hà Sĩ Phu: LỜI TẠM BIỆT: Buông lơi “một...
    Phùng Tường Vân: Dục Biệt Nhung Dục (Trung Đường) có ...
    Hoài Phi: Chỉ còn vài phút thôi là talawas chính th...
    Hà Sĩ Phu: @ixij Bạn ixij đã gõ đúng chỗ tôi c...
    P: Kính gửi hai bác Lê Anh Dũng và Trung Thứ...
    Hoangnguyen: Không biết những dòng chữ này còn kịp ...
    Trần Quốc Việt: Dear Talawas, Thank you! You're gone now but I ...
    Nguyễn Ước: Xin lỗi. Tôi hơi bị nhớ lầm vài chữ t...
    Trung Thứ: Thưa bác Lê Anh Dũng, Thời giờ cũng đ...
    Trần Quốc Việt: Hành trang rời Talawas: Live Not By Lies ...
    Hoà Nguyễn: Qua bức thư hết sức nhã nhặn, lịch s...
    Trần Việt: Ôi, nếu được như bác Hữu Tình hình du...
    ixij: Không được tham gia trả lời 3 câu hỏi ...
    Lâm Hoàng Mạnh: Đốt Lò Hương Cũ. Mượn thơ của Th...
    P: Cũng xin góp thêm một bài mới biết :D ...
    Lê Tuấn Huy: Xin gửi anh VQU, TV và những người quan t...
    Khiêm: Cảm ơn nhà văn Võ Thị Hảo đã thực hi...
    Phùng Công Tử: Bị bắt cũng đáng! Vào blog của CoigaiDoL...
    Phùng Công Tử: Nô lệ của văn hóa Trung Quốc: Đi hỏ...
    classicalmood: Bài viết có một số điểm tích cực nh...
    Thanh Nguyễn: Đọc những con số thống kê trong bài vi...
    Phùng Tường Vân: Vĩ Thanh tiễn chị Hoài Thế sự mang ...
    Tiêu Kiến Xương: ĐBA mượn lời ông bác nông dân: "Nói gì...
    dodung: "Sóng lớp phế hưng coi đã rộn......
    Camillia Ngo: Chín năm, một quãng đường dài, Bóng ng...
    Camillia Ngo: Một dân tộc u mê, hèn kém tột độ mớ...
    Thai Huu Tinh: Thưa các bác Trần Việt, Quốc Uy, Tuấn H...
    Phùng Tường Vân: " Thứ nhất, nói mọi thứ đều thối ná...
    Nguyễn Ước: Tôi không vào được Phản hồi bên bài C...
    Tôn Văn: Tiếp theo „Lời tạm biệt“ Câu hỏi...
    Trần Việt: Công bằng mà nói một cách ngắn gọn, Gs...
    Phùng Công Tử: Và gần đây tôi cảm thấy hơi phiền hơ...
    Bùi Xuân Bách: Việc talawas ngừng hoạt động tuy có là ...
    Nguyễn Chính: Gửi chị Phạm Thị Hoài và Ban Biên tập...
    Lê Tuấn Huy: Việc cảnh giác, tôi đã nói đến. Tôi t...
    vuquocuy: - Tác giả Lê Tuấn Huy đã phát hiện rấ...
    Hạnh Đào: Hơn tuần nay, tôi ngần ngại không muốn ...
    classicalmood: Talawas đột ngột chia tay khiến không ít ...
    Lê Anh Dũng: Bravo ý tưởng tuyệt vời của Arthur, ...
    Thanh Nguyễn: Chào chị Hoài, Cảm ơn tâm huyết và nh...
    Thanh Nguyễn: Cảm ơn ý kiến của anh Hoàng Ngọc Tuấn...
    Hà Minh: Cuộc vui nào cũng phải đến lúc tàn, (al...
    P: Xin có lời cảm ơn gửi đến những ngư...
    Nguyễn Đình Đăng: Tôi lợi dụng chính phản hồi của mình ...
    Arthur: Có nên đề nghi BBT Talawas chơi/hát lại b...
    Phùng Tường Vân: Tôi xin kể thêm truyện này, nghe cũng lâu...
    Hà Sĩ Phu: @ Nam Dao Đây là bài “bình thơ chơi” v...
    Lê Anh Dũng: Thưa bác Trung Thứ, Cám ơn bác về nhã...
    Trần Việt: Đồng ý với ông Lê Tuấn Huy. Tuy chỉ c...
    Trầm Kha: CÓ THẾ CHỨ! THẾ MỚI 'TIỀN VỆ' CHỨ!...
    Phùng Tường Vân: Hết xảy ! (http://www.talawas.org/?p=26665#co...
    Hoàng Ngọc-Tuấn: Xin thông báo cùng quý vị: Để tiếp n...
    Dương Danh Huy: Cảm ơn bác Phùng Tường Vân và Lâm Hòan...
    Phùng Tường Vân: Đôi lời thưa thêm với bác D.D.Huy, Xin...
    chuha: Mỗi người có một "gu" ăn phở. Riêng t...
    Trương Đức: "Chị Hoài ơi, chị Hoài ơi Niết Bàn nà...
    Phùng Tường Vân: Thưa Bác Dương Danh Huy Xin vội vã trìn...
    Dương Danh Huy: À, có điều tôi muốn nhắc các bác: K...
    hlevan: “Le coeur a ses raisons que la raison ignore” ...
    Dương Danh Huy: Bác Phùng Tường Vân, Lâm Hòang Mạnh &...
    Phùng Tường Vân: CẨN BẠCH Nhận biết được giới hạ...
    Le Van Hung: Thử lướt qua các trang web Việt Nam, chún...
    Đinh Minh Đạo: Tin TALAWS sẽ ngừng hoạt động làm tôi n...
    Lê Quốc Trinh: Cám ơn tác giả Phạm Hồng Sơn, Nếu c...
    Le Van Hung: "Giáo dục, giáo dục và giáo dục (có l...
    classicalmood: Vậy thì quyết định đóng cửa Talawas, n...
    VanLang: "Merda d’artista" vẫn đang được trưng b...
    Khiêm: Bác Phùng, Một người quen cho biết xếp...
    Nguyễn Đăng Thường: Đập phá & xây dựng “Đạp đổ t...
    Tonnguyen147: Bác Phùng Tường Vân, Người ta không ...
    Hoà Nguyễn: Hôm nay có tin đại biểu Quốc hội Việt...
    Hoà Nguyễn: Báo Người Việt hôm nay đăng toàn văn l...
    Trung Nu Hoang: @ Tạm Biệt talawas. Với lòng quý mến ...
    Tonnguyen147: Bác Trung Thứ và các bác ơi, Chủ Nh...
    VanLang: Đầu thập niên 90 Việt Nam lạm phát phi ...
    Nam Dao: Trình với cả làng Thể ý Trưng Nữ Ho...
    Lâm Hoàng Mạnh: Nâng cốc, cụng ly ... hết váng đầu Nh...
    Hoà Nguyễn: Cứ tưởng nếu khách ngồi bàn chuyện ho...
    Nam Dao: Anh thân mến Quí trọng những việc an...
    Thanh Nguyễn: Talawas trước giờ lâm chung mà vẫn đau ...
    Phùng Tường Vân: Chiếc Cân Thủy Ngân ..."Cứ xét theo ...
    Trung Nu Hoang: Nếu nhà văn Phạm Thị Hoài và BBT Talawas...
    Bắc Phong: bác bị váng đầu thèm uống rượu cứ ...
    Lê Thị Thấm Vân: Ngân trong "là con người", một trích đo...
    classicalmood: Talawas đột ngột chia tay khiến không ít ...
    Trung Thứ: Thưa bác Lê Anh Dũng, Tôi xin chia sẻ thê...
    Canuck: Bác Nguyễn Phong, Tui thấy đây là vấn...
    Nguyễn Đình Đăng: Bravo! Như một minh hoạ cho bài này mờ...
    Dương Danh Huy: Bác Phùng Tường Vân, Tôi đã set up hai...
    Phùng Tường Vân: @Nguyên Phong (http://www.talawas.org/?p=26665#c...
    Nguyễn Phong: Tôi thấy các bác hơi lạc quan và ảo tư...
    Thuận: Chỉ còn ít giờ nữa, Talawas sẽ đóng c...
    Trương Đức: "Nửa ấy… “nói chung là”: nửa dưới...
    Trầm Kha: talawas ơi! oan ức quá! Oan ức quá! Em ...
    Canuck: Tui cám ơn Ban Chủ Nhiệm, Ban Biên Tập Ta...
    Trầm Kha: bác vạch lẹ quá! em há hốc hà lá nho ...
    Trầm Kha: thường thì bác Thường siết... hết bế...
    pham duc le: Tôi đồng ý với bạn Nguyễn Phong, nhưng...
    booksreader: Au plaisir de vous revoir, "một mô hình hoạt...
    Bach Phat Gia: Tôi là độc giả của talawas đã mấy nă...
    Lề Trái: Trong việc tẩm bổ chỉ xin Gia Cát Dự đ...
    Lê Anh Dũng: Thưa bác Trầm Kha, bác Đào Nguyên, Xin ...
    Lê Thượng: Nói rằng "So với thảm họa môi trường ...
    Anh Dũng: @1mitee: 1. Muốn SỐNG tới mức "cụ" nh...
    Đào Nguyên: @ Anh Dũng "...phải nghe lời cái dạ dày,...
    Trầm Kha: “Khi cầm cuốn Kinh thánh, tôi đọc với...
    Đào Nguyên: @ bác Nguyễn Phong Tôi đồng thanh tương ...
    Hoà Nguyễn: Sau chuỗi cười khá thoải mái do ông Gia ...
    1mitee: @Anh Dũng "Cả ông Marx, ông Hồ Chí Minh,...
    Bùi Văn Phú: Bạn Trung Nu Hoang ơi, Bạn có khả năng...
    Thái Hữu Tình: Bài vừa mới ra lò, mấy anh (cả mấy ch...
    Canuck: Trong đời tui, có 3 lần / hoàn cảnh xảy...
    Phùng Tường Vân: Lời đề nghị khẩn khoản của tôi Nh...
    Thái Hữu Tình: 1/ Bài nghiên cứu này của ông MTL càng ch...
    Nguyễn Phong: Thực ra ở hải ngoại hiện nay thì có m...
    Anh Dũng: @Đào Nguyên: 1. Cái bạc triệu (VNĐ) c...
    Dương Danh Huy: Bác Hòa Trước hết tôi cảm ơn về l...
    Louis: Trong phút giây chia tay người tình ảo, b...
    Đào Nguyên: Từ lâu ngưỡng mộ bác, biết bác thích ...
    Trầm Kha: Ha ha ha! Bác Trương Đức ơi, Bác "đả t...
    Lê Quốc Trinh: LÊ QUỐC TRINH - LỜI GIÃ BIỆT Thân m...
    vantruong: Thôi thì trước khi giải tán tụ tập tal...
    Đào Nguyên: @Anh Dũng "... - Không có đủ sản phẩm ...
    VietSoul:21: Tôi không nghĩ tài chánh là vấn đề (ch...
    Hoàng Trường Sa: Talawas ơi Ta giã biệt em Như giã từ cu...
    Hoàng Trường Sa: Bauxite Việt Nam: hãy cứu ngay chữ tín! (...
    Anh Dũng: @Đào Nguyên: Thực ra Marx có nói, nói n...
    Lâm Hoàng Mạnh: Chỉ còn vài 28 giờ, Ta Là... Gì sẽ ngh...
    Le Van Hung: Kính thưa các Anh Chị, Từ trước đế...
    Phùng Tường Vân: Bi giờ sắp đến giờ lâm biệt Xin Gia T...
    Hoàng Trường Sa: EM ĐI RỒI Em đã đi rồi thế cũng xong...
    Nguyễn Đăng Thường: Chia tay phút này ai không thấy buồn? Nh...
    Trung Nu Hoang: Tôi cũng có nghe kể chuyện một "học gi...
    peihoh: Tôi không được hỏi ba câu hỏi của tal...
    peihoh: Anh Lại Văn Sâm ơi! Dịch giùm câu này: "...
    Đào Nguyên: @ Anh Dũng Mác nói nhiều về lợi nhuận,...
    Hoà Nguyễn: Ông Huy viết : Điều tôi nói hoàn toàn kh...
    Trương Đức: Đọc cái câu này: "2030: định mệnh đã ...
    Đào Nguyên: Tôi cũng có đọc những câu chuyện với ...
    Camillia Ngo: Nguyễn Khoa Thái-Anh nói "Vũ Huy Quang là m...
    Dương Danh Huy: Bác Hoà Tôi cũng thấy thú vị khi đọ...
    Thanh Nguyễn: Giữa cái lúc "dầu sôi lửa bỏng" thế n...
    Thanh Nguyễn: Nếu vì lý do tài chính mà talawas đóng c...
    Thanh Nguyễn: Oh, Thank you Trầm Hương! We all have our h...
    Hà Minh: Một truyện ngắn quá hay, cảm ơn tác gi...
    Nguyễn Việt Thanh: Trên Talawas bộ cũ, có lần nhà văn Phạm...
    Anh Dũng: Ông Đào Nguyên nói đến "duy lợi". Nhưng...
    Hoàng Trường Sa: BRING ME HAPPINESS Đừng đi Đừng đi Đ...
    Lê Anh Dũng: (tiếp) Nhưng chính nhờ Tin Lành VN như...
    Lê Anh Dũng: Thưa bác Trung Thứ, Trong cảnh talawas ch...
    Đào Nguyên: Lời ông Vũ Huy Quang làm tôi nhớ tới l...
    Đào Nguyên: @ Nguyễn Khoa Thái Anh Trước khi chiéc thu...
    Trương Nhân Tuấn: Trích : « Người Việt hải ngoại vẫn th...
    Hoàng Trường Sa: Bô xít Việt Nam : Truyền thông Mỹ sắp n...
    khonglaai: Không ngờ anh Bách còn giỏi cả tiến...
    khonglaai: Nếu có giải thưởng talacu thì tôi ti...
    Phùng Tường Vân: Chúc nhau chân cứng đá mềm Chúc nhau an ...
    khonglaai: “Khi nói chuyện với mình họ chỉ nhìn ...