talawas blog

Chuyên mục:

Tôn Văn – Nhận Thức Hồ Chí Minh

25/05/2010 | 12:57 chiều | 40 Comments

Tác giả: Tôn Văn

Category: bình luận
Thẻ: >

 Trao đổi cùng tác giả Hà Văn Thịnh sau khi đọc bài “Mấy suy ngẫm về Hồ Chí Minh

1.

Thưa anh Hà Văn Thịnh,

Xin được gọi anh như trên để tỏ đồng tình với cảm xúc của anh trong bài viết về Nguyễn Tất Thành – Hồ Chí Minh. Phụ thêm, có thể giới thiệu rằng công việc chủ yếu của tôi là trên lĩnh vực kỹ thuật; Văn, sử chỉ là những say mê tiếp nối từ thuở học trò. Tôi không tôn thờ thần tượng vì nghĩ rằng “Mọi thần tượng đều lần lần sụp đổ, / Vàng son nào rồi cũng phôi phai…”; Nhưng với tôi, Hồ Chí Minh là tấm gương về tài năng, tư cách với trái tim nhân bản. Để tự giải đáp những vấn nạn phát triển, tôi buộc phải tìm hiểu lịch sử thời gian qua mà nhân vật để lại dấu ấn lớn nhất chính là Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Sau đây xin trình bày một số nhận xét về bài viết của anh và trao đổi một số suy nghĩ của tôi.

2.

Một nhân vật lịch sử lớn như Hồ Chí Minh thì những nhìn nhận và đánh giá bị tán xạ hoặc không toàn diện là điều dễ hiểu. Muốn đưa ra “một cái nhìn khách quan và thỏa đáng” thực là điều rất khó. “Khách quan” là , “thỏa đáng” là tình. Anh nặng tình chăng, khi viết: “Bác Hồ không làm được […] bởi cái nguyên tắc ‘thiểu số phục tùng đa số’ […]. Giá như Bác có đủ ‘phẩm chất’ như…”?

Thưa anh, nguyên tắc “thiểu số phục tùng đa số” là nguyên tắc lựa (từ nhiều cái để) chọn (ra cái) tốt của cộng đồng người. Có phải ngày nay chúng ta đang đấu tranh để một thiểu số người không áp đặt sự lựa chọn của mình cho toàn cộng đồng Dân tộc? Chính do nguyên tắc đó mà, trên bình diện rộng lớn của trí tuệ và nhân văn, bất kỳ kẻ nào dù có “phẩm chất” kỳ quái đến đâu cũng không tránh thoát phán xét của lịch sử! Như vậy, phải chăng chính cái khôngcó đủ ‘phẩm chất’ như…” người khác đã làm nên phẩm chất Hồ Chí Minh?[1]

Nhưng thực sự thì TÂM (nguyện ước) và TẦM (trí tuệ) của Hồ Chí Minh đã để lại gì mà nay ta cần tiếp nối?

Tôi muốn tìm hiểu để viết về “Sỹ phu và Thời cuộc” như một sự nhìn nhận vai trò trí thức trong thời gian lịch sử vừa qua, nhưng đã không hoàn thành được trong dịp này. Nhân dịp kỷ niệm ngày sinh của Cụ Hồ, tôi đã cố tóm tắt trong một phản hồi trên diễn đàn:

Những người chúng ta bàn đến ở đây …– Phan Châu Trinh và Hồ Chí Minh – thì, nói theo ý Lão-tử, thân xác đã thành quá vãng; Chỉ có lời nói của họ còn lại thôi. Tôi nghĩ rằng khi đánh giá hai vị này, ta đặt họ trở lại trong nhóm “Ngũ Long Paris” có lẽ có đôi điều sáng tỏ hơn. Cố gắng thành công của Hồ Chí Minh có lẽ sáng nhất là viết Bản Tuyên ngôn Độc lập 1945 cho Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, tổ chức Quốc hội đa đảng và thông qua Hiến pháp Dân chủ đầu tiên ở Đông-nam Á. Cố gắng để “Việt Nam nằm trong Liên hợp Pháp” và quan hệ để đạt sự công nhận của nước Mỹ đã không kết quả. Cái HÌNH HÀI Đất nước mà Hồ Chí Minh cùng Dân tộc giành lại (một con người thì làm sao làm được việc lớn đó?) đã không biết chăm nuôi cái HỒN DÂN mà Phan Châu Trinh nhắn gửi!!!!!!!!!!!!!!!!!!!

Tại diễn đàn Dân Luận, theo sau bài của tác giả Lê Mai, tôi cũng ghi ý kiến:

Tôi tìm hiểu sự phát triển của Đất nước theo cách nhìn HỆ THỐNG và tìm hiểu lại NHÓM NGŨ LONG – Paris (tên gọi chung của nhóm là NGUYỄN ÁI QUỐC) trong đó có Nguyễn Tất Thành – Hồ Chí Minh và Phan Châu Trinh. Kết luận của tôi là: Ý tưởng Hồ Chí Minh và tư tưởng Phan Châu Trinh là hai mặt CƠ-LINH của một hệ thống mà thiếu một thì hệ thống (Đất nước Việt Nam) sẽ không thể phát triển.

Thưa anh Hà Văn Thịnh,

Những bậc sỹ phu tiền bối trong nhóm “Ngũ Long Paris” – Phan Châu Trinh, Phan Văn Trường, Nguyễn An Ninh, Nguyễn Thế Truyền, Nguyễn Tất Thành (Hồ Chí Minh) – đã cảm nhận (tri thức) được hơi thở và bước đi của lịch sử và đã toàn tâm toàn lực phấn đấu cho ước nguyện của mình, nhưng thực tế cuộc sống đã không theo tâm nguyện. – Đó là nỗi đau nhân sỹ: Nguyện ước càng cao thì đau khổ phải gánh chịu càng lớn – trong cuộc sống công và cả đời tư! Có điều rõ ràng là khi ước nguyện chân chính thì chắc chắn sẽ được người sau nối tiếp để hoàn thành bởi bản chất con người là hướng thiện và vươn tới. Nhưng cũng lại nhớ lời Nguyễn Hữu Đang: Bước chân lịch sử đi không vội. Lịch sử đã cho ta cơ hội thực hiện mơ ước một bức tranh sáng đẹp cho Dân tộc và Đất nước hay chưa?

3.

Sử liệu nhỏ nhưng quan trọng xin chia sẻ cùng anh là “sự kiện Trần Dân Tiên” – Tôi rất mong được làm rõ hơn nữa. Cách đây khoảng 10 năm, tôi có nói chuyện với một vị cao niên: Em thấy văn cách Trần Dân Tiên không giống văn cách Cụ Hồ… Trả lời: Cái này anh có biết, nhưng nói ra là điều khó … Tôi sẽ không hỏi lại để làm khó thêm người mình kính trọng; tôi cũng không thể lấy cảm nhận để khẳng định điều gì; Nhưng khi sự việc đã hé lộ thì giải đáp thắc mắc cũng là điều hợp lý.

Một kỷ niệm khác cũng nên ghi lại: Khoảng cuối những năm sáu-mươi tôi có đọc được một bài trên báo Văn Nghệ (nhà tôi thường xuyên mua báo tháng các tờ Nhân dân, Quân đội Nhân dân, Văn nghệ) do một văn nghệ sỹ kể lại, đại ý:

Đội văn công được vào phủ Chủ tịch phục vụ. Sau khi diễn vở “Lương Sơn Bá – Chúc Anh Đài”, Bác Hồ bước lên sân khấu khen ngợi diễn viên; Rồi Người rút trong túi áo ra tờ giấy có ghi một bài thơ và đọc:

 Lương Sơn Bá, Chúc Anh Đài,
Chữ tình đáng trọng, chữ tài đáng thương;
Chỉ vì ông già dở dở, ương ương,
Làm cho đôi lứa uyên ương không thành…

 

Ngừng lại một lát, Bác nhìn lên và đọc nhanh, giọng cương rắn:

Đánh cho phong kiến tan tành,

Do thời gian, tôi không nhớ đủ và rõ từng câu cũng như tên tác giả thuật chuyện; Nhưng vì bài báo rất ấn tượng nên tôi tin chắc nội dung hoàn toàn đầy đủ.

Chúng ta không quá bi lụy để thốt lên như Nguyễn Gia Thiều “Cái quay búng mãi trên trời…” [2] Nhưng quả thực những bước đi của Lịch sử thật lạnh lùng mà con người phải nhìn nhận và chấp nhận.

4.

Chủ thuyết Cộng sản là gì? “Thế giới tự do” của chủ nghĩa Tư bản là gì? Cái gì đã đẩy Dân tộc vào cuộc tương tàn nồi da xáo thịt?

Lại nhớ câu truyện nhà Phật:

Đệ tử hỏi:
Tại sao Phật đến giáo hóa xứ này?
Tổ trả lời:
Vì xứ này vốn có cái mầm Phật tính.

THIỆN hay ÁC đều có NHÂN và QUẢ. Chiến tranh như căn bệnh kinh niên tàn hủy loài người. Bánh xe lịch sử để lại phía sau triệu triệu mồ hoang, góa phụ. Bệnh cạnh “người lính già” không quên vinh quang giải phóng là người chiến binh cụt cùi lọc cọc nạng gỗ về lại nơi xưa, bới tro tàn mà tìm sinh niệm,… Thì thôi! Xin hãy nhìn nhận thương đau của cắt chia để cùng nhau về lại trong lòng Dân tộc, với nghĩa Đồng bào – hầu chung tay góp sức giữ cuộc tồn vinh cho khỏi uổng máu xương bao đời tiên liệt! Nếu cần một lời đủ lý tình để tựa nương thì có thể ghi lại ý này:

Trong chiến tranh giữ nước thì vua tôi một lòng, cha con một dạ (tập trung, chuyên chính); Khi hòa bình thì khoan sức DÂN (DÂN CHỦ) để làm kế rễ sâu – gốc bền!

Đó là lời một người Việt nói đấy: Thánh Trần Hưng Đạo mà Dân tộc tôn thờ là một vị Cha. – Không phải của “phương Tây” và càng không phải là Tàu! Bớt tôn vinh chinh chiến thì sẽ có hoà bình; Và chính một nền hòa bình trong hòa hợp là nền tảng cho xây dựng và phát triển đủ sức làm nguội lạnh tham vọng xâm lăng của kẻ thù truyền đời phương Bắc.[3]

Mong trí tuệ MINH lại sau dằng dặc HỐI!

Phụ ghi

Ý tưởng “Hệ thống Cơ-Linh tác hợp” (đoạn 2) rất giản dị: Nếu phỏng sinh học cho phép áp dụng những nguyên lý của các hệ thống sống vào kỹ thuật thì ở đây, ngược lại, ta tìm cách dùng nguyên lý kỹ thuật để khảo sát hệ thống sống. Từ nguyên tắc tương thích giữa Hardware và Software của PC để đem lại tương tác hữu dụng, ta xem xét sự tương thích và tương tác của cơ cấu xã hội (Cơ) và tư tưởng xã hội (Linh) rồi rút ra những điều cần thiết.

Trở lại bài chủ thì vấn đề là: Coi thể chế như Cơ của Đất nước thì nó chỉ có thể tồn tại và phát triển khi có một tinh thần dân tộc tự cường (Linh). Một ý thức quốc gia lành mạnh chính là kết quả tương hợp giữ Cơ và Linh. (Chắc chắn phải nghiên cứu lại chuyên đề “chủ nghĩa dân tộc” của talawas). Một lý thuyết chỉ có thể được nhìn nhận khi nó giải thích được thực tế và giúp tìm ra giải pháp thực hành. Mấy thí dụ đơn giản:

– Chúng tôi đã có lần nhắc đến việc triều đình nhà Nguyễn có nhìn ra và tìm cách mua sắm trang bị tàu thủy bọc đồng cho thủy quân, nhưng không có những cải cách xã hội tương ứng (mà những trí thức tâm huyết như Nguyễn Trường Tộ suốt một đời… rã họng đòi xin!) nên tất cả cuối cùng đã thành sắt vụn và triều đại tiêu vong.

– Xa hơn chút, hãy coi nhà Hồ với những tài năng cải cách kỹ thuật đáng nể bao nhiêu (Dùng tiền giấy, xây thành đá,…); nhưng vì “chính sự phiền hà, để trong nước lòng dân oán hận” mà cuối cùng non sông chìm đắm.

– Thiết thực hơn, xin dẫn một tin thời sự về việc Việt Nam trang bị vũ khí hiện đại; Lời Giáo sư chuyên gia Carl Thayer: “Thứ nhất là chi phí, tiếp đến là sự cân bằng. Bằng cách mua trực thăng của Pháp mà vẫn còn các máy bay từ thời Xô Viết, hay cố gắng lấy các phụ tùng thay thế cho các máy bay Mỹ mà Việt nam có được từ thời chiến tranh, có thể tạo nên một rắc rối khủng khiếp về hậu cần cho quân đội Việt Nam. Việt nam không thể trộn lẫn mọi thứ với nhau bằng cách mua mỗi nơi một ít vì nó sẽ tạo nên khó khăn lâu dài. Việc bảo vệ chủ quyền biển tất nhiên là ưu tiên hàng đầu, rồi bảo vệ biên giới. Thế nhưng trong tất cả những rủi ro thì Việt Nam phải tính đến, trong khi lên kế hoạch đưa vào một thế hệ thiết bị mới cho một thập kỷ tới hoặc lâu hơn nữa, thì đâu là những rủi ro chính trong một khoảng thời gian nhất định. Đó là một điều khó khăn cho người lên kế hoạch. Việt Nam phải cân nhắc việc các vũ khí có phù hợp với nhau không, rồi kể cả khi có vũ khí rồi thì làm thế nào để phối hợp nó trong cả một tổng thể để giúp quân đội hoạt động hiệu quả”.

Hệ thống khỏe là kết hợp được cơ sở vật chất tiên tiến và tri thức hiện đại tương ứng. Đất nước mạnh là biết dùng tài nguyên và một nhân dân có tinh thần tự do, phấn khởi và hòa hợp. Sức mạnh đất nước, trong đó có sức mạnh quốc phòng, cuối cùng là do Sức Dân, nằm ở Lòng Dân.

© 2010 Tôn Văn

© 2010 talawas


[1] Phan Bội Châu: Sinh vi nam tử yếu hy kỳ!

[2] Cung oán ngâm khúc.

[3] “Phương Bắc”, hay bất kỳ nơi đâu đều, cũng có tham vọng xâm lăngước nguyện hòa bình!

Bình luận

40 Comments (bài “Tôn Văn – Nhận Thức Hồ Chí Minh”)

  1. ChieuAnh viết:

    Trong thời đại tin học, một người có trình độ học thức trung bình, nếu thực tâm muốn tìm hiểu và học hỏi, có thể thấy câu trả lời công/tội của HCM trong vòng 1-2 ngày.

    Khi cần trả lời câu hỏi tương tự như ” 1+1 = ? ” mà phải trích dẫn đạo Phật, đạo Chúa, đạo Hồi, Socrates, Marx, lịch sử chống ngoại xâm của VN, v.v. thì cá nhân tôi xin bái phục!

  2. Lê Quốc Trinh viết:

    Thành thật cám ơn bác Nguyễn Đình Đăng:

    ““Sagesse n’entre pas en âme malveillante et
    science sans conscience N’EST QUE RUINE de l’âme.”

    Theo thiển ý, đây chính là cái thước đo chính xác những nhà trí thức thời đại: kẻ sống nhờ bằng cấp hay người có lương tâm.

  3. Lê Quốc Trinh viết:

    Sau hơn một năm tham gia bàn luận trong Talawas, tôi có cảm tưởng rằng các bác trí thức viết bài mở đầu mục thảo luận bằng một bài viết thật hoành tráng, văn phong chững chạc, chữ nghĩa rất ư cao sang để kêu gọi mọi người tham gia thảo luận (Phong Uyên, Nguyễn Hữu Liêm).

    Nhưng ngược lại khi có người nêu thẳng câu hỏi đi vào chủ đề chính thì quý vị lại cố tình lảng tránh rất ư tài tình. Ví dụ các ông ông Nguyễn Hữu Liêm (Bán tuyên bố về chất độc da cam), ông Đỗ Kh. (Tình hình Thái Lan) và bác Tôn Văn (Nhận thức về Hồ Chí Minh) chẳng hạn. Cho đến giờ phút này vẫn chưa nghe bác Văn lên tiếng trả lời về nhận thức Hồ Chí Minh “có công hay có tội với lịch sử dân tộc VN?”. Bác đi vòng vo Tam Quốc đem Mẹ Nấm ra bàn để làm chi vậy, trong một thread mang chủ đề “Nhận thức về Hồ Chí Minh”?

    Bác ngại không dám đụng chạm đến tên tuổi ông Hồ thì tôi thông cảm với bác, có lẽ bác đang ở trong nước, bị kiềm toả bốn bề chăng? Tuy nhiên trong bối cảnh đất nước nhiễu nhương, sức ép ngoại bang phương Bắc càng ngày càng đè nặng lên sinh hoạt người dân Việt, và cả một bộ máy tuyên truyền Nhà Nước đang ra sức tô hồng đánh bóng tên tuổi ông Hồ để cứu vãn uy tín một tập đoàn lãnh đạo ĐCS đang trên đà phá sản, chúng ta có nên tiếp tục chấp nhận tự nguyện bị “nhồi sọ” như 50 năm qua hay không? Dĩ nhiên không trí thức nào lại tự nhận mình “ăn bả tuyên truyền CS” hay ngược lại “chửi rủa một lãnh tụ CS một cách vô văn hoá, thiếu căn bản lý luận thực tiễn”. Thế thì chúng ta có nên tiếp tục chủ đề “Nhận thức về Hồ Chí Minh” nữa hay không? Bác Tôn Văn là người chính thức khai trương topic thảo luận này, bác có toàn quyền quyết định. Nào xin mời bác.

  4. @ Lê Quốc Trinh:
    ===================

    Câu này trích được ra từ lá thư Gargantua răn dạy con trai mình là Pantagruel trong tác phẩm “Pantagruel” (1532) của François Rabelais (1494 – 1553), chính xác là như sau:

    “Sagesse n’entre pas en âme malveillante et
    science sans conscience N’EST QUE RUINE de l’âme.”

    “Sự khôn ngoan không chui vào trong tâm hồn ác độc và khoa học vô lương tâm CHỈ LÀ sự tàn tạ của tâm hồn.”

  5. Tôn Văn viết:

    CẢM ƠN „MẸ NẤM“

    1
    Đây có thể gọi là cái „trích ngang“: Từ đề tài khác, trích ra rồi đưa vào đề tài này!
    „Mẹ Nấm“ là một trong những hình tượng tôi ngưỡng vọng. Nhân xét sau đây có tính suy ngẫm và tổng kết cao về „Người Việt“ (http://danluan.org/node/5186): „Cách suy nghĩ của người Việt thật kỳ lạ. Họ muốn có một vị anh hùng xả thân để cứu vớt họ, nhưng lại đòi hỏi vị anh hùng đó phải trong sáng như pha lê, không hề có tì vết, không có động cơ cá nhân, không xuất phát từ thù hằn v.v… Nếu chẳng may anh ta có tì vết thì toàn bộ những cái hay cái đẹp anh ta đã làm đều vứt vào sọt rác. Cách suy nghĩ đó khiến người Việt chẳng mấy khi được cứu vớt, mà nếu có thì cũng chỉ gặp phải một kẻ lừa đảo chuyên nghiệp!“

    2
    Thú vị là: Để tìm hiểu tại sao phụ nữ thường có những nhận xét tinh nhạy và sâu sắc, tôi tự lý giải thế này: Chính là công việc „hái lượm“ (nam giới thì „săn bắt“) từ thuở hồng hoang đã di truyền cho phụ nữ có „con mắt tinh đời“ hơn nam giới. Nguyễn Dậu trong „Mở hầm“ viết: Đàn bà đẻ được, nên có sức sống cao hơn! – Chính là do mang sứ mệnh sản sinh và cưu mang sự sống, phụ nữ rất tinh tế và mãnh liệt trong những tình thế nghiêm trọng của cuộc đời. Ta hiểu thêm tại sao đứng lên cứu nước đầu tiên là những người phụ nữ như Hai Bà Trưng, Bà Triệu…

    Thật vô cùng khâm phục!

  6. Lê Quốc Trinh viết:

    Cám ơn bác Tôn Văn đã trả lời nhẹ nhàng một cách lý thuyết về vấn đề Tri Thức, Phuơng Pháp Luận, bác cũng đem triết lý Nhà Phật ra dẫn giải, quả thật hợp “gout” tôi lắm đấy.

    Bàn luận trí thức về lĩnh vực chính trị Việt Nam cận đại mà không có một quan điểm vững vàng, một phương pháp luận chắc chắn mạch lạc thực tiễn (đầy dẫn chứng) thì trước sau gì cũng sẽ tự giam mình trong thế kẹt về mặt lý luận, bởi lẽ chính trị là bãi chiến trường đấu trí của nhiều thế lực với nhau, thực hư khó phân biệt. Do đó nếu được tiếp thu căn bản Duy Thức Học của Nhà Phật và tinh thần thảo luận cởi mở thì chúng ta có thể rút tỉa được nhiều bài học quý giá.

    Còn về hai chữ “Trí Thức”, tôi xin phép được góp thêm với tác giả một câu thành ngữ tiếng Pháp “Sciences sans Conscience, c’est la ruine de l’âme” (xin tạm dịch: khoa học (hay trí thức) mà không có lương tâm là sự huỷ hoại của tâm hồn). Đó là tình trạng của một tầng lớp trí thức trưởng giả hiện nay ở VN, vì sợ bị trù dập, sợ liên luỵ gia đình, sợ bể nồi cơm, sợ bị cô lập, sợ sợ sợ … tôi cũng phải thông cảm với họ chứ biết nói sao, xem bài nói về thầy giáo Đỗ Việt Khoa (người đương thời) và ông PGS Văn Như Cương thì rõ. Còn giới trí thức hải ngoại thì sao ? Tôi chỉ có thể trình bày quan điểm về một nhóm, một tập thể tôi đã từng sinh hoạt lâu năm để rút kinh nghiệm. Hy vọng có cơ hội trở lại đề tài này sau, còn tuỳ ở Talawas có dám đăng lên hay không.

  7. Tôn Văn viết:

    1 Cảm tạ

    Thưa các bác Trương Đức, Trương Thái Du, Lê Quốc Trinh và quý bác,
    Chân thành cám ơn quý bác đã quan tâm đọc và góp những ý kiến quý báu cho tôi. Xin cố gắng hồi đáp trong khả năng cho phép; Một số khía cạnh cần suy nghĩ sâu hơn thì sẽ bổ sung khi có điều kiện.
    Cảm ơn bác Trương Đức đã có những lời động viên quý giá. Xin được tranh đổi thêm những vấn đề bác gợi mở:

    2. Trao đổi thêm
    2.1. Quan điểm, tức là vị trí quan sát
    Hình ảnh „’bay lên trên nó’ để nhìn nhận đánh giá“ bác đưa ra thật cụ thể và đẹp. Chỗ đứng để nhìn nhận quan trọng ở chỗ nó quyết định góc nhìn và tầm nhìn. Trong một phản hồi ở chuyên đề khác, tôi đã sơ phác: Đạo Phật nhìn sinh giới theo quan điểm „tự giác để giải thoát“ nên chú ý xem xét các quá trình duyên-hợp, rút ra kết luận hầu tu chỉnh bản thân. Đạo Christi coi thế giới là tạo vật của thượng đế cần dạy dỗ nên có toà án cuối cùng. Chủ nghĩa Marxist thấy mình có nhiệm vụ „không chỉ giải thích mà phải cải tạo thế giới“ nên đã đưa ra các mô hình thử nghiệm… „Vạn pháp (hình tượng, viễn tượng, etc.) do tâm tạo“ cũng có thể hiểu là vị trí quan sát, điểm nhìn quyết định hình thái và nội dung tư duy. Việt Nam chẳng từng đắn đo: „Đi với Tàu thì mất nước, đi với Mỹ thì mất Đảng“ đó sao? Bản thân câu hỏi „đi với ai?“ đã hàm cái nội dung yếu thế và phụ thuộc; Đến được cái „làm bạn với tất cả“ đã là một sự vươn vượt: Xác định Đất nước này, Dân tộc này là cái để ta sống, chết. Nhưng vẫn chưa đủ! Làm thế nào để sống chứ không phải là chết thì còn cần biết nhiều hơn: Mở ra cái gì? Bỏ đi cái gì? Làm thế nào cho không còn tụt hậu?…
    Vươn lên tới điểm này (Quốc gia và Dân tộc như một chỉnh thể) „để nhìn nhận và đánh giá“ thì chắc chắn sẽ sáng tỏ và biết cách làm.
    2.2. Phương pháp luận
    „Pháp“ của nhà Phật (trong „tài thí, pháp thí, vô úy thí“) cũng có thể hiểu là „phương pháp“. Nhà Phật phân thành 3 cấp theo thứ tự là „Hạ, Trung, Thượng phẩm“; Dân gian thấu hiểu và dịch là: „Cho nhau vàng khối không bằng trỏ lối đi buôn“. Đối với người dụng tâm tìm hiểu (không dám nói „nghiên cứu“ vì sợ mang tiếng … lộng ngôn!) thì phương pháp luận càng cần thiết lắm.
    Xem xét đồ hình „hệ thống“, khảo biện quan hệ tương tác „cơ-linh“ là muốn có một cái dưỡng (Schablone) giúp quán chiếu và trình bày cho dễ. Nhờ cái dưỡng „cơ-linh“ đó mà tôi hiểu thêm ít nhiều khi „nhìn vào cái ‚được người sau nối tiếp để hoàn thành’ của những đất nước tân tiến như Mỹ, Anh, Đức, Pháp, Nhật,…“ như bác nghĩ. Vấn đề là từ NHÌN đến HIỂU và LÀM có khoảng cách khá là khó xác định. (Tôi mới đọc được một bài hay của tác giả Ngô Nhân Dụng: Tập sống tự do dân chủ mất bao lâu? http://danluan.org/node/5038)

    2.3. Postskript
    PS1: Trí Thức
    Diễn đàn talawas có chuyên mục “Người trí thức”. Nhân dịp này có một số suy nghĩ muốn được trao đổi như sau:
    “Tri thức” được dùng như một động từ gồm 2 quá trình nhận thức: TRI là “tri giác” cảm nhận thông tin qua các (ngũ) giác quan. THỨC là quá trình não bộ tiếp nhận, so sánh, phân tích để thâu được bản chất và quan hệ giữa các sự, vật. TRÍ là hiện trạng một con người gồm đủ 2 khả năng TRI và THỨC. (Người „mất trí“ là mất những khả năng đó). Khi con người này làm việc để phát huy khả năng của mình, đem lại hiểu biết cho bản thân và cộng đồng thì được gọi là TRÍ THỨC hay NGƯỜI TRÍ THỨC.
    PS2: Đạo lý Sỹ phu
    Nhận thức luận hậu thời kết hợp 2 thành tố “hứng khởi” (Emotion) và “tri thức” (Intelligent) trong quá trình nghiên cứu. Hứng khởi cũng xuất phát và dựa trên nền tảng đạo đức. Đạo đức sỹ phu phong kiến bị các quy tắc quân chủ toàn trị chi phối, ràng buộc và không phải không có phần nhân bản. Nghĩ như thế là do nhớ lại lời một vị tiền nhân khi theo nhà Mạc đã nhắn lại con cháu: Đã mặc áo, ăn cơm người ta, thì phải đem thân theo phò tống… “Cơm vua” cũng là “lộc nước” [“Nợ áo cơm phải trả đến hình hài”, Nguyễn Văn Thành, 1802] – Sống trong/theo CƠ ấy thì mang LINH ấy!
    Cho nên tôi trân trọng và thông cảm tài năng thơ từ và tâm khảm các bậc cao niên; Nhưng chẳng phải đã từng có gương Sỹ phu biết lấy Quốc gia làm trọng để “gặp thời thế, thế thời phải thế”? Nhất là…
    PS3: Tinh thần Trí thức
    Tìm hiểu hoạt động não bộ trong quá trình nhận thức thì thấy nó có quy luật logic nội tại. Chính những quy luật đó làm nên bản chất hay tinh thần trí thức: Độc lập, cảnh tỉnh, phản biện, phản đối, phản kháng… Ở đâu cũng thế; Nhưng chính những trí thức sỹ phu đang trong hoàn cảnh khó khăn trong nước vẫn kiên trì phản biện mới thực sự là tấm gương và hy vọng cho trí thức Việt Nam.
    PS4: Chót
    Đôi lúc “tếu táo” cho vui, đỡ căng thẳng; Xin lượng thứ!

    Trân trọng,
    Tôn Văn
    2010-05-25 – 27

  8. Hồ Phú Bông viết:

    Tôi thì có cái nhìn hơi khác. Cây kiểng có giá trị vì đã được nuôi và dưỡng công phu theo thời gian, uốn nắn đến từng milimét! Cây kiểng không thể phát triển theo tự nhiên. Giá trị của nó nằm nơi tay người nhào nặn và chỉ dùng để giải trí!

    Hơn 60 năm đảng cộng sản VN đã có cho ra đời rất nhiều loại cây kiểng trí thức nên đất nước hiện tại mới giống như một khu rừng hoang về nhiều mặt. Đòi hỏi cây kiểng tự thoát ra khỏi bản chất của nó là điều rất khó.

    Có điều, gặp thời tiết thuận lợi thì thợ tỉa cũng khó chăm sóc cùng lúc được cả khu vườn, do đó thỉnh thoảng bên ngoài cũng thấy được vài tượt nhỏ vươn cao.

    Nên ông Hà Văn Thịnh, hay ai đó, có là chồi thì cũng chỉ giới hạn. Giới hạn về thể lý và tâm linh!

  9. Trần Văn Tích viết:

    Độc giả ChieuAnh kể các nuớc lân bang của VN mà không được “may mắn” như VN. Tôi nghĩ cũng có thể kể các nước thuộc địa của Pháp như Mên, Lào, Algérie, Maroc, Tunisie, chẳng có nước nào “anh hùng” như VN.

  10. ChieuAnh viết:

    HCM là một nhân vật lịch sử. Sớm hay muộn, lịch sử sẽ xét đoán chính xác công/tội của HCM.

    Bộ máy tuyên truyền của ĐCSVN trong hơn 50 năm qua rất thành công trong việc thần thánh hoá HCM. Điều đáng tiếc là ngay trong thời đại tin học, vẫn có nhiều “trí thức” trong hay ngoài nước, người VN hay người nước ngoài là nạn nhân của sự thần thánh hoá này.

    Một lãnh đạo giỏi, vì nước vì dân, sử dụng người tài để phục vụ dân và nước; một lãnh đạo dở, theo chủ nghĩa cá nhân, sử dụng người cùng tầm cỡ.

    Nói cách khác, “ngưu tầm ngưu, mã tầm mã”. Không có ngoại lệ!

    Các nước lân bang như Đại Hàn, Đài Loan, Thái Lan, Malaysia, Singapore, v.v. – không “may mắn” như VN – không có HCM lãnh đạo trong một thời gian dài và “đào tạo” bao lớp người tiếp nối.

    Khi so sánh họ với VN, có thể nào chúng ta không thấy câu trả lời về nhân vật HCM ?

  11. Trung Nu Hoang viết:

    @ Lê Quốc Trinh (LQT):
    Nhân bác LQT hỏi về “nhân vật” Trần Dân Tiên, kính mời quý bác vào link duới đây để xem, có nhiều chi tiết khá thú vị:
    http://www.freevietnews.com/cdbh/cdbh1.html

  12. Lê Quốc Trinh viết:

    Lại tiếp tục Hồ Chí Minh?

    Nhà sử học Hà Văn Thịnh từng nói rằng chớ có nên thần thánh hoá ông Hồ Chí Minh, rồi đến báo TuanVietNam tổ chức hội luận bàn tròn với nhiều khuôn mặt trí thức VN, cũng ra tuyên ngôn “chớ nên thần thánh hóa ông Hồ, bởi vì ông Hồ là một con người bình thường nhưng vĩ đại (?)”.

    Nay đến phiên ông Tôn Văn cũng tốn ít nhiều bút mực để nói về ông Hồ Chí Minh. Cũng vậy, để tránh thần thánh hoá ông Hồ Chí Minh, tôi xin phép nói về những kinh nghiệm đấu tranh và xây dựng dân chủ ở cái nước Cờ Hoa 300 triệu dân Hợp Chủng Quốc, một xứ sở văn hoá phức tạp, nền lịch sử không quá 300 năm.

    Tôi thầm nghĩ những độc giả trí thức trong Diễn Đàn này, tuổi tác chắc trong vòng 50-60, có nghĩa là nhân chứng của thời cuộc, từng theo dõi tin tức trên báo chí, TV, chắc biết đến sự thay đổi thoát xác của Hoa Kỳ. Đặt câu hỏi: Mỹ có dân chủ thật hay không? Nhìn vào lịch sử của họ thì thấy, từ cuộc nội chiến Nam-Bắc để giải phóng nô lệ da đen, cho đến phong trào đấu tranh chống kỳ thị chủng tộc trong thập niên 60, biết bao nhiêu lãnh tụ Mỹ từng bị ám sát (tổng thống A. Lincoln, J.F. Kennedy, Mục sư Luther King, rồi đến màn hạ bệ ông Nixon, vv… để đến ngày hôm nay một ông da đen được đại đa số dân Mỹ bầu lên công khai và chính thức sau hai năm tranh cử gay go đầy gian lao nhưng rất ư trung trực. Ngay cả sau khi đắc cử ông tổng thống da đen Obama cũng đâu có được toàn quyền quyết định tối hậu như các lãnh tụ CS độc tài chuyên chế (Stalin, Lenin, Mao Trạnh Đông), ông cũng phải đấu tranh trầy da tróc vẩy mới vận động được đa số Quốc Hội thông qua một dự luật y tế cách mạng đầy phức tạp. Tôi trích dẫn vài hàng về nước Mỹ chính là để cho nhà sử học HV Thịnh và quý vị “hãy còn mang tâm tư thần thánh hoá ông Hồ ít nhiều” suy ngẫm về những hiện tượng dân chủ có thật trên thế giới này.

    Ông HV Thịnh đưa ra lập luận bảo vệ cụ Hồ rằng “cụ bị ràng buộc vào cái thế thiểu số phục tùng đa số trong nội bộ lãnh đạo ĐCS” cho nên cụ vì lòng nhân hậu (sic) mà đành phải nuốt đắng cay, nhìn cơ đồ đất nước đi vào con đường sai lầm. Đúng là nguỵ biện! Không hơn không kém. Thử hỏi ai là người đầu tiên du nhập chủ nghĩa CS vào VN? Ông Hồ Chí Minh. Ai là người vun xén tổ chức nòng cốt ĐCS VN, đưa những đồng chí cốt cán đi học bên TQ (trường quân sự Hoàng Phố), hay Liên Xô? Ông Hồ Chí Minh. Ai là người đọc bài diễn văn đầu tiên hùng hồn ở quảng trường Ba Đình lịch sử? Ông Hồ Chí Minh. Ông Hồ thực hiện rất nhiều chuyện để thành lập và tổ chức một nền móng XHCN, hình ảnh nổi bật của ông xâm chiếm trái tim tình cảm hàng triệu người dân đất Bắc, ông là lãnh tụ duy nhất trên thế giới có biệt tài dùng tình cảm để đem vào tuyên truyền chính trị, ông tự nhận là Bác Hồ kính yêu, được tôn sùng là cha già dân tộc. Nhưng ông Hồ càng sử dụng những hình thức mua chuộc tình cảm như vậy với hàng chục triệu người nông dân nghèo dốt, ông càng thành công về mặt tuyên truyền tâm lý chiến cho tập đoàn lãnh đạo ĐCS của ông bao nhiêu, thì ngược lại ông càng đẩy dân tộc VN đi dần vào con đường Vô Minh đen tối, chỉ biết nhận xét hời hợt qua cảm tính, xúc động bên ngoài, không hề có một suy luận bề sâu, đó là hình thức sử dụng mê tín, một loại thuốc phiện không khác gì tôn giáo. Đó là lý do ông nhắm mắt để cho các đồng chí thân tín bắt chước TQ thi hành chiến dịch Cải Cách Ruộng Đất, đưa đến đấu tố giết hại hàng trăm ngàn người vô tội, trong đó không ít người đã từng hy sinh tài sản nuôi cán bộ ĐCS hay theo Việt Minh trong thời kháng chiến chống thực dân Pháp. Cho đến khi làn sóng phẫn nộ của dân chúng lên quá cao, ông Hồ đành đem Trường Chinh ra hy sinh để cứu vãn thanh danh Đảng. Thế thì đừng nói rằng ông Hồ bị rơi vào tình thế “thiểu số bị động”, phải nói rõ rằng ông cố tình đưa đất nước đi vào con đường XHCN sai lầm từ căn bản, ông chơi trò chính trị mập mờ giữa đất nước và chính sách Hán hoá của TQ, rồi ông không thể kiểm soát nổi cơ cấu Đảng do chính ông nhào nặn từ lúc đầu. Từ đó miền Bắc bị vướng dần vào vòng “nô lệ ngoại bang một cách âm thầm” ông Hồ Chí Minh biết đấy, nhưng đã quá trễ rồi.

    Đặt giả thuyết: Nếu ông Hồ Chí Minh là người yêu nước thật sự, biết học những bài học Dân Chủ của Hoa Kỳ, thì ông đã sớm biết sử dụng uy tín đang lên cao sau khi Việt Minh đánh thắng thực dân Pháp qua trận Điện Biên Phủ lẫy lừng thế giới (1954), ông đã biết lèo lái ĐCS VN dần dần thoát khỏi ảnh hưởng Hán hoá của TQ, ngăn cản Cải Cách Ruộng Đất, cấm đấu tố ngay từ trứng nước, nếu ông biết lắng tai nghe những lời tâm huyết của các nhà đấu tranh dân chủ tự do như Nguyễn Mạnh Tường và nhóm Nhân Văn Giai Phẩm, thì vận mệnh đất nước đã có cơ tiến hoá tốt đẹp, tránh được bốn trận chiến tranh khốc liệt trong lịch sử VN cận đại. Ít nhất đến ngày nay dân tộc VN không bị dồn vào thế bí với ông láng giềng TQ, dân trí không đến nỗi lu mờ để cho tài nguyên đất đai tổ quốc cứ bị xẻo dần từng ngày bán cho ngoại bang.

    Đấy bài học dân chủ trên thế giới diễn ra hàng ngày, hàng giờ, ông HV Thịnh không biết học người để ngẫm đến ta sao? Thái Lan tuy có bị chao đảo trong vài tháng vì những cuộc biểu tình đấu tranh trong nội bộ, nhưng người ta còn biết tự kiềm chế để tránh được nội chiến đẫm máu, không như dân tộc VN trong năm thập niên qua. Nam Hàn tuy có bị sức ép quân sự căng thẳng với Bắc Triều Tiên, nhưng vẫn cố gắng kiềm chế để đem nội vụ chuyện “đánh đắm chiến hạm” ra toà án LHQ thế giới, chứ không hề ngậm miệng chịu thua.

    Thế thì ông Hồ Chí Minh có công hay có tội với lịch sử dân tộc VN? Mong chờ ông HV Thịnh và ông Tôn Văn đưa ra kết luận sớm.

  13. Xin gửi ké dưới bài viết này quan điểm của riêng tôi về HCM. Năm 2005 tôi có gửi nó cho talawas bản cũ nhưng không được sử dụng.

    http://truongthaidu.wordpress.com/2008/01/25/p2-bien-kh%E1%BA%A3o-chu%E1%BB%97i-lu%E1%BA%ADn-l%E1%BB%8Bch-s%E1%BB%AD-trong-huy%E1%BB%81n-tho%E1%BA%A1i-h%E1%BB%93-chi-minh/#comment-2429

  14. Trương Đức viết:

    “Có điều rõ ràng là khi ước nguyện chân chính thì chắc chắn sẽ được người sau nối tiếp để hoàn thành bởi bản chất con người là hướng thiện và vươn tới. Nhưng cũng lại nhớ lời Nguyễn Hữu Đang: Bước chân lịch sử đi không vội. Lịch sử đã cho ta cơ hội thực hiện mơ ước một bức tranh sáng đẹp cho Dân tộc và Đất nước hay chưa?”(Tôn Văn)

    bác Tôn Văn thân mến,
    Tôi xin được chia sẻ với bác vài cảm nghĩ của mình sau khi đọc cái bài viết rất tâm huyết này của bác! Mặc dù bác có nói: “đồng tình với cảm xúc của anh(HVT) trong bài viết về Nguyễn Tất Thành – Hồ Chí Minh”, nhưng tôi vẫn nhận ra được một sự khác biệt khá lớn giữa bác và nhà sử học Hà Văn Thịnh. Đó là trong ý nghĩa của đoạn văn trích trên. Thực tế của VN cho tôi thấy là, đa số dân mình, từ trẻ con mới lớn đến các vị học giả trưởng thành này nọ (mà trong số đó có ông HVT) vẫn chưa “chọc thủng” được cái “màng sùng bái lãnh tụ Hồ Chí Minh” phủ lên quê hương VN của chúng ta vốn đã không được ánh sáng tri thức chiếu vào từ bao đời nay. Ý tôi muốn nói là, có rất ít những người trí thức VN chân chính đã “đâm toác” được tấm màng ấy để bay ra lên trên và nhìn lại “Lịch sử Việt Nam” với một con mắt khách quan như bác. Và đây chính là sự khác nhau giữa bác với ông HVT. Cho công bằng, có lẽ phải phát biểu rằng: ông HVT chưa biết cách “chọc thủng” cái màng quỷ quái ấy, mặc dù trong ông ấy hình như cũng đã hội tụ gần như đầy đủ những “phương tiện chọc” như là kiến thức sử học, tầm nhìn tổng hợp, trái tim nhân văn,… Vậy thì còn thiếu thứ gì đây cho ông ta? Theo tôi, có lẽ còn thiếu “sự kiên quyết lạnh lùng” của một nhà sử học. Ông ấy có thể DÁM phát biểu rằng “Tôi nói thật với chị, lịch sử VN hiện đại, chỉ có 30% sự thật, 70% giả dối. Đó là điều rất đau lòng.”, nhưng KHÔNG DÁM rũ bỏ hẳn hình ảnh “Với tôi bác vẫn là người vĩ đại.” đi được. Bởi vì, như tôi đã nói, “vấn đề” chỉ sáng tỏ khi ta “bay ra lên trên” nó để nhìn nhận đáng giá. Có một điều hiển nhiên là, lãnh tụ như thế nào thì đất nước như thế! Tức là, như bác TV đã nói, “…khi ước nguyện(của lãnh tụ) chân chính thì chắc chắn sẽ được người sau nối tiếp để hoàn thành bởi bản chất con người là hướng thiện và vươn tới”. Chúng ta cứ nhìn vào cái “được người sau nối tiếp để hoàn thành” của những đất nước tân tiến như Mỹ, Anh, Đức, Pháp, Nhật,… đi! Nó rất đơn giản và đầy tính biện chứng. Vậy mà tôi vẫn không hiểu được là tại sao những “bậc” học giả như ông HVT vẫn không hiểu ra điều này.

    Xin cám ơn bác Tôn Văn về bài viết này!
    Trương Đức.

  15. Tôn Văn viết:

    Xin giới thiệu thêm một bài viết hay: „Cuộc khủng hoảng lãnh tụ của Việt Nam…“ (http://boxitvn.blogspot.com/2010/05/cuoc-khung-hoang-lanh-tu-cua-viet-nam.html)
    – Do tính „tương thích“ của „cơ“ và “linh”, hệ thống toàn trị rất hữu dụng trong chiến tranh chỉ có thể nuôi dưỡng và sản sinh các ý tưởng quyền lực toàn trị; Nó không thể đáp ứng nhu cầu lịch sử là tổ chức một xã hội dân chủ và hòa hợp là yêu cầu sống còn của hòa bình. Đó là lý do giải thích sự khủng hoảng tư tưởng và lãnh tụ.
    – Đáp ứng yêu cầu cho phát triển đất nước là xây dựng xã hội dân chủ (chắc chắn phải đa nguyên), cần một sự lột xác thực sự của mỗi con người và đất nước – Cuộc sinh đẻ nào cũng đớn đau! Lúc này, cái „linh“ cần có „cơ“ để bám trụ; Nhưng kiến/ý thức về một xã hội dân chủ còn chưa đủ cho một sinh hoạt đa đảng lành mạnh. Chỉ có cách để tự do thông tin, tăng cường phản biện nhằm nâng cao dân trí và tập cách sinh hoạt nhóm hội như bước khởi đầu.
    – Bảo tồn Đất nước và Dân tộc phải nâng tư duy lên tầm cao mới và khác. – Đó là sự BIẾN trong điều kiện CÙNG này.

1 2 3
  • talawas - Lời tạm biệt

    Nói lời chia tay sau 9 năm tồn tại, chúng tôi thiết tha hi vọng vào sự ra đời của những mô hình báo chí và truyền thông mới, thực hiện bởi những người được trang bị những khả năng và phương tiện mà chúng tôi đã không thể có, với cùng một nhiệt thành phấn đấu cho một nền báo chí tự do cho Việt Nam... đọc tiếp >>>

  • Phản hồi mới nhất của độc giả

    talawas blog: Cảm ơn tất cả! Tạm biệt và mong ngày ...
    Trung Thứ: Trích: „Ngoài ra, việc duy trì nhóm khởi...
    Hà Sĩ Phu: LỜI TẠM BIỆT: Buông lơi “một...
    Phùng Tường Vân: Dục Biệt Nhung Dục (Trung Đường) có ...
    Hoài Phi: Chỉ còn vài phút thôi là talawas chính th...
    Hà Sĩ Phu: @ixij Bạn ixij đã gõ đúng chỗ tôi c...
    P: Kính gửi hai bác Lê Anh Dũng và Trung Thứ...
    Hoangnguyen: Không biết những dòng chữ này còn kịp ...
    Trần Quốc Việt: Dear Talawas, Thank you! You're gone now but I ...
    Nguyễn Ước: Xin lỗi. Tôi hơi bị nhớ lầm vài chữ t...
    Trung Thứ: Thưa bác Lê Anh Dũng, Thời giờ cũng đ...
    Trần Quốc Việt: Hành trang rời Talawas: Live Not By Lies ...
    Hoà Nguyễn: Qua bức thư hết sức nhã nhặn, lịch s...
    Trần Việt: Ôi, nếu được như bác Hữu Tình hình du...
    ixij: Không được tham gia trả lời 3 câu hỏi ...
    Lâm Hoàng Mạnh: Đốt Lò Hương Cũ. Mượn thơ của Th...
    P: Cũng xin góp thêm một bài mới biết :D ...
    Lê Tuấn Huy: Xin gửi anh VQU, TV và những người quan t...
    Khiêm: Cảm ơn nhà văn Võ Thị Hảo đã thực hi...
    Phùng Công Tử: Bị bắt cũng đáng! Vào blog của CoigaiDoL...
    Phùng Công Tử: Nô lệ của văn hóa Trung Quốc: Đi hỏ...
    classicalmood: Bài viết có một số điểm tích cực nh...
    Thanh Nguyễn: Đọc những con số thống kê trong bài vi...
    Phùng Tường Vân: Vĩ Thanh tiễn chị Hoài Thế sự mang ...
    Tiêu Kiến Xương: ĐBA mượn lời ông bác nông dân: "Nói gì...
    dodung: "Sóng lớp phế hưng coi đã rộn......
    Camillia Ngo: Chín năm, một quãng đường dài, Bóng ng...
    Camillia Ngo: Một dân tộc u mê, hèn kém tột độ mớ...
    Thai Huu Tinh: Thưa các bác Trần Việt, Quốc Uy, Tuấn H...
    Phùng Tường Vân: " Thứ nhất, nói mọi thứ đều thối ná...
    Nguyễn Ước: Tôi không vào được Phản hồi bên bài C...
    Tôn Văn: Tiếp theo „Lời tạm biệt“ Câu hỏi...
    Trần Việt: Công bằng mà nói một cách ngắn gọn, Gs...
    Phùng Công Tử: Và gần đây tôi cảm thấy hơi phiền hơ...
    Bùi Xuân Bách: Việc talawas ngừng hoạt động tuy có là ...
    Nguyễn Chính: Gửi chị Phạm Thị Hoài và Ban Biên tập...
    Lê Tuấn Huy: Việc cảnh giác, tôi đã nói đến. Tôi t...
    vuquocuy: - Tác giả Lê Tuấn Huy đã phát hiện rấ...
    Hạnh Đào: Hơn tuần nay, tôi ngần ngại không muốn ...
    classicalmood: Talawas đột ngột chia tay khiến không ít ...
    Lê Anh Dũng: Bravo ý tưởng tuyệt vời của Arthur, ...
    Thanh Nguyễn: Chào chị Hoài, Cảm ơn tâm huyết và nh...
    Thanh Nguyễn: Cảm ơn ý kiến của anh Hoàng Ngọc Tuấn...
    Hà Minh: Cuộc vui nào cũng phải đến lúc tàn, (al...
    P: Xin có lời cảm ơn gửi đến những ngư...
    Nguyễn Đình Đăng: Tôi lợi dụng chính phản hồi của mình ...
    Arthur: Có nên đề nghi BBT Talawas chơi/hát lại b...
    Phùng Tường Vân: Tôi xin kể thêm truyện này, nghe cũng lâu...
    Hà Sĩ Phu: @ Nam Dao Đây là bài “bình thơ chơi” v...
    Lê Anh Dũng: Thưa bác Trung Thứ, Cám ơn bác về nhã...
    Trần Việt: Đồng ý với ông Lê Tuấn Huy. Tuy chỉ c...
    Trầm Kha: CÓ THẾ CHỨ! THẾ MỚI 'TIỀN VỆ' CHỨ!...
    Phùng Tường Vân: Hết xảy ! (http://www.talawas.org/?p=26665#co...
    Hoàng Ngọc-Tuấn: Xin thông báo cùng quý vị: Để tiếp n...
    Dương Danh Huy: Cảm ơn bác Phùng Tường Vân và Lâm Hòan...
    Phùng Tường Vân: Đôi lời thưa thêm với bác D.D.Huy, Xin...
    chuha: Mỗi người có một "gu" ăn phở. Riêng t...
    Trương Đức: "Chị Hoài ơi, chị Hoài ơi Niết Bàn nà...
    Phùng Tường Vân: Thưa Bác Dương Danh Huy Xin vội vã trìn...
    Dương Danh Huy: À, có điều tôi muốn nhắc các bác: K...
    hlevan: “Le coeur a ses raisons que la raison ignore” ...
    Dương Danh Huy: Bác Phùng Tường Vân, Lâm Hòang Mạnh &...
    Phùng Tường Vân: CẨN BẠCH Nhận biết được giới hạ...
    Le Van Hung: Thử lướt qua các trang web Việt Nam, chún...
    Đinh Minh Đạo: Tin TALAWS sẽ ngừng hoạt động làm tôi n...
    Lê Quốc Trinh: Cám ơn tác giả Phạm Hồng Sơn, Nếu c...
    Le Van Hung: "Giáo dục, giáo dục và giáo dục (có l...
    classicalmood: Vậy thì quyết định đóng cửa Talawas, n...
    VanLang: "Merda d’artista" vẫn đang được trưng b...
    Khiêm: Bác Phùng, Một người quen cho biết xếp...
    Nguyễn Đăng Thường: Đập phá & xây dựng “Đạp đổ t...
    Tonnguyen147: Bác Phùng Tường Vân, Người ta không ...
    Hoà Nguyễn: Hôm nay có tin đại biểu Quốc hội Việt...
    Hoà Nguyễn: Báo Người Việt hôm nay đăng toàn văn l...
    Trung Nu Hoang: @ Tạm Biệt talawas. Với lòng quý mến ...
    Tonnguyen147: Bác Trung Thứ và các bác ơi, Chủ Nh...
    VanLang: Đầu thập niên 90 Việt Nam lạm phát phi ...
    Nam Dao: Trình với cả làng Thể ý Trưng Nữ Ho...
    Lâm Hoàng Mạnh: Nâng cốc, cụng ly ... hết váng đầu Nh...
    Hoà Nguyễn: Cứ tưởng nếu khách ngồi bàn chuyện ho...
    Nam Dao: Anh thân mến Quí trọng những việc an...
    Thanh Nguyễn: Talawas trước giờ lâm chung mà vẫn đau ...
    Phùng Tường Vân: Chiếc Cân Thủy Ngân ..."Cứ xét theo ...
    Trung Nu Hoang: Nếu nhà văn Phạm Thị Hoài và BBT Talawas...
    Bắc Phong: bác bị váng đầu thèm uống rượu cứ ...
    Lê Thị Thấm Vân: Ngân trong "là con người", một trích đo...
    classicalmood: Talawas đột ngột chia tay khiến không ít ...
    Trung Thứ: Thưa bác Lê Anh Dũng, Tôi xin chia sẻ thê...
    Canuck: Bác Nguyễn Phong, Tui thấy đây là vấn...
    Nguyễn Đình Đăng: Bravo! Như một minh hoạ cho bài này mờ...
    Dương Danh Huy: Bác Phùng Tường Vân, Tôi đã set up hai...
    Phùng Tường Vân: @Nguyên Phong (http://www.talawas.org/?p=26665#c...
    Nguyễn Phong: Tôi thấy các bác hơi lạc quan và ảo tư...
    Thuận: Chỉ còn ít giờ nữa, Talawas sẽ đóng c...
    Trương Đức: "Nửa ấy… “nói chung là”: nửa dưới...
    Trầm Kha: talawas ơi! oan ức quá! Oan ức quá! Em ...
    Canuck: Tui cám ơn Ban Chủ Nhiệm, Ban Biên Tập Ta...
    Trầm Kha: bác vạch lẹ quá! em há hốc hà lá nho ...
    Trầm Kha: thường thì bác Thường siết... hết bế...
    pham duc le: Tôi đồng ý với bạn Nguyễn Phong, nhưng...
    booksreader: Au plaisir de vous revoir, "một mô hình hoạt...
    Bach Phat Gia: Tôi là độc giả của talawas đã mấy nă...
    Lề Trái: Trong việc tẩm bổ chỉ xin Gia Cát Dự đ...
    Lê Anh Dũng: Thưa bác Trầm Kha, bác Đào Nguyên, Xin ...
    Lê Thượng: Nói rằng "So với thảm họa môi trường ...
    Anh Dũng: @1mitee: 1. Muốn SỐNG tới mức "cụ" nh...
    Đào Nguyên: @ Anh Dũng "...phải nghe lời cái dạ dày,...
    Trầm Kha: “Khi cầm cuốn Kinh thánh, tôi đọc với...
    Đào Nguyên: @ bác Nguyễn Phong Tôi đồng thanh tương ...
    Hoà Nguyễn: Sau chuỗi cười khá thoải mái do ông Gia ...
    1mitee: @Anh Dũng "Cả ông Marx, ông Hồ Chí Minh,...
    Bùi Văn Phú: Bạn Trung Nu Hoang ơi, Bạn có khả năng...
    Thái Hữu Tình: Bài vừa mới ra lò, mấy anh (cả mấy ch...
    Canuck: Trong đời tui, có 3 lần / hoàn cảnh xảy...
    Phùng Tường Vân: Lời đề nghị khẩn khoản của tôi Nh...
    Thái Hữu Tình: 1/ Bài nghiên cứu này của ông MTL càng ch...
    Nguyễn Phong: Thực ra ở hải ngoại hiện nay thì có m...
    Anh Dũng: @Đào Nguyên: 1. Cái bạc triệu (VNĐ) c...
    Dương Danh Huy: Bác Hòa Trước hết tôi cảm ơn về l...
    Louis: Trong phút giây chia tay người tình ảo, b...
    Đào Nguyên: Từ lâu ngưỡng mộ bác, biết bác thích ...
    Trầm Kha: Ha ha ha! Bác Trương Đức ơi, Bác "đả t...
    Lê Quốc Trinh: LÊ QUỐC TRINH - LỜI GIÃ BIỆT Thân m...
    vantruong: Thôi thì trước khi giải tán tụ tập tal...
    Đào Nguyên: @Anh Dũng "... - Không có đủ sản phẩm ...
    VietSoul:21: Tôi không nghĩ tài chánh là vấn đề (ch...
    Hoàng Trường Sa: Talawas ơi Ta giã biệt em Như giã từ cu...
    Hoàng Trường Sa: Bauxite Việt Nam: hãy cứu ngay chữ tín! (...
    Anh Dũng: @Đào Nguyên: Thực ra Marx có nói, nói n...
    Lâm Hoàng Mạnh: Chỉ còn vài 28 giờ, Ta Là... Gì sẽ ngh...
    Le Van Hung: Kính thưa các Anh Chị, Từ trước đế...
    Phùng Tường Vân: Bi giờ sắp đến giờ lâm biệt Xin Gia T...
    Hoàng Trường Sa: EM ĐI RỒI Em đã đi rồi thế cũng xong...
    Nguyễn Đăng Thường: Chia tay phút này ai không thấy buồn? Nh...
    Trung Nu Hoang: Tôi cũng có nghe kể chuyện một "học gi...
    peihoh: Tôi không được hỏi ba câu hỏi của tal...
    peihoh: Anh Lại Văn Sâm ơi! Dịch giùm câu này: "...
    Đào Nguyên: @ Anh Dũng Mác nói nhiều về lợi nhuận,...
    Hoà Nguyễn: Ông Huy viết : Điều tôi nói hoàn toàn kh...
    Trương Đức: Đọc cái câu này: "2030: định mệnh đã ...
    Đào Nguyên: Tôi cũng có đọc những câu chuyện với ...
    Camillia Ngo: Nguyễn Khoa Thái-Anh nói "Vũ Huy Quang là m...
    Dương Danh Huy: Bác Hoà Tôi cũng thấy thú vị khi đọ...
    Thanh Nguyễn: Giữa cái lúc "dầu sôi lửa bỏng" thế n...
    Thanh Nguyễn: Nếu vì lý do tài chính mà talawas đóng c...
    Thanh Nguyễn: Oh, Thank you Trầm Hương! We all have our h...
    Hà Minh: Một truyện ngắn quá hay, cảm ơn tác gi...
    Nguyễn Việt Thanh: Trên Talawas bộ cũ, có lần nhà văn Phạm...
    Anh Dũng: Ông Đào Nguyên nói đến "duy lợi". Nhưng...
    Hoàng Trường Sa: BRING ME HAPPINESS Đừng đi Đừng đi Đ...
    Lê Anh Dũng: (tiếp) Nhưng chính nhờ Tin Lành VN như...
    Lê Anh Dũng: Thưa bác Trung Thứ, Trong cảnh talawas ch...
    Đào Nguyên: Lời ông Vũ Huy Quang làm tôi nhớ tới l...
    Đào Nguyên: @ Nguyễn Khoa Thái Anh Trước khi chiéc thu...
    Trương Nhân Tuấn: Trích : « Người Việt hải ngoại vẫn th...
    Hoàng Trường Sa: Bô xít Việt Nam : Truyền thông Mỹ sắp n...
    khonglaai: Không ngờ anh Bách còn giỏi cả tiến...
    khonglaai: Nếu có giải thưởng talacu thì tôi ti...
    Phùng Tường Vân: Chúc nhau chân cứng đá mềm Chúc nhau an ...
    khonglaai: “Khi nói chuyện với mình họ chỉ nhìn ...