talawas blog

Chuyên mục:

Đỗ Anh Thơ – Ma cụt trốc

22/06/2010 | 7:00 sáng | 3 Comments

Tác giả: Đỗ Anh Thơ

Category: Tạp văn
Thẻ:

Mùa hè quê tôi thường có gió Nam, là gió mùa từ xích đạo mang nhiều hơi nước thổi lên, gặp khối gió phơn (front) nóng, từ cao nguyên Thanh Hải Trung Quốc tràn xuống, nên nó phải vượt ngang qua Trường Sơn, lên cao gặp lạnh, gây mưa như trút nước bên Lào. Sang đến bên ta, nó lại nóng lên, nên độ ẩm tương đối xuống rất thấp, gây nên một cái nóng khô như rang, cây cối héo hết. Sự tranh chấp này diễn ra từ đời này qua đời khác, trên đất miền Trung đói nghèo xơ xác. Nhưng do gió Nam thổi mạnh, nên khi mặt trời lửa vừa tắt, chúng tôi đã tranh nhau dội vài ba gàu nước giếng, rồi để trần mà nằm, mà lăn, mà vật nhau, trên giàn phơi khoai mà cười khoái trá. Chúng tôi chỉ thấy sợ nhất  những hôm trời chuyển, gió đứng im phăng phắc, rôm sảy đầy người, nó cắn lưng, trán chúng tôi rộp lên như những tấm bánh đa, ngứa ngáy vô cùng.

Những buổi trưa này, mẹ tôi đi trỉa lúa về, bà để cả yếm gọi tôi ra giếng, múc nước dội cho sảy bà đỡ cắn. Giếng thùng cha tôi xây đúng mạch nước mát nhưng nông choèn choẹt. Nước cạn, gàu chằm bằng mo cau mấy ngày đã thủng, vục lên chẳng được là bao. Vì vậy, nhiều hôm mẹ còn nhờ tôi lấy móng tay giết sảy, rồi mới vào cùng anh chị tôi ăn mấy bát khoai vai to với cà pháo. Ăn xong, họ lại ra sân bào khoai hoặc trục dây lạc, dây khoai… làm thức ăn khô cho lợn. Nếu không thì họ vào nhà bếp, giã khoai bột cho vào chum cất dành, hoặc ra sau chuồng trâu, sàng phân để chuẩn bị trộn với thóc, chuẩn bị cho buổi trỉa lúa ngày hôm sau. Trỉa là cách gieo thẳng. Mẹ hoặc chị dâu tôi đi theo sau cày chìa vôi của anh tôi, tay cắp thúng, nhón từng vốc phân trong đó có thóc, bỏ xuống rãnh luống đất vừa được cày vạch nên.

Những buổi trưa như vậy, tôi thường tha thẩn ngoài bụi tre còi tìm bắt ve ve. Con đực thường đậu rất thấp, đang kéo đàn gọi tình. Con cái đậu trên cao. Nhưng nhác thấy tôi nó liền im bặt. Tôi tiến tới gần, nó vụt bay đi, sang bụi tre còi khác. Lại tiếng tình ca vang lên và đáp lại…

Đồng quê tôi lúc này đang một màu cát trắng chói chang giữa trưa hè. Thảng hoặc, có ruộng trỉa sớm thì đang cháy lá.

Trời đứng gió là “ma cụt trốc”[1] hay hiện về. Nó bốc lên một cột cát cao, xoay tròn, múa may, lừng lững đi từ cánh đồng cát này sang đồng cát khác… như một kỵ sĩ không đầu mặc áo choàng trắng. Mẹ tôi kể, đó là hồn của ông giáo Thụ, chiến sĩ của phong trào Văn Thân, bị Pháp bắt chém ở góc chùa Vảy mấy chục năm về trước, đúng giữa trưa hè. Ngày ông bị chém, bà còn nhỏ, cùng các bạn có đi xem. Bà thấy ông tóc búi tó sau gáy, miệng thản nhiên nhai trầu. Một tên đao phủ múa đao sáng loáng trước mặt ông. Bỗng cái đầu ông lăn xuống cát. Té ra người đứng sau khai đao. Bà thấy máu phọt lên cao và cùng bạn ù té chạy. Tên đao phủ túm tóc ông giơ lên. Có tiếng loa, tiếng trống. Miệng ông vẫn đỏ nước trầu, nhoẻn cười, mắt nhìn lũ trẻ.

Từ đó, ông thường hiện về trong gió cát. Mẹ tôi còn kể, có lần bà và các bạn lấy nón úp được con “ma cụt trốc”. Nó biến mất, để lại cho họ một cái gương và cái lược…

Vào những năm 60 ở nơi sơ tán, một lần tôi có kể chuyện này với một bác người Quảng Bình. Bác ta cười:

“Bịa! Tao đã từng vác đao chặt đầu mấy thằng Việt gian. Có hôm bắt được nó, tao còn bắt nó gối đầu lên gốc cây rồi chặt đứt. Có thấy ma miếc gì đâu. Nếu gặp bọn tao, chúng cũng làm như rứa. Cách mạng mà!”

Tôi rùng mình, còn bác ta thì thản nhiên như kể chuyện cắt tiết một con gà. Tôi cảm thấy sợ, xa lánh bác. Mấy tháng sau, bác ta được điều đi làm công tác khác. Nghe nói là đi B, không biết nay còn sống không!

© 2010 Đỗ Anh Thơ

© 2010 talawas


[1] “Trốc” tiếng Nghi Lộc nghĩa là “đầu”.

Bình luận

3 Comments (bài “Đỗ Anh Thơ – Ma cụt trốc”)

  1. Đỗ Anh Thơ viết:

    Bác Phùng kính mến/
    Cảm ơn bác đã bổ túc cho tôi những khiếm khuyết về kiến thức. Quê tôi gọi gió tây nam này là gió nam còn gió đông Nam thổi từ biển vào là gió nồm, bác ạ./.

  2. Trần Văn Tích viết:

    Nhân dịp tác giả Đỗ Anh Thơ sử dụng chữ “trốc” với nghĩa là “đầu”, tôi muốn góp ý vế các âm đôi oo, ôô trong tiếng Việt.
    “Ăn trên ngồi trốc” là một thành ngữ khá quen thuộc của tiếng ta; trong thành ngữ này “trốc” có nghĩa là “đầu”. Nhưng người dân quê vùng Quảng Bình-Quảng Trị không dùng chữ “đầu” mà dùng chữ “trôốc”. Nếu muốn ghi lại trung thực cách phát âm đặc biệt của tiếng nói nơi vùng quê quanh vĩ tuyến 17 thì, theo tôi, phải sử dụng nguyên âm đôi ôô. “Trôốc” là đầu, khác với “trốc” là tốc lên, bật lên : “cây bị trốc gốc; trí, phú, địa, hào; đào tận gốc trốc tận rễ”. Tương tự như vậy, tóóc là phần thân cây lúa khô cứng còn lại sau khi gặt; tóóc là một nhiên liệu cung cấp chất đốt. “Hết mùa tóóc rạ rơm khô, bạn về xứ bạn biết nơi mơ mà tìm”. Giếng bôộng là thứ giếng cạn, cung cấp nước ngọt; phân biệt với giếng Tây là giếng đào theo kiểu Tây (!) sâu nhưng chỉ cho nước để tắm giặt. Bôông là chỉ bông gòn; loong là dụng cụ dùng đong gạo (tương tự như cái bơ của miền Bắc). Trong khi đó, phải nói và viết :”Anh X mang lon trung úy” (lon thoát thai từ chữ galon trong tiếng Pháp). Không thể nào nói “đong hai lon gạo” và/hoặc “Anh X mang loong trung úy”. Người Huế luôn luôn nói và viết : “ôn Đôn Hậu”. Dân Quảng Trị không nói và viết như vậy. “Ôn” là “ôn” trong “ôn hoà, ôn tập” v.v.. Còn gọi (và viết) về một nhân vật thì phải phát âm và ghi âm là “ôông”, giống như “ôông mụ” là để chỉ ông bà.

  3. Phùng Tường Vân viết:

    Thưa ông Đỗ Anh Thơ,

    Hình như cái gió này người ta gọi là “Gió Phơn” (Foehn) ông ạ , nó cũng phần nào như gió ở Than Uyên thổi xuống cánh đồng Mường Than (huyện Than Uyên tỉnh Nghĩa Lộ, Tây Bắc), gió Ô Quy Hồ ở vùng Sapa. Nhưng điển hình nhất là gió Lào (mà ông gọi là gió Nam ?) thổi trong một vùng rộng lớn về mùa hè từ Nghệ An đến cực Nam Trung bộ.

    Bài viết nào của ông cũng khiến tôi khốn khổ nhớ quê hương !

  • talawas - Lời tạm biệt

    Nói lời chia tay sau 9 năm tồn tại, chúng tôi thiết tha hi vọng vào sự ra đời của những mô hình báo chí và truyền thông mới, thực hiện bởi những người được trang bị những khả năng và phương tiện mà chúng tôi đã không thể có, với cùng một nhiệt thành phấn đấu cho một nền báo chí tự do cho Việt Nam... đọc tiếp >>>

  • Phản hồi mới nhất của độc giả

    talawas blog: Cảm ơn tất cả! Tạm biệt và mong ngày ...
    Trung Thứ: Trích: „Ngoài ra, việc duy trì nhóm khởi...
    Hà Sĩ Phu: LỜI TẠM BIỆT: Buông lơi “một...
    Phùng Tường Vân: Dục Biệt Nhung Dục (Trung Đường) có ...
    Hoài Phi: Chỉ còn vài phút thôi là talawas chính th...
    Hà Sĩ Phu: @ixij Bạn ixij đã gõ đúng chỗ tôi c...
    P: Kính gửi hai bác Lê Anh Dũng và Trung Thứ...
    Hoangnguyen: Không biết những dòng chữ này còn kịp ...
    Trần Quốc Việt: Dear Talawas, Thank you! You're gone now but I ...
    Nguyễn Ước: Xin lỗi. Tôi hơi bị nhớ lầm vài chữ t...
    Trung Thứ: Thưa bác Lê Anh Dũng, Thời giờ cũng đ...
    Trần Quốc Việt: Hành trang rời Talawas: Live Not By Lies ...
    Hoà Nguyễn: Qua bức thư hết sức nhã nhặn, lịch s...
    Trần Việt: Ôi, nếu được như bác Hữu Tình hình du...
    ixij: Không được tham gia trả lời 3 câu hỏi ...
    Lâm Hoàng Mạnh: Đốt Lò Hương Cũ. Mượn thơ của Th...
    P: Cũng xin góp thêm một bài mới biết :D ...
    Lê Tuấn Huy: Xin gửi anh VQU, TV và những người quan t...
    Khiêm: Cảm ơn nhà văn Võ Thị Hảo đã thực hi...
    Phùng Công Tử: Bị bắt cũng đáng! Vào blog của CoigaiDoL...
    Phùng Công Tử: Nô lệ của văn hóa Trung Quốc: Đi hỏ...
    classicalmood: Bài viết có một số điểm tích cực nh...
    Thanh Nguyễn: Đọc những con số thống kê trong bài vi...
    Phùng Tường Vân: Vĩ Thanh tiễn chị Hoài Thế sự mang ...
    Tiêu Kiến Xương: ĐBA mượn lời ông bác nông dân: "Nói gì...
    dodung: "Sóng lớp phế hưng coi đã rộn......
    Camillia Ngo: Chín năm, một quãng đường dài, Bóng ng...
    Camillia Ngo: Một dân tộc u mê, hèn kém tột độ mớ...
    Thai Huu Tinh: Thưa các bác Trần Việt, Quốc Uy, Tuấn H...
    Phùng Tường Vân: " Thứ nhất, nói mọi thứ đều thối ná...
    Nguyễn Ước: Tôi không vào được Phản hồi bên bài C...
    Tôn Văn: Tiếp theo „Lời tạm biệt“ Câu hỏi...
    Trần Việt: Công bằng mà nói một cách ngắn gọn, Gs...
    Phùng Công Tử: Và gần đây tôi cảm thấy hơi phiền hơ...
    Bùi Xuân Bách: Việc talawas ngừng hoạt động tuy có là ...
    Nguyễn Chính: Gửi chị Phạm Thị Hoài và Ban Biên tập...
    Lê Tuấn Huy: Việc cảnh giác, tôi đã nói đến. Tôi t...
    vuquocuy: - Tác giả Lê Tuấn Huy đã phát hiện rấ...
    Hạnh Đào: Hơn tuần nay, tôi ngần ngại không muốn ...
    classicalmood: Talawas đột ngột chia tay khiến không ít ...
    Lê Anh Dũng: Bravo ý tưởng tuyệt vời của Arthur, ...
    Thanh Nguyễn: Chào chị Hoài, Cảm ơn tâm huyết và nh...
    Thanh Nguyễn: Cảm ơn ý kiến của anh Hoàng Ngọc Tuấn...
    Hà Minh: Cuộc vui nào cũng phải đến lúc tàn, (al...
    P: Xin có lời cảm ơn gửi đến những ngư...
    Nguyễn Đình Đăng: Tôi lợi dụng chính phản hồi của mình ...
    Arthur: Có nên đề nghi BBT Talawas chơi/hát lại b...
    Phùng Tường Vân: Tôi xin kể thêm truyện này, nghe cũng lâu...
    Hà Sĩ Phu: @ Nam Dao Đây là bài “bình thơ chơi” v...
    Lê Anh Dũng: Thưa bác Trung Thứ, Cám ơn bác về nhã...
    Trần Việt: Đồng ý với ông Lê Tuấn Huy. Tuy chỉ c...
    Trầm Kha: CÓ THẾ CHỨ! THẾ MỚI 'TIỀN VỆ' CHỨ!...
    Phùng Tường Vân: Hết xảy ! (http://www.talawas.org/?p=26665#co...
    Hoàng Ngọc-Tuấn: Xin thông báo cùng quý vị: Để tiếp n...
    Dương Danh Huy: Cảm ơn bác Phùng Tường Vân và Lâm Hòan...
    Phùng Tường Vân: Đôi lời thưa thêm với bác D.D.Huy, Xin...
    chuha: Mỗi người có một "gu" ăn phở. Riêng t...
    Trương Đức: "Chị Hoài ơi, chị Hoài ơi Niết Bàn nà...
    Phùng Tường Vân: Thưa Bác Dương Danh Huy Xin vội vã trìn...
    Dương Danh Huy: À, có điều tôi muốn nhắc các bác: K...
    hlevan: “Le coeur a ses raisons que la raison ignore” ...
    Dương Danh Huy: Bác Phùng Tường Vân, Lâm Hòang Mạnh &...
    Phùng Tường Vân: CẨN BẠCH Nhận biết được giới hạ...
    Le Van Hung: Thử lướt qua các trang web Việt Nam, chún...
    Đinh Minh Đạo: Tin TALAWS sẽ ngừng hoạt động làm tôi n...
    Lê Quốc Trinh: Cám ơn tác giả Phạm Hồng Sơn, Nếu c...
    Le Van Hung: "Giáo dục, giáo dục và giáo dục (có l...
    classicalmood: Vậy thì quyết định đóng cửa Talawas, n...
    VanLang: "Merda d’artista" vẫn đang được trưng b...
    Khiêm: Bác Phùng, Một người quen cho biết xếp...
    Nguyễn Đăng Thường: Đập phá & xây dựng “Đạp đổ t...
    Tonnguyen147: Bác Phùng Tường Vân, Người ta không ...
    Hoà Nguyễn: Hôm nay có tin đại biểu Quốc hội Việt...
    Hoà Nguyễn: Báo Người Việt hôm nay đăng toàn văn l...
    Trung Nu Hoang: @ Tạm Biệt talawas. Với lòng quý mến ...
    Tonnguyen147: Bác Trung Thứ và các bác ơi, Chủ Nh...
    VanLang: Đầu thập niên 90 Việt Nam lạm phát phi ...
    Nam Dao: Trình với cả làng Thể ý Trưng Nữ Ho...
    Lâm Hoàng Mạnh: Nâng cốc, cụng ly ... hết váng đầu Nh...
    Hoà Nguyễn: Cứ tưởng nếu khách ngồi bàn chuyện ho...
    Nam Dao: Anh thân mến Quí trọng những việc an...
    Thanh Nguyễn: Talawas trước giờ lâm chung mà vẫn đau ...
    Phùng Tường Vân: Chiếc Cân Thủy Ngân ..."Cứ xét theo ...
    Trung Nu Hoang: Nếu nhà văn Phạm Thị Hoài và BBT Talawas...
    Bắc Phong: bác bị váng đầu thèm uống rượu cứ ...
    Lê Thị Thấm Vân: Ngân trong "là con người", một trích đo...
    classicalmood: Talawas đột ngột chia tay khiến không ít ...
    Trung Thứ: Thưa bác Lê Anh Dũng, Tôi xin chia sẻ thê...
    Canuck: Bác Nguyễn Phong, Tui thấy đây là vấn...
    Nguyễn Đình Đăng: Bravo! Như một minh hoạ cho bài này mờ...
    Dương Danh Huy: Bác Phùng Tường Vân, Tôi đã set up hai...
    Phùng Tường Vân: @Nguyên Phong (http://www.talawas.org/?p=26665#c...
    Nguyễn Phong: Tôi thấy các bác hơi lạc quan và ảo tư...
    Thuận: Chỉ còn ít giờ nữa, Talawas sẽ đóng c...
    Trương Đức: "Nửa ấy… “nói chung là”: nửa dưới...
    Trầm Kha: talawas ơi! oan ức quá! Oan ức quá! Em ...
    Canuck: Tui cám ơn Ban Chủ Nhiệm, Ban Biên Tập Ta...
    Trầm Kha: bác vạch lẹ quá! em há hốc hà lá nho ...
    Trầm Kha: thường thì bác Thường siết... hết bế...
    pham duc le: Tôi đồng ý với bạn Nguyễn Phong, nhưng...
    booksreader: Au plaisir de vous revoir, "một mô hình hoạt...
    Bach Phat Gia: Tôi là độc giả của talawas đã mấy nă...
    Lề Trái: Trong việc tẩm bổ chỉ xin Gia Cát Dự đ...
    Lê Anh Dũng: Thưa bác Trầm Kha, bác Đào Nguyên, Xin ...
    Lê Thượng: Nói rằng "So với thảm họa môi trường ...
    Anh Dũng: @1mitee: 1. Muốn SỐNG tới mức "cụ" nh...
    Đào Nguyên: @ Anh Dũng "...phải nghe lời cái dạ dày,...
    Trầm Kha: “Khi cầm cuốn Kinh thánh, tôi đọc với...
    Đào Nguyên: @ bác Nguyễn Phong Tôi đồng thanh tương ...
    Hoà Nguyễn: Sau chuỗi cười khá thoải mái do ông Gia ...
    1mitee: @Anh Dũng "Cả ông Marx, ông Hồ Chí Minh,...
    Bùi Văn Phú: Bạn Trung Nu Hoang ơi, Bạn có khả năng...
    Thái Hữu Tình: Bài vừa mới ra lò, mấy anh (cả mấy ch...
    Canuck: Trong đời tui, có 3 lần / hoàn cảnh xảy...
    Phùng Tường Vân: Lời đề nghị khẩn khoản của tôi Nh...
    Thái Hữu Tình: 1/ Bài nghiên cứu này của ông MTL càng ch...
    Nguyễn Phong: Thực ra ở hải ngoại hiện nay thì có m...
    Anh Dũng: @Đào Nguyên: 1. Cái bạc triệu (VNĐ) c...
    Dương Danh Huy: Bác Hòa Trước hết tôi cảm ơn về l...
    Louis: Trong phút giây chia tay người tình ảo, b...
    Đào Nguyên: Từ lâu ngưỡng mộ bác, biết bác thích ...
    Trầm Kha: Ha ha ha! Bác Trương Đức ơi, Bác "đả t...
    Lê Quốc Trinh: LÊ QUỐC TRINH - LỜI GIÃ BIỆT Thân m...
    vantruong: Thôi thì trước khi giải tán tụ tập tal...
    Đào Nguyên: @Anh Dũng "... - Không có đủ sản phẩm ...
    VietSoul:21: Tôi không nghĩ tài chánh là vấn đề (ch...
    Hoàng Trường Sa: Talawas ơi Ta giã biệt em Như giã từ cu...
    Hoàng Trường Sa: Bauxite Việt Nam: hãy cứu ngay chữ tín! (...
    Anh Dũng: @Đào Nguyên: Thực ra Marx có nói, nói n...
    Lâm Hoàng Mạnh: Chỉ còn vài 28 giờ, Ta Là... Gì sẽ ngh...
    Le Van Hung: Kính thưa các Anh Chị, Từ trước đế...
    Phùng Tường Vân: Bi giờ sắp đến giờ lâm biệt Xin Gia T...
    Hoàng Trường Sa: EM ĐI RỒI Em đã đi rồi thế cũng xong...
    Nguyễn Đăng Thường: Chia tay phút này ai không thấy buồn? Nh...
    Trung Nu Hoang: Tôi cũng có nghe kể chuyện một "học gi...
    peihoh: Tôi không được hỏi ba câu hỏi của tal...
    peihoh: Anh Lại Văn Sâm ơi! Dịch giùm câu này: "...
    Đào Nguyên: @ Anh Dũng Mác nói nhiều về lợi nhuận,...
    Hoà Nguyễn: Ông Huy viết : Điều tôi nói hoàn toàn kh...
    Trương Đức: Đọc cái câu này: "2030: định mệnh đã ...
    Đào Nguyên: Tôi cũng có đọc những câu chuyện với ...
    Camillia Ngo: Nguyễn Khoa Thái-Anh nói "Vũ Huy Quang là m...
    Dương Danh Huy: Bác Hoà Tôi cũng thấy thú vị khi đọ...
    Thanh Nguyễn: Giữa cái lúc "dầu sôi lửa bỏng" thế n...
    Thanh Nguyễn: Nếu vì lý do tài chính mà talawas đóng c...
    Thanh Nguyễn: Oh, Thank you Trầm Hương! We all have our h...
    Hà Minh: Một truyện ngắn quá hay, cảm ơn tác gi...
    Nguyễn Việt Thanh: Trên Talawas bộ cũ, có lần nhà văn Phạm...
    Anh Dũng: Ông Đào Nguyên nói đến "duy lợi". Nhưng...
    Hoàng Trường Sa: BRING ME HAPPINESS Đừng đi Đừng đi Đ...
    Lê Anh Dũng: (tiếp) Nhưng chính nhờ Tin Lành VN như...
    Lê Anh Dũng: Thưa bác Trung Thứ, Trong cảnh talawas ch...
    Đào Nguyên: Lời ông Vũ Huy Quang làm tôi nhớ tới l...
    Đào Nguyên: @ Nguyễn Khoa Thái Anh Trước khi chiéc thu...
    Trương Nhân Tuấn: Trích : « Người Việt hải ngoại vẫn th...
    Hoàng Trường Sa: Bô xít Việt Nam : Truyền thông Mỹ sắp n...
    khonglaai: Không ngờ anh Bách còn giỏi cả tiến...
    khonglaai: Nếu có giải thưởng talacu thì tôi ti...
    Phùng Tường Vân: Chúc nhau chân cứng đá mềm Chúc nhau an ...
    khonglaai: “Khi nói chuyện với mình họ chỉ nhìn ...