talawas blog

Chuyên mục:

Nguyễn Tôn Hiệt – Đạo văn: lý thuyết và thực hành của Ngô Tự Lập

15/07/2010 | 7:00 sáng | 44 Comments

Tác giả: Nguyễn Tôn Hiệt

Category: Văn học - Nghệ thuật
Thẻ: > > >

Nạn đạo văn không ngừng lan tràn ở Việt Nam, từ giới văn nghệ sĩ, đến giới học sinh, sinh viên, rồi đến giới thầy giáo, và bây giờ đến cả Bộ Giáo dục và Đào tạo! Mấy ngày gần đây, giáo sư Nguyễn Văn Tuấn có đăng trên website của ông hai bài viết: “Bộ Giáo dục và Đào tạo đạo văn?”“Tại sao bộ GDĐT đạo văn?”

Ông kết luận: “Bộ Giáo dục và Đào tạo của một quốc gia 86 triệu dân với một nền văn hiến lâu đời mà phạm lỗi đạo văn thì thật là một xì-căng-đan, một vết nhơ cho nền giáo dục nước nhà.” Và: “Lấy đề thi từ chỗ khác mà không đề nguồn thì rõ ràng là đạo văn, thậm chí vi phạm bản quyền. Khó tưởng tượng nổi một Bộ GDĐT mà phạm phải những lỗi nặng tính khoa bảng như thế!”

Một bạn đọc đã giải thích trên website của giáo sư Nguyễn Văn Tuấn rằng Bộ Giáo dục và Đào tạo ở Việt Nam đã đạo văn vì “có 2 nguyên nhân, đó là nhận thức và năng lực” của hội đồng ra đề thi. Nếu lời giải thích này hợp lý, thì rõ ràng hội đồng ra đề thi của Bộ Giáo dục và Đào tạo ở Việt Nam gồm toàn những kẻ vừa thiếu “nhận thức” vừa thiếu “năng lực”.

Thế nhưng, trong trường hợp khác, chúng ta phải hiểu thế nào khi kẻ đạo văn lại là kẻ vừa có “nhận thức”, vừa có “năng lực”? Chẳng hạn, đó là một nhà giáo đã du học ở nước ngoài, đỗ Thạc sĩ ở Pháp và Tiến sĩ ở Hoa Kỳ (chứng tỏ có năng lực) và đã chính mình công khai phê phán nạn đạo văn (chứng tỏ có nhận thức)!

Tôi muốn nói đến trường hợp của Ngô Tự Lập.

I. NGÔ TỰ LẬP NÓI VỀ ĐẠO VĂN

Trong bài phỏng vấn dưới nhan đề “Lợi ích của đạo văn”, Ngô Tự Lập nói:

Tôi cho rằng đạo văn hiện đang rất phổ biến và đó là điều đáng xấu hổ. Với tư cách một nhà giáo, thú thật là tôi rất xấu hổ về tình trạng đạo văn ở nhà trường Việt Nam. Nhưng không chỉ có sinh viên đạo văn. Rất nhiều người nổi tiếng, trong đó có cả nhà văn, nhà giáo cũng có đạo văn dưới nhiều hình thức khác nhau. Ngoài những hình thức đạo văn thông thường, còn có những hình thức “kín đáo” hơn, chẳng hạn lấy ý kiến của người khác rồi viết lại y như mình nghĩ ra…

Và:

Về mặt đạo đức, đạo văn chính là sự ăn cắp, nhưng là thứ ăn cắp tồi tệ hơn ăn cắp thông thường. Bởi ăn cắp thông thường chỉ là chiếm đoạt một cách vụng trộm tài sản của người khác. Còn đạo văn là ăn cắp cộng với đạo đức giả. Những người đạo văn nói chung đều là trí thức, ít nhất là trong con mắt xã hội. Lý do của việc đạo văn chắc chắn là long tham, nhưng sâu xa mà nói, đạo văn phản ánh sự tự ti. Vì không dám tin là mình có thể làm một điều gì đó có giá trị, không dám dấn than, trong khi lại muốn nổi tiếng, muốn thăng quan tiến chức. Vậy là làm liều.

Khi phóng viên hỏi: “Phải chăng những người càng giỏi thì lại ‘đạo’ nhiều, hay nhờ đạo nhiều mà ‘giỏi’?” Ngô Tự Lập trả lời:

Tôi không đồng ý. Không hề có chuyện người càng giỏi càng “đạo” nhiều. Theo tôi đạo tác phẩm nhiều nhất là là những người “chân đến đất cật không đến giời”, những kẻ “dở ông dở thằng về mặt tri thức”. Nghĩa là, anh ta không phải hạng dốt nát, cũng có đôi chút kiến thức và thường là có bằng cấp hoặc ít nhiều danh tiếng. Nhưng anh không phải người có tài lớn, ít nhất là ở mức anh ta mong muốn. Dưới áp lực của việc phải có “tác phẩm” xứng với cái danh (và nhiều khi kèm theo là chức vụ), anh ta không chống chọi lại được cám dỗ và tặc lưỡi làm liều.

Dĩ nhiên, một số người rất khéo trong việc che đậy, hay nói cách khác là khéo “đạo”, chẳng hạn vay mượn ý tưởng, làm thao tác “copy and paste” biến của người khác là của mình, mà không dễ gì phát hiện? Nhưng làm sao có thể gọi một người phải đi vay mượn ý tưởng của người khác là người giỏi được?

Phải khen là Ngô Tự Lập là một lý thuyết gia sành sõi về tâm lý cũng như thao tác đạo văn ở những kẻ khác. Thế còn chính anh ta thì sao?

II. NGÔ TỰ LẬP THỰC HÀNH ĐẠO VĂN

Ngày 24/05/2010, đọc talawas, tôi thấy mẩu tin “Truyện khoa học viễn tưởng”, trong đó có đoạn:

Theo nhà văn Ngô Tự Lập, “cha đẻ của văn học viễn tưởng ở Việt Nam” là Hồ Chí Minh. Theo ông,

“Con người biết mùi hun khói của Nguyễn Ái Quốc có lẽ là tác phẩm đầu tiên thuộc thể loại viễn tưởng trong văn chương hiện đại Việt Nam. Nhưng điều còn kỳ lạ hơn cả tính viễn tưởng là tính tiên tri của nó. Nếu lưu ý rằng trong truyện lễ kỷ niệm lần thứ 50 ngày thành lập Cộng hoà liên hiệp Phi trong truyện diễn ra vào năm 1998, ta sẽ thấy Nguyễn Ái Quốc đã tiên đoán rất chính xác sự sụp đổ của hệ thống thuộc địa cuối thập kỷ 1940.”

Theo đường link của bản tin talawas, tôi đọc bài “Cha đẻ của văn học viễn tưởng Việt Nam” của Ngô Tự Lập đăng trên website Viet-Studies của Trần Hữu Dũng. Tìm thêm trên internet, tôi thấy bài này đã được đăng trên báo Công An Nhân Dân ngày 17-05-2010.

Trong bài “Cha đẻ của văn học viễn tưởng Việt Nam”, ngay ở câu nhập đề, Ngô Tự Lập viết:

Trong bài “Nguyễn Ái Quốc và văn học Pháp ngữ”, tôi viết rằng Hồ Chí Minh không chỉ là một trong những nhà văn Pháp ngữ Việt Nam sớm nhất và thành công nhất, mà còn là cha đẻ của thể loại văn học viễn tưởng hiện đại Việt Nam.

Tìm trên internet, tôi thấy bài “Nguyễn Ái Quốc và văn học Pháp ngữ” được đăng trên Tiền Phong Online ngày 14/05/2005 và đã được rất nhiều websites khác đăng lại. Trong bài ấy, Ngô Tự Lập viết:

Con người biết mùi hun khói của Nguyễn ái Quốc có lẽ là tác phẩm đầu tiên thuộc thể loại viễn tưởng ở Việt Nam.

Ngày 31/05/2010, trong bài “Thì ra, ‘văn học tự sướng’ là… ‘văn học viễn tưởng Việt Nam’!” , tôi cho rằng bài “Cha đẻ của văn học viễn tưởng Việt Nam” của Ngô Tự Lập đã nhai lại những ý tưởng của một số người khác. Lập tức, ngày 01/06/2010, để đáp lại ý kiến của tôi, Ngô Tự Lập viết bài “Trả lời Nguyễn Tôn Hiệt”, trong đó anh ta nhấn mạnh:

Sự thật là tất cả các bài ông dẫn ra đều lặp lại ý kiến của tôi đăng ngày 14-05-2005, trong bài “Nguyễn Ái Quốc và văn học Pháp ngữ”, đăng trên Tiền Phong. Bài báo cũng được rất nhiều báo mạng đăng lại. Điều này tôi đã viết ở đầu bài “Cha đẻ của văn học viễn tưởng Việt Nam” […] Tôi khẳng định Hồ Chí Minh là cha đẻ của văn học viễn tưởng hiện đại Việt Nam (Ngô Tự Lập nhấn mạnh). Đề nghị ông Nguyễn Tôn Hiệt nghiên cứu đầy đủ hơn và đoc văn bản cẩn thận hơn trước khi có ý kiến.

Rồi một lần nữa, ngày 02/06/2010, trong bài “Thêm một lần với Nguyễn Tôn Hiệt”, Ngô Tự Lập tiếp tục lặp lại ý tưởng này:

Tôi nhận định rằng truyện “Con người biết mùi hun khói” in năm 1922 của Hồ Chí Minh có lẽ (tôi nhấn mạnh) là truyện viễn tưởng hiện đại đầu tiên của Việt Nam… Bài viết của tôi là về tác giả đầu tiên của văn học viễn tưởng hiện đại Việt Nam.

Thế nhưng, ý tưởng này có phải là của Ngô Tự Lập không?

Không.

Ý tưởng này là của Hayes Edwards trong bài “The Shadow of Shadows”, đăng trên tập san Positions: East Asia Cultures Critique, Volume 11, Number 1, Spring 2003, trang 11-49.

Ở trang 36 và 37, khi bàn về truyện “L’enhumé” (“Con người biết mùi hun khói”) của Nguyễn Ái Quốc, Hayes Edwards viết:

The story is Nguyen Ai Quoc’s first—and to my knowledge, only—effort at futuristic speculative fiction.

Ở trang 39, Hayes Edwards viết:

“L’Enfumé” is exceptional, a singular effort to practice intercolonialism. A story about a futuristic Africa, written by a Vietnamese, and dedicated to an Algerian victim of the French colonial authorities, it mixes speculative fiction and futurism…

Ở đây, tôi xin trình bày ngay một loạt những sự thật để độc giả thưởng thức cái tài đạo văn của Ngô Tự Lập:

1. Hayes Edwards đưa ra ý tưởng này trong bài viết năm 2003. Đến năm 2005 thì Ngô Tự Lập mới viết bài “Nguyễn Ái Quốc và văn học Pháp ngữ”, và mãi đến tháng 5 năm 2010 mới có bài “Cha đẻ của văn học viễn tưởng Việt Nam”, và trong hai bài ấy, ý tưởng của Hayes Edwards đã biến thành ý tưởng của Ngô Tự Lập.

2. Trong bài “Nguyễn Ái Quốc và văn học Pháp ngữ”, Ngô Tự Lập chỉ nhắc đến Hayes Edwards ở năm chỗ như sau: [tôi trích nguyên văn của Ngô Tự Lập]

Chỗ thứ nhất:

– Giáo sư Hayes Edwards (Rutgers University), trong bài The Shadow of Shadows, khi so sánh sự tương đồng giữa Nguyễn ái Quốc và nhà hoạt động cách mạng Senegal Lamine Senghor, có viết: “Trong bài này, tôi sẽ tập trung vào tác phẩm của Nguyễn ái Quốc, ông là cây bút quan trọng và kỳ lạ nhất trong các nhóm cách mạng ở Paris trong nửa đầu thập kỷ 1920, người ta đã cho đăng cả một cơn lũ bài viết thuộc nhiều thể loại không chỉ trên tờ Le Paria, mà cả trên L’Humanité, Le Journal du Peuple, La Voix ouvrière, Le Libétaire, Clarté, và L’action Colonialé”.

Chỗ thứ hai:

– Giáo sư Hayes Edwards gọi nhiều bài viết của Nguyễn ái Quốc là những “Kiệt tác nhỏ về thể văn nhại và tiểu luận (“There are a number of little masterpieces of parody, essays”) và đánh giá cao những cách tân văn chương của Nguyễn ái Quốc mà ông coi là đóng vai trò không thể thiếu trong sự phát triển tư duy chính trị của các chiến sĩ cách mạng thuộc địa.

{Xin lưu ý: Ở đây, Ngô Tự Lập cố tình thổi phồng, vì Hayes Edwards không hề “đánh giá cao” những cách tân văn chương của Nguyễn Ái Quốc. Ông chỉ muốn biện luận rằng sự cách tân văn chương của những cây bút tranh đấu (chứ KHÔNG CHỈ RIÊNG của Nguyễn Ái Quốc) là đóng vai trò không thể thiếu trong sự phát triển ý thức chính trị chống thực dân. Ông viết: “It is on the other hand a perhaps even more surprising argument that literary innovation—and efforts in fiction in particular—play an indispensable role in the development of a number of anticolonial militants’ sense of politics.” (trang 33) Ở một đoạn khác, ông còn nêu lên cả sự kiện rằng có những sử gia và những nhà viết tiểu sử đã chê bai văn chương của Nguyễn Ái Quốc: “Although I have seen no other reading of this series of publications in L’humanité, Nguyen’s similar efforts at experimentation in fiction (as well as his political cartoons and illustrations in Le paria) have attracted only disdain from historians and biographers. Just as William Duiker criticizes the literary qualities of Nguyen’s writing, Claude Liauzu calls Nguyen’s drawings “as ferocious as they are maladroit” [aussi féroces que maladroites]. (trang 39-40)}

Chỗ thứ ba:

– Con người biết mùi hun khói, đúng như Hayes Edwards nhận định, là một truyện ngắn đặc sắc về nhiều mặt.

{Xin lưu ý: Ngô Tự Lập lại cố tình bịa thêm, vì Hayes Edwards không hề nói “Con người biết mùi hun khói” là “một truyện ngắn đặc sắc về nhiều mặt”.}

Chỗ thứ tư:

– Theo Hayes Edwards, sáng tác của nhà cách mạng trẻ tuổi Việt Nam còn âm vang nhiều năm sau khi anh rời Paris đi Moskva năm 1923. ảnh hưởng của Nguyễn ái Quốc có thể thấy rất rõ trong sáng tác của Lamine Senghor (Sénégal).

Chỗ thứ năm:

– Cũng theo Hayes Edwards, giọng văn châm biếm, cũng như việc sử dụng hình minh họa trong La violation d’un pays (ức hiếp một dân tộc) có lẽ cũng được Lamine Senghor học theo gương Nguyễn.

3. Để cung cấp xuất xứ nguyên tác bài viết của Hayes Edwards, Ngô Tự Lập cho một cái link đến <http://muse.jhu.edu/journals/positions/v011/11.1edwards.html> nhưng tuyệt đại đa số độc giả sẽ không thể đọc được bài của Hayes Edwards, vì link này chỉ dành riêng cho những trường đại học và cơ quan nghiên cứu nào là thành viên của Project MUSE. Ngô Tự Lập viết bài “Nguyễn Ái Quốc và văn học Pháp ngữ” vào năm 2005, khi anh ta còn nghiên cứu luận án tiến sĩ tại Đại học Illinois State University (Hoa Kỳ).

Vừa làm ra vẻ công nhiên cung cấp cái link (bất khả truy cập) này, lại vừa khéo léo nhắc đến Hayes Edwards năm lần trong bài viết, Ngô Tự Lập làm cho độc giả khó có thể nghĩ rằng anh ta lại đạo văn của chính Hayes Edwards. Tuyệt đại đa số độc giả sẽ không bỏ thì giờ và công sức đi tìm cho được nguyên tác của Hayes Edwards để xem. Với cái mưu chước tài tình này, Ngô Tự Lập vừa giả vờ công khai ghi nhận một số ý tưởng phụ của Hayes Edwards, vừa mặc sức chiếm hữu những ý tưởng chính của Hayes Edwards, mà độc giả sẽ không thể ngờ.

4. Ngoài năm đoạn có nhắc đến Hayes Edwards như đã nêu trên, Ngô Tự Lập HOÀN TOÀN TRÁNH NÉ SỰ THẬT RẰNG HAYES EDWARDS CHÍNH LÀ NGƯỜI ĐẦU TIÊN PHÁT HIỆN TRUYỆN “CON NGƯỜI BIẾT MÙI HUN KHÓI” LÀ MỘT TRUYỆN VIỄN TƯỞNG (mà Hayes Edwards gọi là FUTURISTIC SPECULATIVE FICTION) VÀ ĐÓ CŨNG LÀ TRUYỆN VIỄN TƯỞNG ĐẦU TIÊN VIẾT BẰNG TIẾNG PHÁP CỦA NGUYỄN ÁI QUỐC.

5. Tránh né sự thật ấy, ngay trong bài “Nguyễn Ái Quốc và văn học Pháp ngữ”, Ngô Tự Lập ngang nhiên ăn cắp ý tưởng của Hayes Edwards và tuyên bố như chính mình là người phát hiện. Thế rồi, sau khi tung ra bài “Nguyễn Ái Quốc và văn học Pháp ngữ”, từ năm 2005 đến nay, không thấy có ai lên tiếng tố cáo, Ngô Tự Lập càng ngày càng khẳng định hùng hồn và lặp đi lặp lại nhiều lần rằng chính anh ta là người phát hiện ý tưởng đó!

6. Không chỉ ăn cắp ý tưởng của Hayes Edwards, Ngô Tự Lập còn ăn cắp liên tục những luận điểm và dẫn chứng khác của Hayes Edwards, thậm chí gần như dịch lại hoặc tóm lược lại nhiều đoạn trong bài của Hayes Edwards, lấy cả những đoạn truyện mà Hayes Edwards đã dịch sang tiếng Anh và đưa ra làm ví dụ. Ở những đoạn đó, Ngô Tự Lập viết như thể chính mình là người phát hiện, và tuyệt đối không hề nhắc đến tên Hayes Edwards. Ta thử so sánh:

Hayes Edwards (trang 37):

With a “particularly perceptive intelligence,” the old man had not only “done everything to awaken his brothers of color from the deep sleep of the slave” [tout fait pour réveiller ses frères de couleur du profond sommeil de l’esclave]…

(trang 26):

This impulse to translate in the broadest sense also influences the work of Lamine Senghor a few years later. As I mentioned earlier, in February 1927 Senghor attended the inaugural meeting of the League against Imperialism in Brussels.

Ngô Tự Lập:

Chẳng hạn, một câu trong tác phẩm Con người biết mùi hun khói, “cụ Kimengo đã ra sức thức tỉnh anh em cùng màu da ra khỏi  giấc ngủ mê say của con người nô lệ”, dường như vọng lại trong đoạn kết bài diễn văn Lamine Senghor đọc tại Đại Hội Phản Đế tại Bruxelles.

——–

Hayes Edwards (trang 35-36):

In June 1922, Nguyen Ai Quoc published another text under the “Contes et Récits” rubric, a kind of dream story or fable titled “Les lamentations de Trung-Trac” that was written, according to a note, on the occasion of a visit to France by Khai Dinh, the emperor of Annam. It recounts a strange nightmare that bedevils the sovereign: he is visited by a ghost named Trung-Trac, an ancient patriot and soldier, who berates the emperor for his cowardice and his acquiescence to foreign domination of Annam. The ghost runs through a whirlwind nationalist history lesson…

Ngô Tự Lập:

Những truyện ngắn đầu tiên của Nguyễn ái Quốc như Lời than vãn của bà Trưng Trắc (Les lamentations de Trung – Trac), Paris (Trích Những bức thư gửi cô em họ – extrait de Letters à ma cousine), Con người biết mùi hun khói (“enfumé”) đều in trên tờ L’Humanité trong năm 1922… Lời than vãn của bà Trưng Trắc (1922) lại đầy chất mộng mị, ma quái mà ta có thể nhận thấy rất rõ…

——–

Hayes Edwards (trang 36):

This opening can only be described as stunning: Nguyen Ai Quoc’s tale imagines the future victory (in 1948!) of a communist revolution, but the setting is neither Europe, where Nguyen is writing, nor Indochina, his own place of birth. Instead, the revolution is situated in Africa, in what appears to be a Pan-African vision of an “African Federative Republic.”

Ngô Tự Lập:

Con người biết mùi hun khói của Nguyễn ái Quốc có lẽ là tác phẩm đầu tiên thuộc thể loại viễn tưởng ở Việt Nam. Đặc biệt hơn, nếu lưu ý rằng lễ kỷ niệm lần thứ 50 ngày thành lập Cộng hòa liên hiệp Phi trong truyện diễn ra vào năm 1998, ta sẽ thấy Nguyễn ái Quốc đã tiên đoán rất chính xác sự sụp đổ của hệ thống thuộc địa cuối thập kỷ 1940.

——–

Hayes Edwards (trang 39):

“L’Enfumé” is exceptional, a singular effort to practice intercolonialism. A story about a futuristic Africa, written by a Vietnamese, and dedicated to an Algerian victim of the French colonial authorities, it mixes speculative fiction and futurism…

(trang 36-37):

The tale starts with a dedication (“A Nahon, assasiné par le militarisme colonial, je dédie ce récit”) to an Algerian “native” brutally murderedby a French colonial military officer named Vidart. Nguyen had written an anecdotal article about the incident the month before. So the turn to fiction starts off from the ground of the historical, from one of the daily atrocities of colonialism. There is also an epigraph, credited to his old nemesis, Albert Sarraut: “Most of our great military leaders have learned combat in the conquest of the colonial empire; they have led us to victory, and French opinion celebrates their glory when they carry our flags under the skies of Africa and Asia.” Then, unusually, a setting and date, indicated before the first line of text: “Haoussas, janvier 1998.”

The story is Nguyen Ai Quoc’s first—and to my knowledge, only—effort at futuristic speculative fiction. “L’enfumé” is set nearly seventy-five years into the future, just before the dawn of the millennium.

The story proper opens with a paragraph describing Haoussas:

“The city of Haoussas was triumphantly decorated with banners. One would have said that a spring fairy had touched the dry wood paneling of the balconies and windows with her magic wand, causing innumerable red leaves, now flapping gracefully in the wind, to grow there. It was the fiftieth anniversary of the African Federative Republic. Never before had the people participated to such a degree in similar ceremonies. Since the morning, the streets and squares had been like a human river. Processions of school children, waving flags before them, moved through the city singing the Internationale to the applause of the population. On the Place des Soviets, an old man was holding forth before the crowd. It was Papa Kimengo, nicknamed l’Enfumé.”

Ngô Tự Lập:

Trước hết là tính quốc tế – tác phẩm của một người Việt Nam được bắt đầu bằng lời đề tặng một người Algeria bị một sĩ quan pháp tên là Vidart giết hại: “Xin tặng Nahông, người đã bị quân phiệt thực dân ám hại, bài viết này”. Lời đề tặng này lại được đặt trong sự tương phản với đoạn trích lời Albert Sarrault [sic], bộ trưởng bộ thuộc địa: “Chính cuộc chinh phục hệ thống thuộc địa đã rèn luyện tài năng chiến đấu của số đông những nhà chỉ huy quân sự lớn của ta, những con người đã đưa ta đến chiến thắng, đã được dư luận Pháp ca ngợi vinh quang và chiến công ngay khi mang lá cờ nước ta đến dưới những bầu trời châu Phi hay châu Á”.

Nhưng độc đáo nhất là tính viễn tưởng, Sáng tác năm 1922, nhưng bối cảnh câu chuyện lại diễn ra vào năm 1998, nghĩa là sau đó 75 năm. Hãy đọc đoạn mở đầu:

“Thành phố Haoussas cờ xí tưng bừng. Tưởng đâu như một vị chúa xuân đã gõ cây đũa thần lên gỗ ván khô khốc ở các bao lơn và các cửa sổ, làm mọc ra muôn vàn tấm lá đỏ phấp phới yêu kiều trước gió. Đây là lễ kỷ niệm lần thứ năm mươi ngày thành lập Cộng Hòa Liên Hiệp Phi. Chưa bao giờ dân chúng lại tham gia với mức độ ấy những hội hè loại này. Từ sáng sớm, các đường phố, các quảng trường y như một dòng sông người. Từng đoàn học sinh, giương cờ đi đầu, vừa diễu qua các phố vừa hát Quốc tế ca, được dân chúng vỗ tay hoan nghênh. Trên quảng trường Xô viết, một cụ già hô hào đám đông. Đó là cố Kimengo, mệnh danh là Con người biết mùi hun khói”.

——–

Hayes Edwards (trang 37):

Kimengo is described as a nonagenarian with a “magnificent crown” of white hair, a “former fighter in the revolutionary army, one of the founders of la République noire.”With a “particularly perceptive intelligence,” the old man had not only “done everything to awaken his brothers of color from the deep sleep of the slave” [tout fait pour réveiller ses frères de couleur du profond sommeil de l’esclave], but also “worked hard to destroy all prejudices of nationality and of race, and to unite the exploited of all colors in the common struggle.”

Ngô Tự Lập, trong bài “Nguyễn Ái Quốc và văn học Pháp ngữ”:

Riêng cố Kimengo may mắn ở gần một kẽ nứt, đào một cái ngách, thoát ra được và trở thành “chiến sĩ của quân đội cách mạng, một trong những người sáng lập Cộng hòa da đen”. Cụ Kimengo “không những đã ra sức thức tỉnh anh em cùng màu da ra khỏi giấc ngủ mê say của con người nô lệ, mà còn cố gắng phá tan mọi thành kiến dân tộc và chủng tộc, tập hợp những người bị bóc lột thuộc các màu da trong cuộc đấu tranh chung”.

Ngô Tự Lập, trong bài “Cha đẻ của văn học viễn tưởng Việt Nam”:

… Kimengô, “tuổi đã chín mươi, là một cựu chiến sĩ của quân đội cách mạng, một trong những người sáng lập Cộng hoà da đen”, kể lại câu chuyện xưa: những người dân thuộc địa Pháp nghèo khổ không có tiền nộp thuế, phải bỏ trốn vào hang. Bọn thực dân hun khói làm những người trong hang chết ngạt. Riêng cố Kimengo may mắn ở gần một kẽ nứt, đào một cái ngách, thoát ra được và trở thành “chiến sĩ của quân đội cách mạng, một trong những người sáng lập Cộng hòa da đen”. Cố Kimengo “không những đã ra sức thức tỉnh anh em cùng màu da ra khỏi giấc ngủ mê say của con người nô lệ, mà còn cố gắng phá tan mọi thành kiến dân tộc và chủng tộc, tập hợp những người bị bóc lột thuộc các màu da trong cuộc đấu tranh chung”.

——–

Có lẽ bấy nhiêu ví dụ để đối chiếu như thế cũng đã quá ngoạn mục.

III. KẾT LUẬN:

Ngô Tự Lập đã thực hành các thao tác đạo văn một cách nhuần nhuyễn, đúng y như những gì anh ta đã nói trong bài phỏng vấn “Lợi ích của đạo văn”:

Ngoài những hình thức đạo văn thông thường, còn có những hình thức “kín đáo” hơn, chẳng hạn lấy ý kiến của người khác rồi viết lại y như mình nghĩ ra…

Dĩ nhiên, một số người rất khéo trong việc che đậy, hay nói cách khác là khéo “đạo”, chẳng hạn vay mượn ý tưởng, làm thao tác “copy and paste” biến của người khác là của mình, mà không dễ gì phát hiện…

Và cái nguyên nhân đã khiến anh ta đạo văn thì có lẽ cũng đúng như anh ta đã phân tích:

Lý do của việc đạo văn chắc chắn là lòng tham, nhưng sâu xa mà nói, đạo văn phản ánh sự tự ti. Vì không dám tin là mình có thể làm một điều gì đó có giá trị, không dám dấn than, trong khi lại muốn nổi tiếng, muốn thăng quan tiến chức. Vậy là làm liều.

Theo tôi đạo tác phẩm nhiều nhất là những người “chân đến đất cật không đến giời”, những kẻ “dở ông dở thằng về mặt tri thức”. Nghĩa là, anh ta không phải hạng dốt nát, cũng có đôi chút kiến thức và thường là có bằng cấp hoặc ít nhiều danh tiếng. Nhưng anh không phải người có tài lớn, ít nhất là ở mức anh ta mong muốn. Dưới áp lực của việc phải có “tác phẩm” xứng với cái danh (và nhiều khi kèm theo là chức vụ), anh ta không chống chọi lại được cám dỗ và tặc lưỡi làm liều.

Có một câu hỏi cần phải nêu ra là: Khi Ngô Tự Lập đạo văn, liệu anh ta có suy nghĩ giống như những gì anh ta đã phê phán về phương diện đạo đức của hành động đạo văn? Anh ta đã nói:

Tôi cho rằng đạo văn hiện đang rất phổ biến và đó là điều đáng xấu hổ. Với tư cách một nhà giáo, thú thật là tôi rất xấu hổ về tình trạng đạo văn ở nhà trường Việt Nam… Về mặt đạo đức, đạo văn chính là sự ăn cắp, nhưng là thứ ăn cắp tồi tệ hơn ăn cắp thông thường. Bởi ăn cắp thông thường chỉ là chiếm đoạt một cách vụng trộm tài sản của người khác. Còn đạo văn là ăn cắp cộng với đạo đức giả.

Chỉ mong Ngô Tự Lập đọc lại thật kỹ và tự suy gẫm về những gì anh ta đã nói về nạn đạo văn. Và tự biết xấu hổ.

© 2010 Nguyễn Tôn Hiệt

© 2010 talawas

Bình luận

44 Comments (bài “Nguyễn Tôn Hiệt – Đạo văn: lý thuyết và thực hành của Ngô Tự Lập”)

  1. Tiêu Kiến Xương viết:

    Lại mới có bài trả lời của Nguyễn Tôn Hiệt đáp lại bài phản hồi của Ngô Tự Lập trên tienve.org:
    http://tienve.org/home/activities/viewThaoLuan.do?action=viewArtwork&artworkId=10955

  2. Thiển nghĩ trong tự nhiên nói chung, để sinh tồn vạn vật phải dối trá. Con người là sinh vật dối trá bậc nhất vì nó tinh khôn nhất. Khi ai đó phản bác kẻ dối trá, hầu như họ tìm kiếm lợi thế hay chí ít là công bằng cho mình, chứ không phải tôn thờ trung thực. Càng thành công, người ta càng cần phải dối trá, ngoại trừ một số rất ít người thành công do có trí tuệ vượt bậc.

    Lấy ví dụ trong môn bóng đá, Maradona là cầu thủ vĩ đại nhất vì ông đi bóng cực tốt. Đi bóng là gì? Người nam bộ gọi đi bóng là lừa bóng. Ngôn ngữ cơ thể của Maradona nói một đằng nhưng ý chí ông hướng đến một nẻo, làm mọi dự đoán của đối phương đều trật lấc. Nói Maradona là kẻ lừa đảo vĩ đại hay cầu thủ bóng đá vĩ đại đều đúng.

    Ông Tô vô đạo đức ư? Chỉ vì ông ấy quan hệ với gái làng chơi ư? Có bậc trượng phu nào đang hăm hở phỉ báng ông ấy dám vỗ ngực rằng mình chưa từng như vậy không? Với tôi ông Tô cũng chẳng khác gì vài ông giáo sư tiến sĩ VK, đến tuổi hồi hưu bèn về VN dùng tiền mua hẳn một cô gái nông dân bằng tuổi con tuổi cháu mình làm vợ. Họ đánh lừa thiên hạ và chính logic đạo đức mà họ cho rằng mình tôn thờ bằng một tờ giấy hôn thú. Thậm chí họ còn khoe toáng lên nếu may mắn cô nô lệ hiện đại kia sinh được cho họ một đứa con. Khối người thèm muốn và ghen tị với họ và luôn quên rằng sinh linh bé bỏng ấy thiệt thòi biết chừng nào.

    Với nội dung bài chủ, tôi sẽ nghiền ngẫm kỹ các dẫn chứng của tác giả Nguyễn Tôn Hiệt và sớm liên lạc và trao đổi riêng với anh Ngô Tự Lập. Tôi nghĩ mình nên cẩn trọng vì tình bạn gần 20 năm nay giữa chúng tôi với nhau. Trước sau tôi vẫn quí mến anh và biết rằng chẳng hề tồn tại cái gọi là một con người hoàn hảo.

  3. Song Huong viết:

    Bạn Công Tử Bạc Liêu:

    Luật pháp được xây dựng trên nền tảng đạo đức, luân thường đạo lý của xã hội. Trở lại, luật pháp là công cụ bảo vệ đạo đức, luân thường đạo lý cho xã hội. Xin nhấn mạnh ở đây là luật pháp chính trực được thiết lập một cách dân chủ và bình đẳng chứ không như thứ luật pháp áp đặt kiểu rừng rú man rợ như luật pháp hiện hành ở nước Việt Nam Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa. Cho nên có thể nói vi phạm luật pháp là vi phạm đạo đức, luân thường đạo lý của xã hội (mà đã được chuẩn thuận một cách chính trực thể hiện qua luật pháp). Người vi phạm luật pháp của một xã hội thì phải chịu một hình phạt cụ thể do luật pháp đó qui định. Và không thể nói người vi phạm luật pháp là người có đạo đức vẹn toàn được trong xã hội đó.

    Có thể ở xã hội Việt Nam vấn đề “đạo văn” không thuộc phạm trù đạo đức vì tập quán của xã hội này không xem đó là hành vi sai trái cho nên không tự thiết lập luật pháp để ngăn cấm hành vi đạo văn mà chỉ vì khi phải hội nhập với thế giới bên ngoài nên mới có luật “sở hữu trí tuệ.” Nhưng một khi đã xác lập /công nhận luật đó thì lập tức nó trở thành một chuẩn đo đạo đức trong nền đạo đức đó. (Người viết không rành về luật sở hữu trí tuệ của VNXHCN, nên chỉ nói ‘có thể.’ Mong các bác rành về luật VN chỉ bảo cho, đa tạ!)

    Lan man một chút: người Việt có truyền thống (tập quán) yêu nước là yêu con người Việt, văn hóa Việt, giang sơn gấm vóc Việt, sự tốt lành cho con người và đất nước Việt. Trong truyền thống yêu nước của người Việt không thấy có chuyện yêu nước là yêu chủ nghĩa xã hội. Cho nên CSVN cố áp đặt “yêu nước là yêu Chủ Nghĩa Xã Hội” bằng tất cả mọi phương tiện có thể kể cả bằng bạo lực suốt một thời gian dài nhưng phần đông người dân Việt vẫn xem đó là điều trái với luân thường, đạo lý Việt. Thời gian qua có những người Việt thể hiện lòng yêu nước của mình bằng việc tỏ thái độ chống đối công khai thì lại bị bắt, bị kết án là chống nhà nước xã hội chủ nghĩa VN, rồi bị bỏ tù. Nỗi oan ức mà những người này phải gánh chịu là nỗi oan ức ngút trời, không bút lực nào tả xiết! Tại sao vậy? Vì điều CSVN áp đặt lên dân tộc Việt là trái với đạo lý Việt, và điều đó không thể gọi là luật pháp được. Đó là luật rừng, kiểu lục lâm thảo khấu. Tương tự, khi “đi nghĩa vụ quân sự” ở VN người tân binh bị ép buộc phải tuyên thề “trung với Đảng, hiếu với dân,” thì tân binh Nguyễn Tiến Trung đã kiên quyết từ chối tuyên thệ như thế bất chấp bị phạt kỷ luật tàn bạo. Tại sao? Vì anh Nguyễn Tiến Trung chỉ tuân theo đạo lý Việt là: người lính chỉ trung với Nước, hiếu với dân thôi! Trung với “Đảng” là trái đạo lý Việt mặc dù đó là luật (hẳn nhiên là luật rừng). Do vậy anh Nguyễn Tiến Trung là người có dũng khí cao, là Anh Hùng, người có đạo lý vẹn toàn.

    Việc anh Công Tử Bạc Liêu cho vụ đạo văn của trí thức XHCN Ngô Tự Lập là vi phạm luật “sở hữu trí tuệ” chứ không cho đó là vô đạo đức xét ra có mùi ngụy biện, nói lấy được, nói tự thị.

  4. Trương Đức viết:

    “Nói chung em thấy không nên dựa vào đạo đức để hy vọng có một tình trạng xã hội trong sạch. Nên dựa vào luật pháp thôi các bác ạ. Luật pháp nó không phán rằng đạo văn là vô đạo đức, mà nó phán đạo văn là vi phạm sở hữu trí tuệ của người khác và nó phạt cụ thể.(Công Tử Bạc Liêu)

    @bạn Công Tử Bạc Liêu thân mến,

    Ở PH thứ 3 này của bạn, tôi thấy là bạn CTBL đã phát biểu hơi bị… lộn xộn rồi! Ở PH trước bạn viết, “Nhưng mà có nhiều hoàn cảnh mà không ăn trộm thì chết, vậy thà ăn trộm mà sống thì cũng chấp nhận thôi.” Tôi xin hỏi bạn hai câu:

    (1). Luật pháp được hình thành dựa trên cơ sở là gì, nếu không là những chuẩn mực đạo đức con người?

    (2). “Ăn trộm” là hành động thuộc phạm trù đạo đức hay luật pháp?

    Trong khi chờ đợi câu trả lời của bạn, tôi xin được nêu ra vài ý kiến như thế này:

    Bạn viết, “Em nghĩ con người chúng ta nói chung là mềm yếu và dễ sa vào những cám dỗ lắm. Danh tiếng là một cám dỗ rất lớn. Có thể bác Lập quá muốn được cái danh tiếng là người có công phát hiện ra… Bác Hồ nên làm liều ra như vậy và hy vọng không ai phát hiện ra. Nếu không ai phát hiện ra thì có phải là danh tiếng vẫn đảm bảo không ạ? Bị phát hiện ra thì dại rồi.“, tức là bạn vẫn tìm cách “bênh vực” cho Ngô Tự Lập trong chuyện “đạo văn” của anh ta. Ở đây, vấn đề theo tôi nghĩ, không phải là việc NTL là con người “yếu đuối”, anh ta đã không chống lại được sự cám dỗ của danh tiếng, mà là vấn đề đạo đức của anh ta đã bị “sứt mẻ”. Vâng, xin mời bạn CTBL đọc lại cái đầu đề của bài viết này, và sau đó là nội dung của nó nữa! Tôi chỉ xin trích ra đây cái câu hỏi của bác Nguyễn Tôn Hiệt trong bài viết là: “Khi Ngô Tự Lập đạo văn, liệu anh ta có suy nghĩ giống như những gì anh ta đã phê phán về phương diện đạo đức của hành động đạo văn?”

    Tục ngữ Việt Nam ta có câu: “Vừa ăn cướp vừa la làng”. Tức là, trong trường hợp của Ngô Tự Lập ở đây, tôi có thể sửa câu tục ngữ ấy thành: “Vừa đạo văn vừa la làng”. Và đến đây thì “vấn đề đạo văn” của Ngô Tự Lập là hoàn toàn tách xa “phạm trù luật pháp” rồi, và đã rơi “tõm” vào “phạm trù đạo đức con người”, như tác giả NTH đã nêu ra trong bài viết.

    Bạn nói rằng, “Nếu không ai phát hiện ra thì có phải là danh tiếng vẫn đảm bảo không ạ? Bị phát hiện ra thì dại rồi.”, và nếu nói theo cái lô-gic “khôn dại” này của bạn, thì ngoài cái dại là để “bị phát hiện” ra, tôi thấy Ngô Tự Lập còn “mắc” phải một cái dại nữa là đã nhiều lần “lớn tiếng” phân bua trên trang mạng tienve.org. Dường như anh ta cho rằng, những lời “phân bua” to tát của mình sẽ có tác dụng làm “át đi” tiếng nói của chân lý. Nhưng kết quả lại thật “trớ trêu” đối với anh ta, là bác Hiệt đã “lên tiếng” vạch trần sự đạo văn của NTL bằng bài viết này như chúng ta thấy.

    Nói tóm lại, như bạn CTBL cũng có nói, ở trên đời này, chúng ta là những con người, không là thứ chỉ hành động theo một lập trình nào đấy, mà là thứ có tư duy, có tình cảm, có đạo đức, sống trong một xã hội có luật pháp đàng hoàng. Và theo tôi nghĩ, cái đạo đức của con người chúng ta là phải được coi trọng trước tiên! Bởi vì, khi nói về “sự trong sạch” của một xã hội, chính là nói về “đạo đức” của xã hội đó. Còn dựa vào luật pháp để hy vọng một xã hội trong sạch như bạn nghĩ, thì có lẽ đó chỉ là một hy vọng hão huyền, vô tích sự. Với cái luật pháp của VN hiện nay và sự “lách luật” rất tài tình của số đông đảng viên ĐCSVN thì, “có đợi đến mùa quýt”, xã hội VN cũng không “trong sạch” được. Luật pháp chỉ là những “qui tắc sống” cụ thể được con người thiết lập nên dựa trên những chuẩn mực đạo đức mà thôi. Đạo đức của anh mà không “trong sạch”, thì luật pháp của anh cũng chẳng “hay hớm” gì. Nhưng nói ra như vậy là tôi đã “trả lời hộ” bạn một nửa rồi đấy, bạn Công Tử Bạc Liêu ạ!

  5. Hoà Nguyễn viết:

    Một người giả đạo đức tôi tin họ cũng nghĩ đạo đức là tốt hơn không đạo đức, giống như người làm và xài bạc giả chắc chắn biết giá trị của bạc thật (và biết bạc thật tốt hơn bạc giả). Người thuyết giảng về tệ nạn xã hội, về đạo văn tất nhiên biết như thế là không tốt, thậm chí đáng chê trách. Nhưng nếu họ chỉ rao giảng và muốn hay ép buộc người khác làm mà chính bản thân họ không làm theo, hay còn làm ngược lại, người đúng ngoài nhìn họ sẽ có thái độ từ phì cười, đến phỉ nhổ, tuỳ theo sự việc lớn hay nhỏ, ảnh hưởng nhiều hay ít đến xã hội, và tuỳ cả cách họ rao giảng.

    Lý luận cùa Công tử Bạc Liêu khiến tôi nhớ cuộc tranh biện triết học và tranh chấp chính trị đã lâu được ghi trong sách cổ về nhân trị và pháp trị ngay sau thời Khổng Tử; nhân trị dựa vào đạo đức cá nhân và xã hội, và pháp trị dựa vào pháp luật nhà nước quy định. Ban đầu thì phái pháp gia thắng, như ở nước Tần, nhưng sau cùng bại trong tay nho gia từ nhà Hán. Dù vậy để trị nước hữu hiệu, nho gia cũng phải dùng nhiều biện pháp của pháp gia, và có lúc họ muốn trở lại cách trị dân của pháp gia. Dường như (tôi không chắc lắm), luật pháp tốt phải dựa trên nền tảng của đạo đức. Điều này dễ thấy ở Thiên chúa giáo và Hồi giáo, như luật pháp Tây phương có vẻ chịu ảnh hưởng (ít nhiều) của 10 điều răn trong kinh Thánh, và luật Hồi dựa rất nhiều vào kinh Koran. Có vị nhắc tới ở đây trường hợp của Stalin, Mao, v.v., tôi nghĩ họ dựa vào cái gọi là “đạo đức cách mạng” do nhóm họ đặt ra: điều gì tốt cho cánh mang là đạo đức, chống lại hay cản trở cách mạng là phản động, là tội ác. Vậy dù sao, đạo đức vẫn là nền tảng cho pháp luật. Nhưng ngày nay người ta tin ở giá trị pháp luật hơn đạo đức, và muốn sống theo luật pháp hơn (vì có cái vẻ đơn giản, minh bạch và ít bị “cắn rứt” từ bên trong). Nhưng khi luật căn bản của VN là hiến pháp có điều 4, thì người VN tự thấy “thúc thủ”, không cựa quậy gì được, và quan chức nhà nước dễ dàng nói thẳng với người ngoại quốc: mỗi nước có luật pháp riêng, VN có quan niệm riêng về nhân quyền, và người VN chúng tôi không có nhu cầu đa nguyên, đa đảng. Tuy nhiên, chỉ sống đúng theo luật pháp dường như được yên thân, nhưng không nhiều hạnh phúc.

  6. Hà Minh viết:

    Đây là blog của nhà … văn Ngô Tự Lập
    http://vn.360plus.yahoo.com/ngotulap
    mới post nguyên văn bài của nhà văn Mỹ
    Brent Hayes Edwards, chắc để “giải độc” dư luận tuy nhiên hơi … muộn màng.

    Xin tặng nhị vị Tô – Ngô một bài thơ trào phúng:

    Hà Giang có chủ tịch Tô
    hô trong nhà nghỉ với bồ, ngủ say…
    Tỉnh dậy thì phán rất hay
    Như Ngô tiến sĩ cũng tay dậy đời:
    “Đạo văn là thứ cực tồi…”
    Đạo được cứ đạo hạ hồi phân bua
    Ấu dâm thì cũng thích mua…
    Tô-Ngô con cháu Bác Hồ giỏi ghê !!!!

  7. Công tử Bạc Liêu viết:

    Em xin thưa lại với các bác cái ý của em nó như thế này ạ:

    Nếu mà con người ta là cái thứ hoạt động đúng như lập trình quy định, rằng là người tốt, biết sỉ nhục, có tự trọng, trung thực, đạo đức v.v. thì không làm việc A, việc B, việc C…, còn nếu đã làm những việc A, B, C… thì là người vô đạo đức, vô liêm sỉ, không có tự trọng, v.v., thì chẳng có việc gì mà phải nói nữa, phải không ạ? Mà cũng chẳng có gì là thú vị nữa cả, đúng không ạ? Cái vấn đề mà em gặp phải trong cuộc sống là có những người mà nhìn chung em rất kính trọng, ngưỡng mộ nữa cơ ạ, thế mà họ lại có những hành động này hành động khác không phù hợp với cái tổng thể rất là đáng kính trọng đó. Thường là em rất băn khoăn nhưng không bao giờ em gạch toẹt họ đi chỉ vì cái hành động khác với tổng thể kia. Em nghĩ con người chúng ta nói chung là mềm yếu và dễ sa vào những cám dỗ lắm. Danh tiếng là một cám dỗ rất lớn. Có thể bác Lập quá muốn được cái danh tiếng là người có công phát hiện ra… Bác Hồ nên làm liều ra như vậy và hy vọng không ai phát hiện ra. Nếu không ai phát hiện ra thì có phải là danh tiếng vẫn đảm bảo không ạ? Bị phát hiện ra thì dại rồi.

    Nói chung em thấy không nên dựa vào đạo đức để hy vọng có một tình trạng xã hội trong sạch. Nên dựa vào luật pháp thôi các bác ạ. Luật pháp nó không phán rằng đạo văn là vô đạo đức, mà nó phán đạo văn là vi phạm sở hữu trí tuệ của người khác và nó phạt cụ thể. Tất nhiên là một ông giáo bị tòa phạt về tội vi phạm quyền sở hữu trí tuệ thì khó giữ ghế hay khó kiếm việc mới hơn một ông giáo không bị phạt… Đại loại thế. Chứ còn cứ đem đạo đức ra thì khó nói lắm các bác ạ.

  8. Tôn Văn viết:

    Coi nhẹ sự đời!

    Rất thú vị khi được đọc bác Công tử Bạc Liêu!

    Đúng là đôi lúc cũng nên „Coi nhẹ sự đời“ (Take it easy). Đọc một số bác, tôi cứ nhớ Ngũ Viên với câu: Tôi nay đường xa, trời chiều… Nếu lúc nào cũng tranh thủ để „một lời là một buộc vào“ thì dễ bị … „khó nghe“ thực!

    *
    Về „trí thức XHCN“ có thể đọc thêm Chu Hảo. Tôi e tiếp tục „chủ nghĩa lý lịch“ thì có lẽ đến lúc sẽ có „nhân dân XHCN“, „nhân dân kinh tế thị trường“, etc. mất!

    *
    Về hai ông Hiệt và Lập, tôi chưa được đọc hai ông này nhiều nên không dám có ý gì. Riêng phần ông Tự Lập, đọc „trích ngang“ cũng thấy thú vị. Cùng tuổi với ông có nhiều người lớn đó 🙂 ! Ông quả có qua nhiều trường thật; Và tôi thì luôn tôn trọng những người làm được nhiều hơn và tốt hơn mình!…

    Cảm ơn tất cả!

  9. Trương Đức viết:

    “Này bác Trương Đức ơi, em không khoái lắm cái cách mà bác (và nhiều bác nữa ở đây) phán về đạo đức, cứ như là các bác là mẫu mực về đạo đức và có quyền gì ghê gớm lắm về chuyện đạo đức. Ai chẳng biết ăn trộm, nói dối, v.v. là không tốt ạ. Nhưng mà có nhiều hoàn cảnh mà không ăn trộm thì chết, vậy thà ăn trộm mà sống thì cũng chấp nhận thôi. Các bác thử kiểm xem mình đã nói dối bao nhiêu lần trong cuộc đời ạ?”(Công Tử Bạc Liêu)

    @bạn Công Tử Bạc Liêu thân mến,

    Tôi nghi rằng bạn phải là người có mối thân tình với Ngô Tự Lập lắm, nên mới lên tiếng “bảo vệ” anh ta đến như vậy. Có một điều tôi xin lưu ý và nhấn mạnh với bạn là: chúng ta – dưới những nickname khác nhau -, là những độc giả bình thường thôi của diễn đàn talawas này, đang “bàn luận về đạo đức” của một con người cụ thể, có thực, đang hiện hữu của công luận và hàng ngày ảnh hưởng rộng đến công luận, là Ngô Tự Lập. Và như thế, với tư cách là một con người bình thường của xã hội (dù vị trí địa lý ở đâu đi chăng nữa, miễn là có mối quan tâm), chúng ta có quyền “phán” về đạo đức của những nhân vật như Ngô Tự Lập. Ở đây, khi tham gia diễn đàn talawas, và cụ thể là dưới bài viết này của bác Nguyễn Tôn Hiệt, tôi nghĩ là đa số trong chúng ta đã tự biết rằng mình không phải là “mẫu mực về đạo đức và có quyền gì ghê gớm lắm về chuyện đạo đức”, nhưng phải “dựa” vào những “chuẩn mực đạo đức chung” để đóng góp ý kiến. Bởi đây là nguyên tắc hoạt động cơ bản của đóng góp PH. Còn về cái ý “em không khoái lắm cái cách mà bác (và nhiều bác nữa ở đây) phán về đạo đức” của bạn, thì đó là tự do ngôn luận thôi, bạn có quyền tự do phát biểu ý kiến và cảm tưởng của bạn về tất cả mọi điều, không ai có thể ngăn cấm bạn được. Bạn “không khoái lắm”, nhưng có người khác “khoái lắm” thì sao? Và, này bạn Công Tử Bạc Liêu ơi, việc bạn “khoái lắm” hay “không khoái lắm” nó cũng chẳng làm thay đổi cái sự thực là Ngô Tự Lập đã đạo văn, và từ đấy dẫn đến việc đạo đức của anh ta là “có vấn đề”!

    Khi tôi nói cái ý “chúng ta không nên “biện hộ” cho những nhân vật này (Ngô Tự Lập, Nguyễn Trường Tô,…), con người họ ra sao, thực tế đã chỉ cho chúng ta thấy. Tất cả những lời thanh minh hay thông cảm cho họ, chỉ càng làm tình thế của họ thêm “nực cười” và “trơ trẽn”!PH trước, là cũng có một mong muốn, chúng ta hãy nhìn vấn đề một cách khách quan hơn, nhân văn hơn, chứ không phải tôi “thích ném đá ông Ngô Tự Lập” gì đâu. Và tôi nghĩ, tất cả mọi bài viết hoặc PH trên talawas này, đều được đăng tải không phải với mục đích “ném đá” nhau. Bởi vì, nếu trên talawas chỉ thấy là mọi người toàn “ném đá” nhau, thì có lẽ, diễn đàn học thuật “ưu tú” này, đã “sập tiệm” từ lâu rồi!

    Có mấy lời xin gửi đến bạn Công Tử Bạc Liêu như vậy. Tôi trân trọng tấm lòng bạn dành cho Ngô Tự Lập, nhưng “quả đất vẫn cứ quay” và “cuộc đời vẫn cứ tiếp tục”! Chúc bạn luôn gặp điều vui vẻ! Chúc các bác và talawas một cuối tuần vui vẻ! Trân trọng.

  10. Vũ Quang Khải viết:

    Công Tử Bạc Liêu hôm nay sao nói giống như mới đọc Kinh Thánh xong vậy. Amen. Nếu thấy ai làm sai, gian dối, làm điều ác mà ta cứ lẳng lặng “nhìn mà rút kinh nghiệm cho em thôi” thì những ông to đầu như Stalin, HCM, Pol Pot, Castro… và những ông nhỏ đầu như Tô, Lập… mặc tình muốn làm chuyện to chuyện nhỏ gì thì làm. Khoẻ re.

  11. Hạnh Đào viết:

    “(từng) là một học sinh dưới mái trường XHCN” tôi còn nhớ hồi học lớp 4, 5, lúc bắt đầu học viết những bài luận nhỏ, tả ông, bà, cha, mẹ, cảnh sinh hoạt gia đình hay một buổi lao động tập thể, là lúc chúng tôi học biết – đạo văn. Sau khi ra đề tài, cô giáo sẽ đọc cho 1 bài văn mẫu để gợi ý. Sau khi chấm bài, phát bài, cô sẽ cho “chép” bài mẫu. Những đứa có bài mẫu từ anh chị đã học qua thì được điểm cao. Chúng tôi đã “học” (dù cô giáo không chính thức “dạy”) biết làm sao để viết hợp ý cô (đúng hơn là “ý”, “chủ trương” của bộ giáo dục) để “tồn tại”. Sự khác biệt chủ yếu ở câu văn, không phải ý văn. Thử gom những bài luận văn từ lớp 4 tới lớp 12, cả những bài thi tốt nghiệp, đại học, có được mấy bài khác biệt? Có bao nhiêu bài có những câu, chữ rập khuôn? (mà có lẽ được copy từ những “nguồn” khác nhau). Ai dám mạo hiểm viết – ngoài lề để có thể bị đánh rớt? Vài cá thể ngoại lệ được lên báo rần rần vì là của hiếm.

    Có bao nhiêu học sinh, sinh viên, cả giáo viên, giáo sư được & dám nói, viết điều họ nghĩ? Đạo văn không chỉ vì họ thiếu tự tin với bản thân mà khởi điểm nó còn là sự an toàn. Lâu ngày, thành thói quen, nhất là ở 1 nơi mà sự sáng tạo không được khuyến khích nếu không nói là nguy hiểm.

    Vấn đề không, chỉ thuộc về tư cách cá nhân, mà là vấn đề của giáo dục, của hệ thống, nguồn của vấn đề. Dĩ nhiên không phải vì hệ thống, cơ chế mà cá nhân có thể chạy trách nhiệm.
    Nhiều người làm không có nghĩa là có thể ngụy biện, bào chữa, gián tiếp khuyến khích cái sai tiếp tục, nhất là khi cái sai này là nền tảng giá trị đạo đức của con người & xã hội.

    “Nhưng mà có nhiều hoàn cảnh mà không ăn trộm thì chết, vậy thà ăn trộm mà sống thì cũng chấp nhận thôi.” (Công tử Bạc Liêu). Cách mà nhiều người thường bào chữa việc… nối dối, ăn cắp, hối lộ, tham nhũng… để “tồn tại” không phải vì sống còn mà vì danh vọng, địa vị, quyền lực, quyền lợi, và nhiều khi, chỉ vì thói quen. Đây là sự ngụy biện nghèo nàn.

    Khi mà giá trị đạo đức bị lung lay, đảo ngược, tin rằng dù có thay đổi được cái cơ chế kia, sẽ mất bao lâu mới gầy dựng lại được những giá trị đạo đức này? Lâu, nhưng được & đáng (Nga & những nước Đông Âu).

  12. Công tử Bạc Liêu viết:

    Này bác Trương Đức ơi, em không khoái lắm cái cách mà bác (và nhiều bác nữa ở đây) phán về đạo đức, cứ như là các bác là mẫu mực về đạo đức và có quyền gì ghê gớm lắm về chuyện đạo đức. Ai chẳng biết ăn trộm, nói dối, v.v. là không tốt ạ. Nhưng mà có nhiều hoàn cảnh mà không ăn trộm thì chết, vậy thà ăn trộm mà sống thì cũng chấp nhận thôi. Các bác thử kiểm xem mình đã nói dối bao nhiêu lần trong cuộc đời ạ? Em ngờ là ngày nào mình cũng nói dối cả. Thế mình có tự trọng không ạ? Có chứ chẳng bỡn. Thế mà vẫn nói dối (ừ thì không nói dối để… chiếm đoạt cái gì ghê gớm, nhưng nói dối để dễ… sống hơn chẳng hạn). Túm lại là cái chuyện tự trọng, đạo đức, trí thức “chân chính”… nó phức tạp lắm, không phải cứ có tự trọng là người ta tránh được hết mọi cám dỗ. Thấy chuyện bác Lập bị lôi ra tành banh như vậy thì em nhìn mà rút kinh nghiệm cho em thôi. Chứ em không dám xỉa xói bác Lập là vô đạo đức, vô liêm sỉ gì đó. Trước khi ném đá người khác thì cũng nên xem tay mình có bẩn không, các bác ơi.

  13. Trương Đức viết:

    “Chuyện đạo văn thì cũng tặc lưỡi thôi, xứ mù người chột làm vua mà. Các bác ở đây có biết thì cũng chẳng sao, đa số trong nước ai để ý mấy cái chuyện này!”(Công Tử Bạc Liêu)

    Trong câu chuyện đạo văn của Ngô Tự Lập, thực ra theo tôi nghĩ, không phải là chuyện “thằng chột làm vua xứ mù”, và càng không phải là “kiểu gì thì cũng phải bám vào Bác Hồ, chứ bây giờ biết bám vào cái gì ạ?” Ở trong nước, tôi biết có rất nhiều trí thức XHCN lẫn không XHCN, không “mù” tí nào cả. Chẳng qua họ, vì những lý do cá nhân (miếng cơm, manh áo, sự yên thân của bản thân và gia đình…), mà đã làm như thể mình “mù lì câm điếc”. Họ thực hiện 4 không: không thấy không cảm không nói không nghe gì hết. Và tôi có thể khẳng định rằng, cách đây nhiều năm, có những trí thức chân chính ở trong nước đã “biết tỏng” cái lõi giả dối của “con người trí thức” Ngô Tự Lập, nhưng họ không “thèm” để ý tới, hay “mặc kệ nó”. Và vấn đề ở đây, theo tôi nghĩ, chính là điều: sự tự trọng của một trí thức đã không có trong con người Ngô Tự Lập. Có một điều hiển nhiên là, đã là một con người hiểu biết, thì trong thâm tâm, chính bản thân Ngô Tự Lập cũng biết rằng mình đã đạo văn, và rộng ra, kể cả nhân vật Nguyễn Trường Tô, cũng biết rằng mình đã làm một điều không đúng với cái “đạo đức con người” mà mình đang “rao giảng” hàng ngày. Tôi nghĩ, chúng ta không nên “biện hộ” cho những nhân vật này (Ngô Tự Lập, Nguyễn Trường Tô,…), con người họ ra sao, thực tế đã chỉ cho chúng ta thấy. Tất cả những lời thanh minh hay thông cảm cho họ, chỉ càng làm tình thế của họ thêm “nực cười” và “trơ trẽn”!

  14. Công tử Bạc Liêu viết:

    Mỗi thế hệ trí thức Việt Nam có người tiêu biểu của mình mà. Em nghĩ bác Lập đây là tiêu biểu cho thế hệ của bác ấy: có học hành, bằng cấp (cả ở bên tư bản chứ không phải chỉ có bằng Liên Xô), thông thạo ngoại ngữ, tư duy cũng thông thoáng hiện đại hơn thế hệ trước nhiều, nhìn chung là cấp tiến chứ không phải bảo thủ. Dưng mà vẫn phải tiến thân trong hệ thống ở Việt Nam (mà chắc bác ấy nghĩ mình xứng đáng với các chức vụ này hoặc cần các chức vụ này để mà có điều kiện cống hiến, chứ làm phó thường dân thì cống hiến thế nào được!). Túm lại là không thể vượt qua được một cái ranh giới nhất định (mà chắc bác ấy cũng chẳng thấy có ranh giới nào cả). Và kiểu gì thì cũng phải bám vào Bác Hồ, chứ bây giờ biết bám vào cái gì ạ?

    Chuyện đạo văn thì cũng tặc lưỡi thôi, xứ mù người chột làm vua mà. Các báy ở đây có biết thì cũng chẳng sao, đa số trong nước ai để ý mấy cái chuyện này!

1 2 3
  • talawas - Lời tạm biệt

    Nói lời chia tay sau 9 năm tồn tại, chúng tôi thiết tha hi vọng vào sự ra đời của những mô hình báo chí và truyền thông mới, thực hiện bởi những người được trang bị những khả năng và phương tiện mà chúng tôi đã không thể có, với cùng một nhiệt thành phấn đấu cho một nền báo chí tự do cho Việt Nam... đọc tiếp >>>

  • Phản hồi mới nhất của độc giả

    talawas blog: Cảm ơn tất cả! Tạm biệt và mong ngày ...
    Trung Thứ: Trích: „Ngoài ra, việc duy trì nhóm khởi...
    Hà Sĩ Phu: LỜI TẠM BIỆT: Buông lơi “một...
    Phùng Tường Vân: Dục Biệt Nhung Dục (Trung Đường) có ...
    Hoài Phi: Chỉ còn vài phút thôi là talawas chính th...
    Hà Sĩ Phu: @ixij Bạn ixij đã gõ đúng chỗ tôi c...
    P: Kính gửi hai bác Lê Anh Dũng và Trung Thứ...
    Hoangnguyen: Không biết những dòng chữ này còn kịp ...
    Trần Quốc Việt: Dear Talawas, Thank you! You're gone now but I ...
    Nguyễn Ước: Xin lỗi. Tôi hơi bị nhớ lầm vài chữ t...
    Trung Thứ: Thưa bác Lê Anh Dũng, Thời giờ cũng đ...
    Trần Quốc Việt: Hành trang rời Talawas: Live Not By Lies ...
    Hoà Nguyễn: Qua bức thư hết sức nhã nhặn, lịch s...
    Trần Việt: Ôi, nếu được như bác Hữu Tình hình du...
    ixij: Không được tham gia trả lời 3 câu hỏi ...
    Lâm Hoàng Mạnh: Đốt Lò Hương Cũ. Mượn thơ của Th...
    P: Cũng xin góp thêm một bài mới biết :D ...
    Lê Tuấn Huy: Xin gửi anh VQU, TV và những người quan t...
    Khiêm: Cảm ơn nhà văn Võ Thị Hảo đã thực hi...
    Phùng Công Tử: Bị bắt cũng đáng! Vào blog của CoigaiDoL...
    Phùng Công Tử: Nô lệ của văn hóa Trung Quốc: Đi hỏ...
    classicalmood: Bài viết có một số điểm tích cực nh...
    Thanh Nguyễn: Đọc những con số thống kê trong bài vi...
    Phùng Tường Vân: Vĩ Thanh tiễn chị Hoài Thế sự mang ...
    Tiêu Kiến Xương: ĐBA mượn lời ông bác nông dân: "Nói gì...
    dodung: "Sóng lớp phế hưng coi đã rộn......
    Camillia Ngo: Chín năm, một quãng đường dài, Bóng ng...
    Camillia Ngo: Một dân tộc u mê, hèn kém tột độ mớ...
    Thai Huu Tinh: Thưa các bác Trần Việt, Quốc Uy, Tuấn H...
    Phùng Tường Vân: " Thứ nhất, nói mọi thứ đều thối ná...
    Nguyễn Ước: Tôi không vào được Phản hồi bên bài C...
    Tôn Văn: Tiếp theo „Lời tạm biệt“ Câu hỏi...
    Trần Việt: Công bằng mà nói một cách ngắn gọn, Gs...
    Phùng Công Tử: Và gần đây tôi cảm thấy hơi phiền hơ...
    Bùi Xuân Bách: Việc talawas ngừng hoạt động tuy có là ...
    Nguyễn Chính: Gửi chị Phạm Thị Hoài và Ban Biên tập...
    Lê Tuấn Huy: Việc cảnh giác, tôi đã nói đến. Tôi t...
    vuquocuy: - Tác giả Lê Tuấn Huy đã phát hiện rấ...
    Hạnh Đào: Hơn tuần nay, tôi ngần ngại không muốn ...
    classicalmood: Talawas đột ngột chia tay khiến không ít ...
    Lê Anh Dũng: Bravo ý tưởng tuyệt vời của Arthur, ...
    Thanh Nguyễn: Chào chị Hoài, Cảm ơn tâm huyết và nh...
    Thanh Nguyễn: Cảm ơn ý kiến của anh Hoàng Ngọc Tuấn...
    Hà Minh: Cuộc vui nào cũng phải đến lúc tàn, (al...
    P: Xin có lời cảm ơn gửi đến những ngư...
    Nguyễn Đình Đăng: Tôi lợi dụng chính phản hồi của mình ...
    Arthur: Có nên đề nghi BBT Talawas chơi/hát lại b...
    Phùng Tường Vân: Tôi xin kể thêm truyện này, nghe cũng lâu...
    Hà Sĩ Phu: @ Nam Dao Đây là bài “bình thơ chơi” v...
    Lê Anh Dũng: Thưa bác Trung Thứ, Cám ơn bác về nhã...
    Trần Việt: Đồng ý với ông Lê Tuấn Huy. Tuy chỉ c...
    Trầm Kha: CÓ THẾ CHỨ! THẾ MỚI 'TIỀN VỆ' CHỨ!...
    Phùng Tường Vân: Hết xảy ! (http://www.talawas.org/?p=26665#co...
    Hoàng Ngọc-Tuấn: Xin thông báo cùng quý vị: Để tiếp n...
    Dương Danh Huy: Cảm ơn bác Phùng Tường Vân và Lâm Hòan...
    Phùng Tường Vân: Đôi lời thưa thêm với bác D.D.Huy, Xin...
    chuha: Mỗi người có một "gu" ăn phở. Riêng t...
    Trương Đức: "Chị Hoài ơi, chị Hoài ơi Niết Bàn nà...
    Phùng Tường Vân: Thưa Bác Dương Danh Huy Xin vội vã trìn...
    Dương Danh Huy: À, có điều tôi muốn nhắc các bác: K...
    hlevan: “Le coeur a ses raisons que la raison ignore” ...
    Dương Danh Huy: Bác Phùng Tường Vân, Lâm Hòang Mạnh &...
    Phùng Tường Vân: CẨN BẠCH Nhận biết được giới hạ...
    Le Van Hung: Thử lướt qua các trang web Việt Nam, chún...
    Đinh Minh Đạo: Tin TALAWS sẽ ngừng hoạt động làm tôi n...
    Lê Quốc Trinh: Cám ơn tác giả Phạm Hồng Sơn, Nếu c...
    Le Van Hung: "Giáo dục, giáo dục và giáo dục (có l...
    classicalmood: Vậy thì quyết định đóng cửa Talawas, n...
    VanLang: "Merda d’artista" vẫn đang được trưng b...
    Khiêm: Bác Phùng, Một người quen cho biết xếp...
    Nguyễn Đăng Thường: Đập phá & xây dựng “Đạp đổ t...
    Tonnguyen147: Bác Phùng Tường Vân, Người ta không ...
    Hoà Nguyễn: Hôm nay có tin đại biểu Quốc hội Việt...
    Hoà Nguyễn: Báo Người Việt hôm nay đăng toàn văn l...
    Trung Nu Hoang: @ Tạm Biệt talawas. Với lòng quý mến ...
    Tonnguyen147: Bác Trung Thứ và các bác ơi, Chủ Nh...
    VanLang: Đầu thập niên 90 Việt Nam lạm phát phi ...
    Nam Dao: Trình với cả làng Thể ý Trưng Nữ Ho...
    Lâm Hoàng Mạnh: Nâng cốc, cụng ly ... hết váng đầu Nh...
    Hoà Nguyễn: Cứ tưởng nếu khách ngồi bàn chuyện ho...
    Nam Dao: Anh thân mến Quí trọng những việc an...
    Thanh Nguyễn: Talawas trước giờ lâm chung mà vẫn đau ...
    Phùng Tường Vân: Chiếc Cân Thủy Ngân ..."Cứ xét theo ...
    Trung Nu Hoang: Nếu nhà văn Phạm Thị Hoài và BBT Talawas...
    Bắc Phong: bác bị váng đầu thèm uống rượu cứ ...
    Lê Thị Thấm Vân: Ngân trong "là con người", một trích đo...
    classicalmood: Talawas đột ngột chia tay khiến không ít ...
    Trung Thứ: Thưa bác Lê Anh Dũng, Tôi xin chia sẻ thê...
    Canuck: Bác Nguyễn Phong, Tui thấy đây là vấn...
    Nguyễn Đình Đăng: Bravo! Như một minh hoạ cho bài này mờ...
    Dương Danh Huy: Bác Phùng Tường Vân, Tôi đã set up hai...
    Phùng Tường Vân: @Nguyên Phong (http://www.talawas.org/?p=26665#c...
    Nguyễn Phong: Tôi thấy các bác hơi lạc quan và ảo tư...
    Thuận: Chỉ còn ít giờ nữa, Talawas sẽ đóng c...
    Trương Đức: "Nửa ấy… “nói chung là”: nửa dưới...
    Trầm Kha: talawas ơi! oan ức quá! Oan ức quá! Em ...
    Canuck: Tui cám ơn Ban Chủ Nhiệm, Ban Biên Tập Ta...
    Trầm Kha: bác vạch lẹ quá! em há hốc hà lá nho ...
    Trầm Kha: thường thì bác Thường siết... hết bế...
    pham duc le: Tôi đồng ý với bạn Nguyễn Phong, nhưng...
    booksreader: Au plaisir de vous revoir, "một mô hình hoạt...
    Bach Phat Gia: Tôi là độc giả của talawas đã mấy nă...
    Lề Trái: Trong việc tẩm bổ chỉ xin Gia Cát Dự đ...
    Lê Anh Dũng: Thưa bác Trầm Kha, bác Đào Nguyên, Xin ...
    Lê Thượng: Nói rằng "So với thảm họa môi trường ...
    Anh Dũng: @1mitee: 1. Muốn SỐNG tới mức "cụ" nh...
    Đào Nguyên: @ Anh Dũng "...phải nghe lời cái dạ dày,...
    Trầm Kha: “Khi cầm cuốn Kinh thánh, tôi đọc với...
    Đào Nguyên: @ bác Nguyễn Phong Tôi đồng thanh tương ...
    Hoà Nguyễn: Sau chuỗi cười khá thoải mái do ông Gia ...
    1mitee: @Anh Dũng "Cả ông Marx, ông Hồ Chí Minh,...
    Bùi Văn Phú: Bạn Trung Nu Hoang ơi, Bạn có khả năng...
    Thái Hữu Tình: Bài vừa mới ra lò, mấy anh (cả mấy ch...
    Canuck: Trong đời tui, có 3 lần / hoàn cảnh xảy...
    Phùng Tường Vân: Lời đề nghị khẩn khoản của tôi Nh...
    Thái Hữu Tình: 1/ Bài nghiên cứu này của ông MTL càng ch...
    Nguyễn Phong: Thực ra ở hải ngoại hiện nay thì có m...
    Anh Dũng: @Đào Nguyên: 1. Cái bạc triệu (VNĐ) c...
    Dương Danh Huy: Bác Hòa Trước hết tôi cảm ơn về l...
    Louis: Trong phút giây chia tay người tình ảo, b...
    Đào Nguyên: Từ lâu ngưỡng mộ bác, biết bác thích ...
    Trầm Kha: Ha ha ha! Bác Trương Đức ơi, Bác "đả t...
    Lê Quốc Trinh: LÊ QUỐC TRINH - LỜI GIÃ BIỆT Thân m...
    vantruong: Thôi thì trước khi giải tán tụ tập tal...
    Đào Nguyên: @Anh Dũng "... - Không có đủ sản phẩm ...
    VietSoul:21: Tôi không nghĩ tài chánh là vấn đề (ch...
    Hoàng Trường Sa: Talawas ơi Ta giã biệt em Như giã từ cu...
    Hoàng Trường Sa: Bauxite Việt Nam: hãy cứu ngay chữ tín! (...
    Anh Dũng: @Đào Nguyên: Thực ra Marx có nói, nói n...
    Lâm Hoàng Mạnh: Chỉ còn vài 28 giờ, Ta Là... Gì sẽ ngh...
    Le Van Hung: Kính thưa các Anh Chị, Từ trước đế...
    Phùng Tường Vân: Bi giờ sắp đến giờ lâm biệt Xin Gia T...
    Hoàng Trường Sa: EM ĐI RỒI Em đã đi rồi thế cũng xong...
    Nguyễn Đăng Thường: Chia tay phút này ai không thấy buồn? Nh...
    Trung Nu Hoang: Tôi cũng có nghe kể chuyện một "học gi...
    peihoh: Tôi không được hỏi ba câu hỏi của tal...
    peihoh: Anh Lại Văn Sâm ơi! Dịch giùm câu này: "...
    Đào Nguyên: @ Anh Dũng Mác nói nhiều về lợi nhuận,...
    Hoà Nguyễn: Ông Huy viết : Điều tôi nói hoàn toàn kh...
    Trương Đức: Đọc cái câu này: "2030: định mệnh đã ...
    Đào Nguyên: Tôi cũng có đọc những câu chuyện với ...
    Camillia Ngo: Nguyễn Khoa Thái-Anh nói "Vũ Huy Quang là m...
    Dương Danh Huy: Bác Hoà Tôi cũng thấy thú vị khi đọ...
    Thanh Nguyễn: Giữa cái lúc "dầu sôi lửa bỏng" thế n...
    Thanh Nguyễn: Nếu vì lý do tài chính mà talawas đóng c...
    Thanh Nguyễn: Oh, Thank you Trầm Hương! We all have our h...
    Hà Minh: Một truyện ngắn quá hay, cảm ơn tác gi...
    Nguyễn Việt Thanh: Trên Talawas bộ cũ, có lần nhà văn Phạm...
    Anh Dũng: Ông Đào Nguyên nói đến "duy lợi". Nhưng...
    Hoàng Trường Sa: BRING ME HAPPINESS Đừng đi Đừng đi Đ...
    Lê Anh Dũng: (tiếp) Nhưng chính nhờ Tin Lành VN như...
    Lê Anh Dũng: Thưa bác Trung Thứ, Trong cảnh talawas ch...
    Đào Nguyên: Lời ông Vũ Huy Quang làm tôi nhớ tới l...
    Đào Nguyên: @ Nguyễn Khoa Thái Anh Trước khi chiéc thu...
    Trương Nhân Tuấn: Trích : « Người Việt hải ngoại vẫn th...
    Hoàng Trường Sa: Bô xít Việt Nam : Truyền thông Mỹ sắp n...
    khonglaai: Không ngờ anh Bách còn giỏi cả tiến...
    khonglaai: Nếu có giải thưởng talacu thì tôi ti...
    Phùng Tường Vân: Chúc nhau chân cứng đá mềm Chúc nhau an ...
    khonglaai: “Khi nói chuyện với mình họ chỉ nhìn ...