talawas blog

Chuyên mục:

Nguyễn Trang Nhung – Hình phạt tử hình – Kỳ 3: Tác dụng ngăn cản? (phần 2)

29/07/2010 | 6:30 chiều | Phản hồi đã bị khóa

Tác giả: Nguyễn Trang Nhung

Chuyên mục: Chính trị - Xã hội
Thẻ:

3. Quan điểm của các nhà tội phạm học

Các nhà tội phạm học liệu có quan điểm thuận chiều với các kết luận từ các nghiên cứu khảo nghiệm trên? Theo một khảo sát vào năm 2008 do giáo sư Michael Radelet và sinh viên Traci Lacock của Đại học Colorado thực hiện, 88,2% các nhà tội phạm học hàng đầu không tin rằng hình phạt tử hình có tác dụng ngăn cản tội phạm[1]. Khảo sát này được đăng tải trên Tạp chí Luật hình sự và Tội phạm học với kết luận: “Có sự đồng thuận lớn giữa các nhà tội phạm học hàng đầu rằng nghiên cứu khảo nghiệm đối với vấn đề ngăn cản thất bại trong việc ủng hộ hoặc sử dụng hình phạt tử hình”.

Các nhà tội phạm học được khảo sát ở đây bao gồm (1) Các thành viên Hội Tội phạm học Mỹ (American Society of Criminology – ASC), (2) Những người giành giải thưởng Sutherland, giải thưởng cao nhất của ASC mang tên nhà xã hội học Edwin Sutherland được trao cho các cá nhân có những đóng góp đối với lý thuyết tội phạm, (3) Các chủ tịch của ASC từ năm 1997 đến nay. Ra đời vào năm 1941, ASC là tổ chức các nhà tội phạm học lớn nhất trên thế giới, với 3500 thành viên là các nhà tội phạm học (tính đến thời điểm khảo sát) ở 50 quốc gia.

Bản thăm dò với 12 câu hỏi đã được gửi đến các nhà tội phạm học vào tháng 7 năm 2008. Các câu hỏi này đã được dùng cho khảo sát vào năm 1996, trong đó có 2 câu có sự thay đổi nhỏ. Trong vòng 3 tháng, 79 trong số 94 (84%) các nhà tội phạm học đã gửi phản hồi. Do tỷ lệ phản hồi cao, kết quả khảo sát được cho là xác đáng và sẽ không thay đổi đáng kể nếu tỷ lệ phản hồi cao hơn. Về cơ bản, kết quả khảo sát vào năm 2008 không có sự khác biệt lớn so với kết quả khảo sát vào năm 1996. Ta hãy thử xem một số câu hỏi và trả lời trong bản thăm dò này:

Câu 1: Bạn có cảm thấy hình phạt tử hình có tác dụng ngăn cản tội phạm giết người – tức làm giảm tỷ lệ tội phạm giết người, hay không?

2008 (76 người trả lời) 1996 (67 người trả lời)
4 (5,3%) 8 (11,9%)
Không 67 (88,2%) 56 (83,6%)
Không ý kiến 5 (6,6%) 3 (4,5%)
Hình 1 (DPI): Thăm dò quan điểm
các nhà tội phạm học về tác dụng ngăn cản

Câu 2: Bỏ hình phạt tử hình (tại một bang cụ thể) sẽ không ảnh hưởng đáng kể tới tỷ lệ tội phạm giết người (của bang đó)?

2008 (77 người trả lời) 1996 (67 người trả lời)
Tôi chắc chắn là đúng 26 (33,8%) 22 (32,8%)
Tôi nghĩ là đúng 41 (53,2%) 36 (53,7%)
Tôi không có ý kiến 2 (2,6%) 7 (10,4%)
Tôi nghĩ là sai 4 (5,2%) 2 (3,0%)
Tôi chắc chắn là sai 4 (5,2%) 0

Câu 3: Qua nhiều năm, các bang có hình phạt tử hình có tỷ lệ tội phạm giết người thấp hơn các bang không có hình phạt tử hình?

2008 (75 người trả lời) 1996 (67 người trả lời)
Tôi chắc chắn là đúng 2 (2,7%) 0
Tôi nghĩ là đúng 5 (6,7%) 4 (6,0%)
Tôi không có ý kiến 12 (16,0%) 10 (14,9%)
Tôi nghĩ là sai 30 (40,0%) 27 (40,3%)
Tôi chắc chắn là sai 26 (34,7%) 26 (38,8%)

Câu 9: Nếu tần số các vụ hành quyết được tăng lên đáng kể, sẽ có nhiều vụ giết người được ngăn cản hơn so với khi tần số các vụ hành quyết được giữ tương đối ổn định?

2008 (72 người trả lời) 1996 (64 người trả lời)
Rất đồng ý 0 2 (3,1%)
Đồng ý 6 (8,3%) 10 (15,6%)
Không đồng ý 34 (47,2%) 30 (46,9%)
Rất không đồng ý 32 (44,4%) 23 (35,9%)

Câu 10: Thời gian chờ trung bình giữa thời điểm kết án tử hình và thời điểm hành quyết hiện nay là khoảng 8 – 10 năm. Nếu quãng thời gian này được giảm đi đáng kể, có lý do để cho rằng hình phạt tử hình sẽ ngăn cản được nhiều vụ giết người hơn?

2008 (69 người trả lời) 1996 (64 người trả lời)
Rất đồng ý 1 (1,4%) 3 (4,5%)
Đồng ý 8 (11,0%) 15 (22,4%)
Không đồng ý 39 (53,4%) 30 (44,8%)
Rất không đồng ý 25 (34,2%) 19 (28,4%)

Kết quả trả lời như trên rõ ràng không hỗ trợ các kết luận từ các nghiên cứu khảo nghiệm khẳng định tác dụng ngăn cản của hình phạt tử hình. Quan điểm của các nhà tội phạm học liệu có đáng tin hơn các kết luận từ các nghiên cứu hay không? Các so sánh dưới đây có thể phần nào giúp trả lời cho câu hỏi ấy.

4. Các so sánh qua số liệu thực tế

Khi xem xét tác dụng ngăn cản của hình phạt tử hình, hẳn nhiên không thể chỉ dựa vào số liệu thực tế với các so sánh, chẳng hạn tỷ lệ tội phạm giết người ở các bang có và các bang không có hình phạt tử hình, để đi đến kết luận. Tuy nhiên, các so sánh có thể cung cấp một vài chỉ dấu hỗ trợ cho một hướng kết luận nào đó.

a. Ít vụ giết người hơn ở những bang có hình phạt?

Câu 3 của bản thăm dò trên hỏi rằng “Qua nhiều năm, các bang có hình phạt tử hình có tỷ lệ tội phạm giết người thấp hơn các bang không có hình phạt tử hình?” Có 74,7% và 79,1% vào năm 2008 và năm 1996 các nhà tội phạm học “nghĩ là sai” hoặc “chắc chắn sai”.

Số liệu thực tế cho thấy đa số các nhà tội phạm học đã đúng. Trong suốt quãng thời gian từ năm 1990 đến năm 2006, tỷ lệ tội phạm giết người ở các bang có hình phạt tử hình (trung bình) luôn luôn cao hơn các bang không có hình phạt tử hình. Khoảng cách về tỷ lệ tội phạm giết người giữa hai nhóm bang (có và không có hình phạt tử hình) lên đến 40% năm 2006 so với chỉ 4% năm 1990.

Hình 2 (DPI): Tỷ lệ tội phạm giết người
tại các bang có và không có hình phạt tử hình
Hình 3 (DPI): Khoảng cách về tỷ lệ tội phạm giết người
giữa các bang cóvà các bang không có hình phạt tử hình

Các bang có hình phạt tử hình thường có tỷ lệ tội phạm giết người cao hơn các bang không có hình phạt tử hình kề cận, chẳng hạn Missouri so với Iowa, Massachusetts so với Connecticut. Hình dưới đây minh họa so sánh năm 1999. Các so sánh những năm sau, từ năm 2000 đến năm 2008 vẫn như vậy, trừ trường hợp duy nhất vào năm 2004 khi tỷ lệ tội phạm giết người giữa hai bang Massachusetts và Connecticut bằng nhau (=2,6)[2].

Hình 4 (DPI): Tỷ lệ tội phạm giết người tại các bang có hình phạt tử hình
và các bang không có hình phạt tử hình kề cận

b. Nhiều vụ hành quyết hơn, ít vụ giết người hơn?

Từ 1960 – 1980, tỷ lệ tội phạm giết người tăng vọt trong khi tỷ lệ các vụ hành quyết xuống dốc và bằng 0 trong thời khoảng tạm ngưng thi hành hình phạt tử hình (1972 – 1976). Đồng thời, trong khoảng thời gian về sau, khi tỷ lệ các vụ hành quyết tăng lên thì tỷ lệ tội phạm giết người giảm đi. Hai sự biến đổi trái ngược này được xem là có liên hệ rõ ràng với nhau và khiến nhiều người chắc chắn rằng hình phạt tử hình có tác dụng ngăn cản.

Hình 5 (WL): Tỷ lệ tội phạm giết người và tỷ lệ các vụ hành quyết

Hình vẽ trên cho thấy rõ hai sự biến đổi trái ngược. Tuy nhiên, cũng có thể thấy trong cùng hình vẽ, tỷ lệ tội phạm giết người nói chung giảm cùng tỷ lệ các vụ hành quyết trong thời khoảng 1930 – 1960. Cho nên, bản thân số liệu trong hình vẽ trên không hỗ trợ chắc chắn cho hướng kết luận khẳng định tác dụng ngăn cản của hình phạt tử hình. Các so sánh tiếp sau có thể hỗ trợ cho hướng kết luận ngược lại.

Ở miền Đông Bắc, với số vụ hành quyết thấp nhất (4 vụ) từ năm 1976 đến nay, tỷ lệ tội phạm giết người từ 2001 – 2008 luôn thấp hơn các miền khác. Trong khi đó ở miền Nam, với số vụ hành quyết cao nhất (1000 vụ, tính đến 6/1/2010), tỷ lệ tội phạm giết người luôn cao hơn các miền còn lại trong cùng các khoảng thời gian[3]. Chẳng hạn trong năm 2007, tỷ lệ tội phạm giết người ở miền Đông Bắc là 41 và ở miền Nam là 70 (trên 1 triệu người dân).

Hình 6 (DPI): Tỷ lệ tội phạm giết người và tỷ lệ các vụ hành quyết
ở miền Nam và miền Đông Bắc

Theo một nghiên cứu ở New York vào năm 1980 trong đó xem xét các vụ hành quyết từ 1907 – 1963 (khi New York có số vụ hành quyết cao hơn bất kỳ bang nào), tỷ lệ tội phạm giết người tăng vào tháng theo sau một vụ hành quyết[4]. Một nghiên cứu khác ở California vào năm 1995 cho thấy mức tăng số vụ giết người hàng năm trung bình cao gấp hai lần vào những năm hình phạt tử hình được thi hành[5]. Nghiên cứu so sánh tỷ lệ tội phạm giết người từ 1952 – 1957 khi trung bình có một vụ hành quyết trong mỗi hai tháng, với tỷ lệ tội phạm giết người từ 1968 – 1991 khi không có vụ hành quyết nào trong toàn khoảng thời gian.

Hình 7 (DPI): Mức tăng tỷ lệ tội phạm giết người hàng năm
ở California trong những năm thi hành
và những năm không thi hành hình phạt tử hình

III. Nhận xét

Qua các lý lẽ, các nghiên cứu, các khảo sát và các so sánh trên, khó có thể kết luận rằng hình phạt tử hình có tác dụng ngăn cản. Các so sánh trên thậm chí cho thấy hình phạt tử hình có vẻ có tác dụng ngược lại.

Mặc dù việc xem xét tác dụng ngăn cản ở đây chỉ giới hạn đối với tội giết người, song đã giúp mở ra phần trọng yếu trong toàn cảnh về tác dụng ngăn cản đối với các tội phạm chịu hình phạt tử hình nói chung.

Do tính không chắc chắn về tác dụng ngăn cản của hình phạt tử hình, bất cứ quốc gia nào còn duy trì hình phạt tử hình cũng không thể coi việc sử dụng hình phạt như một biện pháp ngăn cản hữu ích.

25/7/2010

(Kỳ tiếp theo: Thăm dò dư luận về hình phạt tử hình)

© 2010 Nguyễn Trang Nhung

© 2010 talawas


[1] Does Executionss Lower Homocide Rates?: The View of Leading Criminologist http://www.deathpenaltyinfo.org/files/DeterrenceStudy2009.pdf

[2] Murder Rates Nationally and By State http://www.deathpenaltyinfo.org/murder-rates-nationally-and-state

[3] Discussion of Recent Deterrence Studies http://www.deathpenaltyinfo.org/discussion-recent-deterrence-studies

[4] Deterrence or Brutalization: What Is the Effect of Executions? http://cad.sagepub.com/content/26/4/453.abstract

[5] How Have Homicide Rates Been Affected By California’s Death Penalty? http://www.prisonactivist.org/archive/death-penalty/dpstudy.html

Phản hồi

Không có phản hồi (bài “Nguyễn Trang Nhung – Hình phạt tử hình – Kỳ 3: Tác dụng ngăn cản? (phần 2)”)

Comments are closed.

  • talawas - Lời tạm biệt

    Nói lời chia tay sau 9 năm tồn tại, chúng tôi thiết tha hi vọng vào sự ra đời của những mô hình báo chí và truyền thông mới, thực hiện bởi những người được trang bị những khả năng và phương tiện mà chúng tôi đã không thể có, với cùng một nhiệt thành phấn đấu cho một nền báo chí tự do cho Việt Nam... đọc tiếp >>>

  • Phản hồi mới nhất của độc giả