talawas blog

Chuyên mục:

Nguyễn Thanh Giang – Người trí thức bị ruồng bỏ

30/07/2010 | 12:00 chiều | 39 Comments

Tác giả: Nguyễn Thanh Giang

Category: Tư tưởng
Thẻ:

Năm 1989, một sinh viên cũ từ xứ sở bị đô hộ xưa trở lại thăm “mẫu quốc” đã được hiệu trưởng trường Đại học Tổng hợp Paris 7, một trong nhũng trường uy tín nhất của nước Pháp, khẩn khoản: “Nhân dịp giáo sư sang đây, ban giám hiệu chúng tôi xin dành trọn một ngày để kính mời giáo sư giới thiệu phương pháp và kinh nghiệm học tập của giáo sư với toàn trường chúng tôi”, bởi vì “Đã sáu mươi năm qua, trên đất Pháp này chưa có sinh viên Pháp hay sinh viên quốc tế nào phá được kỷ lục: đạt hai bằng tiến sĩ quốc gia Pháp ở tuổi 22.”

Người cựu sinh viên ấy tên là Nguyễn Mạnh Tường.

Ông sinh năm 1909 ở phố Hàng Đào, Hà Nội. Theo học tại trường Albert Sarraut, năm 16 tuổi ông đỗ tú tài rồi sang Pháp du học từ năm 1927. Năm 1932 bảo vệ thành công luận án tiến sĩ luật “Cá nhân trong đô thị cổ Việt Nam” tại  Đại học Montpellier. Một tháng sau tiếp tục bảo vệ thành công luận án tiến sĩ văn chương “Việt Nam trong văn chương Pháp”.

Khi ông về nước, hai viên mật thám Pháp, trong đó có Louis Marty, gặp và gợi ý đưa ông vào làm thượng thư trong triều Bảo Đại. Bị gây khó khăn do từ chối lời mời này, ông chỉ ở nhà ba tháng rồi lại trở lại Pháp. Ông đã bỏ ra năm năm trời đi tham quan và nghiên cứu các nước châu Âu: Tây Ban Nha, Ý, Hy Lạp, Thổ Nhĩ Kỳ, Ai Cập… để viết bốn cuốn sách bằng tiếng Pháp: Nền tảng Pháp, Kinh nghiệm Địa Trung Hải, Kinh nghiệm và nước mắt tuổi trẻ, Du lịch và cảm xúc (kịch).

Trở về Việt Nam năm 1936, Nguyễn Mạnh Tường dạy học ở trường Trung học Bảo hộ (Lycée du Protectorat), hay còn gọi là trường Bưởi (từ 1945 đổi tên thành trường Trung học Chu Văn An).

Do bất mãn với chính sách kỳ thị của Pháp, ông bỏ trường về mở văn phòng luật sư tại hai biệt thự số 1 và số 2 Mai Xuân Thưởng. (Những biệt thự này về sau đã được gia đình ông hiến tất cả cho Nhà nước để rồi gần đây được sử dụng làm trụ sở cơ quan tiếp dân của Thanh tra Chính phủ).

Ngay từ năm 1936, khi trở về Việt Nam, Nguyễn Mạnh Tường đã dành thời gian học tiếng Trung, tham gia phác hoạ văn phạm Việt Nam với nhóm Trần Trọng Kim và Bùi Kỷ, và hợp tác làm tự điển với Khai trí Tiến Đức.

Ông đã góp vào kho tàng tri thức Việt Nam 18 tác phẩm quý gồm 14 cuốn viết bằng tiếng Pháp và 4 tác phẩm tiếng Việt, như:

  • Văn phạm Việt Nam (cùng Bùi Kỷ, Trần Trọng Kim, 1941)
  • Việt Nam Tự điển (Hội Khai trí Tiến Đức)
  • Construction de l’Orient (1937)
  • Sourires et Larmes d’une Jeunesse (1937)
  • Pierres de France (1940)
  • Apprentissage de la Méditerranée (1940)
  • Le Voyage et le Sentiment (1940)
  • Một cuộc hành trình (1955)
  • Un Excommunité – Hà Nội: 1954-1991: Procès d’un intellectuel (Quê Mẹ, Paris 1992)
  • Lý luận giáo dục châu Âu: Từ Érasme tới Rousseau thế kỷ XVI, XVII, XVIII ( NXB Khoa học Xã hội, 1994)
  • Aikhylos(Eschyle) và bi kịch cổ đại Hi Lạp (NXB Giáo dục 1996)
  • Virgile – nhà thơ vĩ đại của thời kỳ La Mã cổ đại (NXB Khoa học Xã hội, 1996)

    Ngay sau Cách mạng tháng Tám thành công, ông được mời dạy văn chương Tây phương tại trường Đại học Văn khoa do ông Đặng Thai Mai làm hiệu trưởng.

    Năm 1946 Hồ Chủ tịch cử Nguyễn Hữu Đang đến trịnh trọng mời ông để giao một nhiệm vụ quan trọng.

    Ông kể: “Cụ Hồ nói: Ta sẽ ký với Pháp một tạm ước, nhưng lại muốn đạt được cao hơn một tạm ước. Sẽ có hội nghị, lúc đầu ở Việt Nam (Đà Lạt), sau ở Pháp. Nhờ ngài xây dựng cho lập trường Việt Nam để đi đấu tranh. Tôi từ chối, nói còn có nhiều người giỏi hơn tôi. Cụ Hồ khẩn khoản:

    Tôi đã hỏi nhiều anh em, họ đều bảo chỉ có ngài làm được, xin ngài về suy nghĩ và giúp cho Chính phủ. (Hồi này cụ Hồ cứ gọi tôi là ngài!) Đi Đà Lạt là đoàn liên hiệp các đảng phái. Trưởng đoàn là Nguyễn Tường Tam. Phó là Võ Nguyên Giáp. Không thuộc đảng phái nào thì có Hoàng Xuân Hãn, Nguyễn Văn Huyên và tôi. Lúc tiễn đoàn lên đường, cụ Hồ nói to: Xin chúc anh em đi thành công, đặc biệt tôi có lời khuyên: Nội bộ đoàn kết, phải đấu tranh găng nhưng không được gãy”.[1]

    Một “sự cố” ở Hội nghị này cũng đã được ghi lại như sau: “Kết thúc Hội nghị, D’Argenlieu có tổ chức tiệc trà tiễn đoàn. Một sĩ quan hầu cận Pháp đến nói: Thủy sư Đô đốc muốn gặp riêng ngài. Tôi nói: Tôi chưa hân hạnh được quen biết ngài Thủy sư Đô đốc. Có anh em nói: Nó mời thì anh cứ đi. Tôi đi xuyên qua phòng họp, đông khoảng một trăm người, đến gặp nó, chỉ toàn nói chuyện xã giao vớ vẩn. Thế mà khi về Hà Nội, có dư luận nói: Tường là tay trong của Pháp, Tường phản quốc”. Hoàng Xuân Hãn tức mình, đến gặp Võ Nguyên Giáp, dư luận mới được dập tắt.”[2]

    Sau Hội nghị Đà Lạt ông còn được cử đi dự Hội nghị Bảo vệ Hòa bình châu Á-Thái Bình Dương ở Bắc Kinh năm 1952 và Đại hội Hòa bình Thế giới ở Wien năm 1953.

    Toàn quốc kháng chiến bùng nổ, Nguyễn Mạnh Tường tản cư và vào dạy dự bị đại học tại phố Đu Thanh Hóa. Kháng chiến chống Pháp thắng lợi, ông kể niềm hân hoan, tự hào khi trở về Thủ đô: “Ngày 10 tháng 10 năm 1954 đúng 10 giờ sáng, lực lượng kháng chiến trọng thể tiến vào Thủ đô. Dẫn đầu là đoàn quân với những lá cờ tung bay với tiếng trống liên hồi. Những cán bộ đứng trên những chiếc xe tải vẫy tay chào đồng bào đứng đầy hai bên đường đang hô to những tiếng vui mừng, phất phất những lá cờ nhỏ. Tất cả hai bên nhà phố đều trang trí và niềm vui không tả trên ánh mắt của từng người dân. Từng chặp, đoàn quân phải ngừng lại để nhận những vòng hoa của từng đoàn thiếu nữ mang tặng. Sự nồng nhiệt của dân chúng đã lên đến cao độ, thật chân thành và nồng hậu. Kể cả những người mà con tim còn đang nhịp nhẹ những tiếc nuối với người chủ hôm qua, tất cả đều chuẩn bị đầy đủ cho một cuộc găp gỡ dễ thương bằng sự rộng rãi và lịch sự, họ vỗ tay hoan hô những người đã làm nên chiến thắng Điện Biên Phủ: chiến công của họ khơi động lại niềm hãnh diện của người dân Việt và phục hồi lại danh tiếng cho nước nhà.”[3]

    Ông hồ hởi nhận lãnh nhiều trách nhiệm vinh dự: Hiệu trưởng trường Đại học Luật, Phó Chủ tịch Hội Luật gia Việt Nam, Chủ tịch Luật sư đoàn, Phó Hiệu trưởng trường Đại học Sư phạm, ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, ủy viên BCH Hội Hữu nghị Việt–Pháp và Hội Hữu nghị Việt-Xô, thành viên của Uỷ ban Bảo vệ Hoà bình Thế giới, chủ tịch sáng lập Câu lạc bộ Đoàn kết Trí thức…

    Năm 1956, trong cương vị Chủ tịch Luật sư đoàn, Phó Chủ tịch Hội Luật gia Việt Nam, luật sư Nguyễn Mạnh Tường được giao nhiệm vụ lãnh đạo đoàn Việt Nam tại Hội nghị Luật gia Dân chủ Thế giới tổ chức ở Bruxelles, Bỉ. Nhiệm vụ của đoàn Việt Nam là làm sao được Hội nghị đưa ra nghị quyết ủng hộ công cuộc đấu tranh thống nhất đất nước của ta.

    Năm 2009, nhân kỷ niệm 100 năm sinh của giáo sư Nguyễn Mạnh Tường, giáo sư, Nhà giáo Nhân dân Trần Thanh Đạm, thầy dạy của nhiều cán bộ lãnh đạo Đảng ngày nay, đã viết về thầy giáo cũ của mình như sau: “Nhớ lại hình ảnh thầy Tường, tôi thường cảm kích nghĩ rằng chỉ riêng sự có mặt của Thầy trong hàng ngũ những nhà trí thức yêu nước đi kháng chiến theo cụ Hồ ngày ấy đã là một sự cổ vũ lớn đối với thế hệ thanh niên chúng tôi. Chỉ riêng điều đó đã là một cống hiến vô giá của Thầy đối với đất nước, xứng đáng với sự hàm ơn và tưởng nhớ của các thế hệ sau này, cần được vinh danh mãi mãi trong lịch sử văn hóa và giáo dục của dân tộc ta.”[4]

    *

    Thế mà! Bỗng đâu…, ông “đã là kẻ lữ hành trong chuyến đi qua sa mạc kéo dài từ năm 1958 đến năm 1990, hơn ba mươi năm dài đằng đẵng. Chìm trong vùng cát sa mạc của tuyệt vọng làm cạn khô giòng nước mắt, tôi đã lê tấm thân bị tra tấn bởi thiếu thốn cô đơn, với quả tim

    rướm máu bởi nỗi buồn của chua cay và vị đắng của mật. Không một tia sáng của niềm vui trong đêm đen của địa ngục trần gian mà tôi đang bị quét đi trong nỗi cô đơn.”

    tôi không bị ném vào tù hay bị còng tay. Tôi không bị bắt đưa ra bất cứ toà án hình sự hay chính trị nào. Tôi không bị bắt đày đi xa nhà hay xa gia đình. Nhưng cả xã hội và mọi người đều biết: để tránh phải chịu những phiền phức, những ai muốn tiếp xúc với tôi, dù bất cứ chuyện gì, đều không dám. Nhà tôi như đang chứa một người đang bị bệnh dịch, không nên đến gần. Ra đường, mọi người thấy tôi từ xa đã quay ra ngõ khác để tránh đụng mặt, nếu người nào đó, vì vô tình vô ý hay vì can đảm đến gõ cửa gặp tôi, ngay sau khi vừa rời khỏi nhà là đã có công an mời về cơ quan để tra tấn họ với những câu hỏi về họ là ai, về gia đình và tầng lớp xã hội và đặc biệt là có quan hệ gì đến tên tội phạm là tôi đây.”

    Không chỉ bị đầy đọa về mặt tinh thần, về vật chất thì: “Cả mấy tháng qua, buộc phải mua thực phẩm và những thứ nhu yếu trên chợ đen vì tôi không còn được phát tem phiếu kể từ khi tôi bị loại, mặc dù với tất cả dành dụm có được, số tiền dự trữ ngày càng thu hẹp. Ngay từ lúc đầu, với viễn tượng những ngày khó khăn trước mắt, với dự trữ ít oi, chúng tôi bắt đầu một giai đoạn hạn chế, tiết kiệm. Trước tiên, loại bỏ ngay buổi ăn sáng, một thói quen xa hoa của những người tư sản. Tiếp đến, cá thịt từ từ biến mất trong những buổi ăn trưa và tối. Khẩu phần cơm và rau mỗi ngày một ít đi. Và đến lúc mỗi ngày chúng tôi chỉ có một bát cháo để ăn.”

    Nghĩ đến chuyện vay mượn bạn bè là điều vô ích vì chính bản thân họ cũng đang cùng số phận, đang trong cảnh chỉ đủ cầm hơi khỏi bị chết đói. Vợ tôi đã nghĩ đến chuyện bán thuốc lá bên lề đường để kiếm sống, nhưng làm sao có được mớ vốn ban đầu và có chút tiền để bôi trơn móng vuốt làm khó của những tên công an hay cán bộ thuế, để chúng để yên cho chúng tôi khó khăn kiếm sống? Tìm ở đâu những nguồn hàng mà chỉ qua con đường buôn lậu mới có được? Món duy nhất mà vợ tôi không phải bán là cái máy may để mua gạo cho gia đình, mà dùng nó để may đồ mang ra chợ bán. Nếu bà còn trẻ bà có thể đạp xe về nhà quê mua rau cải lên bán ở những nơi đông người qua lại. Nhưng tất cả những dự tính dễ thương nhỏ nhoi đó đều không thể thực hiện đã làm cho vợ tôi khóc trong sầu khổ vì không thể làm một chút gì đề mua gạo cho gia đình.”

    Tôi muốn dạy tiếng Pháp tại nhà. Nhưng vừa mới bắt đầu là đã có một đám công an, chắc chắn là đã được bọn gián điệp và điểm chỉ quanh tôi báo động cho họ, xuất hiện và bảo cho tôi là dưới chế độ cộng sản không có gì là tư nhân mà được cho phép, dù chỉ là việc dạy học của những ông thầy tận tuỵ. Phải làm gì đây? Tôi không thể ra đạp cyclo như một số đồng nghiệp trẻ đang làm, không phải vì chuyện thiên hạ xầm xì mà chỉ vì tôi đã không còn ở tuổi để làm chuyện đó: hoặc người ta không dám gọi tôi, hoặc nếu có, số tiền công còm cõi của một hai chuyến đi không đủ để mua thuốc cho tôi lại sức với cái thân thể đã tiều tuỵ lắm rồi. Tự nhủ là không có nghề gì là đáng khinh, tôi xoay ra sửa chữa xe đạp bên vệ đường như những sĩ quan cao cấp già của bộ đội về hưu đang làm. Những kiến thức về văn chương và ngôn ngữ trở nên vô dụng trước những chiếc xe đạp hư cần sửa chữa như một quan hoạn đứng trước người đàn bà không mảnh vải che thân.”

    Cuối cùng tôi cũng phải hiểu ra là mình không nên đắm mình trong cái ảo tưởng về số phận của những cuốn sách không bán được của tôi. Tôi đành phải cân ký bán cho những người thu mua giấy vụn về bán lại cho nhà máy làm bột giấy. Những cuốn sách được mang lên trên cái cân hiệu Roberval. Tôi được trả tiền theo số cân đo được. Tim tôi đập loạn lên mỗi khi tôi phải chất những cuốn sách vào cái giỏ sau của chiếc xe đạp để đem đi bán giấy vụn. Không, nó không phải là giấy, nó là những thịt da của tôi đang bị xé ra từng mảnh. Khi những người mua ném chúng vào góc nhà, tôi phải quay mặt đi nơi khác cố giấu giọt nước mắt đang trào ra! Không có người cha nào còn dám nhìn con mình đang bị ném vào lửa bởi bọn đao phủ! Cái tra tấn đó cứ tái hiện mỗi lần đi bán sách làm giấy vụn, tôi như bị một mũi tên bắn xuyên qua tim mình. Nhiều lần, tôi phải nhờ vợ hay con tôi làm chuyện đó vì tránh cho tôi phải chịu nỗi đau.”[5]

    *

    Vì đâu? Và từ lúc nào người trí thức lỗi lạc từng được Chủ tịch nước Hồ Chí Minh cung kính gọi bằng “ngài” và khẩn khoản: “Việc này chỉ có ngài làm được, xin ngài giúp cho Chính phủ”, bỗng rơi xuống điạ ngục ngay giữa trần gian?

    Ngày 30 tháng 10 năm 1956, sau khi nghe ông Trường Chinh thay mặt Đảng CSVN đọc bản kiểm điểm về sai lầm của Cải cách Ruộng đất trước Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Mặt trận Tổ Quốc Việt Nam, ông Nguyễn Mạnh Tường không nén nổi xúc động: “Tôi phấn khởi được nghe bản phê bình của Đảng Lao động do ông Trường Chinh đọc trước Hội nghị. Nhưng tôi cũng phải thú rằng lòng phấn khởi của tôi một phần bị giảm đi, vì tôi nhớ lại kết quả tai hại của các sai lầm đã phạm trong công cuộc Cải cách Ruộng đất. Tôi xin phép các vị được kính cẩn nghiêng mình trước kỷ niệm những người vô tội đã chết oan, không phải vì bàn tay của địch mà chính của ta. Trong cuộc kháng chiến anh dũng của ta, những đồng bào đã hi sinh, có thể nói, được chết với trong lòng chan chứa nỗi vui sướng vì chết cho sự nghiệp giải phóng dân tộc khỏi nanh vuốt của địch. Họ chết bởi địch, cho ta. Đó là cái chết tích cực, cái chết vẻ vang, cái chết oanh liệt mà Tổ quốc ghi nhớ muôn thuở. Trái lại, những người chết oan vì các sai lầm trong cuộc Cải cách Ruộng đất này, lúc tắt thở, cay đắng đau xót vì chết với một ô danh.”[6]

    Thế rồi, sự “xúc động thái quá” đó, trớ trêu thay đã biến ngày ấy thành định mệnh đời ông khi ông dám chân thành đứng giữa hội trường trình bầy bản báo cáo: “Qua những sai lầm trong Cải cách Ruộng đất – Xây dựng quan điểm lãnh đạo”.

    Ông chân thành căn vặn: “Ta muốn gì? Tìm kẻ thù của nông dân, của cách mạng để tiêu diệt nó. Nhưng đồng thời nếu ta biết lo xa, nhìn xa, ta cũng không quên rằng công lý của cách mạng, muốn bảo toàn được uy tín và thắng lợi của cách mạng, phải biết đánh đúng địch. Khi đưa ra khẩu hiệu ‘Thà chết 10 người oan còn hơn để sót một địch’ thì khẩu hiệu này không những quá tả một cách vô lý mà phản lại cách mạng là đằng khác nữa. Muốn chứng minh điều này ta chỉ cần nhìn thực tế: kết quả sai lầm ta đã phạm khi thực hiện khẩu hiệu này rất tổn thiệt cho uy tín của cách mạng và cho bản thân bao nhiêu chiến sĩ cách mạng. Nếu không phải đó là phản lại cách mạng thì là gì? Khẩu hiệu của pháp lý thì khác hẳn: Thà 10 địch sót còn hơn một người bị kết án oan.”

    Ông quy kết: “Sở dĩ ta không để ý đến giải pháp pháp lý là vì ba lý do: 1. Quan điểm ta – địch, thù-bạn của ta rất mơ hồ; 2. Ta bất chấp pháp luật, lấy chính trị lấn át pháp lý; 3. Ta bất chấp chuyên môn.”

    Tại sao có những hiện tượng quái gở như vậy? Là vì chính trị chiếm đóng tất cả các khu vực trong nhận thức của chúng ta làm chúng ta mất cả cái nhân đạo tối thiểu của con người, làm chúng ta khước từ các chân lý.”[7]

    *

    Cho đến bây giờ do cần tạo ra những cái bồ sứt cạp thủng đáy để rót vô tội vạ tài nguyên đất nước, mồ hôi, nước mắt, xương máu của nhân dân nhằm vỗ béo bọn tư bản đỏ người ta vẫn chỉ thị phải củng cố doanh nghiệp nhà nước bằng bất kể giá nào để thể hiện đường lối XHCN thiêng liêng của Đảng thì cách đây hơn nửa thế kỷ Nguyễn Mạnh Tường đã chỉ rõ thực tế:

    Nghĩa là giai cấp công nhân đã phải lao động sản xuất hai năm nay mà không được bồi dưỡng đúng mức. Lắng nghe dư luận đồng bào Hà Nội thôi, ta được biết rằng có ít ra một doanh nghiệp quốc gia lãng phí bao nhiêu triệu trong khi dưới chế độ Pháp thuộc, cũng doanh nghiệp ấy mang lại cho thực dân đế quốc các số lãi khổng lồ.”

    Về Mậu dịch, nửa năm nay, đồng bào ca thán như thế nào, ta đã biết. Nào chèn ép các nhà kinh doanh tư nhân, nào lãng phí bao nghìn triệu trong khi thực hiện chính sách, nào tàn nhẫn với các người bán sức lao động cho mình…”

    Số vốn mà các nhà công thương mang ra kinh doanh chỉ là một phần ti tiểu, số công nhân làm việc trong các doanh nghiệp tư nhân không có nghĩa lý gì. Trái lại ta thấy tất cả một phong trào các nhà tư bản thu hẹp hoạt động của họ, hoặc chuyển hướng bằng cách đâm ra quay chỉ, bán nước mía, hay dệt vài thước vải vớ vẩn, hoặc đóng cửa ăn vào vốn để khỏi đụng chạm đến Sở

    Lao động vì vấn đề công nhân, với Sở Công thương vì vấn đề đăng ký và nguyên liệu sản xuất, với Sở Tài chính vì thuế khoá đặc biệt.”[8]

    Ngày nay, trước thực trạng xuống cấp thảm hại của giáo dục và đạo lý xã hội người ta mới càng thấm thía biết bao cái điều mà vị giáo sư khả kính từng cảm thấy bất an: “Chỉ mới hôm qua, trước ngày những người cộng sản tràn vào các nơi, truyền thống của cha ông ta là dạy học trò phải biết kính trọng Thầy mình, thương yêu và kính trọng Thầy còn hơn cả cha ruột. Cái vinh dự được giao phó là chăm lo đào tạo con người, sao cho được đơm hoa kết trái, đã là khuôn thước do tâm hồn và cách sống của các Thầy Cô. Họ có trách nhiệm với chính mình, với các học trò và cả xã hội. Điều đó đã nuôi dưỡng tâm tánh thuần khiết của Thầy Cô. Những sách dạy của tổ tiên về đạo đức con người được cả thế giới công nhận nay bị ném vào giàn lửa.

    Cái khác biệt cơ bản và sâu sắc giữa xã hội ngày xưa và xã hội ngày nay là mục tiêu của giáo dục đã thay đổi. Ngày xưa người ta tôn vinh con người và đạo đức. Ngày nay, chủ nghĩa cộng sản và cái chính trị quốc tế chủ nghĩa của nó thì được ca tụng bằng trời. Khi cái giá trị chính trị nó đánh bật cái giá trị trí thức và đạo đức, đó là cả một cuộc cách mạng, những thành viên của Đảng không nghi ngờ điều đó.”[9]

    “Văn hoá phương Tây sẽ kết án chủ nghĩa cộng sản là tạo ra những con người cháy bỏng với những cuồng tín về chính trị, chỉ biết theo chân của lãnh đạo, nhắm mắt bịt tai với những thực tế của thế giới, ngậm miệng không dám chỉ trích bất cứ chuyện gì. Thật đáng ngạc nhiên khi nhìn thấy một con người, được nhào nặn trong lò bánh của cộng sản, đã mất cả con người riêng, còn mất luôn cả nhân cách của mình, thay vào mình một con người chỉ biết động đậy theo những tín hiệu từ xa bấm nút bởi người khác. Cổ tích phương Tây kể chuyện một kẻ bán linh hồn cho quỷ dữ. Người cộng sản, được đào tạo trong lò văn hoá cộng sản, đã bán linh hồn cho Đảng.”[10]

    Thói quen luôn cúi đầu để tỏ vẻ sự tán thành, dùng hai bàn tay luôn để vỗ tay, mồm luôn mở chỉ để nói câu đồng ý, tất cả chỉ cho thấy sự tê liệt của lý trí, cái chết tiệt của trí thông minh, chặt bỏ những phản xạ của phê bình.”

    con người được đào tạo bởi nhà cầm quyền chỉ là một công cụ để thi hành những chính sách cầm quyền và không là gì khác hơn.”

    Một cán bộ lãnh đạo Đảng đã chỉ vào mặt Nguyễn Mạnh Tường mà răn dạy giữa một Hội trường: “Ông không biết những gì đang chờ đợi ông. Nhà nước cộng sản của chúng tôi chỉ chấp nhận duy nhất một thái độ sống của người trí thức. Họ phải nằm trong đường lối chính trị của cộng sản, biểu lộ lòng tin nơi Đảng, trung thành với Đảng, sống và suy nghĩ dưới sự chỉ đạo và theo cách mà lãnh đạo Đảng đã xếp đặt. Những ai đi chệch xa con đường này, trở thành kẻ xa lạ dị giáo, sẽ bị trừng phạt như những kẻ phản bội phản động. Đây là cơ hội chót để ông tự ăn năn hối cải về sự táo tợn và trơ trẽn của mình. Rán mà biết lấy nhé.”

    Ngày nay tham nhũng đã trở thành quốc nạn vô phương cứu chữa. Cách đây mấy thập niên, Nguyễn Mạnh Tường đã gay gắt cảnh báo: “những quan chức của Đảng, với những chữ ký sinh ra vàng, đã để cho mình bị tiêm nhiễm những con vi trùng của tiền của, để tự mình ngày càng chìm sâu trong vũng lầy của tội ác. Những kẻ thuộc quyền, được khuyến khích bởi sự bất bị quy trách của xếp mình, trở nên những kẻ đồng lõa, tập họp nhau thành băng thành nhóm. Thời sẽ đến khi mà Đảng vẫn còn tiếp diễn những ung nhọt như thế: họ sẽ không còn niềm tin yêu của nhân dân, niềm tin mà họ đã mất cả một thời gian dài mới có được.”

    Tham nhũng là muôn mặt, nhưng cái chính là trực tiếp hay gián tiếp ăn cắp tài sản Nhà nước, tham ô, làm và sử dụng những giấy tờ giả mạo, chiếm đoạt đất công, dùng tài sản công vào những chuyện riêng tư. Ngoài tính chất muôn mầu muôn vẻ của nạn tham nhũng ta còn có thể kể thêm là sức sinh sôi của loại dịch bệnh này là rất nhanh. Những lãnh đạo chóp bu đã làm gương rất xấu và chuyện họ không bị hình phạt nào chỉ khuyến khích cấp dưới bước chân vào

    con đường kiếm chác mà không sợ bị một rủi ro nào. Sớm hay muộn, sự vô đạo đức sẽ chiếm lĩnh xã hội trên bề mặt cũng như bề sâu. Chưa bao giờ ở bất cứ nước nào, ngay cả ở các nước tư bản, mà người ta thấy được một cảnh tượng kinh hoàng, một sự băng hoại vô cùng của đạo đức: toàn bộ guồng máy nhà nước ngập chìm trong sự mua chuộc. Đối với hàng công nhân viên hạng nhỏ cấp dưới, mức lương nhỏ bé là lý lẽ để biện minh cho tội tham nhũng của họ khuyến khích từ gương xấu của cấp trên của họ là những kẻ phạm tội nhưng không chịu bất cứ trừng phạt nào của pháp luật hay phải ra trước toà thông qua hệ thống kỷ luật của Đảng và họ tham nhũng để mưu cầu được mau thăng quan tiến chức. Sự vô đạo đức nó như một cơn thuỷ triều đen chồm lên tràn ngập tất cả mọi cơ phận. Những lương tâm run sợ bay biến khỏi vùng địa chấn, xa tắp khỏi tầng khí độc mà ngập trong đó là một nhà nước đang thối rửa và hấp hối, một nhà nước kết cấu bằng những con người mà quyền hạn là vô chừng và độc đoán đang nắm giữ.”

    cả nước bàng hoàng thất vọng và kinh hoàng trước tội ác của những đảng viên biến chất, nhiều quan chức cao cấp của Đảng và của Nhà nước đã hành xử như những băng đảng trộm cướp, đã nuốt nhiều tỉ đồng của công quỹ để thoả mãn ham muốn đê tiện của mình.”

    Ông đau đớn nhận ra mục tiêu Cách mạng tháng Tám bị đánh tráo và kịch liệt lên án sự chuyên quyền, độc đoán: “Trong cuộc cách mạng tháng Tám, toàn thể nhân dân cùng một lòng đứng dậy để giành lại tự do và độc lập. Nhân dân đặt niềm tin vào lời nói của lãnh đạo cộng sản là toàn những người với quá khứ vinh quang đầy hy sinh cho Tổ quốc. Nhưng sau đó, từng bước, nhân dân bị áp đặt dưới cái gọi là ‘dân chủ nhân dân’, rồi sau đó là chủ nghĩa xã hội. Chúng ta không còn tôn thờ Khổng Tử, trong khi vẫn gìn giữ những giá trị của đạo Khổng, chúng ta bị cải đạo sang tôn giáo Ba ngôi của chủ nghĩa Marx: Marx-Lenin-Stalin, với ba tấm hình được treo cao để ba ông được nhìn xuống đám thần dân! Từ lúc nào và ở đâu chúng tôi được hỏi ý về những ước ao và mong muốn của chúng tôi? Chuyện chẳng hề xảy ra. Đảng là con mắt nhìn mọi chuyện giùm chúng tôi, quyết định cho chúng tôi, rồi ra lệnh chúng tôi phải tuân theo quan điểm của Đảng mà họ cho rằng sẽ mang đến một tương lai huy hoàng và hạnh phúc.”

    “Đa nguyên là chấp nhận những ý kiến trái ngược, những sự thật không giống nhau và đó là ý nghĩa thực của một nền dân chủ. Những người cộng sản không chấp nhận chuyện đó. Họ bám chặt vào độc quyền chính trị, tự cho mình là kẻ duy nhất nắm mọi thước đo về bản chất của dân chủ. Đa nguyên trở thành bãi chiến trường nơi mà dân chủ và chủ nghĩa cộng sản tấn công lẫn nhau.”

    Nhà nước chỉ là bàn tay nối dài của Đảng và con người lãnh đạo Đảng chính là người đang nắm trọn quyền lực. Nhân dân không là gì hết, tiếng nói của họ đã bị bịt kín. Tất cả những bộ phận của Nhà nước là gồm những con người của Đảng hay những người toàn tâm toàn ý với Đảng; tất cả cái giống người này chỉ có cái lưỡi gỗ và cái lưng cong cúi luồn với chủ. Trong những điều kiện như thế, làm sao có được những tiếng nói dấy lên để đòi truất phế và thay những kẻ bạo quyền, hay ít ra là để đưa ra những đề nghị, những ý kiến để làm đứng lại cái xe đang lao mình với tốc độ kinh hoàng về phía hố sâu của sự xấu? Mọi chuyện được quyết định từ hậu cung của Đảng, nơi thần bí nhất của thiên cung, bao quanh bởi một vòng thành kín bưng như Vạn lý Trường thành bên Trung Quốc!”

    Chưa bao giờ trong lịch sử con người mà lưỡi tầm sét của Thần Zeus – tức cái búa của Thiên Lôi – cùng với cây gậy thần của Circé lại nằm cả trong tay của một người, làm thành một bộ máy thống trị và áp bức cực kỳ hoàn hảo, một bộ máy chuyên dùng khủng bố làm chất nhờn bôi trơn những trục máy!”

    Vốn là người cương trực, ông không chỉ nói khoáng đại giữa Hội nghị mà đã từng giãi bầy trực tiếp vào tai Chủ tịch nước Hồ Chí Minh trong buổi trò chuyện riêng giữa hai người sau Đại hội Anh hùng và Chiến sĩ Thi đua họp ở Việt Bắc mùa xuân năm 1952: “Chế độ chuyên quyền tha hồ chủ quan, tự do duy ý chí và làm luật lệ lung tung, trái khoa học, trái lẽ phải, tác động tai hại đến uy tín của chính quyền và đến hạnh phúc của quần chúng, rất bất bình với bao hành động thiếu đạo đức và ngu dốt. Giải pháp duy nhất của sự khôn ngoan là mở rộng tai nghe, mở rộng cửa cho người thứ ba, cho tiếng nói từ ngoài vào, từ nhân dân đưa lên.”

    Cho đến nay Đảng bao trùm lên trên và nuốt chửng Nhà nước và không ít người nghĩ rằng Đảng lãnh đạo và cai trị vì lợi ích của Đảng hơn là vì lợi ích của nhân dân.”[11]

    Ông nói lên sự thật về hai tổ chức Quốc hội và Mặt trận Tổ quốc một cách chua chát: “Hai tổ chức Quốc hội và Mặt trận khác nhau là ở chỗ Quốc hội gồm có những đại biểu được ‘bầu’ lên từ mọi vùng lãnh thổ trên toàn quốc, Mặt trận gồm những người được chọn lựa trong các đoàn thể quần chúng để tiêu biểu cho mọi ngành nghề xã hội hay khuynh hướng tôn giáo khác nhau. Nhưng cả hai đều gặp nhau trong cùng một thái độ vì Đảng, trong những lần đưa ra đưa ra ý kiến, đều đồng ý với Đảng trên bất cứ chuyện gì và bất cứ lúc nào, hoàn toàn không có một ý kiến khác hay ồn ào kháo chuyện. Toàn Quốc hội biểu quyết bằng cách đưa tay lên, Mặt trận biểu quyết bằng cách cúi đầu và buông thõng hai tay. Nhưng cả hai đều biểu hiện một sự nhất trí với lãnh đạo làm cho mặt lãnh đạo ngửa cao với nụ cười mãn nguyện. Đảng tự cho mình là người nắm sự thật và hai tổ chức kia chỉ có nhiệm vụ là phổ biến và tuyên truyền, mỗi tổ chức lo chuyện trong khu vực ảnh hưởng và trong vùng sinh hoạt của mình. Đó là hai cái nạng giúp Đảng tiến bước.[12]

    (Gần đây Quốc hội mới rón rén phản biện để Chính phủ tạm dừng kế hoạch xây dựng đường xe lửa cao tốc. Thực tế, mức độ hệ trọng của việc này rất không đáng kể so với chủ trương cho Trung Quốc vào khai thác bauxite ở Tây Nguyên; vấn đề xác định biên giới lãnh thổ, lãnh hải; vấn đề mở đường Hồ Chí Minh; vấn đề chọn đặt nhà máy lọc dầu đầu tiên ở Dung Quất… mà những hệ quả thiệt hại vô cùng lớn về kinh tế, chính trị, xã hội phát sinh từ đấy đáng đưa những người chịu trách nhiệm chính đối với những sai lầm ấy ra xử tử.)

    *

    Giãi bầy những tưởng niệm muộn mẳn đối với người trí thức lỗi lạc khả kính Nguyễn Mạnh Tường, chúng tôi muốn cùng độc giả soi xét để nêu câu hỏi: Nguyễn Mạnh Tường (và những người như kẻ viết bài này) đã nói câu gì không đúng? Đã làm việc gì sai pháp luật? Sao người ta nỡ / dám nhân danh Đảng đầy đọa hãm hại chúng tôi! Trù dập vợ, con chúng tôi! Uy hiếp, khủng bố bạn bè, thân thích của chúng tôi!

    Hãy thắp nhang cung kính tạ tội và thành khẩn tụng niệm những lời cảnh báo sau đây:

    Thay vì giáng búa rìu lên đầu người trí thức mà tội lỗi duy nhất của họ là yêu Tổ quốc và dân tộc, người cộng sản cần phải hiểu rằng kẻ thù của họ chính là họ chứ không ai khác. Kẻ thù của họ là ai? Là tính chủ quan, một cách quá mức, đã làm cho họ tưởng mình là thượng đế được phú cho sức mạnh siêu nhân không thể thất bại… Thật điên khùng khi họ tin rằng họ luôn luôn đúng, ngay cả những khi họ đã sai lầm rõ ràng!”

    Nếu cứ vướng mãi với những hành động dại dột, mất trí hay điên khùng, quý vị sẽ đưa dân tộc vào nghèo đói và đau khổ, tiếp tục làm những chuyện chuyên quyền, phạm luật và vô nhân đạo thì quý vị sẽ không thể tồn tại dài lâu! Ngay sau khi quý vị chết, nhân dân sẽ tiếp tục nguyền rủa, đào mồ và quăng cái xác thối của quý vị cho sài lang và diều hâu cắn xé! Tên tuổi của quý vị sẽ bị ‘tạc ghi’ trong lịch sử và sẽ bị khinh bỉ trong hàng trăm năm sau.”

    Về phía chúng tôi, dẫu sao chúng tôi cũng sẽ không bao giờ quên lưu giữ cái nhin thể tất và ưu ái của vị giáo sư bồ tát:

    Dù có ghét hay thương cộng sản, mình cũng phải công nhận rằng những người lãnh đạo nó đã phải chịu đoạ đầy vì lòng yêu nước của họ. Những thế hệ kế tiếp và những người nối nghiệp thì không thể tự hào là có cùng cái hào quang đó. Dẫu vậy, trong số những kẻ kế thừa vẫn có những người dù ít tài cán nhưng lòng trung chính vẫn đáng để chúng ta ngả mũ chào. Trong khi đó biết bao nhiêu kẻ khác không những đã chẳng có chút khả năng nào mà còn vô đạo đức nhưng hết mực núp vào Đảng vì Đảng đã gây dựng và bảo vệ quyền lợi cá nhân của họ.”

    Vấn đề còn lại được nêu lên là: “Chủ nghĩa anh hùng của các ông có làm cho các ông dám hy sinh Đảng của quý ông trên bàn thờ của Tổ quốc và Nhân dân? Đất nước và nhân dân Việt Nam đang chờ câu trả lời của các ông.[13]

    Hà Nội 14 tháng 7 năm 2010

    © 2010 Nguyễn Thanh Giang

    © 2010 talawas


    [1] Nguyễn Mạnh Tường, Kẻ bị vạ tuyệt thông, Paris 1991

    [2] Sđd.

    [3] Sđd.

    [4] Tạp chí Hồn Việt tháng 11 năm 2009

    [5] Nguyễn Mạnh Tường, Kẻ bị vạ tuyệt thông, sđd.

    [6] Bài thuyết trình tại Mặt trận Tổ Quốc Việt Nam 30-10-1956

    [7] Bđd.

    [8] Bđd.

    [9] Sđd.

    [10] Bđd.

    [11] Tạp chí Xưa và Nay số 286, tháng 6 năm 2007

    [12] Bđd.

    [13] Sđd.

    Bình luận

    39 Comments (bài “Nguyễn Thanh Giang – Người trí thức bị ruồng bỏ”)

    1. Nguyễn Việt Thanh viết:

      Thưa bác Phùng,

      Khi viết phản hồi trước, tôi chưa được đọc PH của bác Phùng Tường Vân. Cảm ơn bác đã chỉ ra chỗ không ổn của danh xưng “giáo sư bồ tát”.

    2. […] NGƯỜI TRÍ THỨC BỊ RUỒNG BỎ (Nguyễn Thanh Giang) Bởi ngoclinhvugia Người trí thức bị ruồng bỏ […]

    3. […] Tôi đã hỏi nhiều anh em, họ đều bảo chỉ có ngài làm được, xin ngài về suy nghĩ và giúp cho Chính phủ. (Hồi này cụ Hồ cứ gọi tôi là ngài!) Đi Đà Lạt là đoàn liên hiệp các đảng phái. Trưởng đoàn là Nguyễn Tường Tam. Phó là Võ Nguyên Giáp. Không thuộc đảng phái nào thì có Hoàng Xuân Hãn, Nguyễn Văn Huyên và tôi. Lúc tiễn đoàn lên đường, cụ Hồ nói to: Xin chúc anh em đi thành công, đặc biệt tôi có lời khuyên: Nội bộ đoàn kết, phải đấu tranh găng nhưng không được gãy”.[1] […]

    4. Nguyễn Việt Thanh viết:

      Mỗi lần đọc về thân phận bị đày đọa của các bậc trí thức như Nguyễn Mạnh Tường, tôi cảm thấy chua xót, nhưng thật sự trong thâm tâm, cảm phục thì không.

      Những trí thức tài năng, được đào tạo một cách bài bản như ông thật là quí hiếm, giá như sống trong một xã hội lành mạnh, thì ông đã cống hiến nhiều cho cho quốc gia, dân tộc; chứ không chỉ một số trước tác ít ỏi cùng với một tâm trạng uẩn ức cho đến khi nhắm mắt. Đáng tiếc là ông đã phải sống trong một thời quá bạc bẽo, khốn nạn của lịch sử dân tộc, để cuối cùng là một nạn nhân của chính lịch sử này, của những trò chính trị bỉ ổi mà di chứng của nó còn mãi đến hôm nay.
      Ông bị đưa đẩy trong dòng chảy lịch sử, nhưng ít nhiều chính ông cũng đã lựa chọn nó, trong tình thế không phải là không có cách lựa chọn khả dĩ khác. Bị lừa ư? Nhẹ dạ ư? Cả tin ư? Đến một trí thức lớn như ông mà còn như thế, thì bao người dân ít học, phần lớn của dân tộc làm sao tránh khỏi kiếp nạn này? Bạn Sacroyant Nguyen nói ông đã nhận ra quá sớm bản chất của chế độ. Nhưng tôi thì thấy không những muộn mà còn quá muộn.
      Theo những gì bác Trần Văn Tích đã dẫn, thì không biết năm 1956, khi tham dự Hội nghị Luật gia Dân chủ Thế giới, ông đã nhận ra chưa?
      Nếu ông, và những trí thức như ông nhận ra sớm hơn, dân tộc này nhận ra sớm hơn, thì lịch sử dân tộc đã có một trang khác, một dòng chảy khác.

      Nhưng “Nếu” thì có ích gì, ngoài một chút an ủi như một bài học đau xót của lịch sử. Mỗi người có một cuộc đời, một số phận. Ông cũng đã làm xong cuộc đời ông, dù có thể cuộc đời đó chỉ là một bản giao hưởng bi thương, dang dở.

      Trong bài chủ, tác giả ví ông là “giáo sư bồ tát”. Dù với tất cả sự kính trọng ông, tôi vẫn cảm thấy “lấn cấn” với danh hiệu này. Nói như thế không có nghĩa tôi đặt quá cao từ “bồ tát”. Bồ tát không cần phải “giáo sư” hay “tiến sĩ”, mà có thể là những người tầm thường nhất, thậm chí có khi là những người ở dưới “đáy” xã hội.

    5. Phùng Tường Vân viết:

      Từ “Hiền Triết” Đến “Bồ Tát”

      Ông Tôn Văn (http://www.talawas.org/?p=22877#comment-15848) trong một PH trước đây gọi ông Nguyễn Mạnh Tường là “một nhà hiền triết”, tôi đã có góp ý với ông về cái danh xưng mà tôi cho là không chính xác ấy, nay lại thấy ông dùng một từ khác (khá lạ lẫm) “trí thức bồ tát” để chỉ vị luật sư danh tiếng này thì tôi lại thấy có chỗ (rất) không ổn. Danh vị Bồ Tát nghĩa căn bản trong Phật Giáo thường được hiểu là “Hình thức ngắn của phiên âm Phạn Ngữ “Bồ Đề Tát Đỏa” (Bodhisattva) là bực tuy đã đắc quả Phật vị, song còn làm chúng sinh để độ đời. Bực đã được tự giác, đắc quả Bồ Đề (Chánh giác) song còn đợi lên quả Phật Thế Tôn, bèn chuyển phương tiện ra đi cứu độ chúng sinh…” (Theo Đoàn Trung Còn, Phật Học Từ Điển), như vậy làm sao có thể đặt ông Nguyễn Mạnh Tường vào “khung” Bồ Tát được nhỉ ?

    6. Trần Lâm viết:

      2/ BS Tích đã thiếu chính xác khi ông cho rằng Nam Dương đã giành lại độc lập mà không có chiến tranh. Nam Dương vốn là một thuộc địa của Hòa Lan bị Nhật chiếm đóng thời Đệ Nhị Thế Chiến. Năm 1945 Soekarno cướp thời cơ tuyên bố độc lập. Chính phủ Hòa Lan có thể cũng ngoan cố như chính phủ Pháp, nên đã đem quân tái chiếm Nam Dương, đưa đến một cuộc xung đột vũ trang giữa Nam Dương và Hòa Lan đến năm 1949 mới kết thúc. Đây là một điều mà ai có chút kiến thức về lịch sử Đông Nam Á thời cận đại đều biết, nên tôi không cần trích sách này dẫn bài nọ làm gì. Nhưng vì BS Tích là người sống ở Đức, nên tôi xin giới thiệu tại đây một giai thoại về cuộc chiến nói trên do một người Đức kể lại:

      “Sie haben es nicht gewusst”
      von Falk Madeja

      Tja, das war “früher” einer der Lieblingssätze bestimmter niederländischer Menschen – “Sie haben es nicht gewusst”. Eine Anspielung auf “die Deutschen”, die ja früher alle samt und sonders nichts von den Gräueln des Zweiten Weltkrieges mitbekommen haben wollten und darum sagten “Ich habe es nicht gewusst”.

      Jetzt hat die Niederlande eine eigene “Ich-habe-es-nicht-gewusst-Affäre”. Die Schüler, die die sogenannten Havo- und VWO-Schulen besuchen lernen zwar, dass die Niederlande einmal “Kolonial-Herr” über das heutige Indonesien war. Nach dem Zweiten Weltkrieg wollte sich die Kolonie von den Niederlanden lossagen – die dann gleich mal eine ordentliche Ladung Soldaten vorbeischickte und allerlei Indonesier tötete. So. Die Schüler lernen nun in den Niederlanden, dass bei diesen sogenannten “Polizei-Aktionen” 5.000 Niederländer starben, nicht aber, dass es bei den Indonesiern 30 Mal mehr, nämlich 150.000 Opfer gab! Das las ich in der Zeitung “De Pers”. Offensichtlich war das eine Vorgabe einer Geschichts-Kommission der Haager Regierung für die Schulbuch-Verlage.

      Eine gewisse Maud Knook vom Unterrichts-Ministerium vermisste die Zahl der indonesischen Toten nicht. Gegenüber “De Pers” sagte sie: “Wir beschränken uns auf die Hauptrichtlinien. (…) Wenn du zuviel darüber spricht, was wir allemal falsch gemacht haben, bekommt man das Risiko, dass es aus dem Kontext gerät und das Entgegengesetzte erreicht wird.” Das Fehlen bestimmter Zahlen nennt sie “das Fehlen spezifischer Details”. Ich kann mir nicht helfen, aber das klingt dumm. 5000 niederländische Tote werden genannt und sind also ein wichtiges “spezifisches Detail” und 150.000 indonesische Tote sind also ein unwichtiges “spezifisches Detail”. Das klingt irgendwie nach den Worten, mit denen der französische Rassist Le Pen den Juden-Mord im Zweiten Weltkrieg relativierte…

      http://blogs.taz.de/meineguete/2007/05/23/sie-haben-es-nicht-gewusst/

      3/ Đa số những quốc gia khác do BS Tích nêu ra là(cựu)thuộc địa của Anh quốc. Dân tộc Anh là một dân tộc rất khôn ngoan. Năm 1945, khi Đệ Nhị Thế Chiến kết thúc, họ đã trục xuất Winston Churchill ra khỏi Dinh Thủ Tướng và thay ông ta bằng Clement Atlee, lãnh tụ đảng Lao Động. Một trong những lý do khiến đa số cử tri ngưòi Anh đi đến quyết định “vong ân” này có thể là tư tưởng thực dân của Churchill. Đa số cử tri Anh có thể không muốn bị ông lôi vào những cuộc phiêu lưu quân sự ở ngoại quốc, nên đã hạ thủ trước. Do đó nên Ấn Độ và Pakistan có thể giành lại độc lập một cách nhanh chóng mà không cần phải lâm chiến, tạo tiền lệ tốt cho các thuộc địa Anh khác sau này.

      4/ Phi Luật Tân là một thuộc địa của Mỹ. So với người Anh và người Pháp, người Mỹ là dân tộc ít có đầu óc thực dân nhất. Vậy nên việc họ trả lại độc lập cho người Phi sau Đệ Nhị Thế Chiến không phải việc quá bất ngờ.

      (Những điều nói trên là những điều tôi đọc được ở đó ở đây, nên bây giờ không còn nhớ đọc ở đâu, vậy xin khỏi phải trích dẫn xuất xứ).

    7. Trần Lâm viết:

      Phần 1

      Trần Văn Tích viết:

      “Năm 1956, cái năm Nguyễn Mạnh Tường sang Bruxelles để biện hộ cho chiến tranh vì độc lập thống nhất thì một số quốc gia cựu thuộc địa sau đây đã độc lập mà không hề có chiến tranh : Phi luật tân, Xyri, Libăng (1946); Ân độ và Pakíttăng (1947); Miến điện, Tích lan, và Paléttin (1948); Nam dương (1949). Một năm sau, Mã lai á độc lập và ba năm sau đến lượt Tân gia ba. Có thể còn một số nước khác mà tôi chưa nhớ ra. Cái trí của Nguyễn Mạnh Tường để đâu mà đi cổ vũ bạo lực làm quà tặng cho dân tộc? Và còn lo sợ nếu làm không xong việc thì “trên” sẽ quở trách (nguyên văn trong Un Excommunié “Que pourrons-nous dire à nos dirigeants?”).”

      ——–

      Ở đây tôi không muốn đề cập đến nhân vật Nguyễn Mạnh Tường, mà chỉ muốn cung cấp thêm một số dữ kiện về công cuộc giành lại độc lập của một số quốc gia do BS Tích nêu ra. BS Tích so sánh trường hợp của VN với các quốc gia khác, mà không nói về bối cảnh lịch sử của chúng, nên có thể gây hiểu lầm.

      1/ Khi bàn về cuộc chiến tranh Việt-Pháp 1945-1954, chúng ta không thể bỏ qua thái độ vô cùng ngoan cố của người Pháp. Theo GS Nguyễn Thế Anh thì chính sự ngoan cố này đã khiến cho cuộc chiến nói trên khó có thể tránh được:

      In the long run, the historical deadlock over decolonization proved to contain the germ of war between French imperialism and the Vietnamese independence movement. The French colonial power was not prepared to give up any of its control. The only solution left to the Vietnamese national movement was therefore to go to the bitter end in the struggle for independence. This same colonial mentality was still prevalent among French politicians long after Bao-Dai had reasserted the desire of the Vietnamese for independence after the Japanese 1940-45 interlude.

      In March 1945, Bao-Dai denounced all the treaties which had established the protectorate under the French, and on 25 August I945 he abdicated in favour of Ho Chi Minh’s Democratic Republic of Vietnam. This was, however, not the end of the story of the relationship between the Vietnamese monarchy and French colonial power. In I948, looking for an alternative to the Communists, the French again turned to Bao-Dai, in the hope of negotiating with him for a political settlement with the Vietnamese nationalists. On 8 March I949, France recognized Vietnam as an independent state within the Indochinese Federation and the French Union. But such an agreement, as Bao-Dai himself averred, ‘if it constitutes a termination for France, can only be a starting point for [Bao-Dai] and Viet-Nam … For, honestly, what is independence for a state which is not master of its diplomacy, or even of its defence?’

      (Nguyên Thê Anh, The Vietnamese Monarchy under French Colonial Rule 1884-1945, Modern Asian Studies, Vol. 19, No. 1 (1985), pp. 161-162).

      Xem tiếp Phần 2.

    8. Trương Đức viết:

      Dậu đổ bìm leo thì cũng đã quá muộn rồi.”(Hà Minh)

      @bác Hà Minh,

      Tôi xin có lời cám ơn bác về những thông tin bác cho biết ở PH của bác dưới bài “Trịnh Thanh Thủy – Xứ Úc Thòi Lòi đi dễ khó về”. Và để “đáp lại” tấm thịnh tình của bác, tôi xin được “nhắc khéo” bác một lỗi chính tả như thế này:

      Câu thành ngữ bác nêu, chính xác ra là “Giậu đổ bìm leo“, chứ không phải là “Dậu đổ bìm leo“!

      Trân trọng.

    9. Thai Nguyen viết:

      Ông Nguyễn Thanh Giang viết: “… Ông đã góp vào kho tàng tri thức Việt Nam 18 tác phẩm quý gồm 14 cuốn viết bằng tiếng Pháp và 4 tác phẩm tiếng Việt, như:
      • Văn phạm Việt Nam (cùng Bùi Kỷ, Trần Trọng Kim, 1941)
      • Việt Nam Tự điển (Hội Khai trí Tiến Đức)…”

      Và theo ký ức của ông Nguyễn Mạnh Tường: “…Bất chợt, tôi lại nhớ vào năm 1936, khi tôi trở về Việt Nam luôn, tôi học tiếng Trung, tham gia phác hoạ văn phạm Việt Nam với nhóm Trần Trọng Kim và Bùi Kỷ, và hợp tác làm cuốn tự điển với Khai Trí Tiến Đức.” [http://www.thongluan.org/vn/modules.php?name=News&file=article&sid=4388]

      Các tác giả của cuốn “Văn Phạm Việt Nam” là Trần Trọng Kim, Bùi Kỷ và Phạm Duy Khiêm (1940).

      Hội Khai Trí Tiến Đức xuất bản cuốn “Việt Nam Tự Điển” năm 1931 khi ông NMT chưa về nước. Danh sách những vị trong tiểu ban soạn thảo VNTD là: Phạm Quỳnh, Nguyễn Văn Vĩnh, Trần Trọng Kim, Bùi Kỷ, Nguyễn Văn Luận, Phạm Huy Lục, Dương Bá Trạc, Nguyễn Hữu Tiến, Nguyễn Đôn Phục, và Đỗ Thận.

    10. Hà Minh viết:

      Ông Trần Văn Tích quá cay nghiệt về luât sư Nguyễn Mạnh Tường, có thể những tiểu tiết ông Tích nêu ra là đúng thì cũng có thể hiểu rằng luật sư Nguyễn Mạnh Tường ngây thơ với cộng sản, bị họ cho “ăn quả lừa” thôi, chứ thời bấy giờ những người theo kháng chiến chống Pháp 100% là yêu nước thực sự, LS Tường muốn kháng Pháp giành độc lâp rồi xây dựng lại nước VN nhưng cái ước mơ đó đã bị đánh cắp,… LS Tường đã dũng cảm phản đối sự tráo trở đó, ông Tường và cả dân tộc đã trả giá cho sự nhầm lẫn đó. Đó là trớ trêu của lịch sử và cái vận nước mình như thế đó. Dậu đổ bìm leo thì cũng đã quá muộn rồi.

    11. Nguyễn Đăng Thường viết:

      @Trần Văn Tích

      Cám ơn Bác sĩ Trần Văn Tích đã cho tôi được biết thêm về “trí thức à la Nguyễn Mạnh Tường”.

      Tôi thực sự mù tịt về nhân vật này.

    12. Vo danh viết:

      Tôi không biết mình nghĩ đúng hay sai, nhưng cũng xin góp một ý kiến trả lời cho câu hỏi: “Nguyễn Mạnh Tường (và những người như kẻ viết bài này) đã nói câu gì không đúng? Đã làm việc gì sai pháp luật? Sao người ta nỡ / dám nhân danh Đảng đầy đọa hãm hại chúng tôi! Trù dập vợ, con chúng tôi! Uy hiếp, khủng bố bạn bè, thân thích của chúng tôi!”

      Điều đó không phải rõ ràng sao?

      Cha đẻ của bom hạt nhân còn ân hận vì đã tạo ra nó, có bao nhiêu người trí thức trao vào tay Đảng CSVN những công cụ để tạo ra cái xã hội ngày nay có được sự ân hận – tuy có lẽ đã muộn – đó? Thay vào đó là than vãn, có vài người cố gắng sửa lại những gì mình đã làm. Tiếc thay hầu hết họ đều cho rằng những mặt què quặt của cái công trình họ góp sức xây xuất phát từ một lý do khách quan hoặc nằm ngoài bản thân họ.

      Thật vậy ư? Cho đến ngày chính họ nhận thấy rằng cái quái thai đó chính là đứa con tâm huyết của họ, chẳng có điều gì sẽ thay đổi. Nhà trí thức Nguyễn Mạnh Tường có thể lấy được 2 học vị tiến sĩ khi còn rất trẻ, có thể có những thành công nhất định trong sự nghiệp. Nhưng ông ấy vẫn là con người. Thay vì hỏi “tôi sai ở đâu mà người ta nỡ đối xử với tôi như vậy”, tôi nghĩ nếu Nguyễn Mạnh Tường chưa hiểu được là ông ấy đã sai, sai rất lớn – với cái non nớt cho rằng tri thức là tất cả, và với tri thức của mình ông ấy có thể góp phần, hoặc ít nhất củng cố cho một thiên đường – thì trí thức của ông ấy cũng chỉ là một mớ chữ nghĩa.

      Xét ở một khía cạnh, người cộng sản kém hiểu biết đi lên từ đấu tranh đẫm máu còn dễ tha thứ hơn những kẻ trí thức kia. Bởi vì tuy người cộng sản nhẫn tâm và tham lam, họ làm thế bởi vì họ chịu sự ràng buộc của năng lực và trí tuệ của bản thân.

      Còn trí thức, sinh ra với nhiệm vụ chỉ hướng cho xã hội, lại không hoàn thành nhiệm vụ của mình, đặt trách nhiệm của mình vào tay những kẻ vô năng, đi tìm sự an nhàn khi tránh đi trách nhiệm làm gương cho xã hội, không có khả năng phân biệt đúng sai phải trái mà chạy theo một mớ lý thuyết suông của 2-3 kẻ mà chính quê hương của họ phải chối bỏ mớ lý thuyết đó. Vậy còn hỏi tại sao? Chẳng phải rõ ràng thế rồi ư?

      Tiếc thay, trí thức Việt Nam hơn 100 năm qua mấy người vượt lên được cái số phận đó.

    13. Tôn Văn viết:

      TÀI HOA, BẠC MỆNH

      Cảm ơn tác giả Nguyễn Thanh Giang: Những giòng viết về „trí thức Bồ-tát“ tiền bối Nguyễn Mạnh Tường thật cô đọng và cảm động.

      Cuộc sống chỉ có ý nghĩa và được duy trì khi con người biết HƯỚNG THIỆN và HƯỚNG THƯỢNG; Muốn như thế, phải có tầm nhìn bao quát và vươn vượt lên trên. Đó là chức năng của TRÍ THỨC (người làm công việc „tri thức“) nhưng cũng là nguyên do dẫn đến bi kịch của họ. Vấn đề là: Do chức năng của mình, trí thức có được cái nhìn minh triết về cuộc sống và tin tưởng có cơ sở vào con đường tất yếu đến THIỆN (tính nhân bản). Niềm tin đó cho họ sức mạnh: Sỹ khả sát, bất khả nhục.

      Và cuộc sống, qua bao lầm lạc và tội lỗi, sẽ phải trở về minh triết cơ bản: Hiền tài là nguyên khí Quốc gia!

    14. Trần Văn Tích viết:

      Trí thức à la Nguyễn Mạnh Tường:

      Năm 1956, Hội nghị Luật gia Dân chủ Thế giới được triệu tập tại Thủ đô Bruxelles của Bỉ. Chủ đề của Hội nghị là bảo vệ hoà bình. Nhưng “trên” chỉ thị cho Luật sư Nguyễn Mạnh Tường, người lãnh đạo phái đoàn miền Bắc, là phải biện hộ cho chủ trương dùng chiến tranh để thống nhất đất nước.

      Người trí thức (?) Nguyễn Mạnh Tường đã tố cáo miền Nam như sau:

      1) lê máy chém nhằm “chém đầu những người con yêu nước đang đấu tranh để thống nhất Tổ Quốc, để khủng bố dân lành và để trấn áp lòng yêu nước của họ.” Độc giả nào biết tài liệu nào – kể cả tài liệu của cộng sản – thống kê được bao nhiêu người tại miền Nam bị rơi đầu dưới máy chém thì xin vui lòng cho biết.

      2) sông Hiền Lương “(…) mang trong lòng nó những giòng nước mắt của phân ly, những giòng máu của những người can đảm vuợt sông để rồi ngã xuống bởi những viên đạn bắn từ những tàu tuần cao tốc.” Ngoại trưởng miền Nam, Bác sĩ Trần Văn Đỗ, đã không chịu ký tên vào hiệp định Genève chia đôi đất nước. Vậy ai gây nên cảnh phân ly? Bỉ ổi hơn – với tất cả sự tự chế, tôi vẫn không thể không dùng mấy chữ “khốn nạn hơn” – Nguyễn Mạnh Tường “hư cấu” ra cảnh tàu tuần cao tốc (!) bắn người vượt biên trên sông Hiền Lương! Giòng máu chảy trên sông Hiền Lương là máu của nhà văn nhà thơ Vũ Anh Khanh, thưa hương linh nhà trí thức Nguyễn Mạnh Tường. Từ thuở khai thiên lập địa tới giờ, có bao nhiêu người Tây Đức liều mình đào thoát sang Đông Đức, có bao nhiêu người Nam Hàn xả thân chạy lên Bắc Hàn, có bao nhiêu người Miền Nam thí mạng vượt sông Hiền Lương? Cái trí, cái thức của Nguyễn Mạnh Tường là vậy đó.

      Năm 1956, cái năm Nguyễn Mạnh Tường sang Bruxelles để biện hộ cho chiến tranh vì độc lập thống nhất thì một số quốc gia cựu thuộc địa sau đây đã độc lập mà không hề có chiến tranh : Phi luật tân, Xyri, Libăng (1946); Ân độ và Pakíttăng (1947); Miến điện, Tích lan, và Paléttin (1948); Nam dương (1949). Một năm sau, Mã lai á độc lập và ba năm sau đến lượt Tân gia ba. Có thể còn một số nước khác mà tôi chưa nhớ ra. Cái trí của Nguyễn Mạnh Tường để đâu mà đi cổ vũ bạo lực làm quà tặng cho dân tộc? Và còn lo sợ nếu làm không xong việc thì “trên” sẽ quở trách (nguyên văn trong Un Excommunié “Que pourrons-nous dire à nos dirigeants?”).

      Tác giả Đinh Từ Thức còn viết nhiều hơn về ông luật sư trí thức Nguyễn Mạnh Tường. Xin mở Google, gõ Nguyễn Mạnh Tường, xem trang 2, mục 6.

    15. Lâu rồi tôi chỉ theo dõi nội dung các bài viết và thảo luận trên talawas.org mà không comment, nhưng hôm nay, khi đọc xong entry này, tôi không thể không bày tỏ sự kinh ngạc và khâm phục trước những nhận định của ông Nguyễn Mạnh Tường từ giữa thế kỷ trước. Có thể nói rằng ông ấy đã nhận ra, quá sớm, bản chất của chế độ chính trị đang áp dụng ở VN. Những điều ông dự báo cho đến nay đều khớp với hiện trạng đất nước.

      “Nhà nước chỉ là bàn tay nối dài của Đảng và con người lãnh đạo Đảng chính là người đang nắm trọn quyền lực. Nhân dân không là gì hết, tiếng nói của họ đã bị bịt kín.”

      “Văn hoá phương Tây sẽ kết án chủ nghĩa cộng sản là tạo ra những con người cháy bỏng với những cuồng tín về chính trị, chỉ biết theo chân của lãnh đạo, nhắm mắt bịt tai với những thực tế của thế giới, ngậm miệng không dám chỉ trích bất cứ chuyện gì.”

      Ngậm ngùi thay cho số phận của ông. Những trí thức lớn sống trên “thiên đường cộng sản” cứ bị bạc đãi như thế, chẳng trách bây giờ tôi có cảm giác chỉ còn nghe được tiếng nói của SỰ THẬT từ bên ngoài đất nước vọng về.

      Cảm ơn ông Nguyễn Thanh Giang vì bài viết.

    1 2 3
    • talawas - Lời tạm biệt

      Nói lời chia tay sau 9 năm tồn tại, chúng tôi thiết tha hi vọng vào sự ra đời của những mô hình báo chí và truyền thông mới, thực hiện bởi những người được trang bị những khả năng và phương tiện mà chúng tôi đã không thể có, với cùng một nhiệt thành phấn đấu cho một nền báo chí tự do cho Việt Nam... đọc tiếp >>>

  • Phản hồi mới nhất của độc giả

    talawas blog: Cảm ơn tất cả! Tạm biệt và mong ngày ...
    Trung Thứ: Trích: „Ngoài ra, việc duy trì nhóm khởi...
    Hà Sĩ Phu: LỜI TẠM BIỆT: Buông lơi “một...
    Phùng Tường Vân: Dục Biệt Nhung Dục (Trung Đường) có ...
    Hoài Phi: Chỉ còn vài phút thôi là talawas chính th...
    Hà Sĩ Phu: @ixij Bạn ixij đã gõ đúng chỗ tôi c...
    P: Kính gửi hai bác Lê Anh Dũng và Trung Thứ...
    Hoangnguyen: Không biết những dòng chữ này còn kịp ...
    Trần Quốc Việt: Dear Talawas, Thank you! You're gone now but I ...
    Nguyễn Ước: Xin lỗi. Tôi hơi bị nhớ lầm vài chữ t...
    Trung Thứ: Thưa bác Lê Anh Dũng, Thời giờ cũng đ...
    Trần Quốc Việt: Hành trang rời Talawas: Live Not By Lies ...
    Hoà Nguyễn: Qua bức thư hết sức nhã nhặn, lịch s...
    Trần Việt: Ôi, nếu được như bác Hữu Tình hình du...
    ixij: Không được tham gia trả lời 3 câu hỏi ...
    Lâm Hoàng Mạnh: Đốt Lò Hương Cũ. Mượn thơ của Th...
    P: Cũng xin góp thêm một bài mới biết :D ...
    Lê Tuấn Huy: Xin gửi anh VQU, TV và những người quan t...
    Khiêm: Cảm ơn nhà văn Võ Thị Hảo đã thực hi...
    Phùng Công Tử: Bị bắt cũng đáng! Vào blog của CoigaiDoL...
    Phùng Công Tử: Nô lệ của văn hóa Trung Quốc: Đi hỏ...
    classicalmood: Bài viết có một số điểm tích cực nh...
    Thanh Nguyễn: Đọc những con số thống kê trong bài vi...
    Phùng Tường Vân: Vĩ Thanh tiễn chị Hoài Thế sự mang ...
    Tiêu Kiến Xương: ĐBA mượn lời ông bác nông dân: "Nói gì...
    dodung: "Sóng lớp phế hưng coi đã rộn......
    Camillia Ngo: Chín năm, một quãng đường dài, Bóng ng...
    Camillia Ngo: Một dân tộc u mê, hèn kém tột độ mớ...
    Thai Huu Tinh: Thưa các bác Trần Việt, Quốc Uy, Tuấn H...
    Phùng Tường Vân: " Thứ nhất, nói mọi thứ đều thối ná...
    Nguyễn Ước: Tôi không vào được Phản hồi bên bài C...
    Tôn Văn: Tiếp theo „Lời tạm biệt“ Câu hỏi...
    Trần Việt: Công bằng mà nói một cách ngắn gọn, Gs...
    Phùng Công Tử: Và gần đây tôi cảm thấy hơi phiền hơ...
    Bùi Xuân Bách: Việc talawas ngừng hoạt động tuy có là ...
    Nguyễn Chính: Gửi chị Phạm Thị Hoài và Ban Biên tập...
    Lê Tuấn Huy: Việc cảnh giác, tôi đã nói đến. Tôi t...
    vuquocuy: - Tác giả Lê Tuấn Huy đã phát hiện rấ...
    Hạnh Đào: Hơn tuần nay, tôi ngần ngại không muốn ...
    classicalmood: Talawas đột ngột chia tay khiến không ít ...
    Lê Anh Dũng: Bravo ý tưởng tuyệt vời của Arthur, ...
    Thanh Nguyễn: Chào chị Hoài, Cảm ơn tâm huyết và nh...
    Thanh Nguyễn: Cảm ơn ý kiến của anh Hoàng Ngọc Tuấn...
    Hà Minh: Cuộc vui nào cũng phải đến lúc tàn, (al...
    P: Xin có lời cảm ơn gửi đến những ngư...
    Nguyễn Đình Đăng: Tôi lợi dụng chính phản hồi của mình ...
    Arthur: Có nên đề nghi BBT Talawas chơi/hát lại b...
    Phùng Tường Vân: Tôi xin kể thêm truyện này, nghe cũng lâu...
    Hà Sĩ Phu: @ Nam Dao Đây là bài “bình thơ chơi” v...
    Lê Anh Dũng: Thưa bác Trung Thứ, Cám ơn bác về nhã...
    Trần Việt: Đồng ý với ông Lê Tuấn Huy. Tuy chỉ c...
    Trầm Kha: CÓ THẾ CHỨ! THẾ MỚI 'TIỀN VỆ' CHỨ!...
    Phùng Tường Vân: Hết xảy ! (http://www.talawas.org/?p=26665#co...
    Hoàng Ngọc-Tuấn: Xin thông báo cùng quý vị: Để tiếp n...
    Dương Danh Huy: Cảm ơn bác Phùng Tường Vân và Lâm Hòan...
    Phùng Tường Vân: Đôi lời thưa thêm với bác D.D.Huy, Xin...
    chuha: Mỗi người có một "gu" ăn phở. Riêng t...
    Trương Đức: "Chị Hoài ơi, chị Hoài ơi Niết Bàn nà...
    Phùng Tường Vân: Thưa Bác Dương Danh Huy Xin vội vã trìn...
    Dương Danh Huy: À, có điều tôi muốn nhắc các bác: K...
    hlevan: “Le coeur a ses raisons que la raison ignore” ...
    Dương Danh Huy: Bác Phùng Tường Vân, Lâm Hòang Mạnh &...
    Phùng Tường Vân: CẨN BẠCH Nhận biết được giới hạ...
    Le Van Hung: Thử lướt qua các trang web Việt Nam, chún...
    Đinh Minh Đạo: Tin TALAWS sẽ ngừng hoạt động làm tôi n...
    Lê Quốc Trinh: Cám ơn tác giả Phạm Hồng Sơn, Nếu c...
    Le Van Hung: "Giáo dục, giáo dục và giáo dục (có l...
    classicalmood: Vậy thì quyết định đóng cửa Talawas, n...
    VanLang: "Merda d’artista" vẫn đang được trưng b...
    Khiêm: Bác Phùng, Một người quen cho biết xếp...
    Nguyễn Đăng Thường: Đập phá & xây dựng “Đạp đổ t...
    Tonnguyen147: Bác Phùng Tường Vân, Người ta không ...
    Hoà Nguyễn: Hôm nay có tin đại biểu Quốc hội Việt...
    Hoà Nguyễn: Báo Người Việt hôm nay đăng toàn văn l...
    Trung Nu Hoang: @ Tạm Biệt talawas. Với lòng quý mến ...
    Tonnguyen147: Bác Trung Thứ và các bác ơi, Chủ Nh...
    VanLang: Đầu thập niên 90 Việt Nam lạm phát phi ...
    Nam Dao: Trình với cả làng Thể ý Trưng Nữ Ho...
    Lâm Hoàng Mạnh: Nâng cốc, cụng ly ... hết váng đầu Nh...
    Hoà Nguyễn: Cứ tưởng nếu khách ngồi bàn chuyện ho...
    Nam Dao: Anh thân mến Quí trọng những việc an...
    Thanh Nguyễn: Talawas trước giờ lâm chung mà vẫn đau ...
    Phùng Tường Vân: Chiếc Cân Thủy Ngân ..."Cứ xét theo ...
    Trung Nu Hoang: Nếu nhà văn Phạm Thị Hoài và BBT Talawas...
    Bắc Phong: bác bị váng đầu thèm uống rượu cứ ...
    Lê Thị Thấm Vân: Ngân trong "là con người", một trích đo...
    classicalmood: Talawas đột ngột chia tay khiến không ít ...
    Trung Thứ: Thưa bác Lê Anh Dũng, Tôi xin chia sẻ thê...
    Canuck: Bác Nguyễn Phong, Tui thấy đây là vấn...
    Nguyễn Đình Đăng: Bravo! Như một minh hoạ cho bài này mờ...
    Dương Danh Huy: Bác Phùng Tường Vân, Tôi đã set up hai...
    Phùng Tường Vân: @Nguyên Phong (http://www.talawas.org/?p=26665#c...
    Nguyễn Phong: Tôi thấy các bác hơi lạc quan và ảo tư...
    Thuận: Chỉ còn ít giờ nữa, Talawas sẽ đóng c...
    Trương Đức: "Nửa ấy… “nói chung là”: nửa dưới...
    Trầm Kha: talawas ơi! oan ức quá! Oan ức quá! Em ...
    Canuck: Tui cám ơn Ban Chủ Nhiệm, Ban Biên Tập Ta...
    Trầm Kha: bác vạch lẹ quá! em há hốc hà lá nho ...
    Trầm Kha: thường thì bác Thường siết... hết bế...
    pham duc le: Tôi đồng ý với bạn Nguyễn Phong, nhưng...
    booksreader: Au plaisir de vous revoir, "một mô hình hoạt...
    Bach Phat Gia: Tôi là độc giả của talawas đã mấy nă...
    Lề Trái: Trong việc tẩm bổ chỉ xin Gia Cát Dự đ...
    Lê Anh Dũng: Thưa bác Trầm Kha, bác Đào Nguyên, Xin ...
    Lê Thượng: Nói rằng "So với thảm họa môi trường ...
    Anh Dũng: @1mitee: 1. Muốn SỐNG tới mức "cụ" nh...
    Đào Nguyên: @ Anh Dũng "...phải nghe lời cái dạ dày,...
    Trầm Kha: “Khi cầm cuốn Kinh thánh, tôi đọc với...
    Đào Nguyên: @ bác Nguyễn Phong Tôi đồng thanh tương ...
    Hoà Nguyễn: Sau chuỗi cười khá thoải mái do ông Gia ...
    1mitee: @Anh Dũng "Cả ông Marx, ông Hồ Chí Minh,...
    Bùi Văn Phú: Bạn Trung Nu Hoang ơi, Bạn có khả năng...
    Thái Hữu Tình: Bài vừa mới ra lò, mấy anh (cả mấy ch...
    Canuck: Trong đời tui, có 3 lần / hoàn cảnh xảy...
    Phùng Tường Vân: Lời đề nghị khẩn khoản của tôi Nh...
    Thái Hữu Tình: 1/ Bài nghiên cứu này của ông MTL càng ch...
    Nguyễn Phong: Thực ra ở hải ngoại hiện nay thì có m...
    Anh Dũng: @Đào Nguyên: 1. Cái bạc triệu (VNĐ) c...
    Dương Danh Huy: Bác Hòa Trước hết tôi cảm ơn về l...
    Louis: Trong phút giây chia tay người tình ảo, b...
    Đào Nguyên: Từ lâu ngưỡng mộ bác, biết bác thích ...
    Trầm Kha: Ha ha ha! Bác Trương Đức ơi, Bác "đả t...
    Lê Quốc Trinh: LÊ QUỐC TRINH - LỜI GIÃ BIỆT Thân m...
    vantruong: Thôi thì trước khi giải tán tụ tập tal...
    Đào Nguyên: @Anh Dũng "... - Không có đủ sản phẩm ...
    VietSoul:21: Tôi không nghĩ tài chánh là vấn đề (ch...
    Hoàng Trường Sa: Talawas ơi Ta giã biệt em Như giã từ cu...
    Hoàng Trường Sa: Bauxite Việt Nam: hãy cứu ngay chữ tín! (...
    Anh Dũng: @Đào Nguyên: Thực ra Marx có nói, nói n...
    Lâm Hoàng Mạnh: Chỉ còn vài 28 giờ, Ta Là... Gì sẽ ngh...
    Le Van Hung: Kính thưa các Anh Chị, Từ trước đế...
    Phùng Tường Vân: Bi giờ sắp đến giờ lâm biệt Xin Gia T...
    Hoàng Trường Sa: EM ĐI RỒI Em đã đi rồi thế cũng xong...
    Nguyễn Đăng Thường: Chia tay phút này ai không thấy buồn? Nh...
    Trung Nu Hoang: Tôi cũng có nghe kể chuyện một "học gi...
    peihoh: Tôi không được hỏi ba câu hỏi của tal...
    peihoh: Anh Lại Văn Sâm ơi! Dịch giùm câu này: "...
    Đào Nguyên: @ Anh Dũng Mác nói nhiều về lợi nhuận,...
    Hoà Nguyễn: Ông Huy viết : Điều tôi nói hoàn toàn kh...
    Trương Đức: Đọc cái câu này: "2030: định mệnh đã ...
    Đào Nguyên: Tôi cũng có đọc những câu chuyện với ...
    Camillia Ngo: Nguyễn Khoa Thái-Anh nói "Vũ Huy Quang là m...
    Dương Danh Huy: Bác Hoà Tôi cũng thấy thú vị khi đọ...
    Thanh Nguyễn: Giữa cái lúc "dầu sôi lửa bỏng" thế n...
    Thanh Nguyễn: Nếu vì lý do tài chính mà talawas đóng c...
    Thanh Nguyễn: Oh, Thank you Trầm Hương! We all have our h...
    Hà Minh: Một truyện ngắn quá hay, cảm ơn tác gi...
    Nguyễn Việt Thanh: Trên Talawas bộ cũ, có lần nhà văn Phạm...
    Anh Dũng: Ông Đào Nguyên nói đến "duy lợi". Nhưng...
    Hoàng Trường Sa: BRING ME HAPPINESS Đừng đi Đừng đi Đ...
    Lê Anh Dũng: (tiếp) Nhưng chính nhờ Tin Lành VN như...
    Lê Anh Dũng: Thưa bác Trung Thứ, Trong cảnh talawas ch...
    Đào Nguyên: Lời ông Vũ Huy Quang làm tôi nhớ tới l...
    Đào Nguyên: @ Nguyễn Khoa Thái Anh Trước khi chiéc thu...
    Trương Nhân Tuấn: Trích : « Người Việt hải ngoại vẫn th...
    Hoàng Trường Sa: Bô xít Việt Nam : Truyền thông Mỹ sắp n...
    khonglaai: Không ngờ anh Bách còn giỏi cả tiến...
    khonglaai: Nếu có giải thưởng talacu thì tôi ti...
    Phùng Tường Vân: Chúc nhau chân cứng đá mềm Chúc nhau an ...
    khonglaai: “Khi nói chuyện với mình họ chỉ nhìn ...