talawas blog

Chuyên mục:

Thận Nhiên – Nhà văn Việt Nam nghĩ về Hội Nhà văn Việt Nam: Ăn bám, mua vui bằng tiền của nhân dân

05/08/2010 | 8:29 chiều | 9 phản hồi

Tác giả: Hoàng Ngọc-Tuấn

Chuyên mục: Văn hoá – Giáo dục, Văn học - Nghệ thuật
Thẻ:

Hoàng Ngọc-Tuấn thực hiện

Dưới đây là những câu hỏi do Hoàng Ngọc-Tuấn đặt ra để phỏng vấn các nhà văn Việt Nam trong nước và ngoài nước nhân dịp Đại hội Nhà văn Việt Nam lần thứ VIII. Những câu hỏi này được gửi đến rất nhiều người, cả những người đang là Hội viên của Hội Nhà văn Việt Nam lẫn những người ở bên ngoài Hội. Những bài trả lời sẽ được đăng trên talawas và Tiền Vệ.

_________________

 

Hoàng Ngọc-Tuấn: Hôm nay, 04/08/2010, Đại hội Nhà văn Việt Nam lần thứ VIII đang diễn ra tại Hà Nội. Cách đây vài ngày, blogger Nguyễn Xuân Diện viết trong bài “Nghẹt thở theo dõi diễn biến Đại hội Nhà văn” như sau: “Đại hội Hội Nhà văn Việt Nam lần thứ 8 sắp khai mạc. Văn giới sẽ có cuộc tụ họp cực kỳ hoành tráng tại một nơi cũng cực kỳ hoành tráng, đó là Học viện Nguyễn Ái Quốc (Trường Đảng Cao cấp Nguyễn Ái Quốc, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh)…”

Anh/chị có cảm tưởng gì về cái sự kiện “hoành tráng” này?

Thận Nhiên: Tôi nghĩ, “cuộc tụ họp” này cũng là một trò hội hè nhiều phần là tốn kém và vô bổ như vô số hội hè trên đất nước Việt Nam. Đây cũng là dịp để lắm kẻ diễn trò lưu manh (chữ của tôi), xỏ lá (chữ của nhà văn Tạ Duy Anh). “Goành cháng”, trong vụ này, tôi có thể chiết tự tếu rằng “goành” là “quanh co, vòng vèo”, còn “cháng” là “choáng váng”, tóm lại là “một màn rửng mỡ quanh co, vòng vèo” làm cho nhân dân “choáng váng”.

 

Hoàng Ngọc-Tuấn: Đại hội “hoành tráng” đến thế mà nhà văn Tạ Duy Anh, một hội viên, lại phát biểu trong một cuộc phỏng vấn (đăng trên talawas) có nhan đề “Chưa khi nào nhà văn xứng đáng bị coi thường như hiện nay” rằng: “Khi nghe tin Đại hội tiến hành ở Cung Văn hoá Hữu nghị, tôi nghĩ là mình sẽ tham gia. Nhưng nay chuyển đến địa điểm mới thì có thể nói 90 % là tôi không dự. Kể cả dự hay không dự thì tôi cũng không kỳ vọng bất cứ điều gì ở Đại hội. Dở hơi mà kỳ vọng vào cái thứ hão huyền. Chúng ta cứ hay long trọng hoá cả những trò vốn chỉ sinh ra để mua vui, (cho vài kẻ cầm trò cực kỳ xỏ lá nhưng giấu mặt) nên mới cứ căng thẳng một cách xa xỉ như vậy.”

Anh/chị nghĩ thế nào về lời phát biểu này?

Thận Nhiên: Dự hay không dự cái Đại hội này là tuỳ vào lựa chọn của mỗi người. Tôi có vài người bạn là hội viên Hội Nhà văn, và trong thời gian gần đây đôi khi tôi được nghe họ trò chuyện về kỳ đại hội này, về việc dự hay không dự, về chi phí đi lại và ăn ở, về việc bầu bán, về những bài tham luận sẽ đọc hoặc sẽ không đọc mà tung lên mạng (của Bùi Minh Quốc, Trần Mạnh Hảo…), về những bài thơ có tính cách giễu cợt, trào phúng trong các kỳ đại hội khác (của Nguyễn Duy [?])… nhưng tuyệt nhiên không nghe một ai bàn bạc hay kỳ vọng về những thay đổi hay đường hướng xây dựng cái Hội đó. Điều đó cho tôi thấy rằng tình trạng và giá trị của Hội Nhà văn Việt Nam là đã “hết thuốc chữa”, không gì khác hơn một tổ chức vô ích, ăn hại và ăn bám vào ngân sách nhà nước, hay cụ thể hơn, tiền của của nhân dân.

Có người còn cho rằng đi dự đại hội cũng không khác gì với việc có dịp đi thủ đô chơi một chuyến, ung dung du hí, hay cao đạo hơn, đi xem thiên hạ diễn trò hề múa may đấu đá nhau – mà không phải mất tiền tàu xe ăn ở. Ngẫm lại thì đây là một ý nghĩ bất công, bần tiện, và vặt vãnh, phải không nào?

Tạ Duy Anh cho rằng đây là một trong “những trò vốn chỉ sinh ra để mua vui”, tôi đồng ý với ông, nhưng xin nói thêm rằng “trò mua vui” bằng tiền của của nhân dân, thì các hội viên, nếu có lương tri, ý thức và tự trọng, nên mạnh dạn tẩy chay nó, thay vì có thái độ cơ hội hay thoả hiệp với nó.

 

Hoàng Ngọc-Tuấn: Theo một bản tin trên trang web của Hội Nhà Văn Việt Nam, lần này, có 150 nhà văn từ Sài Gòn ra Hà Nội để tham dự Đại hội Nhà văn Việt Nam lần thứ VIII. Trước khi họ lên đường, ông Nguyễn Văn Đua, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy TPHCM đã có cuộc gặp họ vào chiều ngày 22/07/2010.

Theo anh/chị, trong thời buổi kinh tế thị trường theo định hướng XHCN này, tại sao Đảng lại quan tâm đến văn chương như vậy?

Thận Nhiên: Văn chương được Đảng quan tâm từ bao lâu nay, từ trước, và thậm chí suốt trong thời buổi kinh tế thị trường theo định hướng XHCN này, thì vẫn luôn luôn với động thái xoa đầu và răn bảo: “Đồng chí nhà văn của nhân dân ơi, đồng chí đang nghĩ những gì thế? Có âm mưu phản loạn không? Đồng chí hãy… hãy… hãy… Và đồng chí đừng… đừng… đừng…”.

Vậy đó, tuy rằng hôm nay tác động của văn chương lên thực trạng xã hội là nhẹ hều, đúng hơn, chẳng là cái cóc khô gì cả. Nhưng văn chương vẫn nhận được một sự quan tâm quá mức cần thiết! Điều này có khi làm các nhà văn ngộ nhận rằng mình còn ngon, còn trọng lượng đáng kể, hay còn là tác nhân quan trọng có thể  làm thay đổi xã hội!

Bé cái nhầm, cả phía quan tâm và phía được quan tâm!

 

Hoàng Ngọc-Tuấn: Năm 2007, trong bài “50 năm Hội Nhà văn Việt Nam: Tài sản lớn của một chặng đường”, nhà thơ Phạm Tiến Duật có kể ra 4 tài sản lớn của Hội Nhà văn Việt Nam, gồm có: 1/ tài sản lớn nhất của Hội Nhà văn Việt Nam là sự đoàn kết trong đội ngũ những người viết văn vì sự nghiệp của Ðảng, của nhân dân; vì sự nghiệp văn học sâu xa và lâu dài của dân tộc; 2/ tài sản thứ hai của Hội Nhà văn Việt Nam là lấy việc tôn vinh học thuật đỉnh cao, tôn vinh cá tính sáng tạo riêng biệt của mỗi tài năng là công việc hàng đầu và quan trọng nhất; 3/ tài sản thứ ba của Hội Nhà văn Việt Nam là tấm lòng của mỗi nhà văn và của Hội đối với người cầm bút trẻ; 4/ tài sản lớn thứ tư của Hội Nhà văn Việt Nam là xây ngôi nhà của mình thành ngôi đền lớn của văn học dân tộc.

Anh/chị nghĩ thế nào về những “tài sản” đó?

Thận Nhiên: Tôi rất thú vị với câu trả lời – rất hóm hỉnh mà sắc sảo – của anh Nguyễn Đăng Thường: “Xin diễn dịch bổ sung: 1/ tài sản lớn nhất của Hội Nhà văn Việt Nam là sự đoàn kết bắt buộc của chuồng cừu trong đội ngũ những người viết văn vì sự nghiệp của Ðảng cá nhân mình, của nhân dân ảo tưởng; vì sự nghiệp văn học sâu xa năm tấc và lâu dài năm phân của dân tộc ảo mộng; 2/ tài sản thứ hai của Hội Nhà văn Việt Nam là lấy việc tôn vinh học thuật đạo văn đỉnh cao, tôn vinh cá tính sáng tạo cách chép sách mạo danh riêng biệt của mỗi tài năng nổ là công việc hàng đầu vịt và quan trọng nhất gà; 3/ tài sản thứ ba của Hội Nhà văn Việt Nam là tấm lòng đố kỵ của mỗi nhà văn và của Hội đối với người cầm bút trẻ; 4/ tài sản lớn thứ tư của Hội Nhà văn Việt Nam là xây ngôi nhà tắm của mình thành ngôi đền rửa lớn của văn học dân tộc khựa.”

Chỉ xin rón rén bổ sung thêm về ý nghĩa “ngôi đền lớn của văn học dân tộc” của Phạm Tiến Duật. Tôi không có ý đo lường hay thẩm định kích cỡ của “ngôi đền lớn” hay “cái chòi nhỏ”, mà chỉ thấy chán mứa những thứ  lâu nay được thờ cúng, bái lạy trong cái “ngôi đền lớn của văn học dân tộc” đó của Phạm Tiến Duật. Những pho tượng mất linh và các bài vị không còn giá trị tinh thần trong bối cảnh lịch sử hôm nay nên được dẹp vào kho cho trống chỗ, đỡ vướng.

 

Hoàng Ngọc-Tuấn: Hội Nhà văn Việt Nam có tham vọng trở thành “ngôi đền lớn của văn học dân tộc.” Nhiệm vụ của Hội là “tập trung tất cả nhà văn Việt Nam nhằm xây dựng một nền văn học tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.” Thế nhưng, gần đây, tôi đọc bài phóng sự “Các nhà văn về nguồn” trên trang web của Hội Nhà văn Việt Nam thì thấy cuộc “về nguồn” ấy, do chính ông Hữu Thỉnh, Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam, dẫn đầu đoàn nhà văn, đi đến xã Kim Bình huyện Chiêm Hoá, để viếng thăm nơi diễn ra Đại hội đại biểu Đảng Cộng sản Đông Dương lần thứ I. Không lẽ cái “bản sắc dân tộc đậm đà”, cái nguồn của “văn học dân tộc”, nằm ở cái chỗ đó?

Theo anh/chị, ta nên lý giải cái logic này như thế nào?

Thận Nhiên: Từ lâu nay, cái cụm từ “đậm đà bản sắc dân tộc” trở thành tiêu chí, hay yếu tố quan trọng nhất, trong việc thẩm định giá trị các sản phẩm văn học, văn hoá, nghệ thuật ở trong nước. Nó hiện diện trong hầu hết các văn bản. Cái khỉ gì cũng phải có yếu tố “đậm đà bản sắc dân tộc” thì mới được hệ thống chính thống công nhận. Tôi cho rằng sự nhập nhằng, cạn cợt, ngây ngô, giả dối… của cái khẩu hiệu “đậm đà bản sắc dân tộc” là một trong vài nguyên nhân chính của sự chậm lụt văn hoá Việt Nam trong lúc này. Ai là tác giả của cái mệnh đề phản động này vậy nhỉ?

Trước 75, ở miền Nam có khuynh hướng “Về Nguồn” trong các hoạt động văn hoá, mà chủ đích chính của khuynh hướng này là để đề kháng lại nỗi lo sợ bị các khuynh hướng văn hoá Tây phương, chủ yếu là từ Mỹ, khuynh loát và áp đảo. Cái “tình tự dân tộc” của khuynh hướng “Về Nguồn” trong bối cảnh chiến tranh lúc đó hoàn toàn khác hẳn với cái “đậm đà bản sắc dân tộc” trong lúc này. Tôi mong đến lúc sẽ có ai đó phân tích sự khác biệt giữa hai ý thức và giá trị văn hoá đó.

Động thái “về nguồn”, do chính ông Hữu Thỉnh, Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam, dẫn đầu đoàn nhà văn, đi đến xã Kim Bình huyện Chiêm Hoá, để viếng thăm nơi diễn ra Đại hội đại biểu Đảng Cộng sản Đông Dương lần thứ I, chính là một ví dụ của sự nhập nhằng trong cái cụm từ “đậm đà bản sắc dân tộc” bị lợi dụng cho mục đích chính trị.

 

Hoàng Ngọc-Tuấn: Ngày 29/07/2010 vừa qua, nhà báo Trang Hạ có viết bài “Em không phải là nhà văn”, đăng trên Trangha’s Blog. Trong đó, Trang Hạ cho chúng ta thấy nhiều điểm rất thú vị trong nội tình của Hội Nhà Văn Việt Nam hiện nay (đạo văn, mạo danh, bao che, quỵt tiền…) và đặc biệt ngoạn mục là thái độ của ông Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam đối với Trung Quốc và… tiền.

Theo anh/chị, những việc thú vị và ngoạn mục như thế diễn ra trong “ngôi đền lớn của văn học dân tộc” đã phản ảnh đúng mức cái “bản sắc dân tộc đậm đà” chưa? Hay là anh/chị còn biết những sự kiện thú vị và ngoạn mục hơn nữa để làm những ví dụ xác đáng hơn nữa?

Thận Nhiên: Tôi tin rằng còn có những sự kiện khác nữa để minh họa cho tình trạng rã nát của cái hội này. Nhưng có lẽ chúng ta nên gọi đúng bản chất “bỉ ổi và tồi tệ” của nó thay vì hài hước hoá một cách châm biếm rằng nó “thú vị và ngoạn mục” như anh Hoàng Ngọc-Tuấn nói chăng? Đọc xong bài viết của nhà văn Trang Hạ, tôi thấy thật là khó mà cười được anh à, đau nhất ở cái thái độ hèn nhược trước Trung Quốc của họ.

Hoàng Ngọc-Tuấn: Nếu có một vị tiên trên trời hiện xuống ban cho anh/chị 3 điều ước về Hội Nhà Văn Việt Nam, thì anh/chị sẽ ước những gì?

Thận Nhiên: Theo tôi thấy thì hầu hết mọi người, trong hội hay ngoài hội, đều nhận định giá trị của Hội Nhà văn Việt Nam trong lúc này bằng những tính từ tệ hại, rồi đi đến kết luận rằng nó không còn thuốc chữa và nên giải thể đi là hơn.

Tôi nghĩ, nếu ai còn thấy rằng sự tồn tại của Hội Nhà văn Việt Nam là đúng đắn và cần thiết, thì hãy tự nuôi sống và bảo trì nó bằng kinh phí và công sức của CHÍNH HỌ hay của NHỮNG NGƯỜI ĐỒNG QUAN ĐIỂM VỚI HỌ, chứ đừng bằng tiền của của NHÂN DÂN. Mọi người đều có tự do chọn lựa thái độ của mình, nhưng hãy chọn lựa nó trong SỰ CÔNG BẰNG và LÒNG TỰ TRỌNG.

Đây không phải là một điều ước, mà là một ý thức cần thiết.

Phản hồi

9 phản hồi (bài “Thận Nhiên – Nhà văn Việt Nam nghĩ về Hội Nhà văn Việt Nam: Ăn bám, mua vui bằng tiền của nhân dân”)

  1. Đỗ Trung Quân says:

    ối ! bác Thường ôi! dọa chúng em mần chi .hu hu!

  2. Phùng Tường Vân says:

    “Đậm Đà”

    Thiển nghĩ, về mặt từ ngữ “bản sắc dân tộc” thì không có tội lệ gì, nhưng “đậm đà bản sắc dân tộc” thì cực độ “sến” !

  3. Nguyễn Đăng Thường says:

    Đêm qua trước khi nhắm mắt xuôi tay mình nhận được cái meo nặc danh này:

    “Xỉn. Cái gì mà nhặng xị cả lên vậy. Mấy người muốn làm cách mạng hả? Công an sẽ gửi xe hoa tới rước mấy người về trụ sở ngồi chơi xơi bia ôm với hoa hậu, siêu sao chân dài”.

    Thận Nhiên, Đỗ Trung Quân đừng quên ngây ngất cho thật nhiều zùm mình nhé!

  4. “Thận Nhiên: …Tôi cho rằng sự nhập nhằng, cạn cợt, ngây ngô, giả dối… của cái khẩu hiệu “đậm đà bản sắc dân tộc” là một trong vài nguyên nhân chính của sự chậm lụt văn hoá Việt Nam trong lúc này. Ai là tác giả của cái mệnh đề phản động này vậy nhỉ?” (sic)

    Theo bài phát biểu của TBT ĐCS VN Nông Đức Mạnh đăng tại đây thì “ngày 16-7-1998, Hội nghị lần thứ 5 Ban Chấp hành Trung ương (khóa VIII) đã ra Nghị quyết về ‘Xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc’“.

    Nhưng một ông bạn của tôi khẳng định (trích nguyên văn): “Ông ‘tổ’ phát minh ra cái ‘khái niệm’ ‘bản sắc’ ở VN, chính là ông Trần Quốc Vượng, vì ở Đại học Hà Nội đã mở ra cái ‘ghế’ để ông ta giảng dạy về ‘Văn hóa học’, mà người ta coi như là một yếu tố quan trọng bậc nhất của cái ‘bản sắc’ (cụ Trường Chinh). Ông Trần Quốc Vượng lần lượt cho ra 2 cuốn sách dày 627 trang (1996), trong đấy có bài của TT Phạm Văn Đồng và bài của GS Nguyễn Đức Bình, ‘Về một nền văn hóa tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc’, cuốn kia dày 984 trang (1999).”

  5. […] THẬN NHIÊN – HỘI NHÀ VĂN VIỆT NAM : ĂN BÁM, MUA VUI BẰNG TIỀN CỦA NHÂN DÂN Bởi ngoclinhvugia Thận Nhiên – Nhà văn Việt Nam nghĩ về Hội Nhà văn Việt Nam: Ăn bám, mua vui bằ… […]

  6. Hoà Nguyễn says:

    Có dân chủ và đoàn kết ở Đại Hội Nhà Văn Việt Nam?
    RFA-08-05-2010

    Đại hội VIII Hội Nhà văn Việt Nam
    Đại hội lần thứ 8 Hội Nhà văn Việt Nam đang diễn ra tại Hà Nội với sự họp mặt đông đủ của 922 hội viên trong cả nước.

    http://www.rfa.org/vietnamese/in_depth/Writer-being-ban-to-speak-at-Vietnamese-writers-conference-08052010130618.html

  7. Trương Đức says:

    “Tôi nghĩ, nếu ai còn thấy rằng sự tồn tại của Hội Nhà văn Việt Nam là đúng đắn và cần thiết, thì hãy tự nuôi sống và bảo trì nó bằng kinh phí và công sức của CHÍNH HỌ hay của NHỮNG NGƯỜI ĐỒNG QUAN ĐIỂM VỚI HỌ, chứ đừng bằng tiền của của NHÂN DÂN. Mọi người đều có tự do chọn lựa thái độ của mình, nhưng hãy chọn lựa nó trong SỰ CÔNG BẰNG và LÒNG TỰ TRỌNG.

    Đây không phải là một điều ước, mà là một ý thức cần thiết.”(Thận Nhiên)

    Mấy ngày hôm nay, tôi thấy các bác cứ “lôi” cái Hội Nhà văn Việt Nam ra mà “đay nghiến”, “chì chiết”, “bêu rếu” nó,… thôi thì đủ cả. Chỉ có bác Lê Điều là có vẻ “bênh vực” cho nó một chút. Đến bây giờ, tôi nghĩ, kể ra cho cùng thì cũng… “tội nghiệp” cho nó! Bởi vì ở cái đất Việt Nam ta hiện giờ thì còn có cái gì gọi là “tự trọng”, là “công bằng” đâu cơ chứ?! Các bác cứ mải suy nghĩ “một chiều”, mà không để ý đến cái “xunh quanh”. Thế bây giờ tôi xin hỏi các bác một điều nhé:

    Nếu đừng bằng tiền của của NHÂN DÂN, thì “chết đói cả lũ à”? Thử hỏi cái ĐCSVN, “thằng bố” của “thằng con” là Hội Nhà văn Việt Nam, nó có “tự nuôi sống và bảo trì nó bằng kinh phí và công sức của CHÍNH NÓ hay của NHỮNG NGƯỜI ĐỒNG QUAN ĐIỂM VỚI NÓ” không? Nó “sống” bằng tiền của ai? Bằng tiền của NHÂN DÂN, chứ của ai vào đây nữa! Mà “thằng bố” thì phải nuôi “thằng con” chớ, chẳng lẽ “đem con bỏ chợ” à? Cái chuyện “thằng bố” bòn mót bao nhiêu tiền của của NHÂN DÂN, mới là chuyện đáng nói! “Thằng con” “ăn bám, mua vui bằng tiền của NHÂN DÂN” chỉ là vài ba “chuyện nhỏ như con thỏ”, có gì đâu mà các bác cứ “lăn tăn” suốt ngày thế?!

  8. Lê Điều says:

    Tôi e rằng chính các nhà văn hội viên, kể cả những người tử tế chán ghét thói chính trị chỉ đạo văn chương trong nước cũng không nhìn ra cái khía cạnh mình đang điềm nhiên dùng tiền của nhân dân một cách vô lý này. Họ coi đó là tiền… chùa. Tiền ở đâu ra thì họ không cần biết, miễn không từ túi họ ra là được rồi.

    Bây giờ nếu ai muốn có chân trong HNV phải đóng hội phí cao tới mức đủ nuôi bộ máy hành chính trong Hội thì không biết ai sẽ xin vào Hội, ai sẽ xin ra?

    Không mất gì mà chỉ có được (cả quyền lợi vật chất thí dụ như tiền “đầu tư sáng tác chiều sâu” gì đó, và quyền lợi tinh thần) thì tất nhiên người ta bám chặt lấy Hội. Quyền lợi là thứ hữu hiệu nhất để giải quyết tất cả mọi chuyện.

    Tuy nhiên cũng cần nói thêm rằng khi các hội viên chẳng mất gì và cũng chẳng có đóng góp gì cho Hội thì chuyện kêu ca phàn nàn của các vị này nghe ra cũng rất vô lý.

  9. Trần Kinh Kha says:

    Tôi có vài ý thế này:

    1. Thành lập Hội là quyền của công dân, Hiến pháp cũng ghi rõ rồi.

    2. Mấy ông nhà văn có thành lập Hội cũng là bình thường.

    3. Nhưng khổ nỗi: văn chương (hoặc: thơ thẩn, nhạc nhẽo, vẽ vời…) là nghệ thuật, mà nghệ thuật chỉ có phục vụ khán giả, chứ không có phục vụ đường lối nào cả. Khán giả ủng hộ thì cái nghệ thuật đó sống, khán giả quay lưng thì nó chết hoặc tự chuyển hình thức khác. Bản chất ngắn gọn là thế!

    Nhưng trớ trêu thay:

    Nền nghệ thuật đó là nền nghệ thuật bị gán cho cái tên hết sức đẹp: “Văn học cách mạng” (không những thế mà còn âm nhạc cách mạng, mỹ thuật cách mạng… ở các hội khác)

    Sai bản chất (tại điều 3), thì nó phải sai tùm lum cả! Và cứ thế mà cứ cãi trong cái vòng lẩn quẩn đó và cứ sai.

  • talawas - Lời tạm biệt

    Nói lời chia tay sau 9 năm tồn tại, chúng tôi thiết tha hi vọng vào sự ra đời của những mô hình báo chí và truyền thông mới, thực hiện bởi những người được trang bị những khả năng và phương tiện mà chúng tôi đã không thể có, với cùng một nhiệt thành phấn đấu cho một nền báo chí tự do cho Việt Nam... đọc tiếp >>>

  • Phản hồi mới nhất của độc giả