talawas blog

Chuyên mục:

Đỗ Anh Thơ – Những mẩu chuyện kể bên giếng nước (kỳ 4)

25/08/2010 | 1:00 sáng | Chức năng bình luận bị tắt ở Đỗ Anh Thơ – Những mẩu chuyện kể bên giếng nước (kỳ 4)

Tác giả: Đỗ Anh Thơ

Category: Tạp văn
Thẻ:

(Xem kỳ 1, 2 & 3)

5. Như chú sẻ non trên ngọn cau

Quanh vườn nhà tôi có rất nhiều chim. Chim trú thường xuyên có chào mào, sẻ (tôi gọi là rằn rặt), chích chòe (chìa vôi), dẻ quạt, cu gáy (bồ cu), chim sâu (chắt chắt), sáo, cà cưởng… Chim về theo mùa có chèo bẻo, seo cờ, bã trầu (giống như vành khuyên nhưng  ngực có lông đỏ), chim ngói, cò trắng… Chúng nhiều vô kể. Nhiều loài làm tổ trên cây duối, cây cau, cây chay… ở trước và sau nhà.

Tôi và hai người bạn thân là Lộc và Vinh, cứ đến cuối mùa xuân lại thám thính quanh vườn để phát hiện ra tổ của chúng. Nhưng quen thuộc với chúng tôi hơn cả có lẽ là chim sẻ. Chúng lân la kiếm ăn trên mái nhà, trước sân. Chúng tôi thường lấy nong chống một cái que rồi buộc dây, nấp trong nhà rình để giật. Nhưng chẳng mấy khi bắt được. Bởi thế chúng tôi hay trèo lên các cây cau, tìm bắt chim non. Thường chúng tôi phải bắt khi chúng chưa biết bay, còn bọng đái, rồi bỏ vào lồng  treo cho chim mẹ nuôi một thời gian. Nhưng nuôi như thế chúng sẽ không bao giờ quen người. Bởi vậy, nhiều khi chúng tôi phải nhai gạo mớm, nên chỉ vài hôm là chúng ốm chết. Có một năm tôi và bạn nuôi được một con đã quen hơi người. Ra khỏi lồng, nó tha thẩn theo chúng tôi, nếu có bay lên cây rồi cũng lại tìm về chui vào lồng. Dễ thường được nửa năm, con sẻ này mới chết. Chúng tôi chôn nó cạnh giếng và lấy gạch xây thành một cái đền thờ, gọi là đền thần rằn rặt. Hàng ngày chúng tôi  mang bánh đa, đường phên, kẹo… bày ra cúng tế và lên đồng. Một hôm, tôi  đầu chít khăn, lưng đeo kiếm gỗ, đang lên đồng, đi vòng quanh đền, miệng hô to:

“Như ta đây là thần rằn rặt…”

Bạn bè tôi đứa đang chắp tay, đứa kính cẩn vái lạy, thì bất ngờ cha tôi từ trong nhà chạy ra. Ông cầm roi xua chúng tôi chạy tan tác, đạp đổ đền, rồi đái ướt nhũn hết những thứ chúng tôi bày cúng. Trò chơi đồng bóng của chúng tôi từ đó phải tan.

…Lộc và Vinh là cháu nội cụ Ấm người Huế, họ Phạm Phú. Nhà cụ có một cây mai to, mùa hè nở hoa vàng chói, dễ thường trồng đã đến vài chục năm. Dưới gốc cây cụ lập một cái am thờ nho nhỏ, khoảng một mét vuông.

Ngày rằm, mồng một tháng nào cũng vậy, cụ bà bày xôi chè  ra đó cúng.Tôi được cụ bà mang sang cho một đĩa xôi và một bát chè nấu bằng cốm nếp với gừng thơm lừng. Ít lâu sau, cụ Ấm bà mất, mất  trước cha tôi. Còn cụ ông thì mãi đến năm 1948 khi tôi đã học sang cấp hai tư thục Nghi Lộc mới qua đời. Đám tang của cụ chỉ có một vòng hoa duy nhất của đội thiếu nhi chúng tôi. Nó được kết bằng hoa đu đủ đực, hoa dâm bụt, hoa xác pháo, lá và hoa ngâu… trên có ghi dòng chữ của tôi là: “Người ông khó tìm”. Cho đến nay, có lẽ tôi chưa thấy có một vòng hoa nào có một câu phúng mà lại lạ tai, độc đáo, lập dị và tự kiêu của một đưa trẻ mới 13 tuổi như tôi lúc đó.

Lộc và Vinh chống gậy thay cha đã mất, đi trước quan tài, qua giếng nước ngõ nhà tôi rồi ra dăm[1] sau xóm. Nhìn bạn mặc áo, chít khăn xô, tôi thương bạn vô hạn. Chúng mập mạp, không mảnh khảnh như tôi, nhưng luôn luôn nhường nhịn không bắt nạt tôi nên tôi rất mến.

Sau này khi tôi bị loại khỏi trường quân báo ở Quán Vuông, Thái Nguyên trở về, anh thứ ba của tôi đã ra ở riêng, nhà tôi chỉ còn mẹ, đứa em út và một em nuôi, nên anh rể tôi khuyên:

“Nếu cậu quyết đi học bên Trung Quốc thì phải lấy vợ để mẹ ở nhà đỡ vất vả.”

Vì vậy, giếng nước nhà tôi được chứng kiến cảnh anh tôi giết môt chú lợn choai chưa tới ba mươi cân, rồi nhờ Vinh gánh cùng với nếp, lếch thếch theo tôi và mẹ tôi đi bộ hơn ba chục cây số lên Nam Đàn, xin cưới và đón dâu. Tôi ở nhà với vợ đúng được có hai đêm, rồi lại ra đi. Tuy còn non nớt, mới hai mươi tuổi mụ, nhưng qua gần một năm chỉnh huấn từ khu ủy rồi Việt Bắc, tôi từng chứng kiến mấy bạn đã phát điên, nên tôi dự cảm được, cơn bão sắp tới rất gần. Đoàn lưu học sinh tập trung ở Phúc Tăng, Yên Thành mấy tuần. Chiều chiều tôi nhìn về  ngọn rú Gai mà thương  mẹ già và nhớ vợ, khao khát nhớ tình duyên mới bén mà đã phải xa nhau…

Tới khi tôi ở nước ngoài về thì Vinh bạn tôi vừa đủ 18 tuổi, đã đi bộ đội rồi hy sinh ở chiến trường nào, gia đình cũng không biết. Còn Lộc thì trở thành một du kích phá bom nổ chậm, được tuyên dương là chiến sĩ thi đua và chết tan xác cùng bom.

Từ đó đến nay đã trên 50 năm, hình ảnh bạn tuổi thơ và những chú chim sẻ, những thần rằn rặt thường hiện về trong giấc mơ của tôi và tôi luôn luôn đánh một dấu hỏi trong đầu: “Phải chăng Lộc và Vinh là dòng dõi của cụ Phạm Phú Thứ, người đã bị Tự Đức không cho dùng cái tên Thứ là sống chân thật đúng như lòng mình, mà bắt phải đổi thành Thứ là thứ dân chăng?[2]

Còn số phận những chú chim sẻ ngày nay, nếu không bị tiêu diệt như ở xứ người thì cũng bị nhốt vào lồng, làm trò giả phóng thích trước cổng Chùa nhà Phật… ngày này qua tháng khác?

© 2010 Đỗ Anh Thơ

© 2010 talawas


[1] Cồn đất hoang dùng làm nghĩa trang nhỏ của xóm.

[2] Thứ (恕) sống trung thực như đôi với chính lòng mình và thứ (庶) là thứ dân, dân đen.

Bình luận

Không có phản hồi (bài “Đỗ Anh Thơ – Những mẩu chuyện kể bên giếng nước (kỳ 4)”)

Comments are closed.

  • talawas - Lời tạm biệt

    Nói lời chia tay sau 9 năm tồn tại, chúng tôi thiết tha hi vọng vào sự ra đời của những mô hình báo chí và truyền thông mới, thực hiện bởi những người được trang bị những khả năng và phương tiện mà chúng tôi đã không thể có, với cùng một nhiệt thành phấn đấu cho một nền báo chí tự do cho Việt Nam... đọc tiếp >>>

  • Phản hồi mới nhất của độc giả

    talawas blog: Cảm ơn tất cả! Tạm biệt và mong ngày ...
    Trung Thứ: Trích: „Ngoài ra, việc duy trì nhóm khởi...
    Hà Sĩ Phu: LỜI TẠM BIỆT: Buông lơi “một...
    Phùng Tường Vân: Dục Biệt Nhung Dục (Trung Đường) có ...
    Hoài Phi: Chỉ còn vài phút thôi là talawas chính th...
    Hà Sĩ Phu: @ixij Bạn ixij đã gõ đúng chỗ tôi c...
    P: Kính gửi hai bác Lê Anh Dũng và Trung Thứ...
    Hoangnguyen: Không biết những dòng chữ này còn kịp ...
    Trần Quốc Việt: Dear Talawas, Thank you! You're gone now but I ...
    Nguyễn Ước: Xin lỗi. Tôi hơi bị nhớ lầm vài chữ t...
    Trung Thứ: Thưa bác Lê Anh Dũng, Thời giờ cũng đ...
    Trần Quốc Việt: Hành trang rời Talawas: Live Not By Lies ...
    Hoà Nguyễn: Qua bức thư hết sức nhã nhặn, lịch s...
    Trần Việt: Ôi, nếu được như bác Hữu Tình hình du...
    ixij: Không được tham gia trả lời 3 câu hỏi ...
    Lâm Hoàng Mạnh: Đốt Lò Hương Cũ. Mượn thơ của Th...
    P: Cũng xin góp thêm một bài mới biết :D ...
    Lê Tuấn Huy: Xin gửi anh VQU, TV và những người quan t...
    Khiêm: Cảm ơn nhà văn Võ Thị Hảo đã thực hi...
    Phùng Công Tử: Bị bắt cũng đáng! Vào blog của CoigaiDoL...
    Phùng Công Tử: Nô lệ của văn hóa Trung Quốc: Đi hỏ...
    classicalmood: Bài viết có một số điểm tích cực nh...
    Thanh Nguyễn: Đọc những con số thống kê trong bài vi...
    Phùng Tường Vân: Vĩ Thanh tiễn chị Hoài Thế sự mang ...
    Tiêu Kiến Xương: ĐBA mượn lời ông bác nông dân: "Nói gì...
    dodung: "Sóng lớp phế hưng coi đã rộn......
    Camillia Ngo: Chín năm, một quãng đường dài, Bóng ng...
    Camillia Ngo: Một dân tộc u mê, hèn kém tột độ mớ...
    Thai Huu Tinh: Thưa các bác Trần Việt, Quốc Uy, Tuấn H...
    Phùng Tường Vân: " Thứ nhất, nói mọi thứ đều thối ná...
    Nguyễn Ước: Tôi không vào được Phản hồi bên bài C...
    Tôn Văn: Tiếp theo „Lời tạm biệt“ Câu hỏi...
    Trần Việt: Công bằng mà nói một cách ngắn gọn, Gs...
    Phùng Công Tử: Và gần đây tôi cảm thấy hơi phiền hơ...
    Bùi Xuân Bách: Việc talawas ngừng hoạt động tuy có là ...
    Nguyễn Chính: Gửi chị Phạm Thị Hoài và Ban Biên tập...
    Lê Tuấn Huy: Việc cảnh giác, tôi đã nói đến. Tôi t...
    vuquocuy: - Tác giả Lê Tuấn Huy đã phát hiện rấ...
    Hạnh Đào: Hơn tuần nay, tôi ngần ngại không muốn ...
    classicalmood: Talawas đột ngột chia tay khiến không ít ...
    Lê Anh Dũng: Bravo ý tưởng tuyệt vời của Arthur, ...
    Thanh Nguyễn: Chào chị Hoài, Cảm ơn tâm huyết và nh...
    Thanh Nguyễn: Cảm ơn ý kiến của anh Hoàng Ngọc Tuấn...
    Hà Minh: Cuộc vui nào cũng phải đến lúc tàn, (al...
    P: Xin có lời cảm ơn gửi đến những ngư...
    Nguyễn Đình Đăng: Tôi lợi dụng chính phản hồi của mình ...
    Arthur: Có nên đề nghi BBT Talawas chơi/hát lại b...
    Phùng Tường Vân: Tôi xin kể thêm truyện này, nghe cũng lâu...
    Hà Sĩ Phu: @ Nam Dao Đây là bài “bình thơ chơi” v...
    Lê Anh Dũng: Thưa bác Trung Thứ, Cám ơn bác về nhã...
    Trần Việt: Đồng ý với ông Lê Tuấn Huy. Tuy chỉ c...
    Trầm Kha: CÓ THẾ CHỨ! THẾ MỚI 'TIỀN VỆ' CHỨ!...
    Phùng Tường Vân: Hết xảy ! (http://www.talawas.org/?p=26665#co...
    Hoàng Ngọc-Tuấn: Xin thông báo cùng quý vị: Để tiếp n...
    Dương Danh Huy: Cảm ơn bác Phùng Tường Vân và Lâm Hòan...
    Phùng Tường Vân: Đôi lời thưa thêm với bác D.D.Huy, Xin...
    chuha: Mỗi người có một "gu" ăn phở. Riêng t...
    Trương Đức: "Chị Hoài ơi, chị Hoài ơi Niết Bàn nà...
    Phùng Tường Vân: Thưa Bác Dương Danh Huy Xin vội vã trìn...
    Dương Danh Huy: À, có điều tôi muốn nhắc các bác: K...
    hlevan: “Le coeur a ses raisons que la raison ignore” ...
    Dương Danh Huy: Bác Phùng Tường Vân, Lâm Hòang Mạnh &...
    Phùng Tường Vân: CẨN BẠCH Nhận biết được giới hạ...
    Le Van Hung: Thử lướt qua các trang web Việt Nam, chún...
    Đinh Minh Đạo: Tin TALAWS sẽ ngừng hoạt động làm tôi n...
    Lê Quốc Trinh: Cám ơn tác giả Phạm Hồng Sơn, Nếu c...
    Le Van Hung: "Giáo dục, giáo dục và giáo dục (có l...
    classicalmood: Vậy thì quyết định đóng cửa Talawas, n...
    VanLang: "Merda d’artista" vẫn đang được trưng b...
    Khiêm: Bác Phùng, Một người quen cho biết xếp...
    Nguyễn Đăng Thường: Đập phá & xây dựng “Đạp đổ t...
    Tonnguyen147: Bác Phùng Tường Vân, Người ta không ...
    Hoà Nguyễn: Hôm nay có tin đại biểu Quốc hội Việt...
    Hoà Nguyễn: Báo Người Việt hôm nay đăng toàn văn l...
    Trung Nu Hoang: @ Tạm Biệt talawas. Với lòng quý mến ...
    Tonnguyen147: Bác Trung Thứ và các bác ơi, Chủ Nh...
    VanLang: Đầu thập niên 90 Việt Nam lạm phát phi ...
    Nam Dao: Trình với cả làng Thể ý Trưng Nữ Ho...
    Lâm Hoàng Mạnh: Nâng cốc, cụng ly ... hết váng đầu Nh...
    Hoà Nguyễn: Cứ tưởng nếu khách ngồi bàn chuyện ho...
    Nam Dao: Anh thân mến Quí trọng những việc an...
    Thanh Nguyễn: Talawas trước giờ lâm chung mà vẫn đau ...
    Phùng Tường Vân: Chiếc Cân Thủy Ngân ..."Cứ xét theo ...
    Trung Nu Hoang: Nếu nhà văn Phạm Thị Hoài và BBT Talawas...
    Bắc Phong: bác bị váng đầu thèm uống rượu cứ ...
    Lê Thị Thấm Vân: Ngân trong "là con người", một trích đo...
    classicalmood: Talawas đột ngột chia tay khiến không ít ...
    Trung Thứ: Thưa bác Lê Anh Dũng, Tôi xin chia sẻ thê...
    Canuck: Bác Nguyễn Phong, Tui thấy đây là vấn...
    Nguyễn Đình Đăng: Bravo! Như một minh hoạ cho bài này mờ...
    Dương Danh Huy: Bác Phùng Tường Vân, Tôi đã set up hai...
    Phùng Tường Vân: @Nguyên Phong (http://www.talawas.org/?p=26665#c...
    Nguyễn Phong: Tôi thấy các bác hơi lạc quan và ảo tư...
    Thuận: Chỉ còn ít giờ nữa, Talawas sẽ đóng c...
    Trương Đức: "Nửa ấy… “nói chung là”: nửa dưới...
    Trầm Kha: talawas ơi! oan ức quá! Oan ức quá! Em ...
    Canuck: Tui cám ơn Ban Chủ Nhiệm, Ban Biên Tập Ta...
    Trầm Kha: bác vạch lẹ quá! em há hốc hà lá nho ...
    Trầm Kha: thường thì bác Thường siết... hết bế...
    pham duc le: Tôi đồng ý với bạn Nguyễn Phong, nhưng...
    booksreader: Au plaisir de vous revoir, "một mô hình hoạt...
    Bach Phat Gia: Tôi là độc giả của talawas đã mấy nă...
    Lề Trái: Trong việc tẩm bổ chỉ xin Gia Cát Dự đ...
    Lê Anh Dũng: Thưa bác Trầm Kha, bác Đào Nguyên, Xin ...
    Lê Thượng: Nói rằng "So với thảm họa môi trường ...
    Anh Dũng: @1mitee: 1. Muốn SỐNG tới mức "cụ" nh...
    Đào Nguyên: @ Anh Dũng "...phải nghe lời cái dạ dày,...
    Trầm Kha: “Khi cầm cuốn Kinh thánh, tôi đọc với...
    Đào Nguyên: @ bác Nguyễn Phong Tôi đồng thanh tương ...
    Hoà Nguyễn: Sau chuỗi cười khá thoải mái do ông Gia ...
    1mitee: @Anh Dũng "Cả ông Marx, ông Hồ Chí Minh,...
    Bùi Văn Phú: Bạn Trung Nu Hoang ơi, Bạn có khả năng...
    Thái Hữu Tình: Bài vừa mới ra lò, mấy anh (cả mấy ch...
    Canuck: Trong đời tui, có 3 lần / hoàn cảnh xảy...
    Phùng Tường Vân: Lời đề nghị khẩn khoản của tôi Nh...
    Thái Hữu Tình: 1/ Bài nghiên cứu này của ông MTL càng ch...
    Nguyễn Phong: Thực ra ở hải ngoại hiện nay thì có m...
    Anh Dũng: @Đào Nguyên: 1. Cái bạc triệu (VNĐ) c...
    Dương Danh Huy: Bác Hòa Trước hết tôi cảm ơn về l...
    Louis: Trong phút giây chia tay người tình ảo, b...
    Đào Nguyên: Từ lâu ngưỡng mộ bác, biết bác thích ...
    Trầm Kha: Ha ha ha! Bác Trương Đức ơi, Bác "đả t...
    Lê Quốc Trinh: LÊ QUỐC TRINH - LỜI GIÃ BIỆT Thân m...
    vantruong: Thôi thì trước khi giải tán tụ tập tal...
    Đào Nguyên: @Anh Dũng "... - Không có đủ sản phẩm ...
    VietSoul:21: Tôi không nghĩ tài chánh là vấn đề (ch...
    Hoàng Trường Sa: Talawas ơi Ta giã biệt em Như giã từ cu...
    Hoàng Trường Sa: Bauxite Việt Nam: hãy cứu ngay chữ tín! (...
    Anh Dũng: @Đào Nguyên: Thực ra Marx có nói, nói n...
    Lâm Hoàng Mạnh: Chỉ còn vài 28 giờ, Ta Là... Gì sẽ ngh...
    Le Van Hung: Kính thưa các Anh Chị, Từ trước đế...
    Phùng Tường Vân: Bi giờ sắp đến giờ lâm biệt Xin Gia T...
    Hoàng Trường Sa: EM ĐI RỒI Em đã đi rồi thế cũng xong...
    Nguyễn Đăng Thường: Chia tay phút này ai không thấy buồn? Nh...
    Trung Nu Hoang: Tôi cũng có nghe kể chuyện một "học gi...
    peihoh: Tôi không được hỏi ba câu hỏi của tal...
    peihoh: Anh Lại Văn Sâm ơi! Dịch giùm câu này: "...
    Đào Nguyên: @ Anh Dũng Mác nói nhiều về lợi nhuận,...
    Hoà Nguyễn: Ông Huy viết : Điều tôi nói hoàn toàn kh...
    Trương Đức: Đọc cái câu này: "2030: định mệnh đã ...
    Đào Nguyên: Tôi cũng có đọc những câu chuyện với ...
    Camillia Ngo: Nguyễn Khoa Thái-Anh nói "Vũ Huy Quang là m...
    Dương Danh Huy: Bác Hoà Tôi cũng thấy thú vị khi đọ...
    Thanh Nguyễn: Giữa cái lúc "dầu sôi lửa bỏng" thế n...
    Thanh Nguyễn: Nếu vì lý do tài chính mà talawas đóng c...
    Thanh Nguyễn: Oh, Thank you Trầm Hương! We all have our h...
    Hà Minh: Một truyện ngắn quá hay, cảm ơn tác gi...
    Nguyễn Việt Thanh: Trên Talawas bộ cũ, có lần nhà văn Phạm...
    Anh Dũng: Ông Đào Nguyên nói đến "duy lợi". Nhưng...
    Hoàng Trường Sa: BRING ME HAPPINESS Đừng đi Đừng đi Đ...
    Lê Anh Dũng: (tiếp) Nhưng chính nhờ Tin Lành VN như...
    Lê Anh Dũng: Thưa bác Trung Thứ, Trong cảnh talawas ch...
    Đào Nguyên: Lời ông Vũ Huy Quang làm tôi nhớ tới l...
    Đào Nguyên: @ Nguyễn Khoa Thái Anh Trước khi chiéc thu...
    Trương Nhân Tuấn: Trích : « Người Việt hải ngoại vẫn th...
    Hoàng Trường Sa: Bô xít Việt Nam : Truyền thông Mỹ sắp n...
    khonglaai: Không ngờ anh Bách còn giỏi cả tiến...
    khonglaai: Nếu có giải thưởng talacu thì tôi ti...
    Phùng Tường Vân: Chúc nhau chân cứng đá mềm Chúc nhau an ...
    khonglaai: “Khi nói chuyện với mình họ chỉ nhìn ...