talawas blog

Chuyên mục:

Thomas Jefferson – Sự nguy hiểm của truyền thống

07/10/2010 | 3:16 sáng | 1 phản hồi

Tác giả: Cao Hùng Lynh

Category: Thế giới, Tư tưởng
Thẻ:

Cao Hùng Lynh dịch

Một số người nhìn vào hiến pháp với thái độ sùng bái, đồng thời xem hiến pháp như là hòm chứa pháp điển mang tính chất thiêng thánh đến độ bất khả xâm phạm. Họ gán một sự thông thái phi phàm cho những người thuộc thời đại trước và cho rằng những gì các vị ấy đã thực hiện thì không thể tu chính. Tôi biết rõ thời đại ấy; tôi đã thuộc về nó và nỗ lực vì nó. Nó xứng đáng được đất nước ghi công. Nó rất giống với hiện tại, nhưng lại không có cái kinh nghiệm của hiện tại; và kinh nghiệm bốn mươi năm chấp chính có giá trị bằng một thế kỷ đọc sách; và đây chính là điều mà tự họ sẽ thốt lên nếu như họ sống lại. Chắn chắn tôi không phải là kẻ tán thành sự thay đổi luật pháp và hiến pháp một cách thiếu cân nhắc. Tôi cho rằng cần phải thừa nhận có sự bất toàn nào đó luôn tồn tại trong bản hiến pháp, bởi vì như thế, chúng ta mới có thể thích nghi với nó và tìm ra biện pháp thực tế để tu chỉnh các tác động xấu của nó. Nhưng tôi cũng biết rằng luật pháp và các định chế của nó luôn song hành với sự tiến bộ của tâm thức nhân loại. Khi yếu tố tâm thức ấy được phát triển và khai sáng đến một mức độ cao hơn, khi các phát kiến tân kỳ được hình thành, khi các chân lý mới mẻ được phơi lộ, và khi tập quán và các quan điểm nhìn nhận đổi thay cùng với sự thay đổi của hoàn cảnh, thì các định chế đó cũng phải tiến bộ để bước cùng một nhịp với thời đại. Có thể nào chúng ta  buộc con người tiếp tục khoác chiếc áo mà anh ta từng bận thuở còn bé, một khi xã hội văn minh đương thời vẫn còn chịu sự tác động của cái thể chế do tổ tiên hung tàn của nó dựng lên. Chính quan niệm phi lý này gần đây đã nhận chìm Âu châu trong biển máu. Thể chế quân chủ của họ, thay vì khôn ngoan thoái nhượng trước sự đổi thay của hoàn cảnh, cũng như thay vì ủng hộ khuynh hướng tiến bộ, lại bám chặt vào các biện pháp bạo lực lạc hậu, cố thủ đằng sau thành lũy tập quán, và buộc thần dân của nó lao vào hàng loạt những biến cố binh đao và các cuộc cách tân tàn hại, những thứ mà nếu như được giải quyết bằng sự sáng suốt của số đông và bằng các biện pháp tranh luận ôn hòa thì có lẽ đã chuyển thành các hình thức cải cách tốt đẹp và đáng được hoan nghênh. Chúng ta đừng đi theo những vết xe đổ như thế, cũng như đừng tin rằng thế hệ này không có đủ khả năng bằng thế hệ kia trong việc tự giải quyết những vấn đề của chính mình. Chúng ta hãy, như các tiểu bang thân hữu đã từng, tận dụng lý trí và kinh nghiệm của mình để điều chỉnh các luận thuyết thô sơ về các hội đồng dẫu sáng suốt, trung chính và có thiện chí, nhưng vẫn còn non trẻ và thiếu kinh nghiệm. Và cuối cùng, chúng ta hãy đưa các biện pháp tu chính cho bản hiến pháp của mình vào các giai đoạn được định sẵn. Các giai đoạn này nên phù hợp với sự tuần hoàn của tự nhiên. Căn cứ theo các bảng thống kê của Âu châu về tỷ lệ tử vong của người trưởng thành tại bất cứ thời điểm nào, thì đa số những người trưởng thành ấy sẽ qua đời sau khoảng mười chín năm. Như vậy, cho đến cuối giai đoạn mười chín năm đó, một thế hệ mới sẽ xuất hiện. Mỗi một thế hệ đều có một chỗ đứng biệt lập so với mọi thế hệ trước đó. Thế nên, thế hệ mới này hoàn toàn có quyền lựa chọn một mô thức chính quyền mà nó tin rằng có khả năng mang lại sự hạnh phúc, để rồi từ đó, thích nghi với hoàn cảnh mà trong đó nó tìm ra được chính nó, một thế hệ nối bước tiền nhân, và đứng về phía hòa bình và sự chân thiện của nhân loại. Một vận hội chính thức để cho cứ mỗi mười chín hoặc hai mươi năm thì điều này có thể được thi hành cần phải được hiến pháp ghi nhận; có như thế, bản hiến pháp mới được tiếp nhận mãi mãi, với sự tu chính định kỳ, từ thế hệ này đến thế hệ khác. Tính đến nay, bốn mươi năm đã trôi qua kể từ khi bản hiến pháp của Virginia ra đời. Các bản thống kê nói trên cho chúng ta biết rằng trong khoảng thời gian này, hai phần ba số người trưởng thành đã chết. Khi đó, phải chăng một phần ba còn lại vẫn có quyền, nếu họ muốn, bảo lưu ý chí và hệ thống luật pháp mà trước đây họ thiết lập cùng với hai phần ba kia, những người, cùng với chính họ, tạo nên khối quần chúng trưởng thành hiện thời? Nếu họ không làm, thì ai làm? Người chết ư? Nhưng người chết thì đâu còn khả năng hành xử quyền lợi của mình. Họ là hư vô, và hư vô không thể có năng lực thực thi quyền sở hữu của mình. Quả đất cụ thể và hữu hình này, nơi mà vạn vật ngụ cư, thuộc về thế hệ của những cư dân hữu hình hiện thời. Chỉ họ mới có quyền chi phối những gì nằm trong mối ưu tư của chính họ; chỉ họ mới có quyền ban bố luật pháp liên quan đến sự chi phối đó, và sự ban bố này chỉ có thể được thực hiện bởi đa số. Thế nên, đa số luôn có quyền đề cử đại biểu của mình tham gia một hội nghị và có quyền biến hiến pháp thành cái mà họ nghĩ sẽ là tốt nhất cho lợi ích của họ. Nhưng làm thế nào để thu thập tiếng nói của họ? Đây mới thực sự là một vấn đề khó khăn. Nếu được triệu tập để phát biểu tại các hội nghị của quận hạt hoặc các tổ chức tư, các phe nhóm đại diện này sẽ trở nên quá to lớn, và vì thế, chỉ một số ít có thể tham gia. Từ đó, tiếng nói của họ sẽ sai lạc hoặc thiếu tính toàn diện. Từ đây, do vậy, có thể lợi điểm của phân chia thành các khu vực trưng cầu ý kiến mà tôi đã có lần đề nghị. Người đứng đầu mỗi khu vực sẽ triệu tập cử tri thuộc khu vực của mình để lấy ý kiến đồng ý hoặc không đồng ý về một vấn đề nào đó, rồi chuyển chúng đến tòa án quận hạt và tòa án sẽ tập hợp tất cả các ý kiến của mọi khu vực để trao cho cơ quan có thẩm quyền cao nhất. Do đó, tiếng nói của toàn bộ dân chúng có thể được diễn tả, thảo luận và định đoạt một cách công bằng, đầy đủ và ôn hòa bởi lương thức của toàn xã hội. Nếu người ta làm ngơ trước phương thức này, thì nó sẽ có cách, thông qua võ lực, làm cho tiếng nói của người dân được lắng nghe; khi đó, như các quốc gia khác, chúng ta sẽ quay cuồng trong vòng luẩn quẩn: áp bức, nổi loạn và cách mạng.

Nguồn: The World of Ideas: Essays for Study, Michael W. Alssid và William Kenney biên soạn; Holt, Rinehart and Winston, Inc. xuất bản năm 1964.

Bản tiếng Việt © 2010 Cao Hùng Lynh

Bản tiếng Việt © 2010 talawas

Bình luận

1 phản hồi (bài “Thomas Jefferson – Sự nguy hiểm của truyền thống”)

  1. Khiêm viết:

    Lời của bậc trí.
    Hãy để cho truyền thống lụi tàn.
    Thế hệ mới = dân chúng mới.
    Thách thức mới = tinh thần mới.
    Cái đẹp đẽ không hợp thời nữa đã có viện bảo tàng.
    Cái sống động vẫn đó tàng hình trong nét mới.
    Cổ không ra cổ mới không ra mới thì có cải lương.
    Cổ sơn phết lại mất hết cổ… thì có Đại lễ Ngàn năm Thăng Long văn vật vã cho chúng chửi.

  • talawas - Lời tạm biệt

    Nói lời chia tay sau 9 năm tồn tại, chúng tôi thiết tha hi vọng vào sự ra đời của những mô hình báo chí và truyền thông mới, thực hiện bởi những người được trang bị những khả năng và phương tiện mà chúng tôi đã không thể có, với cùng một nhiệt thành phấn đấu cho một nền báo chí tự do cho Việt Nam... đọc tiếp >>>

  • Phản hồi mới nhất của độc giả

    talawas blog: Cảm ơn tất cả! Tạm biệt và mong ngày ...
    Trung Thứ: Trích: „Ngoài ra, việc duy trì nhóm khởi...
    Hà Sĩ Phu: LỜI TẠM BIỆT: Buông lơi “một...
    Phùng Tường Vân: Dục Biệt Nhung Dục (Trung Đường) có ...
    Hoài Phi: Chỉ còn vài phút thôi là talawas chính th...
    Hà Sĩ Phu: @ixij Bạn ixij đã gõ đúng chỗ tôi c...
    P: Kính gửi hai bác Lê Anh Dũng và Trung Thứ...
    Hoangnguyen: Không biết những dòng chữ này còn kịp ...
    Trần Quốc Việt: Dear Talawas, Thank you! You're gone now but I ...
    Nguyễn Ước: Xin lỗi. Tôi hơi bị nhớ lầm vài chữ t...
    Trung Thứ: Thưa bác Lê Anh Dũng, Thời giờ cũng đ...
    Trần Quốc Việt: Hành trang rời Talawas: Live Not By Lies ...
    Hoà Nguyễn: Qua bức thư hết sức nhã nhặn, lịch s...
    Trần Việt: Ôi, nếu được như bác Hữu Tình hình du...
    ixij: Không được tham gia trả lời 3 câu hỏi ...
    Lâm Hoàng Mạnh: Đốt Lò Hương Cũ. Mượn thơ của Th...
    P: Cũng xin góp thêm một bài mới biết :D ...
    Lê Tuấn Huy: Xin gửi anh VQU, TV và những người quan t...
    Khiêm: Cảm ơn nhà văn Võ Thị Hảo đã thực hi...
    Phùng Công Tử: Bị bắt cũng đáng! Vào blog của CoigaiDoL...
    Phùng Công Tử: Nô lệ của văn hóa Trung Quốc: Đi hỏ...
    classicalmood: Bài viết có một số điểm tích cực nh...
    Thanh Nguyễn: Đọc những con số thống kê trong bài vi...
    Phùng Tường Vân: Vĩ Thanh tiễn chị Hoài Thế sự mang ...
    Tiêu Kiến Xương: ĐBA mượn lời ông bác nông dân: "Nói gì...
    dodung: "Sóng lớp phế hưng coi đã rộn......
    Camillia Ngo: Chín năm, một quãng đường dài, Bóng ng...
    Camillia Ngo: Một dân tộc u mê, hèn kém tột độ mớ...
    Thai Huu Tinh: Thưa các bác Trần Việt, Quốc Uy, Tuấn H...
    Phùng Tường Vân: " Thứ nhất, nói mọi thứ đều thối ná...
    Nguyễn Ước: Tôi không vào được Phản hồi bên bài C...
    Tôn Văn: Tiếp theo „Lời tạm biệt“ Câu hỏi...
    Trần Việt: Công bằng mà nói một cách ngắn gọn, Gs...
    Phùng Công Tử: Và gần đây tôi cảm thấy hơi phiền hơ...
    Bùi Xuân Bách: Việc talawas ngừng hoạt động tuy có là ...
    Nguyễn Chính: Gửi chị Phạm Thị Hoài và Ban Biên tập...
    Lê Tuấn Huy: Việc cảnh giác, tôi đã nói đến. Tôi t...
    vuquocuy: - Tác giả Lê Tuấn Huy đã phát hiện rấ...
    Hạnh Đào: Hơn tuần nay, tôi ngần ngại không muốn ...
    classicalmood: Talawas đột ngột chia tay khiến không ít ...
    Lê Anh Dũng: Bravo ý tưởng tuyệt vời của Arthur, ...
    Thanh Nguyễn: Chào chị Hoài, Cảm ơn tâm huyết và nh...
    Thanh Nguyễn: Cảm ơn ý kiến của anh Hoàng Ngọc Tuấn...
    Hà Minh: Cuộc vui nào cũng phải đến lúc tàn, (al...
    P: Xin có lời cảm ơn gửi đến những ngư...
    Nguyễn Đình Đăng: Tôi lợi dụng chính phản hồi của mình ...
    Arthur: Có nên đề nghi BBT Talawas chơi/hát lại b...
    Phùng Tường Vân: Tôi xin kể thêm truyện này, nghe cũng lâu...
    Hà Sĩ Phu: @ Nam Dao Đây là bài “bình thơ chơi” v...
    Lê Anh Dũng: Thưa bác Trung Thứ, Cám ơn bác về nhã...
    Trần Việt: Đồng ý với ông Lê Tuấn Huy. Tuy chỉ c...
    Trầm Kha: CÓ THẾ CHỨ! THẾ MỚI 'TIỀN VỆ' CHỨ!...
    Phùng Tường Vân: Hết xảy ! (http://www.talawas.org/?p=26665#co...
    Hoàng Ngọc-Tuấn: Xin thông báo cùng quý vị: Để tiếp n...
    Dương Danh Huy: Cảm ơn bác Phùng Tường Vân và Lâm Hòan...
    Phùng Tường Vân: Đôi lời thưa thêm với bác D.D.Huy, Xin...
    chuha: Mỗi người có một "gu" ăn phở. Riêng t...
    Trương Đức: "Chị Hoài ơi, chị Hoài ơi Niết Bàn nà...
    Phùng Tường Vân: Thưa Bác Dương Danh Huy Xin vội vã trìn...
    Dương Danh Huy: À, có điều tôi muốn nhắc các bác: K...
    hlevan: “Le coeur a ses raisons que la raison ignore” ...
    Dương Danh Huy: Bác Phùng Tường Vân, Lâm Hòang Mạnh &...
    Phùng Tường Vân: CẨN BẠCH Nhận biết được giới hạ...
    Le Van Hung: Thử lướt qua các trang web Việt Nam, chún...
    Đinh Minh Đạo: Tin TALAWS sẽ ngừng hoạt động làm tôi n...
    Lê Quốc Trinh: Cám ơn tác giả Phạm Hồng Sơn, Nếu c...
    Le Van Hung: "Giáo dục, giáo dục và giáo dục (có l...
    classicalmood: Vậy thì quyết định đóng cửa Talawas, n...
    VanLang: "Merda d’artista" vẫn đang được trưng b...
    Khiêm: Bác Phùng, Một người quen cho biết xếp...
    Nguyễn Đăng Thường: Đập phá & xây dựng “Đạp đổ t...
    Tonnguyen147: Bác Phùng Tường Vân, Người ta không ...
    Hoà Nguyễn: Hôm nay có tin đại biểu Quốc hội Việt...
    Hoà Nguyễn: Báo Người Việt hôm nay đăng toàn văn l...
    Trung Nu Hoang: @ Tạm Biệt talawas. Với lòng quý mến ...
    Tonnguyen147: Bác Trung Thứ và các bác ơi, Chủ Nh...
    VanLang: Đầu thập niên 90 Việt Nam lạm phát phi ...
    Nam Dao: Trình với cả làng Thể ý Trưng Nữ Ho...
    Lâm Hoàng Mạnh: Nâng cốc, cụng ly ... hết váng đầu Nh...
    Hoà Nguyễn: Cứ tưởng nếu khách ngồi bàn chuyện ho...
    Nam Dao: Anh thân mến Quí trọng những việc an...
    Thanh Nguyễn: Talawas trước giờ lâm chung mà vẫn đau ...
    Phùng Tường Vân: Chiếc Cân Thủy Ngân ..."Cứ xét theo ...
    Trung Nu Hoang: Nếu nhà văn Phạm Thị Hoài và BBT Talawas...
    Bắc Phong: bác bị váng đầu thèm uống rượu cứ ...
    Lê Thị Thấm Vân: Ngân trong "là con người", một trích đo...
    classicalmood: Talawas đột ngột chia tay khiến không ít ...
    Trung Thứ: Thưa bác Lê Anh Dũng, Tôi xin chia sẻ thê...
    Canuck: Bác Nguyễn Phong, Tui thấy đây là vấn...
    Nguyễn Đình Đăng: Bravo! Như một minh hoạ cho bài này mờ...
    Dương Danh Huy: Bác Phùng Tường Vân, Tôi đã set up hai...
    Phùng Tường Vân: @Nguyên Phong (http://www.talawas.org/?p=26665#c...
    Nguyễn Phong: Tôi thấy các bác hơi lạc quan và ảo tư...
    Thuận: Chỉ còn ít giờ nữa, Talawas sẽ đóng c...
    Trương Đức: "Nửa ấy… “nói chung là”: nửa dưới...
    Trầm Kha: talawas ơi! oan ức quá! Oan ức quá! Em ...
    Canuck: Tui cám ơn Ban Chủ Nhiệm, Ban Biên Tập Ta...
    Trầm Kha: bác vạch lẹ quá! em há hốc hà lá nho ...
    Trầm Kha: thường thì bác Thường siết... hết bế...
    pham duc le: Tôi đồng ý với bạn Nguyễn Phong, nhưng...
    booksreader: Au plaisir de vous revoir, "một mô hình hoạt...
    Bach Phat Gia: Tôi là độc giả của talawas đã mấy nă...
    Lề Trái: Trong việc tẩm bổ chỉ xin Gia Cát Dự đ...
    Lê Anh Dũng: Thưa bác Trầm Kha, bác Đào Nguyên, Xin ...
    Lê Thượng: Nói rằng "So với thảm họa môi trường ...
    Anh Dũng: @1mitee: 1. Muốn SỐNG tới mức "cụ" nh...
    Đào Nguyên: @ Anh Dũng "...phải nghe lời cái dạ dày,...
    Trầm Kha: “Khi cầm cuốn Kinh thánh, tôi đọc với...
    Đào Nguyên: @ bác Nguyễn Phong Tôi đồng thanh tương ...
    Hoà Nguyễn: Sau chuỗi cười khá thoải mái do ông Gia ...
    1mitee: @Anh Dũng "Cả ông Marx, ông Hồ Chí Minh,...
    Bùi Văn Phú: Bạn Trung Nu Hoang ơi, Bạn có khả năng...
    Thái Hữu Tình: Bài vừa mới ra lò, mấy anh (cả mấy ch...
    Canuck: Trong đời tui, có 3 lần / hoàn cảnh xảy...
    Phùng Tường Vân: Lời đề nghị khẩn khoản của tôi Nh...
    Thái Hữu Tình: 1/ Bài nghiên cứu này của ông MTL càng ch...
    Nguyễn Phong: Thực ra ở hải ngoại hiện nay thì có m...
    Anh Dũng: @Đào Nguyên: 1. Cái bạc triệu (VNĐ) c...
    Dương Danh Huy: Bác Hòa Trước hết tôi cảm ơn về l...
    Louis: Trong phút giây chia tay người tình ảo, b...
    Đào Nguyên: Từ lâu ngưỡng mộ bác, biết bác thích ...
    Trầm Kha: Ha ha ha! Bác Trương Đức ơi, Bác "đả t...
    Lê Quốc Trinh: LÊ QUỐC TRINH - LỜI GIÃ BIỆT Thân m...
    vantruong: Thôi thì trước khi giải tán tụ tập tal...
    Đào Nguyên: @Anh Dũng "... - Không có đủ sản phẩm ...
    VietSoul:21: Tôi không nghĩ tài chánh là vấn đề (ch...
    Hoàng Trường Sa: Talawas ơi Ta giã biệt em Như giã từ cu...
    Hoàng Trường Sa: Bauxite Việt Nam: hãy cứu ngay chữ tín! (...
    Anh Dũng: @Đào Nguyên: Thực ra Marx có nói, nói n...
    Lâm Hoàng Mạnh: Chỉ còn vài 28 giờ, Ta Là... Gì sẽ ngh...
    Le Van Hung: Kính thưa các Anh Chị, Từ trước đế...
    Phùng Tường Vân: Bi giờ sắp đến giờ lâm biệt Xin Gia T...
    Hoàng Trường Sa: EM ĐI RỒI Em đã đi rồi thế cũng xong...
    Nguyễn Đăng Thường: Chia tay phút này ai không thấy buồn? Nh...
    Trung Nu Hoang: Tôi cũng có nghe kể chuyện một "học gi...
    peihoh: Tôi không được hỏi ba câu hỏi của tal...
    peihoh: Anh Lại Văn Sâm ơi! Dịch giùm câu này: "...
    Đào Nguyên: @ Anh Dũng Mác nói nhiều về lợi nhuận,...
    Hoà Nguyễn: Ông Huy viết : Điều tôi nói hoàn toàn kh...
    Trương Đức: Đọc cái câu này: "2030: định mệnh đã ...
    Đào Nguyên: Tôi cũng có đọc những câu chuyện với ...
    Camillia Ngo: Nguyễn Khoa Thái-Anh nói "Vũ Huy Quang là m...
    Dương Danh Huy: Bác Hoà Tôi cũng thấy thú vị khi đọ...
    Thanh Nguyễn: Giữa cái lúc "dầu sôi lửa bỏng" thế n...
    Thanh Nguyễn: Nếu vì lý do tài chính mà talawas đóng c...
    Thanh Nguyễn: Oh, Thank you Trầm Hương! We all have our h...
    Hà Minh: Một truyện ngắn quá hay, cảm ơn tác gi...
    Nguyễn Việt Thanh: Trên Talawas bộ cũ, có lần nhà văn Phạm...
    Anh Dũng: Ông Đào Nguyên nói đến "duy lợi". Nhưng...
    Hoàng Trường Sa: BRING ME HAPPINESS Đừng đi Đừng đi Đ...
    Lê Anh Dũng: (tiếp) Nhưng chính nhờ Tin Lành VN như...
    Lê Anh Dũng: Thưa bác Trung Thứ, Trong cảnh talawas ch...
    Đào Nguyên: Lời ông Vũ Huy Quang làm tôi nhớ tới l...
    Đào Nguyên: @ Nguyễn Khoa Thái Anh Trước khi chiéc thu...
    Trương Nhân Tuấn: Trích : « Người Việt hải ngoại vẫn th...
    Hoàng Trường Sa: Bô xít Việt Nam : Truyền thông Mỹ sắp n...
    khonglaai: Không ngờ anh Bách còn giỏi cả tiến...
    khonglaai: Nếu có giải thưởng talacu thì tôi ti...
    Phùng Tường Vân: Chúc nhau chân cứng đá mềm Chúc nhau an ...
    khonglaai: “Khi nói chuyện với mình họ chỉ nhìn ...