talawas blog

Chuyên mục:

Lê Diễn Đức – Nói xấu dân tộc vẫn được vinh danh

08/10/2010 | 11:53 sáng | 13 phản hồi

Tác giả: Lê Diễn Đức

Chuyên mục: Chính trị - Xã hội, Văn học - Nghệ thuật
Thẻ: >

Ngày 6 tháng 10 Quốc hội Ba Lan đưa ra dự thảo nghị quyết lấy năm 2011 là “Năm Czesław Miłosz”, mang tên một nhà văn Ba Lan, với nhiều tranh cãi.

Sơ lược về Czesław Miłosz

Czesław Miłosz sinh ngày 30 tháng 6 năm 1911 tại Szetejnie, qua đời ngày 14 tháng 8 năm 2004 tại Kraków, Ba Lan – là luật gia, nhà ngoại giao, nhà thơ, nhà văn, sử gia văn học, dịch giả.

Trong giai đoạn 1951-1989 Czesław Miłosz sống lưu vong tại Pháp cho đến năm 1960, sau đó ở Hoa Kỳ. Ông đã đoạt giải thưởng “Neustadt International Prize for Literature” (1978) và giải Nobel Văn học (1980); là giáo sư văn học Slavic tại Đại học Berkeley và Đại học Harvard; năm 1993 ông trở về nước, là thành viên của Viện Hàn lâm Khoa học Ba Lan và Hội Nhà văn Ba Lan.

Sau Đệ nhị Thế chiến, Czesław Miłosz làm việc cho chính phủ cộng sản Ba Lan trong ngành ngoại giao như là một tùy viên văn hóa. Năm 1951 ông xin tị nạn chính trị ở Pháp, nơi ông bất ngờ quyết định đến Tổng Biên tập tạp chí Văn hóa (Kultura) yêu cầu xin giúp ẩn náu cho đến khi được hưởng quy chế tỵ nạn, vì sợ bị bắt cóc, để rồi sau này trở thành biên tập viên của tạp chí nổi tiếng này.

Tạp chí “Văn hóa” được phát hành ở Paris bởi các trí thức, học giả Ba Lan từ năm 1947 đến năm 2000. Sau khi xoá bỏ chế độ cộng sản, tổng kết các yếu tố chủ yếu thúc đẩy phong trào tranh đấu chống lại chế độ, đưa Ba Lan tới đích của tự do, dân chủ vào năm 1989, người Ba Lan đã khẳng định vai trò quan trọng của báo chí truyền thông qua tạp chí Văn hoáĐài Châu Âu Tự do (Radio Free Europe).

Kết cục tốt đẹp

Cuộc tranh luận tại Quốc hội Ba Lan đã diễn ra sôi động, trực diện, nếu không nói là một cuộc khẩu chiến thực sự, về các đoạn trích trong các tác phẩm của Czesław Miłosz.

Phát biểu của Robert Kołakowski, đại diện đảng đối lập “Luật pháp và Công lý” (PiS) rằng, Czesław Miłosz “thường xuyên có thái độ gay gắt trong các đánh giá về đạo đức của người Ba Lan”, “ông thấy mình như là công dân của thế giới và cũng có vấn đề với nguồn gốc Ba Lan”, đã làm nóng diễn đàn Quốc hội.

Bà Anna Sobecka, cũng thuộc PiS, nhắc nhở Quốc hội về “diện mạo bài xích Ba Lan của Czesław Miłosz” khi trích các câu văn, thơ của ông như: “Đối với Ba Lan không có chỗ nào trên trái đất” (trong cuốn “Năm của Hunter“), “Nếu người ta cho tôi phương pháp, tôi sẽ làm nổ tung đất nước này trong không trung” (trong cuốn Châu Âu gia đình), “Ba Lan là mảnh vườn tối tăm” (trong cuốn Nghĩa vụ cá nhân)… “Nhiều sự sỉ nhục tương tự không thiếu trong các tác phẩm của Milosz”, dân biểu Sobecka nhấn mạnh.

Có dân biểu đưa ra thắc mắc phải chăng Quốc hội Ba Lan không biết còn các nhà văn và nhà thơ nào xứng đáng hơn, sao lại lựa chọn Czesław Miłosz.

Chúng ta biết rằng, ngoài Czesław Miłosz, ba người Ba Lan khác cũng đã đoạt Giải thưởng Nobel Văn học là Heryk Sienkiewicz (1905), Władysław Reymont (1924) và nhà thơ nữ Wisława Szymborska (1996).

Một dân biểu khác nói mặc dù đoạt giải Nobel, sinh thời Czesław Miłosz ghét người Ba Lan, vì không có cách nào khác để hiểu câu nói của ông: “Người Ba Lan phải là một con lợn, bởi vì sinh ra là người Ba Lan”. Hoặc: “Ngôn ngữ của người Ba Lan không có cội nguồn, khó hiểu và người Ba Lan căm ghét lẫn nhau nhiều hơn các quốc gia khác, một thứ tiếng nói trơ tráo.” Và cuối cùng họ đưa ra kết luận: Lẽ nào lại đi tôn vinh một người Ba Lan chế nhạo người Ba Lan, lòng yêu nước và tính anh hùng dân tộc của họ?

Tuy nhiên, không phải tất cả các thành viên của các đảng đối lập chống lại việc Ba Lan chọn năm 2011 mang tên Czesław Miłosz.

Chuyên gia về lịch sử văn học, ông Alexander Chłopek, phản ứng rằng, “Các nhân vật lớn thường gây tranh cãi, và chúng ta phải nhớ điều đó. Mỗi nhà thơ lớn của dân tộc Ba Lan đều có vấn đề về gốc Ba Lan.”

Trên cơ sở này ông đã dẫn lời của Stefan Żeromski (1864-1925), một nhà văn lớn của Ba Lan (1864-1925), người đã viết: “Khu nhà tự thân nô lệ là Ba Lan, nơi các đảng phái sừng sộ và nền báo chí vu khống đưa ra các bản án.”

Ông cũng trích lời của Cyprian Kamil Norwid (1821-1883), nhà thơ, nhà viết kịch, nhà văn Ba Lan: “Ba Lan là một dân tộc tuyệt vời và một xã hội vô giá trị.”

Kết thúc, ông nói tới nhận định của Czesław Miłosz về ngôn ngữ Ba Lan: “Về ngôn ngữ Ba Lan, tôi quyết định sống với nó, mặc dù với nó tôi chỉ là bụi bặm chẳng đáng kể.”

Thế nhưng, bất chấp những mối nghi ngờ và thành kiến, tất cả các đảng đều chính thức tuyên bố sẽ bỏ phiếu ủng hộ nghị quyết kỷ niệm Czesław Miłosz trong năm 2011.

Kỷ niệm 100 năm ngày sinh nhà văn, nhà thơ Ba Lan vào năm 2011 cũng đã được xếp trong lịch trình của UNESCO.

Năm Czesław Miłosz 2011 được tổ chức không chỉ ở Ba Lan và Lithuania, mà còn ở Hoa Kỳ, Pháp, Trung Quốc, Ấn Độ, Israel, Nga và một số các nước khác.[1]

Bao giờ “người Việt xấu xí”?

Nghĩ về một người Ba Lan danh tiếng từng nói xấu dân tộc mình, nay được nhà nước Ba Lan tôn vinh, tôi liên tưởng ngay đến tác phẩm Người Trung Hoa xấu xí của nhà văn Bá Dương và thói chỉ thích được khen của người Việt cùng với tính tự ái nặng nề và sẵn sàng sửng cồ ăn thua nếu bị ai nói xấu.

Có người đã nhận định rằng, dịch giả cuốn Người Trung Quốc xấu xí, ông Nguyễn Hồi Thủ, đã cho rằng, trong quyển sách này có quá nhiều bóng dáng của chính người Việt chúng ta và ông mà đi chợ dễ bị “anh em” chặn đường… hỏi tội, nếu đưa ra tựa đề Người Việt xấu xí.

Theo tôi, chân thực mà nói, không phải đã không có những người Việt dám phê phán cái xấu của dân tộc mình.

Tuy nhiên, một nhân vật nổi tiếng nào đó (ví như Ngô Bảo Châu với huân chương Fields chẳng hạn) chỉ cần sơ suất thốt ra vài lời như nhà văn Ba Lan Czesław Miłosz, đảm bảo sẽ bị dư luận đánh cho mềm mình!

Chưa nói đến nhà nước cộng sản Việt Nam hiện nay.

Cứ xem, công chúng vừa mới phê phán cách thức tổ chức ồn ào và lãng phí quá mức Đại lễ Nghìn năm Thăng Long và sự vô tâm, nghịch chướng trước thảm cảnh lụt lội ở miền Trung, đã bị chụp mũ ngay là “đã xúc phạm niềm tự hào dân tộc của người dân Việt Nam”, thì thấy rõ![2]

© 2010 Lê Diễn Đức

© 2010 talawas


[1] Các trích dẫn và tin trong bài theo đài truyền hình tin tức Ba Lan TVN24 ngày 6/10/2010:

http://www.tvn24.pl/12690,1676740,0,1,bitwa-na-cytaty-w-sejmie-milosz-wygral,wiadomosc.html

[2] Hà Nội Mới 6/10/2010: “Họ đã xúc phạm niềm tự hào dân tộc của người dân Việt Nam”:

http://www.hanoimoi.com.vn/newsdetail/chinh_tri/382643/ho-da-xuc-pham-niem-tu-hao-dan-toc-cua-nguoi-dan-viet-nam.htm

Phản hồi

13 phản hồi (bài “Lê Diễn Đức – Nói xấu dân tộc vẫn được vinh danh”)

  1. Lê Thượng says:

    “Cần bao nhiêu người Việt để thay 1 cái bóng đèn?”

    Theo tôi thì cần tối thiểu 4 người.
    1 người thay
    1 người cản thay đèn
    1 người bảo vệ người thay
    1 người đứng nhìn & phê phán

  2. Hoàng Trường Sa says:

    Bác Trương Đức thân mến,

    Nghe bác Trương Đức có ý muốn nhờ Giáo sư Ngô Bảo Châu tính xem phải cần mấy người Việt để thay cái đui đèn (tức là tìm lời giải cho Đo Kh. problem (bài toán Đờ Khờ) tui thấy hơi tức cười khi tưởng tượng cảnh Giáo sư Ngô Bảo Châu hai tay cầm cái bóng đèn và cái đui đèn và trong lòng của Giáo sư cứ tính nhẩm xem hai vật này trên phương diện toán học là đẳng hình (homeomorphic) với cái không gian 3 chiều nào, quên mẹ nó việc tính xem phải cần mấy cụ Việt nhà mình mới đút được cái bóng đèn vô đui, làm cho mấy cái anh cầm thang, giữ ghế đang ngỏng cổ chờ “bác” Châu quyết định thấy mỏi tay, mỏi cổ chờ “bác” Châu hoàn thành nhiệm vụ tính toán, và chửi thề ỏm tỏi.

  3. Phùng Tường Vân says:

    “Cần bao nhiêu người Việt để “tháo” 1 cái “bóng đè(n)”? (Trương Đức)

    Còn nhớ trước đây nhân có một tin báo chí rằng, một người đàn ông ôm xác vợ suốt 7 (?) năm, rồi có câu hỏi, câu đáp tới ta tới tấp “nó là cái bệnh gì vậy…” thì họ Trương phang một câu hỏi khiến mọi người tá hỏa “Một dân tộc ôm ấp một cái xác chết đã trên 40 năm nay thì nó là cái bệnh gì vậy cà ?”

    Nay Trương gia lại phạng một câu hỏi đáng tiền quá nữa là “Cần bao nhiêu người…để tháo một cái bóng đè(n)”. Tôi ít đọc tiểu thuyết nhưng nhớ hình như có một tiểu thuyết của Bà Đỗ Hoàng Diệu: “Bóng Đè”.

    Cuối tuần được thư giãn như vậy, thấy còn khoái hơn thuở nhỏ đọc Tam Quốc lần đầu xem Trương (Dục) Đức đánh gần chết thằng “công bộc” quá bẩn là thằng Đốc Bưu vậy !

  4. Đỗ Kh. says:

    Anh Đức,

    Tiếu lâm “thay bóng đèn” có rất nhiều phiên bản, thí dụ (ngoài đề):

    Bao nhiêu người Mỹ WASP (da trắng gốc Anh đạo tin lành)để thay 1 cái bóng?
    Ba, 1 vặn bóng, 1 giữ thang trong khi người thứ 3 pha rượu Martini.

    Chuyện cười Ba Lan ở Mỹ rất phổ biến (miền Trung Tây, nơi có nhiều người di dân gốc Ba Lan, đại khái như chuyện tiếu lâm ở Pháp về người Bỉ hay người Thụy Sĩ, ở Hà Lan về người Đức…

    Thật ra vốn tiếu lâm này cũng không bất tận nên các chuyện cười thường được phổ biến khắp nơi dưới nhiều hình thức địa phương. Ngay cả những chuyện đồn dân gian cũng thế. Trong thập niên 70, “tin đồn Orleans” ở Pháp là có cửa hàng nội y của phụ nữ, các cô xuống hầm để thử quần lót có khả năng bị bắt cóc mang bằng lối bí mật ra thẳng tàu ngầm dưới lòng sông Loire chở sang Bắc Phi bán. Sang thế kỷ 21, 1 phiên bản của tin đồn này xuất hiện ở Nam Hàn, nhưng sông là sông Lâm Tân và bán là bán sang Trung Quốc!

    Thế ra trong thế giới toàn cầu ngày nay, dân gian và các nhà khôi hài mỗi năm cũng họp tại Davos của họ để trao đổi!

  5. Trương Đức says:

    “(Cần bao nhiêu người Việt để thay 1 cái bóng đèn?)(Đỗ Kh.)

    Thấy các bác có vẻ như “quan tâm” và “thích” giải bài toán do bác Đỗ Kh. đề ra, tôi cũng xin góp vui bằng cách “đề ra” một bài toán mới như thế này:

    Cần bao nhiêu người Việt để “tháo” 1 cái “bóng đè(n)”?

    Các bác có thể hỏi “bác” Ngô Bảo Châu, hoặc nhờ sự giúp đỡ của “bầy cừu”, nhưng cấm có “nhờ vả” gì vào “đảng” đấy!

  6. Hoang Linh says:

    Công tử Bạc Liêu nói:
    08/10/2010 lúc 5:57 chiều

    Bác Khờ ra đề hay quá, em xin nộp bài đây ạ:

    Để thay 1 cái bóng đèn, người Việt cần:

    – 1 người cầm bóng đèn;
    – 2 người để xoay người cầm bóng
    – 1 người trực tiếp chỉ đạo kĩ thuật vụ thay bóng đèn;
    – 1 người trực tiếp chỉ đạo định hướng của vụ thay bóng đèn (không được phép “buông lỏng” chẳng hạn);
    – 1 người phụ trách an ninh chính trị (ví dụ: không để kẻ thù của nhân dân lợi dụng cảnh tranh tối tranh sáng lúc thay bóng đèn để thừa cơ chống phá chính quyền nhân dân);
    – 1 người viết báo cáo về vụ thay bóng đèn;
    – Ít nhất là 15 vị trong Bộ Chính trị để ra nghị quyết về vụ thay bóng đèn.

    Vậy tổng cộng là 22 người đấy ạ.
    …………………….
    còn thiếu 4 tay để vịn cái ghế hay cái thang nữa bạn ạ. Như vậy tổng cộng là 26 người.

  7. Lê Diễn Đức says:

    Gửi bác Đỗ Kh.:

    Chuyện vui của Mỹ mà bác kể về người Ba Lan không biết bác “kiếm” đâu ra, nhưng trùng với nội dung chuyện tiếu lâm trong cuốn tuyển tập các chuyện vui dưới thời nhà nước CS Ba Lan(PRL) “Antologia Absurdy PRL”, khác một chỗ là câu hỏi: “Cần bao nhiều tay công an để lắp một bóng đèn?” (Tuyển tập này tôi đã dịch ra tiếng Việt và đăng tải nhiều kỳ trên Đàn Chim Viêt và Blog của mình).

    Dưới nhiều bài trên các nhật báo lớn hiện nay ở Ba Lan cũng nhan nhản những cái “còm” nói Ba Lan là một dân tộc điên khùng, ngu ngốc, nhẹ dạ, cả tin hay tương tự.

    Bác Đỗ Kh. có nhớ ai nói câu này không thì chỉ giúp (đại loại):

    “Một dân tộc khôn ngoan là những dân tộc nhận biết cái xấu và sự ngu tối của mình, còn một dân tộc gồm toàn những thằng khôn là một dân tộc khù khờ”.

    Người Việt Nam ta gồm toàn những thằng khôn! phải không bác? -:))

  8. Camillia Ngo says:

    Phê phán những tệ nạn của đất nước là nhiệm vụ của mỗi công dân.

    Một chính quyền lành mạnh luôn luôn khuyến khích công dân phê phán những tệ nạn của đất nước.

    Chỉ những chính quyền thối nát và hèn yếu thì mới sợ hãi những lời phê phán.

    Trong hoàn cảnh VN hiện tại, hầu hết những lời phê phán đều nhắm vào Đảng và Nhà nước CSVN chứ không phải nhắm vào “dân tộc”.

    Đảng và Nhà nước CSVN là những nhóm người với đầy dấu hiệu hành vi tội phạm, nên họ vô cùng sợ nghe những lời phê phán.

    Để tránh né những lời phê phán, và để tiêu diệt những người phê phán, Đảng và Nhà nước CSVN chụp cho những người phê phán cái mũ “chống phá dân tộc”.

  9. khonglaai says:

    Tôi e rằng bạn Công tử Bạc Liêu hơi lạc quan. Quý vị cũng biết ở Việt Nam đặc biệt ở nông thôn thì chuôi đèn không dính chặt mà treo lủng lẳng trên dây. Vậy để thay bóng đèn ngoài các vị mà Công Tử Bạc Liêu đã kể còn phải thêm ít ra một người cầm chuôi đèn nữa. Mà người này phải đứng thế nào để không cản trở mấy người lắp đèn. Chắc anh ta phải nằm ngang trên không trung. Muốn vậy lại có thêm mấy người nữa…Thôi, thôi,..nghĩ đến đây tôi hãi không dám tính thêm nữa.

  10. Hoàng Trường Sa says:

    Bác Lê Diễn Đức coi bộ khoái trá quá trời khi thấy có tay Ba Lan nói xấu tổ quốc mình mà vẫn được vinh danh.

    Tui bị cấm cửa không vô talawas gần cả tháng nay đang ngứa tay vì bất thần vào được nên vội vã góp ý kẻo ngày mai biết đâu chừng cái malware được cài trong computer của tui lại tái hoạt động thì đành ngao ngán thở dài nhìn thiên hạ góp ý chứ không góp vô được.

    Nói thiệt với bác Lê Diễn Đức là tui coi giò coi cẳng bác Đức thấy bác khá lắm. Bác có vẻ cũng là một tay cao thủ trong môn “nói xấu dân tộc VN” (ie. nói xấu Đảng “ta”) nên hy vọng trong tương lai sẽ có ngày nhân dân VN vinh danh bác Đức nhà mình như dân Ba Lan đã vinh danh cái ông gì trong bài này đó. Tui nói thật tình chứ không có ý mỉa mai đâu. Mong bác Đức hiểu cho.

    Chúc bác Đức thành công trên mọi hoạt động. Thân kính.

  11. […] Nói xấu dân tộc vẫn được vinh danh […]

  12. Công tử Bạc Liêu says:

    Bác Khờ ra đề hay quá, em xin nộp bài đây ạ:

    Để thay 1 cái bóng đèn, người Việt cần:

    – 1 người cầm bóng đèn;
    – 2 người để xoay người cầm bóng
    – 1 người trực tiếp chỉ đạo kĩ thuật vụ thay bóng đèn;
    – 1 người trực tiếp chỉ đạo định hướng của vụ thay bóng đèn (không được phép “buông lỏng” chẳng hạn);
    – 1 người phụ trách an ninh chính trị (ví dụ: không để kẻ thù của nhân dân lợi dụng cảnh tranh tối tranh sáng lúc thay bóng đèn để thừa cơ chống phá chính quyền nhân dân);
    – 1 người viết báo cáo về vụ thay bóng đèn;
    – Ít nhất là 15 vị trong Bộ Chính trị để ra nghị quyết về vụ thay bóng đèn.

    Vậy tổng cộng là 22 người đấy ạ.

  13. Đỗ Kh. says:

    Anh Đức nói thế nào, người Trung Quốc xấu xí đã đành, người Ba Lan xấu thì phải nói là xấu…

    (Chuyện vui Mỹ:

    Cần bao nhiêu người Ba Lan để thay 1 cái bóng đèn?

    Ba, một người cầm cái bóng thật chặt và hai người khác để xoay người cầm bóng mấy vòng.)

    Còn người Việt, cái đẹp chữ nghĩa trên đời này còn chưa tả hết thì làm sao mà tả xấu?

    (Cần bao nhiêu người Việt để thay 1 cái bóng đèn?)

  • talawas - Lời tạm biệt

    Nói lời chia tay sau 9 năm tồn tại, chúng tôi thiết tha hi vọng vào sự ra đời của những mô hình báo chí và truyền thông mới, thực hiện bởi những người được trang bị những khả năng và phương tiện mà chúng tôi đã không thể có, với cùng một nhiệt thành phấn đấu cho một nền báo chí tự do cho Việt Nam... đọc tiếp >>>

  • Phản hồi mới nhất của độc giả