talawas blog

Chuyên mục:

Tôn Văn – Bản quyền talawas: © 2010 talawas

03/11/2010 | 12:55 sáng | Comments Off on Tôn Văn – Bản quyền talawas: © 2010 talawas

Tác giả: Tôn Văn

Chuyên mục: 9 năm talawas

(Cảm tạ và Chia tay)

Lời mở

Tôi đã rất suy nghĩ, đắn đo khi khởi viết những dòng sau đây. Thực ra giàn ý đã có sẵn khi đọc thông báo của talawas về “Lịch nhận bài viết cuối cùng và phản hồi cuối cùng cho talawas blog”. Tôi đã lập biểu theo dõi 2 chuyên mục:

a) Bài “talawas sắp ngừng hoạt động” với các phản hồi theo các trang (7 trang);

b) Các “Trả lời phỏng vấn của talawas” (6 trang tác giả).

Nhìn chung đều là những nhận định chí tình chí lý và sáng tỏ, có thể như những văn bản quý cho bản thân để thưởng thức và suy ngẫm sau này. Vậy viết thế nào để gửi gấm lòng quý trọng của mình với những gì rất thân thiết (các tác giả, bạn phản hồi, và rất nhiều điều) trong 9 năm qua? – Thiên nan, vạn nan; Nhưng không làm được thì… mắt cứ chong chong mở, không thể nào nhắm lại được!

Xin trình bày để trao đổi thêm 2 điểm:

– Trí thức, và

– Việc học.

Trí thức

Tôi quan niệm “trí thức” là lĩnh vực hoạt động của con người và “người trí thức” là thành phần làm việc trong lĩnh vực truyền bá và phát triển tri thức. Từ những khái niệm này đã có thể thấy hoạt động trí thức là hoạt động cộng đồng của tập thể con người. Câu nói kinh điển: “Tôi tư duy nên tôi tồn tại” cũng là một cách trình bày khác: Sự tồn tại của một cá thể chỉ có nghĩa là nó thuộc về một cộng đồng và bản chất “tồn tại” của cá thể đó là “tư duy”.

Điều kiện cho tư duy và phát triển tri thức là giao lưu. Có 2 thí dụ nổi tiếng:

  • Lão tử giữ kho sách của nhà Chu, cũng có thể coi như một kho tri thức. Khi bỏ quan, ra đến cửa thành thì viên quan coi cửa nói với ông: Ông hãy vì tôi viết ra những điều sở đắc… Vì cớ đó mà Lão tử bỏ công trước tác để lại Đạo đức kinh. Bỏ qua lối diễn tả của người sau, ta có thể thấy sự kích khởi (Emotion) cho tri thức (Intelligent) phát lộ có nhiều phần do tha nhân. Không từ tha nhân và vị tha nhân thì tri thức không trụ vào đâu và không hướng đến đâu.
  • Đức Thánh Trần Hưng Đạo có thể nói “công trùm bờ cõi, oai khắp thiên hạ”, Nhưng tư thế trí thức của Người cũng là tấm gương sáng để noi theo. Sử ghi khi Người gần mất, vua Anh-tông đến thăm và hỏi kế giữ nước, Đức Thánh nói: “… tự lúc bình thì khoan sức cho dân, để làm kế sâu rễ bền gốc, đó là cái thuật giữ nước hay hơn cả.” – Người vấn kế cho Nước, người suy tư cho Dân đều được kính trọng như nhau!

Giao tiếp và đối thoại trong tinh thần tương kính và chân thật. – Đó là môi trường và cách sống của trí thức; Và đó cũng là bản sắc 9 năm của talawas. talawas có kiểm duyệt không? Thực ra talawas đã thiết lập một chế độ kiểm duyệt văn minh nhất, đó là sự kiểm duyệt của tự giác, tự trọng và tự do trong tinh thần nhân bản trí thức với một điều lệ rõ ràng không cần một điều khoản riêng biệt nào dành riêng cho ai hay phe nhóm nào.

Trong những ngày gần đây tôi mới sáng ra điều “Ban Biên tập” thường nhắc nhủ: “Sự thành công của talawas là do sự động viên và đóng góp của bạn đọc và của các tác giả”. Sáng ra, ấy là vì việc talawas sẽ/đã (phải) “trở thành lịch sử” (lời nhà thơ Hoàng Hưng) chính, phần nhiều, là do “bạn đọc”. (Tất nhiên cũng chính là “tôi”!) Tôi ngờ rằng cái lằn ranh “bọn nó”/“bọn mình” mà tác giả Hồ Phú Bông cho là chỉ có trong “cái buổi ban đầu” thì hình như vẫn chưa được vượt qua, dù đã bước đi rất nhiều. Khi chưa vượt qua cái gì đó của quá khứ, việc bước tới tương lai tất nhiên sẽ bội phần gian khó.

Nhưng thôi, xin ngắn gọn bằng cách nhìn lại chữ “bản sắc talawas”: Khi nhìn nhận “giao tiếp và đối thoại” là bản sắc talawas (cho nên “phản hồi” mới hấp dẫn, say mê và vì vậy được nhìn nhận là “diễn đàn trí thức”) thì dễ dàng nhận thấy những trang mạng phản biện rất sắc sảo là của các sỹ phu phê phán những trang mạng “riêng một lề” đầy lưỡi gỗ… Khác nhau là như vậy và sự không thể thay thế talawas cũng chính là ở chỗ đó!

Việc học

(Phần này xin coi như sự tri ân talawas và hồi đáp thân hữu.)

Tôi chịu khó đọc và mầy mò viết. Tất cả những gì tôi có (từ “thuở” “Ý kiến ngắn” đến “phản hồi” sau này) đều được talawas chỉnh văn và sửa lỗi chính tả cho. Nhưng chính là qua sinh hoạt phản hồi mà tôi có thêm bạn để tâm tình và học hỏi.

Chín năm tôi học được gì?

Điều tâm đắc nhất là nhìn ra cái gọi là “Cơ-Linh tương hợp/tác” như cơ sở của tồn tại và phát triển:

* Các sinh thể (một con người, một đội công tác, một quốc gia,…) là một hệ thống hữu cơ (Cơ) được hình thành trong một điều kiện không gian (địa lý), thời gian (lịch sử) xác định cho nên có tính đặc thù để phân biệt với các hệ thống khác (Nguyễn Trãi: Núi sông bờ cõi đã chia; Phong tục bắc-nam cũng khác).

* Sinh thể tồn tại khi hiện hữu phần tinh túy gọi là Linh (Anh linh của con người, Software của PC, Văn hóa của một dân tộc bao gồm văn học, nghệ thuật, tôn giáo, học thuật,…)

* Quan hệ gắn bó giữa 2 phần Cơ và Linh là quan hệ biện chứng bao gồm “tương hợp” (kompatibel, tương thích) để tồn tại và “tương tác” để phát triển.

* Những hệ thống lớn (một đội bóng đá, một tổ hợp máy, một quốc gia, tổ hợp quốc gia như EU,…) được coi như hệ thống tổng của các hệ thống con có tính chất: “Ý nghĩa‚ hệ thống to lớn hơn nhiều tổng cộng các thành viên của nó” (Aristoteles: System ist mehr als Summe seiner Elementen.); Sức mạnh của “hệ thống tổng” gọi là Energie. Quan hệ giữa các “hệ thống con” thông qua các “giao diện” (Chi tiết này dành riêng trao đổi cùng bác Trầm Kha) để bảo đảm tương hợp và tương tác trong hệ thống tổng. Trường hợp xảy ra diễn biến tiêu cực (chiến tranh vì ý thức hệ để tiến tới thống nhất, nói thí dụ) thì việc làm đầu tiên sau đó là “hòa giải, hòa hợp” để tái hồi “tương hợp và tương tác”. Việc du nhập những thành tựu của nhân loại (Tôn giáo, triết lý, học thuyết, học thuật, etc.) – như một tự nhiên trong lịch sử, một tất yếu trong “toàn cầu hóa” ngày nay – cũng phải tuân thủ nguyên tắc “tương hợp” để loại trừ “tương khắc” là nguy cơ hủy hoại hệ thống.

* Tính Thống Nhất là nguyên tắc tối thượng và là cơ sở của sự tồn tại và phát triển của hệ thống.

Mấy điều lý thú viện ra để… “bao biện”:

– Giáo sư Hoàng Tụy đã phân tích rất rõ “lỗi hệ thống” trên BauxiteVietnam.info;

– Giáo sư Phạm Toàn trong bài trả lời phỏng vấn nhân “Thăng Long ngàn năm” đã nói về ý nghĩa của “hệ thống”. Trong trả lời phỏng vấn lần này trên talawas của Giáo sư, nội dung cũng nêu lên những “bất cập” về cả “phần cứng, Cơ” (Các hội đồng kiểm soát và nghiên cứu) và “phần mềm, Linh” để hướng tới mục tiêu giáo dục nhằm “dưỡng Linh, nâng cao dân trí”.

– Những quan sát, tìm tòi của các thế hệ trẻ như Joyce Anne Nguyễn là rất đáng mừng và cần khích lệ.

– Etc.

PS.: Khái niệm “cách mạng, revolution” mang 2 ý nghĩa là “thay đổi thể chế bằng bạo lực của một thế lực khác” và “bước tiến bộ về chất”. Để nhấn mạnh ý nghĩa thứ 2 (tiến bộ về chất), tôi thường dùng cụm từ “hướng thiện và hướng thượng” thích hợp hơn với “trí thức” như một “sức mạnh mềm” tinh tế.

Bản quyền talawas “© 2010 talawas”

Tôi chân thành cảm ơn talawas đã nâng đỡ tôi trên bước đường học hỏi.

Bỗng nhiên tôi nhớ phương ngôn dân Việt:

Học THÀY; (Muốn tri thức) tròn đầy: Học BẠN.

Xin hồi hướng tới quý bạn cùng lời chúc An lạc và Minh trí.

Trân trọng,

Tôn Văn

© 2010 Tôn Văn

© 2010 talawas

Phản hồi

Không có phản hồi (bài “Tôn Văn – Bản quyền talawas: © 2010 talawas”)

Comments are closed.

  • talawas - Lời tạm biệt

    Nói lời chia tay sau 9 năm tồn tại, chúng tôi thiết tha hi vọng vào sự ra đời của những mô hình báo chí và truyền thông mới, thực hiện bởi những người được trang bị những khả năng và phương tiện mà chúng tôi đã không thể có, với cùng một nhiệt thành phấn đấu cho một nền báo chí tự do cho Việt Nam... đọc tiếp >>>

  • Phản hồi mới nhất của độc giả