talawas blog

Chuyên mục:

Niềm tin Bauxite

30/05/2009 | 12:05 sáng | 16 phản hồi

Tác giả: Phạm Quang Tuấn

Chuyên mục: Bauxite Tây Nguyên
Thẻ:

Đã đến lúc chúng ta nên bỏ qua chuyện mũ này mũ kia. Ông Nguyễn Mai Sơn khai thác cái hớ của ông Phạm Toàn đến đây là cũng đủ rồi.

Ông Nguyễn Mai Sơn nói “những kiến nghị của nhóm GS Nguyễn Huệ Chi là một cuộc tập dượt công khai cho những phản biện xã hội có ảnh hưởng dư luận, buộc chính phủ phải tiếp thu. Đó là một thành công, chứ không phải thất bại.”. Đây là một thái độ hỗn xược, ra mặt kẻ cả (condescending). Nói như vậy, Nguyễn Mai Sơn đã đứng trên quan điểm của một nhà nước tự coi mình là cha của dân, coi dân như một đứa trẻ chưa trưởng thành, đang tập tành làm người lớn: Ừ, con cứ tập nói đi, bố nghe đây (nhưng đừng hòng bố nghe thiệt!).

Nguyễn Mai Sơn kêu gọi mọi người hãy tin vào sự sáng suốt của Chính phủ. Ông bào chữa cho lòng tin ấy bằng cách nói rằng chính nhóm ông Nguyễn Huệ Chi cũng tin vào Quốc hội. Đã làm trong vòng pháp luật, thử hỏi không trông cậy vào Quốc hội (dù chưa chắc sự trông cậy sẽ được đáp ứng) thì trông vào ai? Và khi kiến nghị thì phải dùng những từ ngữ lịch sự như “chân thành gửi gắm lòng tin”. Vậy mà Nguyễn Mai Sơn cũng chua ngoa ngoắt ngoéo: “Nếu việc khai thác bauxite được Quốc hội nhất trí thông qua thì phải chăng “lòng tin” của nhóm GS Nguyễn Huệ Chi cũng bị đặt nhầm chỗ? Hay lúc đó cả Quốc hội và Bộ Chính trị sẽ lại trở thành “bọn lưu manh”?”.

Nguyễn Mai Sơn chê là Nguyễn Huệ Chi chỉ là nhà nghiên cứu văn học, không rành kỹ thuật (hiểu ngầm: không có tư cách để nói về bauxite, ý kiến không có trọng lượng). Nhưng nếu nhìn vào danh sách người ký chung thì sẽ thấy rất nhiều người chuyên về khoa học kỹ thuật. Chính cái đó nó là trọng lượng của kiến nghị, chứ đâu phải là cái tên của Nguyễn Huệ Chi ở đầu?

Về phần người dân thường, họ không cần hiểu kỹ về những chi tiết kỹ thuật. Có người tới đề nghị tôi cầm cố cái nhà để bỏ vào một dự án lớn, bảo đảm sẽ có lời. Nếu tôi không phải là chuyên gia kỹ thuật hay kinh tế, thì tôi sẽ quyết định ra sao? Tôi sẽ phải đi hỏi ý kiến các chuyên gia, nhưng đồng thời cũng phải điều tra về người đưa đề nghị. Nếu đó là một người nhiều tai tiếng, và dự án có nhiều điểm ẩu tả và phạm pháp, thì thấy ngay câu trả lời là gì.

Nguyễn Mai Sơn viết rằng “cách tốt nhất là tập hợp những nhà khoa học, kinh tế thực thụ để mổ xẻ vấn đề khai thác bauxite trong hiện tại một cách thiết thực nhất”. Chữ “thiết thực” là một lối nói rất mập mờ, một con dao hai lưỡi. “Thiết thực” (practical, realistic) thường được hiểu là hợp với thực tế hay thực trạng, kể cả những thực trạng xấu xa. Làm việc xấu xa, như Pétain đầu hàng Đức, cũng có thể biện hộ là thiết thực. Trong bài trước Nguyễn Mai Sơn nói rằng nên khai thác bauxite để giữ lời hứa của ông chủ tịch với TQ, đó có phải là một yếu tố “thiết thực” không? Nguyễn Mai Sơn chắc cho là có (nên mới kêu gọi).

Nếu thay thế chữ “thiết thực” bằng “có lợi ích tối đa cho dân Việt Nam” thì tôi và chắc hầu hết những người VN khác kể cả nhóm “chống bauxite” đồng ý. Muốn mổ xẻ thì trước hết phải dừng lại, làm lại từ đầu theo đúng pháp luật, thuê kỹ sư tư vấn đi khảo sát hiện trường, lập ủy ban giám sát khách quan và có quyền hạn rõ rệt để giám sát và kiểm tra mọi khâu của dự án. Vấn đề là trong tình trạng kém dân chủ, kém minh bạch, đầy tham nhũng hiện thời, việc “mổ xẻ” đó có hy vọng được làm một cách minh bạch, trong sạch và đầy đủ hay không?

Về lâu về dài, nếu khai thác được bauxite một cách đàng hoàng, minh bạch, hợp pháp, không tham nhũng, dùng công nghệ tối ưu, tối thiểu hóa ảnh hưởng xấu, các lợi ích để toàn dân và nhất là dân chúng Tây Nguyên được hưởng, thì khó có ai phản biện, chống đối. Nhưng thực tế hiện thời hoàn toàn không cho ta tin tưởng: chính quyền và TKV đã tiến hành một cách hấp tấp, bất kể luật pháp. Toàn cảnh những vụ tham nhũng, ăn chia (gần đây nhất là vụ tiền polymer), lơ là trong việc kiểm soát ô nhiễm, và cách làm việc chụp giựt, vô trách nhiệm của những công ty Trung Quốc, cũng không làm cho chúng ta tin tưởng. Báo cáo của Chính phủ thì rất hay ho, nhưng lúc làm thì ai kiểm soát? Chỉ nhìn vào thực tại sẽ có câu trả lời.

Nhìn lại, ông Nguyễn Mai Sơn không đưa ra một luận cứ gì để ủng hộ dự án bauxite ngoài ý tưởng: Hãy tin vào Cha Già sáng suốt của chúng ta!

Phản hồi

16 phản hồi (bài “Niềm tin Bauxite”)

  1. Nguyen Nhat Anh nói:

    Cám ơn ông PQT đã viết bài này. Tuy không cùng quan điểm với ông trên một số vấn đề (đặc biệt là câu “Gái đĩ già mồm” của ö6ng) nhưng tôi rất ủng hộ bài viết này của ông.

    Tôi thấy phía nhóm GS Nguyễn Huệ Chi có những tên tuổi khoa học lớn, tên tuổi đủ thể hiện cái tâm và tầm của nhóm này. Có thể những kiến nghị và phản biện của nhóm sẽ như nước đổ đầu vịt với chính phủ VN hiện nay nhưng hy vọng trong tương lai thì những “dòng nước” này sẽ mạnh hơn và làm… gãy đầu vịt. Mong rằng kiến nghị của nhóm được phổ biến tới toàn dân VN để nó trở thành tiếng nói chung của đại đa số người dân.

    Những nhà văn như TT Du hoặc Ông Mai Sơn (xin lỗi nếu Ông Mai Sơn không phải là nhà văn) nên nhường phần phản biện có tính khoa học và kinh tế cho những người làm khoa học và biết về kinh tế. Còn nếu các Ông muốn phản biện kinh tế thì xin cùng dùng số liệu và kiến thức kinh tế của mình vì đây là dự án kinh tế, không phải cuộc thi văn học.

    Có những điều căn bản như 1+1 = 2 nhưng qua những dòng chữ “văn chương” của mấy ông thì nó sẽ đi vòng vòng thành 1+1 = 3-1 = 12+23-33=10012-10010.

    Những điều căn bản trong phân tích một dự án là việc phân tích để thấy cái hại và lợi của nó. Nếu ai làm trong khai thác khoáng sản cũng đều thấy được cái hại quá lớn so với cái lợi thu được từ dự án này. Tuy nhiên các ông nhào nặn ra thành “bài Hoa”, “cuộc tập dượt công khai”, thậm chí một hồi có ông “thần” giới thiệu Sô Viết Nghệ Tĩnh. Thiệt bó tay.

1 2
  • talawas - Lời tạm biệt

    Nói lời chia tay sau 9 năm tồn tại, chúng tôi thiết tha hi vọng vào sự ra đời của những mô hình báo chí và truyền thông mới, thực hiện bởi những người được trang bị những khả năng và phương tiện mà chúng tôi đã không thể có, với cùng một nhiệt thành phấn đấu cho một nền báo chí tự do cho Việt Nam... đọc tiếp >>>

  • Phản hồi mới nhất của độc giả