Phản hồi bài viết của Joseph Nye, “Quan điểm mới về thúc đẩy dân chủ”
23/06/2009 | 5:08 sáng | Chức năng bình luận bị tắt ở Phản hồi bài viết của Joseph Nye, “Quan điểm mới về thúc đẩy dân chủ”
Category: Thế giới
Thẻ: Chình sách đối ngoại của Mĩ > chủ nghĩa hiện thực > Dân chủ-Nhân quyền
Trân trọng cám ơn dịch giả Phạm Minh Ngọc, người luôn luôn cống hiến bạn đọc talawas những bản dịch xuất sắc, vừa trung thực vừa rất văn chương.
Riêng về bài viết của giáo sư Joseph Nye, tôi muốn trao đổi với quí bạn đọc ý kiến sau:
Nye nhìn nhận có chuyển biến rõ nét trong chính sách đối ngoại của chính quyền Obama — một chính sách nhấn mạnh 3 chữ D là Defense (Quốc phòng), Diplomacy (Ngoại giao) và Development (Phát triển), với sự vắng mặt nổi cộm của một chữ D khác là Democracy (Dân chủ). Những nhận xét vắn gọn của Nye về phương cách phát triển dân chủ rất có giá trị, qua đó ông đánh giá đường lối ngoại giao của chính quyền Obama là tích cực. Điều đáng tiếc là Nye đã ngại nói đến nguyên nhân sâu xa của chuyển biến đối ngoại này. Cơn cớ gì đã khiến Hillary Clinton phải thưa trước với giới lãnh đạo Trung Quốc trong chuyến viếng thăm Bắc Kinh đầu tiên trong tư cách ngoại trưởng, rằng Hoa Kì sẽ không để cho vấn đề nhân quyền làm cản trở những nỗ lực đối tác giữa hai cường quốc?
Như rất nhiều nhà phân tích thời cuộc nhận xét, nguyên nhân chính cho việc thay đổi chính sách này là việc giới lãnh đạo Hoa Kì ý thức được những giới hạn nghiệt ngã của quốc gia mình. Xin mượn lời của Leslie H. Gelb, chủ tịch danh dự của tổ chức nghiên cứu Hội đồng Đối ngoại (the Council on Foreign Relations): “Hoa Kì vừa là một quốc gia vừa là một đại cường thế giới đang trên đà tuột dốc, mà hầu hết mọi người chỉ còn biết thở dài hay rùng mình để đánh dấu biến cố địa chấn này.”[1]
Nước Mĩ đang đối đầu một cuộc khủng hoảng tài chính và suy thoái kinh tế nghiêm trọng nhất kể từ cuộc Khủng hoảng của Thập niên 1930. Hai mặt trận Iraq và Afghanistan vẫn tiếp tục phung phí nhiều nguồn lực quốc gia, đồng thời bào mòn thẩm quyền đạo lí (moral authority) của Mĩ trên chính trường quốc tế. Hoa Kì sẽ không mấy thoải mái khi vừa rao giảng dân chủ và nhân quyền vừa phải đối diện với hồ sơ đã sử dụng việc tra tấn tù nhân để thu lượm tin tức tại các trại giam những người tình nghi khủng bố ở ngoài nước Mĩ. Ngoài ra, tại Afghanistan có khả năng khá lớn là Mĩ phải tìm giải pháp hòa bình với các phe nhóm sứ quân phản dân chủ và nhân quyền, kể cả phe Taliban.
Với sự trỗi dậy của một số cường quốc tư bản nhà nước như Trung Quốc và Liên bang Nga và một số nền kinh tế tân hưng như Ấn Độ và Bra-xin, thế giới đơn cực mà Mĩ là siêu cường duy nhất đang nhường bước cho nhiều khu vực địa chính trị, trong đó những thoả hiệp song phương hay đa phương sẽ xác định quyền lực của một số quốc gia anh chị trong vùng. Trong tình hình này, chúng ta đang chứng kiến những nỗ lực thiết lập khu mậu dịch châu Á do Trung Quốc lãnh đạo và việc cường quốc này muốn biến Biển Đông thành ao nhà của mình. Cũng trong lãnh vực kinh tế – tài chính, đồng đôla Mĩ đang bị đe dọa sẽ mất thế đứng của một trữ kim quốc tế mạnh nhất.
Như tục ngữ ta có câu “mạnh vì gạo, bạo vì tiền”, một nước chúa Chổm nợ nần như Mĩ chắc cũng bắt đầu “biết lễ độ”. Khuynh hướng hiện thực (realism) càng ngày càng có cơ hội biểu hiện trong chính sách ngoại giao của Mĩ. Đó là lí do chữ D viết tắt của Democracy không có chỗ đứng trong chính sách đối ngoại 3D hiện nay của Hoa Kì.
[1] Leslie H. Gelb, “Necessity, Choice, and Common Sense,” Foreign Affairs, May-June 2009: http://www.foreignaffairs.com/articles/64966/leslie-h-gelb/necessity-choice-and-common-sense
Bình luận
Không có bình luận (bài “Phản hồi bài viết của Joseph Nye, “Quan điểm mới về thúc đẩy dân chủ””)