talawas blog

Chuyên mục:

Đỗ Kh. – Afghanistan, túp lều lí tưởng của Ramazan Bashar Dost

16/07/2009 | 1:16 chiều | 6 Comments

Tác giả: Đỗ Kh.

Category: Chính trị - Xã hội, Thế giới
Thẻ: > > >

TS Ramazan Bashar Dost mang vẻ một sinh viên lớn tuổi...

TS Ramazan Bashar Dost mang vẻ một sinh viên lớn tuổi...

TS Ramazan Bashar Dost mang vẻ một sinh viên lớn tuổi, một bộ quần áo cũ kiểu truyền thống địa phương trên người và luôn lê theo một chồng hồ sơ với lại sách vở. Ông lái một chiếc xe con Suzuki đời 91 trị giá 1.500 USD và ngụ trong một cái lều vải dựng tại công viên Shar e Now ở Kabul, thỉnh thoảng mới về với ông bà cụ nhưng nghe đâu không được hoà thuận lắm với lại song thân. Thì thằng này 47 tuổi mà nhà còn không có, nói gì vợ con, lúc nào cũng lếch thếch như thế, giờ lại còn ra ứng cử tổng thống!

Có 41 ứng viên (2 phụ nữ)[1] ghi danh cuộc bầu cử ngày 20.8 đến tại Afghanistan. Nhưng khác với các lãnh chúa và sứ quân, các nhà chính trị, vào cuộc để tranh giành ảnh hưởng hay một ghế bộ trưởng  sau này, ông Bashar Dost (liên danh Bồ câu) ứng cử để làm tổng thống và thay đổi toàn diện cơ chế cũng như hiến pháp quốc gia từ tận gốc. Ông là ứng viên duy nhất trên thế giới tranh chức vụ cao nhất nước  mà không có đến một cái mái che đầu.

Afghanistan là một nước 30 năm vừa qua trong tình trạng chiến tranh, hết Liên Xô chiếm đóng lại đến Mỹ, nội chiến giữa các sứ quân Nam Bắc Đông Tây, hết cộng sản chuyên chế đến thần quyền Taliban, không phải là từ chết đến bị thương mà là từ chết đến hấp hối. Đây là một trong những nước nghèo nhất thế giới (PPP bình quân 800 USD, tương đương với VN thời 1993-94), tuy phát triển ở một mức cao (8 % trong các năm trước) nhưng dân số gia tăng cũng lại hàng đầu (3,3%, năm 1979 là 12 triệu và hiện nay là 32). Nửa tá dân tộc và ngôn ngữ khác biệt, hai hệ phái Hồi giáo đối lập, ở đâu không ở lại nhằm ngay vào một vị trí chiến lược ngay Trung Á thì còn than cái nỗi gì. Afghanistan nằm ngay hành lang từ Âu sang Á, từ Nga đến Trung Đông và đồi núi của họ là nơi dụng võ của các đế quốc nhất nhì.

Khổ gì mà khổ thế, nhưng nhờ vậy mà trên thế giới nhiều người chống cộng sáng thức dậy mơ thành người Afghanistan sau khi họ đuổi Liên Xô cút đi, cũng như giờ này nhiều người chống Mỹ vươn vai mà mơ tiếp tục vì họ cầm chân Hoa Kỳ. Điện Biên của họ có từ 1842, khi toàn bộ lực lượng Anh Quốc triệt thoái khỏi thủ đô Kabul. Trên 4.500 binh sĩ chỉ huy bởi ba vị tướng với 12,000 thường dân đi theo, trong số 16.500 người này, chỉ có một (1) người duy nhất sống sót về được đến Jalalabad. Phải đợi 30 hay là 50 năm sau, một đạo quân nhược tiểu mới đánh bại được một đạo quân cường quốc thực dân Âu (Ilsandwana, Nam Phi 1879; Khartum, Sudan 1885; Adwa, Ethiopia 1896). Cùng một thời điểm, nên nhắc lại, Henri Rivière chiếm thành Hà Nội năm 1882 với 300 lính và thành Nam Định năm 1883 với 520 người.

Nhưng người Afghanistan không sống được bằng quá khứ oai hùng của thế kỷ trước. Sau khi quân đội Liên Xô rút khỏi năm 1989, chính quyền Najibullah thoi thóp đến khi bị đồng minh lớn bỏ rơi  hẳn vào năm 1992. Nội chiến tranh giành giữa các sứ quân “chiến sĩ tự do” sau đó đưa kinh tế đến chỗ kiệt quệ. Năm 1995, tống số xuất cảng của cả nước là 26 triệu USD và nhập cảng là 50 triệu (Việt Nam năm 1995 xuất 5.448 triệu và nhập 8.155 triệu USD hàng). Đó dĩ nhiên là không tính, và không tính được xuất cảng thuốc phiện,  không có thứ này thì làm sao mà sống, làm sao mà mua súng với lại nuôi quân. Năm 1996, sinh viên Hồi giáo tức Taliban vào thủ đô, chấm dứt cảnh Bộ Quốc phòng  những chiều buồn bắn tên lửa vào Dinh Chủ tịch, các sứ quân rút về lãnh địa của mình mà cố thủ và sống qua ngày. Tham nhũng, tệ nạn xã hội, ma túy được chấm dứt nhưng trong sạch phải trả bằng một giá cao, đàn ông ra đường không được huýt sáo, trẻ con không được thả diều (mà diều sáo thì khỏi nói đến) và phụ nữ không được đi đâu hết.

2001, Hoa Kỳ đổ quân vào chiếm đóng, mang theo từ Mỹ một chuyên gia tư vấn của công ty Unocal đặt ông lên đầu chính phủ lâm thời. Năm 2004 trong cuộc bầu cử đầu tiên ông Karzai này loại 17 địch thủ  để lên làm Tổng thống “dân chủ” với 55.4 % số phiếu (đa số các ứng cử viên khác kêu gọi tẩy chay bầu cử và tố cáo là không được ngay thẳng, tuy nhiên số cử tri tham gia là 70%). Bầu cử năm nay là bầu cử tổng thống lần thứ nhì. Quốc hội đầu tiên được bầu lên năm 2005 với 249 đại biểu (68 là phụ nữ). Một trong những đại biểu Kabul nhiệm kỳ đầu này là một cựu bộ trưởng Bộ Kế hoạch, TS Bashar Dost.

Bashar Dost thuộc dân tộc Hazara (Mông cổ, theo Hồi giáo thiểu số hệ phái Shia và 8% dân số Afghanistan)[2] nhưng sinh ra trong một gia đình cán bộ canh nông nên ông được dịp sinh sống nơi đây và nơi kia theo nhiệm sở của thân phụ. Tị nạn buổi  đầu tại các nước lân cận, từ năm 1983 ông sang Pháp tạm trú. Hành trình của thanh niên này vì vậy rất gần gũi với nhiều người Việt thế hệ 5X, 6X ở miền Nam.

Tóm tắt các biến động  cận đại  của quốc gia này thì chế độ quân chủ  bị lật đổ êm thắm vào năm 1973 khi vua Zahir Shah (Bảo Đại) đang du lịch gì đó ở nước ngoài. Thay thế ông là hoàng thân Ngô Đình Diệm (Daoud Khan), lập ra nền Đệ nhất Cộng hòa và đổi chính sách ngọai giao từ thuộc Pháp (Pakistan) sang thân Mỹ (ở Afghanistan là thân Nga và đồng thời thân Hoa Kỳ). Năm 1978, đàn áp Đảng  Dân chủ Nhân dân (PPDA), ông bị các quân nhân trẻ (huấn luyện và tu nghiệp tại Liên Xô) đảo chánh.

Afghanistan trở thành một Cộng hòa Dân chủ thế tục, phụ nữ bình quyền và nông dân được chia đất, dĩ nhiên là việc này gặp sự kháng cự của các thế lực truyền thống, tôn giáo và phong kiến. Thời gian 78-79 hỗn loạn, nay chỉnh lý và mai biểu dương lực lượng với những Nguyễn Khánh và Cao Kỳ địa phương thi nhau mặn nồng. Các tướng tá và PPDA phân hóa trước tình thế, cuối 1979 Liên Xô mang quân vào can thiệp trực tiếp như là Mỹ ở miền Nam vào năm 1965. Liên Xô thì không chơi Domino như Hoa Kỳ, nhưng Afghanistan là láng giềng Trung Á  ở ngay cạnh, với các dân tộc Liên Xô đồng chủng Tajik, Uzbek, Turkmen bên kia biên giới. Mỹ không bỏ qua cơ hội để “Ủng hộ Tự do” trong khu vực (lúc đó Hoa Kỳ hình như chưa có ý niệm “Truyền bá Dân chủ”).  Qua trung gian của Saudi và của  Pakistan, Hoa Kỳ giúp đỡ kháng chiến tôn giáo và dựng lên hai phong trào về sau này nổi tiếng là tổ chức Al Qaeda của ông bin Laden và lực lượng Taliban.

Mười năm chiếm đóng, trực thăng Hind Mi-24 Liên Xô là đà bắn xuống và tên lửa FIM-92 Stinger của Mỹ bắn lên, gần nửa dân số, 5 triệu người Afghanistan đi lánh nạn. Ở Pháp, thanh niên Bashar Dost không lo đi tán đầm ngoài bãi biển mà vùi đầu vào sách dùi mài. Ông kể cho tờ New York Times là có nhiều thiếu nữ Pháp cũng yêu ông nhưng đất nước ông còn cả vạn vấn đề mà các cô này chỉ có thể quan tâm đến (Afghanistan) không quá một tháng. Bashar Dost cặm cụi đoạt ba bằng thạc sĩ, rồi một bằng tiến sĩ Luật khoa. Trong khi đó, Liên Xô đổ, chính quyền thân Liên Xô cũng đổ, kháng chiến Afghanistan vào thành và tiếp tục kháng và chiến nhưng giờ là giữa họ lẫn nhau khiến người ta chịu không nổi đến khi các sinh viện học đạo thống nhất sơn hà dưới lá cờ chuyên chế tôn giáo. Hết Nga thì đến Mỹ, năm 2001 chính phủ lâm thời được lập lên, ông Bashar Dost được nhận làm Đệ tam tham tán của Đại sứ quán ở Paris rồi về làm chủ phòng Âu vụ của Bộ Ngoại giao. Năm 2003, ông được chính phủ Karzai mời làm Bộ trưởng Bộ Kế hoạch.

Khi nhậm chức, Bashar Dost kể lại, Karzai đưa tôi 60.000 USD để mua một cái xe mới. Ông không lấy vì  không có nhu cầu chở vợ đi chợ bằng Toyota Land Cruiser. Bashar Dost độc thân, vì có bạn gái lại “phải mời cô ta đi ăn cơm tối” mà ông thì không có tiền. Thời gian làm bộ trưởng, ông nổi tiếng khắp nước vì lấy lương của ông xung vào quỹ ăn trưa của nhân viên văn phòng. Thế thì cũng chẳng sao hết, ai cũng có thêm được mấy quả cà muối để và cơm. Nhưng chuyện sau đó sôi nổi là ông lập hồ sơ 2.000 Tổ chức Phi chính phủ (NGO) và đòi đóng cửa các tổ chức này vì lí do lãm nhũng và lãng phí .

dk1

Theo Bashar Dost, 31 tỉ USD trợ giúp Afghanistan đi đâu mất, hẳn là vào nồi cơm của cán bộ nhà nước và các tổ chức ký sinh trùng “bất vụ lợi” này. Thực tế là quỹ của các NGO trước hết là để nuôi nhân viên của họ, có khi lên đến 80% kinh phí và điều này quần chúng Afghanistan chứng kiến mỗi ngày khi thấy các vị này đánh xe hai trục về biệt thự điều hòa sau một ngày ra tay cứu giúp người dân địa phương (nghĩa là viết tường trình tối tăm đọc không ai hiểu và đưa lên mạng dưới dạng PDF). Nhưng 2.000 NGO này tạo bao nhiêu công ăn việc làm, bao nhiêu dự án, bao nhiêu hội họp và bàn bạc, bao nhiêu khai trương và liên hoan, một mình ông bộ trưởng làm sao mà địch lại cả kỹ nghệ nhân đạo và trợ giúp của thế giới. Kết quả là Bashar Dost phải từ chức thôi, ngoài tiếng tăm trong sạch, ông được mang thêm cái tiếng là thần kinh có vấn đề.

Đuổi cổ các NGO ra khỏi nước, thì chỉ có tiền lệ của Eritrea dưới lãnh đạo độc tài bình dân của Isaias Afewerki. Nhưng Eritrea là một trường hợp đặc biệt, đạt độc lập mà không nhờ đến ai, một mặt trận giải phóng mác-xít và xã hội chủ nghĩa có lúc phải đánh nhau với cả quân Cuba và địch (Ethiopia) do Liên Xô trợ giúp, sau khi đánh nhau với địch (vẫn Ethiopia) được Tây phương ủng hộ ! Eritrea thì tự lập kiểu “Chủ thể” Bắc Hàn và chẳng cần ai hết, chúng mày NGO đi về! Nhưng chính quyền Afghanistan có hiện hữu là chỉ nhờ tiền, nhờ lính của NATO  thì ông bộ trưởng có hâm mới đòi đuổi các NGO Tây. Khi đề cập đến chuyện tâm thần của ông thì Bashar Dost vặn ngược lại, tôi điên hay là các lãnh đạo Afghanistan điên? Cử tri thành phố Kabul, khi được quyết định năm 2005, đã bầu Bashar Dost làm Đại biểu với số phiếu cao thứ ba của thủ đô (30.794 phiếu, xem bảng số 4) [3]

Sau khi làm cha mẹ của ông thất vọng, mày làm Bộ trưởng Kế hoạch mà chẳng kế hoạch được cho bản thân một căn hộ che mưa nắng, Đại biểu Bashar Dost tiếp tục dùng lương Đại biểu của ông vào việc nghĩa đến độ không có tiền ở nhà thuê. Ông bèn xin phép thành phố cho dựng lều gần Quốc hội để tiện việc đi lại và dùng đó làm bàn giấy. Đến đây phải nói, lều vải trong văn hóa các dân tộc du mục đồng cỏ hay là sa mạc có một chỗ đứng, một chỗ dựng, một hình ảnh khác với cái lều trong văn minh cày cấy. Điển hình, một cái dinh thự Mông Cổ cũng xây giống một cái lều trong khi ở ta một cái lều cũng dựng ra dáng một cái cung . Thành Cát Tư Hãn, tuy làm chủ của thế giới, nhưng tục truyền là cả đời ông bước chân vào bên trong một công trình kiến trúc chỉ có độc một lần. Các vương Saudi ngày nay cũng vậy, tuy ở trong dinh thự nhưng cuối tuần vẫn dùng trực thăng vận tải lều của các vị ra sa mạc để mà hóng nóng và gần gũi với lại truyền thống tổ tiên. Ông Bashar Dost là người gốc Mông Cổ, ông có ở lều thì mang thêm ý nghĩa bản sắc ngoài ý nghĩa bình dân nghèo khó. Ông Gaddafi, chủ tịch Lybia thì lại khác, đi đâu ông cũng vác lều theo. Vừa rồi ông cắm lều ở Hội nghị G8 , nhưng lều ông thuộc loại lộng lẫy, được canh gác bởi biệt đội 360 cô nghe đâu là trinh nữ quyết tử (!) mà lúc nào ông cũng kè kè.

Ông Bashar Dost thì khác hẳn. Ông không có vợ, không có bạn gái thì ta đã biết, nhưng ở một quốc gia mà thiếu niên có súng máy trước khi có mụn trứng cá, Bashar Dost là ứng cử viên tổng thống duy nhất không có bảo vệ, cận vệ võ trang, có lẽ tin là tập hồ sơ lúc nào ông cũng ôm theo sẽ đỡ được đạn. Đã đành là ông không có tiền nên ông không sợ bị ai trấn lột, nhưng nếu không nhà quan sát nghiêm chỉnh nào nghĩ là ông sẽ đắc cử thì cũng nhiều người đồng ý ông là một đe dọa, một ứng cử viên kiểu phá bĩnh có thể làm lệch cán cân kết quả giữa đương kim tổng thống Hamid Karzai và cựu Ngoại trưởng Abdullah Abdullah hay cựu Bộ trưởng Kinh tế Ashraf Ghani. Nhưng nếu người ta có thể sợ ông lấy bớt ở đây và ở kia một vài phần trăm phiếu thì theo đúng tư duy cóc cần, Bashar Dost không có sợ ai hết. Ông ra ứng cử không phải để được lên hình trên bích chương, mà là để làm tổng thống và, nhắc lại, để “thay đổi cơ bản các cơ chế chính quyền”.

Xác định trên thật ra thì cũng không có gì rõ rệt và ở đây là một thái độ, một phong cách, hơn là một đường lối. Chương trình 50 điểm của Bashar Dost có những đề nghị rất cụ thể, như ấn định lương tu sĩ hay trợ cấp các quả phụ cô nhi lẫn với những phát biểu lập trường tổng quát, kiểu “không phân biệt dân tộc, tôn giáo, giới tính…” Ông có bốn bằng cấp nước ngoài và ai cũng có thể xem phóng ảnh , nhưng Tiến sĩ Luật khoa ở nước Pháp phóng khoáng của Cách mạng Tư sản trước đây cũng đã có lãnh tụ Khmer Đỏ Khieu Samphan. Trong sạch là một đức tính cần thiết để lãnh đạo và rất tiếc lại là không được phổ biến mấy nhưng không phải là không có, ngay tại những nước lem nhem nhược tiểu. Ông Isaias (Eritrea) nhắc đến ở trên vẫn ở chung cư  tập thể chạy quạt máy và thỉnh thoảng lại đi bộ đến bàn giấy chủ tịch nước, cán bộ EPLF nói chung vẫn đầy nhiệt huyết và lí tưởng phục vụ quần chúng nhưng lời hứa sẽ bầu cử vào năm… 1995 đến giờ vẫn chưa được thực hiện. Ông Ahmadinejad ở Iran thanh bạch không thể chối cãi nhưng những thế lực trên dưới thì không hẳn được như vậy, nghe đâu là con trai của lãnh tụ tối cao Khamenei còn giàu hơn là… Lê Khả Phiêu. Không cần đi đâu xa (đến Bác Hồ chẳng hạn), ngay tại Afghanistan, gương trong sạch tập thể và từ trên xuống dưới thì không ai bằng Taliban.

Đó cũng là một lí do quần chúng Afghanistan chịu đựng các sinh viên này và ông Bashar Dost hẳn là hiểu như vậy. Taliban có xử tội ngoại tình là tội chết và cấm nghe nhạc thì họ cũng không giữa đêm đến nhà chĩa súng vào mặt bố mẹ đòi tiền và bắt trẻ em mang đi hãm hiếp sau khi xem vũ Pashtun ở trên youtube như là Công an Quốc gia. Về một vấn đề quan trọng khác, là hiện diện của Hoa Kỳ (OTAN) trên đất nước thì Bashar Dost tránh không đề cập. Tất nhiên, cơ chế mà ông đòi thay đổi từ căn bản, cơ chế này từ gốc rễ cho đến đỉnh ngọn hiện chỉ tồn tại một cách khó khăn nhờ sự hiện diện của lực lượng nước ngoài này. Ông Karzai vẫn được gọi giễu là “Đô trưởng Kabul” vì quyền lực của tổng thống này không ra được đến một quận ngoại thành và việc duy nhất mà ông thực hiện được là phân phát xe con cho các bộ trưởng này nọ. Nhưng Bashar Dost tin là một chính phủ trong sạch sẽ được quần chúng ủng hộ và dần dà loại được Taliban, an ninh quốc phòng sẽ được giải quyết như điều 3 của chương trình tranh cử cho biết, nhờ thành lập một lực lượng đặc biệt để thanh toán kẻ thù trong ngoài của dân tộc, các láng giềng cũng như các sứ quân hãy liệu giữ mình.

Vai trò của phụ nữ, chống nửa trời theo lời Mao Chủ tịch nhưng ở Afghanistan thì hiện chỉ chống được cái chái bếp mà còn vất vả. Chuyện này, Bashar Dost cũng không thấy cần đề cập, tuy vai Phó Tổng thống thứ nhì của ông là một phụ nữ, bà Afifa Maroof (vai thứ nhất là một GS Viện Canh nông Quốc gia). Bà này không thuộc phong trào RAWA ( Hội Phụ nữ Afghanistan Cách mạng ) , phong trào phụ nữ tiên phong ở trong nước, cũng không phải là Malalai Joya, Đại biểu Quốc hội bị treo ghế vì gọi các đấng nam nhi đồng viện là “súc vật canh nông”. Nhưng tượng trưng và ở một vai trò khiêm tốn thì bà Maroof cũng hiện diện trên liên danh tranh cử, ở một nước xin nhắc lại là nhiều phụ nữ còn phải che kín mặt khi ra ngoài.

Hai phụ nữ khác tranh cử chức vụ Tổng thống là bà Shahla Atta, Đại biểu Quốc hội đơn vị Kabul [4]Bác sĩ Frozan Fana[5] . Dĩ nhiên, vai trò của hai bà này cũng tượng trưng không kém, rất ít khả năng là bà này hay bà kia trở thành tổng thống Afghanistan. Nhưng ngay cả nếu Afghanistan có được một phụ nữ đứng đầu nước, vẫn chưa hẳn là như thế thì phụ nữ đã tự do hơn hay là bình đẳng được (nhìn chẳng hạn Pakistan hay Bangla Desh). Điều đã rõ, là 8 năm sau khi Mỹ đến và Taliban bỏ phố lên rừng, hoàn cảnh của phụ nữ Afghanistan lại càng thêm bi đát, kiểu một cổ mà hai tròng. Đến đây, có một chuyện hài và hình như là (gần ) có thật để minh họa.

Một nhà hoạt động nữ quyền Mỹ sang thăm dưới thời Taliban và thấy phụ nữ lúc nào cũng phải đi sau chồng năm bước để tỏ sự tôn kính. Mấy năm sau, bà trở lại và thấy phụ nữ giờ đi trước chồng những ba mươi bước. Bà hoan hỉ, thế thì thay đổi lớn lao thật! Đến khi bà được giải thích, phụ nữ đi trước chồng từ ngày mìn rải ở khắp nơi.

Bashar Dost không có quỹ như ông Ghani để mà thuê cố vấn bầu cử Mỹ là ông James Carville, từng tư vấn cho ứng cử viên Bill Clinton ! Nhưng mang hàng độc này về chưa chắc là đã phù hợp với khí hậu địa phương, có khi còn rách việc và như thế không thuê càng tốt[6]. Nghe đâu quỹ Bashar Dost chỉ có 20.000 USD và tiếc đã không nhận cái xe con do Karzai tặng, giờ đem bán đi thì quỹ tranh cử đã nhân lên được gấp đôi ba, lại vẫn còn dư ra để mời bạn gái đi ăn cơm tiệm. Hay là sắm một cái cặp, đi đâu mang theo hồ sơ cho nó tiện, khỏi phải ôm trên ngực và vướng vít một tay.

Chương trình của cả bốn chục ứng cử viên đều là hòa bình, độc lập, phát triển và nếu không có ông bà nào hứa hẹn lệ thuộc, chiến tranh và nghèo đói thì phân biệt họ chỉ có ở phong cách và dáng dấp. BS Abdullah thì lịch thiệp ý tứ, ấy cựu thày dùi của Mãnh sư vùng Panshir, lãnh tụ Massoud đã khuất núi. TS Ghani ung dung hòa đồng được trong bất cứ cuộc tiếp tân nào trên thế giới. Tổng thống Karzai chỉ phất áo khoác vai và chỉnh lại mũ karakul mà Lưỡng viện Hoa kỳ còn nhớ mãi. Chửi bố cả bọn này và mặt mày chỉ chực kiếm chuyện là TS Bashar Dost. Ta cũng nên nhìn kỹ, vì nếu Đảng Cộng sản Việt Nam có giã từ lịch sử thì có lẽ cuộc bầu cử dân chủ kỳ một, dân chủ kỳ hai ở Việt Nam sẽ cũng không khác mấy.


[1] Năm 2004 chỉ có một phụ nữ duy nhất, đoạt 1,1%.

[2] Bản đồ các sắc tộc trong khu vực ở đây . Theo thứ tự lớn nhỏ, 40% Pashtun, 34% Tajik, Hazara 8%, Uzbek 8%, Aimak 4%, Turkmen3%, Baloch 2%. Vì thế nên ứng cử viên Karzai là dân tộc Pashtun phải có một Phó Tổng thống Tajik và một Phó Tổng thống Hazara. Trên thế giới, Cộng hòa Dân chủ Congo giữ kỷ lục nhiều Phó Tổng thống nhất, là bốn ghế mà chẳng ai vui vẻ.

[3] Đơn vị Kabul năm 2005 có 387 ứng cử viên tranh 33 ghế đại biểu. Số  ứng cử viên rất cao này dẫn đến việc chia phiếu không đồng đều, đại biểu trứng cử thứ nhất được 52.586 phiếu thì đại biểu trúng cử thứ 33, cũng là trúng cử mà chỉ cần có 1.547 phiếu. Tình trạng thừa ứng viên và người lấy hiệu con trâu, kẻ lấy con bò, cái cày… đã khiến một số đại biểu được cho là chỉ trúng cử nhờ hên xui  và cử tri lẫn lộn giữa con gà, con vịt, mà thôi.

[4] Trúng cử hạng 29/33 ở đơn vị Kabul với 2.040 phiếu (0.5%) 4 năm về trước. Bà Atta, 47 tuổi, thuộc thành phần ủng hộ Đệ nhất Cộng hòa, chế độ Daoud Khan 1973-78 và những năm yên ả trước khi biến loạn, kiểu trào Diệm 1955 đến 1960.

[5] Bà Fana, 40 tuổi, là góa phụ của một cựu Bộ trưởng Hàng không bị sát hại vào năm 2002. Khi một chuyến bay hành hương Mecca bị hủy, ông lên tàu giải thích thế nào, không hiểu có phải kiểu “‘tại vì tôi chưa thích”, mà hành khách nổi giận ném ông xuống đường băng và đánh ông đến chết ! Bà ra ứng cử  là vì “thù chồng chẳng quên”.

[6] Tôi đề nghị nếu Ghani đắc cử, thì phong luôn cho ông Carville này chức Bộ trưởng… Hàng không (xem ghi chú trên). Sao lại không, trước khi khóa sổ ứng viên tổng thống, có tin đồn là ông Zalmay Khalizad, người Mỹ gốc Afghanistan, cũng có ý định ghi danh ra tranh cử. Người Mỹ gốc Afghanistan thì chẳng sao, vẫn hợp lệ bầu cử, nhưng  làm tổng thống thật sự tại Afghanistan thì ông Khalizad đã làm rồi, khi ông giữ chức Đại sứ Hoa Kỳ! Kiểu như Ellsworth Bunker mà ra tranh cử Tổng thống Việt Nam Cộng hòa thì Nguyễn Văn Thiệu chịu gì nổi!

Bình luận

6 Comments (bài “Đỗ Kh. – Afghanistan, túp lều lí tưởng của Ramazan Bashar Dost”)

  1. Đỗ Kh. viết:

    Súng Garand M1 http://www.rt66.com/~korteng/SmallArms/m1rifle.html đến đời tôi chỉ còn võ trang Nhân dân Tự vệ vì bị coi là lỗi thời và quá date.

    Đây là súng trường bán tự động (semi auto) không phải lên đạn bằng tay sau mỗi lần khai hỏa và bắn từng viên một, dùng kíp 8 viên (chứ không phải băng đạn), cùng ca-líp với trung liên BAR và đại liên .30.

    Khẩu Garand tuy nặng nhưng rất chính xác ở tầm tác xạ xa. Phiá miền Bắc có tương đương với khẩu Simonov (SKS, còn được gọi là CKC ở VN vì chữ “S” của Nga), hay súng trường “Bá đỏ”, T56 (Trung Quốc). Tuy nhiên SKS nòng ngắn hơn và dùng đạn nhẹ hơn (7,62×39 của AK47).

    M14 là dạng Garand cải biến, bắn tự động liên thanh (ở giai đoạn đầu) và dùng băng đạn 20 viên.

    Sau bốn thập niên sử dụng đạn .223 (M16, M4), Hoa Kỳ có lẽ phải trở lại với đạn nặng vì chạm súng tại chiến trường Iraq và Afghanistan ở độ xa hơn là ở chiến trường Đông Nam Á. Ở VN, đụng địch là sau bụi chuối, trong khi ở Afghanistan là từ đồi này bắn sang đồi kia, đạn M16 bắn không tới.

  2. Trần Văn Tích viết:

    Anh Đỗ Kh.,
    Tên vũ khí cá nhân của quân đội miền Nam từng được gọi là súng trường Garand. Có đúng là Garand viềt với d đằng cuối chứ không phải với t đằng cuối?
    Anh có dịp vác súng này không? Chứ tôi thì từng vác nó mấy tháng khi học quân sự cơ bản ở Trường Hạ sĩ quan Đồng Đế Nha Trang. Lẽ ra chúng tôi được gửi lên Đà Lạt nhưng không có chỗ. Súng này nặng chình chịch, càng nặng hơn khi chúng tôi tham gia hành quân đêm lên đèo Rù Rì, mang súng đạn, balô quân trang, biđông nước, đội mũ sắt. Cả đại đội lên được đỉnh đèo thì thở dốc.

  3. Đỗ Kh. viết:

    Trong ghi chú thứ nhì của bài viết, tôi lỡ phong cho Cộng hòa Dân chủ Congo kỷ lục Guiness với bốn Phó Tổng thống. Congo là một nước đa dân tộc (200), ngay bốn dân tộc lớn nhất cộng lại cũng chưa đến 50% dân số. Tuy nhiên để chính xác một cách tỉ mỉ và tủn mủn thì kỷ lục về số Phó Tổng thống này lại thuộc về Cộng hòa Hồi giáo Iran!

    Tổng thống đắc cử tại Iran là người chỉ định một Đệ nhất Phó Tổng thống để thay thế ông/bà này. Nhưng mang danh vị Phó Tổng thống thì có đến cả chục người hay một tá. Các Phó Tổng thống này là những người được Tổng thống chỉ định đứng đầu các tổ chức trực thuộc văn phòng Tổng thống như Phó Tổng thống đặc trách Thể thao, đặc trách Thanh niên, Bảo vệ Môi sinh, Nguyên tử, Di tích Lịch sử v.v… Phó Tổng thống ở Iran không được cử tri bầu lên. Chức danh này tương tự như Quốc vụ khanh của miền Nam trước đây.

    Xin cáo lỗi cùng bạn đọc về sự nhanh nhẩu này.

    Đây cũng không phải là lần đầu, mới đây tôi nhầm lẫn lần này là giữa việc chấp nhận trên công văn và việc phổ biến súng M16 để sử dụng trên chiến trường. Khi lính Mỹ đổ bộ Đà Nẵng 1965, vũ trang của Thủy quân Lục chiến vẫn là M14. Kỵ binh không vận thì cuối năm (trong trận Ia Drang) đã trang bị M16. Trang bị vũ khí mới cho cả một quân đội không phải sáng chiều là hoàn tất, ưu tiên cho Không kỵ là vì súng M16 cũng như đạn nhẹ hơn M14.

    ông Hòa Nguyễn có chỉ ra cho tôi đúng đắn là súng M16 được quân đội Mỹ bắt đầu chính thức sử dụng vào năm 1964 chứ không phải là 1967.

  4. Đỗ Kh. viết:

    Gửi Nguyễn Việt,

    Việt Nam chắc chưa có một nhân vật nào dáng khoan thai lịch sử như Hamid Karzai nhưng theo quy luật của tiến bộ thì mai đây sẽ cũng có nhiều!

    Tại Afghanistan, ba ông đầu quấn khăn và cạp quần dắt dao ngắn, chẳng hiểu chiến thuật chiến lược được đào tạo từ trường võ bị nào mà đánh cho quân đội nhân dân chí chết. Nếu như đây là Việt Nam thì Hà Nội phải cầu cứu đến Trung Quốc gửi quân sang. Sau 10 năm không làm nên cơm cháo và không làm nên xá xíu với lại trứng vịt bắc thảo, đạo quân này phải nhục nhã rút về qua ải Nam Quan.

    Thế cũng chưa hết, thất bại và tốn phí quân sự này là một yếu tố khiến chế độ cộng sản ngay tại Trung Quốc cũng sụp đổ. Đế quốc Đại Hán theo đó mà tan rã, Hàn Quốc trở thành thống nhất, Bình Nhưỡng giờ xe con Hyundai tràn ngập làm tắc nghẽn lưu thông. Ningxia, Quảng Tây, Tân Cương, Nội Mông, Tây Tạng, trở thành những quốc gia độc lập đòi sát nhập vào với…NATO. Hong Kong, Macau đã đành nhưng Thẩm Quyến, Hải Nam cũng đòi tách ra riêng, gây lăng nhăng nội chiến…

    Đây chỉ là giả tưởng nhưng thế cũng đủ để phi công Lý Tống vất nón calot không quân của ông đi để quấn khăn đầu, mơ mọc râu và được trở thành người Afghanistan Trung cổ!

    Và trở thành Hamid Karzai của Việt Nam?

  5. Nguyễn Việt viết:

    “…vì nếu Đảng Cộng sản Việt Nam có giã từ lịch sử thì có lẽ cuộc bầu cử dân chủ kỳ một, dân chủ kỳ hai ở Việt Nam sẽ cũng không khác mấy…”

    Phục Đỗ Kh. câu này!

    “Một nhà hoạt động nữ quyền Mỹ sang thăm dưới thời Taliban và thấy phụ nữ lúc nào cũng phải đi sau chồng năm bước để tỏ sự tôn kính. Mấy năm sau, bà trở lại và thấy phụ nữ giờ đi trước chồng những ba mươi bước. Bà hoan hỉ, thế thì thay đổi lớn lao thật! Đến khi bà được giải thích, phụ nữ đi trước chồng từ ngày mìn rải ở khắp nơi.”

    Phục ông Karzai đoạn này!

    Giá như khi xưa vua Zahir Shah được như Bảo Đại, và hoàng thân Daoud Khan cũng học tập Ngô Đình Diệm, thì nay Karzai sẽ là ai thế nhể ?

    Cảm ơn Đỗ Kh.

  6. Voland viết:

    Rất hay, xin cảm ơn tác giả về bài viết rất lý thú này. Thành công đó không bao giờ là việc đạt được một kết quả nào đó mà là theo đuổi đến cùng cái việc mình muốn làm.

  • talawas - Lời tạm biệt

    Nói lời chia tay sau 9 năm tồn tại, chúng tôi thiết tha hi vọng vào sự ra đời của những mô hình báo chí và truyền thông mới, thực hiện bởi những người được trang bị những khả năng và phương tiện mà chúng tôi đã không thể có, với cùng một nhiệt thành phấn đấu cho một nền báo chí tự do cho Việt Nam... đọc tiếp >>>

  • Phản hồi mới nhất của độc giả

    talawas blog: Cảm ơn tất cả! Tạm biệt và mong ngày ...
    Trung Thứ: Trích: „Ngoài ra, việc duy trì nhóm khởi...
    Hà Sĩ Phu: LỜI TẠM BIỆT: Buông lơi “một...
    Phùng Tường Vân: Dục Biệt Nhung Dục (Trung Đường) có ...
    Hoài Phi: Chỉ còn vài phút thôi là talawas chính th...
    Hà Sĩ Phu: @ixij Bạn ixij đã gõ đúng chỗ tôi c...
    P: Kính gửi hai bác Lê Anh Dũng và Trung Thứ...
    Hoangnguyen: Không biết những dòng chữ này còn kịp ...
    Trần Quốc Việt: Dear Talawas, Thank you! You're gone now but I ...
    Nguyễn Ước: Xin lỗi. Tôi hơi bị nhớ lầm vài chữ t...
    Trung Thứ: Thưa bác Lê Anh Dũng, Thời giờ cũng đ...
    Trần Quốc Việt: Hành trang rời Talawas: Live Not By Lies ...
    Hoà Nguyễn: Qua bức thư hết sức nhã nhặn, lịch s...
    Trần Việt: Ôi, nếu được như bác Hữu Tình hình du...
    ixij: Không được tham gia trả lời 3 câu hỏi ...
    Lâm Hoàng Mạnh: Đốt Lò Hương Cũ. Mượn thơ của Th...
    P: Cũng xin góp thêm một bài mới biết :D ...
    Lê Tuấn Huy: Xin gửi anh VQU, TV và những người quan t...
    Khiêm: Cảm ơn nhà văn Võ Thị Hảo đã thực hi...
    Phùng Công Tử: Bị bắt cũng đáng! Vào blog của CoigaiDoL...
    Phùng Công Tử: Nô lệ của văn hóa Trung Quốc: Đi hỏ...
    classicalmood: Bài viết có một số điểm tích cực nh...
    Thanh Nguyễn: Đọc những con số thống kê trong bài vi...
    Phùng Tường Vân: Vĩ Thanh tiễn chị Hoài Thế sự mang ...
    Tiêu Kiến Xương: ĐBA mượn lời ông bác nông dân: "Nói gì...
    dodung: "Sóng lớp phế hưng coi đã rộn......
    Camillia Ngo: Chín năm, một quãng đường dài, Bóng ng...
    Camillia Ngo: Một dân tộc u mê, hèn kém tột độ mớ...
    Thai Huu Tinh: Thưa các bác Trần Việt, Quốc Uy, Tuấn H...
    Phùng Tường Vân: " Thứ nhất, nói mọi thứ đều thối ná...
    Nguyễn Ước: Tôi không vào được Phản hồi bên bài C...
    Tôn Văn: Tiếp theo „Lời tạm biệt“ Câu hỏi...
    Trần Việt: Công bằng mà nói một cách ngắn gọn, Gs...
    Phùng Công Tử: Và gần đây tôi cảm thấy hơi phiền hơ...
    Bùi Xuân Bách: Việc talawas ngừng hoạt động tuy có là ...
    Nguyễn Chính: Gửi chị Phạm Thị Hoài và Ban Biên tập...
    Lê Tuấn Huy: Việc cảnh giác, tôi đã nói đến. Tôi t...
    vuquocuy: - Tác giả Lê Tuấn Huy đã phát hiện rấ...
    Hạnh Đào: Hơn tuần nay, tôi ngần ngại không muốn ...
    classicalmood: Talawas đột ngột chia tay khiến không ít ...
    Lê Anh Dũng: Bravo ý tưởng tuyệt vời của Arthur, ...
    Thanh Nguyễn: Chào chị Hoài, Cảm ơn tâm huyết và nh...
    Thanh Nguyễn: Cảm ơn ý kiến của anh Hoàng Ngọc Tuấn...
    Hà Minh: Cuộc vui nào cũng phải đến lúc tàn, (al...
    P: Xin có lời cảm ơn gửi đến những ngư...
    Nguyễn Đình Đăng: Tôi lợi dụng chính phản hồi của mình ...
    Arthur: Có nên đề nghi BBT Talawas chơi/hát lại b...
    Phùng Tường Vân: Tôi xin kể thêm truyện này, nghe cũng lâu...
    Hà Sĩ Phu: @ Nam Dao Đây là bài “bình thơ chơi” v...
    Lê Anh Dũng: Thưa bác Trung Thứ, Cám ơn bác về nhã...
    Trần Việt: Đồng ý với ông Lê Tuấn Huy. Tuy chỉ c...
    Trầm Kha: CÓ THẾ CHỨ! THẾ MỚI 'TIỀN VỆ' CHỨ!...
    Phùng Tường Vân: Hết xảy ! (http://www.talawas.org/?p=26665#co...
    Hoàng Ngọc-Tuấn: Xin thông báo cùng quý vị: Để tiếp n...
    Dương Danh Huy: Cảm ơn bác Phùng Tường Vân và Lâm Hòan...
    Phùng Tường Vân: Đôi lời thưa thêm với bác D.D.Huy, Xin...
    chuha: Mỗi người có một "gu" ăn phở. Riêng t...
    Trương Đức: "Chị Hoài ơi, chị Hoài ơi Niết Bàn nà...
    Phùng Tường Vân: Thưa Bác Dương Danh Huy Xin vội vã trìn...
    Dương Danh Huy: À, có điều tôi muốn nhắc các bác: K...
    hlevan: “Le coeur a ses raisons que la raison ignore” ...
    Dương Danh Huy: Bác Phùng Tường Vân, Lâm Hòang Mạnh &...
    Phùng Tường Vân: CẨN BẠCH Nhận biết được giới hạ...
    Le Van Hung: Thử lướt qua các trang web Việt Nam, chún...
    Đinh Minh Đạo: Tin TALAWS sẽ ngừng hoạt động làm tôi n...
    Lê Quốc Trinh: Cám ơn tác giả Phạm Hồng Sơn, Nếu c...
    Le Van Hung: "Giáo dục, giáo dục và giáo dục (có l...
    classicalmood: Vậy thì quyết định đóng cửa Talawas, n...
    VanLang: "Merda d’artista" vẫn đang được trưng b...
    Khiêm: Bác Phùng, Một người quen cho biết xếp...
    Nguyễn Đăng Thường: Đập phá & xây dựng “Đạp đổ t...
    Tonnguyen147: Bác Phùng Tường Vân, Người ta không ...
    Hoà Nguyễn: Hôm nay có tin đại biểu Quốc hội Việt...
    Hoà Nguyễn: Báo Người Việt hôm nay đăng toàn văn l...
    Trung Nu Hoang: @ Tạm Biệt talawas. Với lòng quý mến ...
    Tonnguyen147: Bác Trung Thứ và các bác ơi, Chủ Nh...
    VanLang: Đầu thập niên 90 Việt Nam lạm phát phi ...
    Nam Dao: Trình với cả làng Thể ý Trưng Nữ Ho...
    Lâm Hoàng Mạnh: Nâng cốc, cụng ly ... hết váng đầu Nh...
    Hoà Nguyễn: Cứ tưởng nếu khách ngồi bàn chuyện ho...
    Nam Dao: Anh thân mến Quí trọng những việc an...
    Thanh Nguyễn: Talawas trước giờ lâm chung mà vẫn đau ...
    Phùng Tường Vân: Chiếc Cân Thủy Ngân ..."Cứ xét theo ...
    Trung Nu Hoang: Nếu nhà văn Phạm Thị Hoài và BBT Talawas...
    Bắc Phong: bác bị váng đầu thèm uống rượu cứ ...
    Lê Thị Thấm Vân: Ngân trong "là con người", một trích đo...
    classicalmood: Talawas đột ngột chia tay khiến không ít ...
    Trung Thứ: Thưa bác Lê Anh Dũng, Tôi xin chia sẻ thê...
    Canuck: Bác Nguyễn Phong, Tui thấy đây là vấn...
    Nguyễn Đình Đăng: Bravo! Như một minh hoạ cho bài này mờ...
    Dương Danh Huy: Bác Phùng Tường Vân, Tôi đã set up hai...
    Phùng Tường Vân: @Nguyên Phong (http://www.talawas.org/?p=26665#c...
    Nguyễn Phong: Tôi thấy các bác hơi lạc quan và ảo tư...
    Thuận: Chỉ còn ít giờ nữa, Talawas sẽ đóng c...
    Trương Đức: "Nửa ấy… “nói chung là”: nửa dưới...
    Trầm Kha: talawas ơi! oan ức quá! Oan ức quá! Em ...
    Canuck: Tui cám ơn Ban Chủ Nhiệm, Ban Biên Tập Ta...
    Trầm Kha: bác vạch lẹ quá! em há hốc hà lá nho ...
    Trầm Kha: thường thì bác Thường siết... hết bế...
    pham duc le: Tôi đồng ý với bạn Nguyễn Phong, nhưng...
    booksreader: Au plaisir de vous revoir, "một mô hình hoạt...
    Bach Phat Gia: Tôi là độc giả của talawas đã mấy nă...
    Lề Trái: Trong việc tẩm bổ chỉ xin Gia Cát Dự đ...
    Lê Anh Dũng: Thưa bác Trầm Kha, bác Đào Nguyên, Xin ...
    Lê Thượng: Nói rằng "So với thảm họa môi trường ...
    Anh Dũng: @1mitee: 1. Muốn SỐNG tới mức "cụ" nh...
    Đào Nguyên: @ Anh Dũng "...phải nghe lời cái dạ dày,...
    Trầm Kha: “Khi cầm cuốn Kinh thánh, tôi đọc với...
    Đào Nguyên: @ bác Nguyễn Phong Tôi đồng thanh tương ...
    Hoà Nguyễn: Sau chuỗi cười khá thoải mái do ông Gia ...
    1mitee: @Anh Dũng "Cả ông Marx, ông Hồ Chí Minh,...
    Bùi Văn Phú: Bạn Trung Nu Hoang ơi, Bạn có khả năng...
    Thái Hữu Tình: Bài vừa mới ra lò, mấy anh (cả mấy ch...
    Canuck: Trong đời tui, có 3 lần / hoàn cảnh xảy...
    Phùng Tường Vân: Lời đề nghị khẩn khoản của tôi Nh...
    Thái Hữu Tình: 1/ Bài nghiên cứu này của ông MTL càng ch...
    Nguyễn Phong: Thực ra ở hải ngoại hiện nay thì có m...
    Anh Dũng: @Đào Nguyên: 1. Cái bạc triệu (VNĐ) c...
    Dương Danh Huy: Bác Hòa Trước hết tôi cảm ơn về l...
    Louis: Trong phút giây chia tay người tình ảo, b...
    Đào Nguyên: Từ lâu ngưỡng mộ bác, biết bác thích ...
    Trầm Kha: Ha ha ha! Bác Trương Đức ơi, Bác "đả t...
    Lê Quốc Trinh: LÊ QUỐC TRINH - LỜI GIÃ BIỆT Thân m...
    vantruong: Thôi thì trước khi giải tán tụ tập tal...
    Đào Nguyên: @Anh Dũng "... - Không có đủ sản phẩm ...
    VietSoul:21: Tôi không nghĩ tài chánh là vấn đề (ch...
    Hoàng Trường Sa: Talawas ơi Ta giã biệt em Như giã từ cu...
    Hoàng Trường Sa: Bauxite Việt Nam: hãy cứu ngay chữ tín! (...
    Anh Dũng: @Đào Nguyên: Thực ra Marx có nói, nói n...
    Lâm Hoàng Mạnh: Chỉ còn vài 28 giờ, Ta Là... Gì sẽ ngh...
    Le Van Hung: Kính thưa các Anh Chị, Từ trước đế...
    Phùng Tường Vân: Bi giờ sắp đến giờ lâm biệt Xin Gia T...
    Hoàng Trường Sa: EM ĐI RỒI Em đã đi rồi thế cũng xong...
    Nguyễn Đăng Thường: Chia tay phút này ai không thấy buồn? Nh...
    Trung Nu Hoang: Tôi cũng có nghe kể chuyện một "học gi...
    peihoh: Tôi không được hỏi ba câu hỏi của tal...
    peihoh: Anh Lại Văn Sâm ơi! Dịch giùm câu này: "...
    Đào Nguyên: @ Anh Dũng Mác nói nhiều về lợi nhuận,...
    Hoà Nguyễn: Ông Huy viết : Điều tôi nói hoàn toàn kh...
    Trương Đức: Đọc cái câu này: "2030: định mệnh đã ...
    Đào Nguyên: Tôi cũng có đọc những câu chuyện với ...
    Camillia Ngo: Nguyễn Khoa Thái-Anh nói "Vũ Huy Quang là m...
    Dương Danh Huy: Bác Hoà Tôi cũng thấy thú vị khi đọ...
    Thanh Nguyễn: Giữa cái lúc "dầu sôi lửa bỏng" thế n...
    Thanh Nguyễn: Nếu vì lý do tài chính mà talawas đóng c...
    Thanh Nguyễn: Oh, Thank you Trầm Hương! We all have our h...
    Hà Minh: Một truyện ngắn quá hay, cảm ơn tác gi...
    Nguyễn Việt Thanh: Trên Talawas bộ cũ, có lần nhà văn Phạm...
    Anh Dũng: Ông Đào Nguyên nói đến "duy lợi". Nhưng...
    Hoàng Trường Sa: BRING ME HAPPINESS Đừng đi Đừng đi Đ...
    Lê Anh Dũng: (tiếp) Nhưng chính nhờ Tin Lành VN như...
    Lê Anh Dũng: Thưa bác Trung Thứ, Trong cảnh talawas ch...
    Đào Nguyên: Lời ông Vũ Huy Quang làm tôi nhớ tới l...
    Đào Nguyên: @ Nguyễn Khoa Thái Anh Trước khi chiéc thu...
    Trương Nhân Tuấn: Trích : « Người Việt hải ngoại vẫn th...
    Hoàng Trường Sa: Bô xít Việt Nam : Truyền thông Mỹ sắp n...
    khonglaai: Không ngờ anh Bách còn giỏi cả tiến...
    khonglaai: Nếu có giải thưởng talacu thì tôi ti...
    Phùng Tường Vân: Chúc nhau chân cứng đá mềm Chúc nhau an ...
    khonglaai: “Khi nói chuyện với mình họ chỉ nhìn ...