talawas blog

Chuyên mục:

Bùi Văn Phú – “Nước mắm Phú Quốc” ở Mỹ!

19/08/2009 | 12:33 chiều | 5 phản hồi

Tác giả: Bùi Văn Phú

Chuyên mục: Đời sống
Thẻ:

Mấy năm trước, vào một buổi trưa cuối tuần khi ghé chơi khu thương mại Santana Row ở San Jose tôi tình cờ được coi một sô dạy nấu ăn do một người phụ trách mục gia chánh của truyền hình địa phương NBC-Bay Area biểu diễn giữa trung tâm thương mại.

Hôm đó có đông khách đến xem, chờ đợi được nếm các món ăn. Món chính là thịt bò xào. Nhưng có một món phụ làm tôi chú ý và còn nhớ mãi. Đó là fruit salad, dịch nghĩa ra tiếng Việt thật là khó vì món này không có trong văn hoá ẩm thực Việt Nam.

Đại khái món này là nhiều thứ hoa quả cắt to chừng hơn đốt ngón tay và trộn chung với dầu ăn – salad dressing. Trái cây có dưa hấu, dưa gang, dứa, đào, dâu đen đỏ, nho.

Sau khi gọt, cắt các thứ cây trái xong, bỏ vào một tô lớn, rắc lên tí muối, rồi trộn với một loại dầu ăn, người đầu bếp tiết lộ cho khách đến xem là ông còn dùng một loại gia vị đặc biệt nêm vào để làm tăng thêm vị ngon. Đó là nước mắm. Nhưng ông cũng nhắc là chỉ bỏ tí xíu thôi. Bỏ nhiều lên mùi khó chịu lắm. Ăn thử món fruit salad hôm đó tôi cũng thấy có vị ngon đặc biệt.

Trước đây cũng có một đầu bếp gốc Việt đoạt giải nấu ăn quốc tế ở Mỹ, khi hỏi cách nêm gia vị, ông nói là nhờ có bỏ vào các món ăn chút xíu nước mắm.

Thì ra nước mắm là bí quyết làm tăng hương vị cho nhiều món ăn.

Đã quen ăn với loại gia vị này, nên trong gia đình tôi nấu các món ăn không phải món Việt cũng thêm chút nước mắm, từ spaghetti của Ý, súp cay chua của Tầu hay khi ướp các loại thịt để nướng BBQ hay xào.

Văn hoá nước mắm theo tôi biết chỉ có ở hai quốc gia là Thái Lan và Việt Nam. Nổi tiếng có nước mắm Phú Quốc của ta. Nhưng ngày nay đang có chuyện cạnh tranh thương hiệu nước mắm này giữa các công ti sản xuất không chỉ trong nước và ngay cả giữa Việt Nam và Thái Lan.

Trang mạng Hội Nước mắm Phú Quốc (www.nuocmamphuquoc.org) vào năm 2007 có đưa ra số liệu mỗi năm thế giới tiêu thụ gần 200 triệu lít nước mắm hiệu này, nhưng chỉ có khoảng từ 5 đến 8% là chính hiệu từ đảo Phú Quốc, còn lại là hàng dỏm. Không những dỏm ở trong nước mà trong thị trường Mỹ, nước mắm Phú Quốc cũng không phải hàng xịn, mà cũng chẳng phải là thứ nước mắm đặc sản của Việt Nam.

Ở Mỹ, những năm trước khi có hàng Việt nhập vào Hoa Kỳ thì các loại thức ăn quen miệng với người Việt hầu hết là hàng Thái, từ tôm cá, hoa quả cho đến nước mắm.

Chai nước mắm hiệu con mực thân quen do Thái Lan sản xuất thường thấy trong bếp của gia đình Việt Nam từ ba chục năm qua.

Khoảng mười năm trở lại đây, quan hệ thương mại Việt-Mỹ phát triển nên hàng Việt cũng đã ào ạt vào thị trường Hoa Kỳ gồm hàng may mặc, hải sản và gia vị các loại.

Gần đây, sau khi có thông tin về hàm lượng độc tố cao trong sản phẩm nhập khẩu từ Trung Quốc được loan truyền, khi mua thực phẩm tôi đều để ý đến xuất xứ của mặt hàng.

Nước mắm Phú Quốc, nước mắm Việt Hương là những mặt hàng đã quá quen thuộc trong sinh hoạt ăn uống của gia đình. Từ trước đến giờ tôi cứ đinh ninh đó là mặt hàng Việt. Nhưng tôi đã lầm.

Cả hai loại nước mắm đóng chai này đều không phải là sản phẩm Việt. Bên ngoài chai “Nước mắm nhĩ Phú Quốc” có ghi rõ “Product of Thailand”, còn nước mắm Việt Hương hiệu ba con cua là “Product of Thailand, processed in Hong Kong”, sản phẩm Thái, chế biến tại Hồng Kông.

Hôm qua vào một siêu thị Á đông nơi gia đình thường đi chợ, tôi cố tìm xem nhưng không thấy có chai nước mắm nào sản xuất từ Việt Nam. “Nước mắm nguyên chất” là hàng Thái. “Nước mắm nhĩ thượng hạng, Vietnam Flavour” hiệu ba cua hai tôm cũng là sản phẩm Thái Lan luôn.

Nghĩ mà buồn 5 phút.

© Buivanphu 2009

Phản hồi

5 phản hồi (bài “Bùi Văn Phú – “Nước mắm Phú Quốc” ở Mỹ!”)

  1. Phạm Quang Tuấn says:

    Có nên cấm người Việt hải ngoại hành nghề ăn uống để ông Trần Văn Tích đỡ sợ không? Bên Úc đã nhiều quầy bánh mì thịt Việt Nam gây ngộ độc, có khi cả trăm người. Tiệm ăn làm khách ngộ độc hay bị thanh tra thực phẩm phạt vì thiếu vệ sinh cũng không phải là hiếm. Vào toilet của nhiều tiệm thực phẩm thấy chất đầy thùng đồ ăn. Không biết sự “tha hóa” (theo Tôn Nguyễn) này bắt nguồn từ đâu.

  2. Lâm Hoàng Mạnh says:

    Thưa các bác, các anh,

    Trong số các bác có ai đã từng chứng kiến nghề làm nước mắm chưa? Tôi xin kể.

    Thời Pháp thuộc, ở miền Bắc nổi tiếng có nước mắm Vạn Vân (Cát Hải), tôi lại học cùng lớp (đệ thất) với con trai Vạn Vân, cho nên được anh cho một chai 500 ml loại đặc biệt (chỉ dành cho chủ, chứ không bán), gọi là mắm cốt. Nó sánh và đặc gần như mật ong, ngon tuyệt! Và rồi hè, anh mời tôi ra Cát Hải chơi và xem nghề làm nước mắm.

    Những bể chứa cá làm mắm rất to (hàng chục bể), bằng xi măng, cao gần 2 mét, dài 3 đến 4 mét, chiều ngang hơn 2 mét, cứ 3 thúng cá đổ xuống là 1 thúng muối. Khi bể đầy, người ta che bằng tấm liếp nứa (làm phép). Mùi hôi quá trời, ruồi nhặng bay đến đậu đen, kín cả bể. Những con giòi đầy bể, to bằng ngón tay út. Khoảng 6 tháng, người làm mắm vặn vòi ở đáy bể lấy mắm. Nước đầu tiên là nước cốt, để dành cho chủ. Mỗi bể chỉ lấy được 5 lít mắm cốt là tối đa. Sau đó người làm mắm chà xát cho cá nát, rồi đổ thêm nước cho đầy bể và mở vòi ở đáy bể. Nước đầu tiên khỏang 50 – 100 lít là loại I, sau đó thêm nước là loại II… Sau đó đun lên, đóng chai bán.

    Xem người ta làm mắm, một dạo tôi chẳng dám ăn, cứ nhớ đến là muốn ói.

    Ngày xưa (1960 đến 1990?) ở Hải Phòng có xí nghiệp nước mắm Cầu Niêm (gần cầu Niêm), mỗi lần có việc sang Kiến An, ôi thôi về nhà phải thay quần áo và phải tắm vì mùi hôi thối bám chặt vào người.

    Không biết công nghệ sản xuất mắm ngày nay có gì khác xưa không?

  3. Lê Phủ Diễn says:

    Tôi thấy hai vị còn hiền quá.
    Nước mắm mà xuất phát từ một nơi đáng nghi ngờ như ở Việt Nam thì ta nên cấm luôn.
    Nói không phải chứ tôi thấy có hiệu bán nước nắm VN ở gần nhà tôi thì có khi tôi đi biểu tình.

  4. Tôn Nguyễn says:

    Ông Trần Văn Tích đã nói đúng. Nếu để hai chai nước mắm một của Thái và một của VN trước mặt một số người Việt hải ngoại thì họ sẽ chọn chai nào?

    Rõ ràng thực phẩm VN đã có những vấn đề từ ngay trong nước. Nói chung, môi trường sống bị ô nhiễm nặng thì thực phẩm làm sao an toàn. Có thể vấn đề an toàn xuất phát từ nhiều nguyên nhân nhưng nguyên nhân chính là sự suy giảm trầm trọng về đạo đức. Ở VN sự tha hóa này mà ai cũng biết núp dưới đủ mọi hình thức…

    Nó có bắt nguồn từ chế độ chính trị không?.

  5. Trần Văn Tích says:

    Không rõ ông Bùi Văn Phú nghĩ sao chứ tôi thì không thấy buồn mà thấy đỡ sợ khi đọc chuyện nước mắm Phú Quốc ở Mỹ. Chuyện cụ thể như thế này. Gia đình tôi hiện đang dùng nước mắm Squid Brand Fish Sauce có hình một con mực, có ghi rõ Product of Thailand. Về chao thì tôi mua chao của hãng Six Fortune, thấy để Product of Taiwan v.v.. Chứ hàng của Hoa Lục và hàng của Việt Nam thì tôi cố hết sức tránh không mua. Ở đây không phải chuyện chống cộng mà là chuyện bảo đảm, tương đối bảo đảm, bảo đảm rất tương đối. Tôi chưa được đọc các câu chuyện ly kỳ rùng rợn liên quan đến thực phẩm sản xuất ở Thái Lan trong khi xung quanh hàng hoá Việt Nam thì có nhiều chuyện quá.
    Tôi hiện hành nghề thầy lang bốc thuốc bắc cho tây đầm uống. Tôi triệt để tuân thủ những qui định của EU, của Đức liên quan đến an ninh vệ sinh dược liệu. Cho nên tôi chỉ sử dụng những dược liệu nhập cảng từ Hoa Lục (hay từ Á Châu) sau khi các dược liệu này được những cơ quan kiểm tra địa phương phân tích kỹ lưỡng. Ngoài ra các dược liệu bị cấm sử dụng [ví dụ thuộc danh sách các động vật do CITES (Convention on International Trade in Endangered Species) liệt kê] thì đương nhiên tôi không bao giờ kê toa, dẫu rằng làm như thế, nhiều khi tôi gặp khó khăn rất lớn. Còn thuốc viên bào chế sẵn, đóng vào hộp và do Trung Hoa lục địa sản xuất thì tôi không bao giờ viết toa cho người bệnh, dẫu rằng giá cả rẻ hơn thuốc pha chế theo qui định của EU, của Đức rất nhiều.
    Tôi cũng biết rằng ngay thịt của Đức cũng có khi “quá đát”, phó mát của Đức cũng có khi pha thêm chất khác vào, vanille của Đức không phải 100% là vanille v.v.. nhưng dầu sao, mọi sự mọi vật cũng chỉ là tương đối.
    Và vì vậy mà nêm nếm soong cá nục kho với nước mắm Thái Lan tôi thấy tương đối đỡ sợ hơn. Cá nục không phải là cá đông lạnh của Việt Nam mà là cá ướp nước đá của Tây Ban Nha, do một tiệm cá của người Marốc bán.

  • talawas - Lời tạm biệt

    Nói lời chia tay sau 9 năm tồn tại, chúng tôi thiết tha hi vọng vào sự ra đời của những mô hình báo chí và truyền thông mới, thực hiện bởi những người được trang bị những khả năng và phương tiện mà chúng tôi đã không thể có, với cùng một nhiệt thành phấn đấu cho một nền báo chí tự do cho Việt Nam... đọc tiếp >>>

  • Phản hồi mới nhất của độc giả