Chương 6: Trình tự các cuộc hội nghị bàn tròn chủ yếu

Tháng 1.1989 đến tháng 4.1990

10-11.1.1989

Kỳ họp Quốc hội sửa đổi Hiến pháp, thông qua đạo luật về quyền lập hội, trong đó có nói đến quyền thành lập đảng, nhưng quy định chi tiết sẽ là nhiệm vụ của một luật riêng. Cũng thông qua luật về quyền hội họp. Bộ trưởng Tư pháp tuyên bố rằng Hiến pháp mới đã được chuẩn bị, uỷ ban luật pháp Quốc hội đã có bản sơ thảo.

11.1.1989

Mặt trận Tháng Ba Mới công bố những phác hoạ về chính sách quá độ từ chế độ độc đảng sang nền dân chủ đại diện. Kiến nghị thành lập Uỷ ban Dân tộc Toàn quốc để phối hợp hoạt động giữa các tổ chức, phong trào chính trị, xã hội khác nhau nhằm thúc đẩy việc lập Hiến pháp mới và các đạo luật cơ bản liên quan.

20.1.1989

Các đại diện của Đảng Công nhân Xã hội Chủ nghĩa Hungary (Đảng Cộng sản, gọi tắt là Đảng Công nhân Xã hội Chủ nghĩa) và Diễn đàn Dân chủ Hungary (gọi tắt là Diễn đàn Dân chủ) tổ chức hội thảo tại Trường cao đẳng Chính trị.

10-11.2.1989

Hội nghị Ban chấp hành Trung ương Đảng Công nhân Xã hội Chủ nghĩa ra nghị quyết nhằm cải cách sâu sắc hệ thống thể chế chính trị, cần có chuyển đổi hoà bình sang chế độ dân chủ đại diện trên cơ sở đa đảng, Ban chấp hành Trung ương Đảng Công nhân Xã hội Chủ nghĩa cũng uỷ thác cho một tổ công tác tiến hành trao đổi với các tổ chức chính trị xã hội về các vấn đề nội dung, tổ chức, và thể lệ của sự hợp tác chính trị. Hoan nghênh sáng kiến của Mặt trận Tháng Ba Mới nhưng khẳng định không có gì lí giải cho việc sắp xếp lại căn bản quá trình sửa đổi Hiến pháp.

18.2.1989

11 tổ chức chính trị độc lập ra tuyên bố hoan nghênh lập trường của Ban chấp hành Trung ương Đảng Công nhân Xã hội Chủ nghĩa. Kiến nghị đàm phán bàn tròn với sự tham gia của Chính phủ, lãnh đạo Đảng Công nhân Xã hội Chủ nghĩa và các tổ chức chính trị dân chủ nhằm xác định các điều kiện để bầu cử ra quốc hội lập hiến.

20-21.2.1989

Hội nghị Uỷ ban Trung ương Đảng Công nhân Xã hội Chủ nghĩa thông qua quan niệm về Hiến pháp mới, trong đó cho biết khi dự thảo các điều khoản hiến pháp phải tính đến sự hình thành hệ thống đa đảng trong tương lai gần.

4.3.1989

Các đại diện của Đảng Công nhân Xã hội Chủ nghĩa đàm phán với đoàn đại biểu của Liên minh Những người Kháng chiến và Chống Phát xít Hungary, Hội Münnich Ferenc, và Đảng Tiểu chủ Độc lập.

5.3.1989

Đoàn đại biểu Đảng Công nhân Xã hội Chủ nghĩa đàm phán với các đại biểu của Hội đồng Toàn quốc Các Tổ chức Thanh niên Hungary, Đảng Nhân dân Hungary, Đảng Dân chủ Xã hội, Diễn đàn Dân chủ Hungary.

6.3.1989

Các đại biểu của Đảng Công nhân Xã hội Chủ nghĩa Hungary và Liên minh Những người Dân chủ Tự do đàm phán tại trụ sở Trung ương Đảng Công nhân Xã hội Chủ nghĩa.

8.3.1989

Tại Quốc hội, các đại biểu Quốc hội đã thông qua quan điểm về Hiến pháp mới, xác định việc thiết lập chức vụ Tổng thống và xoá bỏ Hội đồng Chủ tịch nước.

15.3.1989

Theo lời kêu gọi chung của các tổ chức độc lập, biểu tình lớn, tách khỏi các lễ nghi chính thức [kỉ niệm ngày cách mạng 15-3], đã diễn ra thành công ở Budapest.

Diễn đàn Luật gia Độc lập ra lời kêu gọi các tổ chức độc lập và các đảng, kiến nghị họ tiến hành ngay những cuộc đàm phán với nhau và hình thành lập trường chung về các vấn đề cơ bản của quá trình chuyển đổi dân chủ.

19.3.1989

Hội nghị toàn thể Liên minh Những người Dân chủ Tự do thông qua tuyên bố về thành lập bàn tròn của các tổ chức độc lập. Không đưa ra tuyên bố có nội dung giống tuyên bố của Diễn đàn Luật gia Độc lập, và tham gia vào sáng kiến của Diễn đàn Luật gia Độc lập.

22.3.1989

Tại Khoa Khoa học Nhà nước và Luật Trường đại học ELTE đã hình thành Bàn tròn Đối lập (phe Đối lập). 8 tổ chức (Hội hữu nghị Bajcsy – Zsilinszky, Liên minh Dân chủ Trẻ, Đảng Tiểu chủ Độc lập, Liên minh Dân chủ các tổ chức Công đoàn Độc lập, Diễn đàn Dân chủ Hungary, Đảng Nhân dân Hungary, Đảng Dân chủ Xã hội Hungary và Liên minh Dân chủ Tự do) đã họp thoả thuận theo lời mời của Diễn đàn Luật gia Độc lập, và ra một nghị quyết. Theo đó các tổ chức đối lập, độc lập, thành lập Bàn tròn Đối lập, là các tổ chức nỗ lực tiến đến quyền nhân dân tự quyết, và mong muốn tiếp tục phối hợp các hoạt động chính trị của họ. Các tổ chức này không chia chác những đặc lợi của độc quyền quyền lực, không liên minh với các tổ chức có nỗ lực như vậy. Các tổ chức này chỉ tiếp nhận thêm các thành viên trên cơ sở đồng thuận.

30.3.1989

Cuộc họp của Bàn tròn Đối lập thông qua một tuyên bố gửi cho Ban chấp hành Trung ương Đảng Công nhân Xã hội Chủ nghĩa, trả lời việc những ngày trước Đảng Công nhân Xã hội Chủ nghĩa mời bằng điện thoại năm tổ chức đến họp. Tuyên bố đưa ra điều kiện đàm phán tay đôi giữa phe đối lập và Đảng Công nhân Xã hội Chủ nghĩa, trong đó có tất cả các thành viên của phe Đôi lập tham gia ở một bên. Kiến nghị chương trình nghị sự của phiên đàm phán đầu tiên (đảm bảo cho quá trình dân chủ của việc lập hiến, tạo các điều kiện bầu cử tự do,…) và khẳng định rằng họ chỉ coi những đàm phán gắn với thể chế lập pháp là có ý nghĩa.

Fejti György, Bí thư Ban chấp hành Trung ương Đảng Công nhân Xã hội Chủ nghĩa gửi giấy mời tới 5 thành viên của phe Đối lập. Trong đó – dựa vào các cuộc đàm phán tay đôi đã diễn ra các tuần trước đó – kiến nghị thiết lập một diễn đàn hiệp thương (trù bị) nhiều bên vào ngày 8.4.1989 tại Viện Hàn lâm Khoa học. Các tổ chức Mặt trận Tổ quốc, Liên minh Những người Kháng chiến và Chống Phát xít, Hội Phụ nữ, Hội đồng Toàn quốc các Tổ chức Thanh niên Hungary, Hội Münich Ference, Hội đồng Toàn quốc các Công đoàn, và Mặt trận Tháng Ba Mới cũng được mời. Nhiệm vụ của diễn đàn hiệp thương là tạo cơ sở cho trao đổi ý kiến về các vấn đề mà các tổ chức tham gia cùng xác định, cũng như hình thành lập trường chung; các văn kiện và kiến nghị được thông qua sẽ được gửi tới các cơ quan đại diện của dân và chính quyền.

6.4.1989

Chuyên viên của Ban chấp hành Trung ương Đảng Đảng Công nhân Xã hội Chủ nghĩa, Tóth András phát biểu phê phán thông cáo ngày 30.3 của Bàn tròn Đối lập, nhưng thay mặt nhóm đàm phán của Đảng Công nhân Xã hội Chủ nghĩa vẫn giữ lời mời đã gửi cho các tổ chức chính trị và xã hội.

7.4.1989

Cuộc họp Bàn tròn Đối lập thông qua tuyên bố liên quan đến lời mời họp vào ngày 8.4 của Đảng Công nhân Xã hội Chủ nghĩa. Trong đó các tổ chức đối lập tuyên bố, vì khi chuẩn bị cuộc đàm phán đó người ta đã không để ý đến các kiến nghị của họ, họ thấy không được bảo đảm để thương thảo một cách xứng đáng. Họ tuyên bố thêm rằng Bàn tròn Đối lập đã cử ra một uỷ ban hoạt động trù bị, và mong đợi sự liên lạc của Đảng Công nhân Xã hội Chủ nghĩa qua con đường Diễn đàn Luật gia Độc lập.

8.4.1989

Trong hội đàm do Đảng Công nhân Xã hội Chủ nghĩa loan báo, Kónya Imre của Diễn đàn Luật gia Độc lập đến, chuyển cho đoàn đàm phán Đảng Công nhân Xã hội Chủ nghĩa tuyên bố được thông qua hôm trước của Bàn tròn Đối lập và ra về. Sau đó Bàn tròn Đối lập họp báo giải thích lí do sự vắng mặt của họ.

Các đại biểu của Mặt trận Tổ quốc, Liên minh Những người Kháng chiến và Chống Phát xít, Hội Phụ nữ, Hội Münich Ference, Hội đồng Toàn quốc các Công đoàn có mặt trong cuộc hội đàm, ngoài ra có các đại diện của một nhóm của Đảng Tiểu chủ Độc lập. Những người tham dự tuyên bố tiếp tục mong đợi các tổ chức chính trị có trách nhiệm với số phận của đất nước tham gia vào các cuộc đàm phán chuẩn bị cho diễn đàn hiệp thương.

14.4.1989

Những người tham dự cuộc họp Bàn tròn Đối lập quyết định rằng phải chuẩn bị xong một dự thảo các điều kiện tiên quyết của việc đàm phán sẽ tiến hành với Đảng Công nhân Xã hội Chủ nghĩa cho phiên họp sau.

19.4.1989

Trên cơ sở dự thảo do Tölgyessy Péter chuẩn bị, cuộc họp Bàn tròn Đối lập đề ra những kiến nghị của mình cho các cuộc đàm phán với Đảng Công nhân Xã hội Chủ nghĩa. Văn kiện được thông qua nêu chi tiết các lập trường đàm phán của Bàn tròn Đối lập. Uỷ quyền cho Sólyom László và Tölgyessy Péter tiến hành đàm phán trù bị.

22.4.1989

Các chuyên viên của Bàn tròn Đối lập và Đảng Công nhân Xã hội Chủ nghĩa họp trù bị tại khách sạn Ngoại giao. Phe Đối lập đòi Đảng Công nhân Xã hội Chủ nghĩa tuyên bố cam kết tuân theo những đòi hỏi hiến định và công nhận họ là bên bình đẳng với mình một cách hợp pháp. Đảng Công nhân Xã hội Chủ nghĩa – viện đến các lập trường trước đây của mình – cho rằng điều đó không cần thiết. Bàn tròn Đối lập chủ trương đàm phán hai bên, Đảng Công nhân Xã hội Chủ nghĩa chủ trương đàm phán nhiều bên. Bàn tròn Đối lập nêu mục đích đàm phán là đạt thoả thuận về các quy định pháp lí tạo điều kiện cho chuyển đổi dân chủ, cũng như về thời điểm bầu cử quốc hội; vấn đề lập hiến, việc lập các định chế Tổng thống và Toà án Hiến pháp là nhiệm vụ của Quốc hội sẽ được bầu một cách tự do. Đảng Công nhân Xã hội Chủ nghĩa muốn đàm phán cả về các vấn đề kinh tế, xã hội, và văn hoá (ngoài vấn đề Tổng thống và Toà án Hiến pháp). Các bên đã diễn đạt ý kiến của mình về các vấn đề thể lệ nghị sự của đàm phán thực chất, về tính công khai của các cuộc đàm phán và về các hình thức thông báo cho công luận.

28.4.1989

Trên cơ sở báo cáo của Sólyom László và Tölgyessy Péter, những người tham dự cuộc họp Bàn tròn Đối lập đã thảo luận những kinh nghiệm đàm phán trù bị với Đảng Công nhân Xã hội Chủ nghĩa.

1.5.1989

Các tổ chức của Bàn tròn Đối lập tham gia diễn đàn ra mắt trong khuôn khổ lễ hội 1.5 của các công đoàn độc lập tại nhà hát Jurta ở công viên Népliget.

2.5.1989

Đại diện Bàn tròn Đối lập và Đảng Công nhân Xã hội Chủ nghĩa lại họp trù bị tại Câu lạc bộ Kossuth. Theo lập trường của Bàn tròn Đối lập, đoàn đại biểu của họ là thống nhất, tự xác định các thành viên và số người tham gia của mình, và tuyên bố rằng về điểm này họ không có bất cứ nhượng bộ nào. Tuy nhiên, ngược với lập trường trước đây, họ sẵn sàng đàm phán cả các vấn đề kinh tế, xã hội. Các bên đã thống nhất rằng các hiệp thương chính trị đạt được trong đàm phán phải bao gồm dự thảo các quy định pháp lí và các biện pháp nhà nước để thực hiện chúng. Hai bên đã tiếp tục các cuộc thảo luận về vấn đề thông báo, về các công cụ chính trị để thực hiện các thoả thuận, về trả thù lao cho các chuyên gia và về địa điểm hội đàm.

8.5.1989

Cuộc họp của Ban chấp hành Trung ương Đảng Công nhân Xã hội Chủ nghĩa ra nghị quyết, vẫn đề nghị thiết lập diễn đàn hiệp thương chính trị nhiều bên. Văn kiện không thèm nhắc đến các cuộc đàm phán trù bị đã xảy ra, nhưng với tư cách như kiến nghị của Đảng Công nhân Xã hội Chủ nghĩa đã chứa nhiều thủ tục mà trước đây Bàn tròn Đối lập đã trình bày, cũng như các cuộc thảo luận trù bị đã thống nhất. Theo nghị quyết này, Đảng Công nhân Xã hội Chủ nghĩa “chấp nhận như đối tác đàm phán độc lập tất cả các tổ chức – kể cả các tổ chức thuộc Bàn tròn Đối lập nữa – những tổ chức tuân thủ hiến pháp và cam kết hoạt động theo luật lập hội”.

9.5.1989

Fejti György thay mặt Ban chấp hành Trung ương Đảng Công nhân Xã hội Chủ nghĩa gửi kiến nghị ngày 8.5 của Đảng cho các tổ chức thuộc Bàn tròn Đối lập. Trong bức thư gửi kèm ông cho biết: Ban chấp hành Trung ương lấy làm tiếc ghi nhận rằng việc trù bị ở mức chuyên viên đã bế tắc, vì không đạt đến lập trường chung về vấn đề cơ bản rằng ai và dưới hình thức nào sẽ tham gia vào các cuộc đàm phán thực chất. Chính vì lẽ đó Đảng Công nhân Xã hội Chủ nghĩa lại đề xướng, để cho các cuộc đàm phán “có được đà mới”.

10.5.1989

Bàn tròn Đối lập họp hội nghị đưa ra lập trường đối với kiến nghị thiết lập diễn đàn hiệp thương chính trị của Uỷ ban Trung ương Đảng Công nhân Xã hội Chủ nghĩa. Trong đó họ tuyên bố rằng Đảng Công nhân Xã hội Chủ nghĩa với tuyên bố mới đây của mình đã đơn phương ngừng đàm phán. Vẫn không muốn công nhận Bàn tròn Đối lập như một đối tác đàm phán thống nhất, và dùng mọi công cụ để thúc đẩy Quốc hội thông qua các dự thảo luật, bằng cách đó nhằm tạo ra tình huống đã rồi. Bàn tròn Đối lập đề xuất tiếp tục đàm phán hai bên trong vòng 48 giờ tới.

Bàn tròn Đối lập ủng hộ sáng kiến của Liên minh Dân chủ các tổ chức Công đoàn Độc lập rằng hãy tiến hành đàm phán ở mức Chính phủ về các vấn đề kinh tế của quá trình chuyển đổi dân chủ, đồng thời đề nghị Chính phủ ngừng ngay dự án đầu tư ở Nagymaros. [Hai ngày sau (13.5) Chính phủ đã ngưng dự án này].

11.5.1989

Các chuyên viên đàm phán của Đảng Công nhân Xã hội Chủ nghĩa, trả lời lập trường ngày 10.5 của Bàn tròn Đối lập, trong một tuyên bố họ khẳng định: Đảng Công nhân Xã hội Chủ nghĩa tin rằng quá trình chuyển đổi dân chủ có thể được đảm bảo chỉ bằng con đường đàm phán nhiều bên; cần phải nỗ lực đến một diễn đàn hiệp thương phản ánh đầy đủ nhất những phân nhánh lợi ích và chính trị của xã hội Hungary. Đảng Công nhân Xã hội Chủ nghĩa cho rằng nỗ lực nhằm ép bất cứ tổ chức nào với tư cách là bên đàm phán vào bên nào đó của bàn đàm phán là không chấp nhận được.

15.5.1989

Các tổ chức thuộc Bàn tròn Đối lập giửi thư ngỏ đến Thủ tướng Németh Miklós hoan nghênh quyết định ngày 13.5 của Chính phủ về ngưng dự án Nagymaros.

16.5.1989

Đoàn chủ tịch Hội đồng Công đoàn Toàn quốc tuyên bố chính thức: các công đoàn muốn tham gia hội đàm bàn tròn dân tộc, nhưng không muốn ngồi ở bên quyền lực hay ở bên đối lập. Theo ý kiến họ các cuộc đàm phán phải tạo cơ sở cho các hoạt động lập hiến về kinh tế của chính phủ và các tổ chức đại diện lợi ích nữa.

18.5.1989

Các tổ chức thuộc Bàn tròn Đối lập họp và gửi thư đến hội nghị các giới cải cách của Đảng Công nhân Xã hội Chủ nghĩa sẽ họp ngày 20.5 tại Szeged. Trong thư họ bày tỏ hi vọng cuộc họp sẽ chú ý nghiêm túc đến việc đàm phán giữa Bàn tròn Đối lập và Đảng Công nhân Xã hội Chủ nghĩa.

Bàn tròn Đối lập cũng gửi thư ngỏ đến các Bàn tròn Đối lập địa phương. Kiến nghị họ đề ra những lập trường chung, và cố gắng đàm phán hai bên với các đảng bộ Đảng Công nhân Xã hội Chủ nghĩa địa phương; giữ vững tính thống nhất của họ. Đòi Mặt trận Tổ quốc trả lại các trụ sở của mình; đừng nhận bất cứ khoản tài trợ nào từ chính phủ hay các hội đồng địa phương chừng nào chưa có thoả thuận và luật về vấn đề này.

20.5.1989

Khung dự thảo được thông qua tại hội nghị toàn quốc các giới cải cách của Đảng Công nhân Xã hội Chủ nghĩa ở Szeged kêu gọi các đại diện của phía quyền lực phải chấm dứt chiến thuật dây dưa cho đến nay của họ và bắt tay ngay vào đàm phán thực chất với các đại diện của Bàn tròn Đối lập, và Ban chấp hành Trung ương hãy uỷ nhiệm cho các chính trị gia đáng tin cậy với các cuộc đàm phán, có được lòng tin của xã hội. Nếu Ban chấp hành Trung ương không muốn đưa ra quyết định như vậy, thì Chính phủ hay Quốc hội hãy đàm phán thay mặt phía quyền lực. Trong quá trình đàm phán phải đi đến thống nhất về các luật cốt yếu tạo các điều kiện cho chuyển đổi dân chủ, về thời điểm và trình tự bầu cử, về việc phân chia tài sản của Đảng Công nhân Xã hội Chủ nghĩa, về tạo các điều kiện hoạt động cho các đảng đang được tổ chức. Trong hội nghị họ đề xuất các giới cải cách ở mọi cấp hãy giữ liên lạc với các đại diện địa phương của Bàn tròn Đối lập.

23.5.1989

Các cuộc đàm phán sơ bộ ở mức chuyên viên về các vấn đề quá độ kinh tế giữa chính phủ và Liên minh Dân chủ các Tổ chức Công đoàn Độc lập diễn ra.

24.5.1989

Cuộc họp Bàn tròn Đối lập thông qua tuyên bố rằng các tổ chức tạo thành Bàn tròn Đối lập trước sau như một sẵn sàng đàm phán với những người chủ thực sự của chính quyền – tức là đảng cầm quyền, và chờ đợi bước tiến thúc đẩy đàm phán từ phía lãnh đạo Đảng Công nhân Xã hội Chủ nghĩa, đảng đã đơn phương gây bế tắc cho các cuộc đàm phán. Họ bày tỏ mối lo ngại rằng trong khi dây dưa đàm phán thì Đảng Công nhân Xã hội Chủ nghĩa hay Chính phủ của nó sẽ đệ trình Quốc hội luật chuyển đổi, khởi xướng việc thiết lập đơn phương các luật cốt yếu (luật về đảng phái, luật về Toà án Hiến pháp), cũng như bằng sửa đổi Hiến pháp để đề xuất định chế Tổng thống.

26.5.1989

Phó thủ tướng Medgyessy Péter gửi thư cho mười tổ chức độc lập đề nghị họ đàm phán về các điều kiện khắc phục khủng hoảng kinh tế.

27.5.1989

Các cuộc đàm phán trù bị ở cấp chuyên viên giữa Đảng Công nhân Xã hội Chủ nghĩa và Bàn tròn Đối lập lại được tiếp tục ở Khách sạn Ngoại giao.

29.5.1989

Ban chấp hành Trung ương Đảng Công nhân Xã hội Chủ nghĩa họp thông qua những kiến nghị chuẩn bị các cuộc đàm phán hiệp thương lợi ích. Họ đề nghị hình thức hội đàm bốn bên gồm Đảng Công nhân Xã hội Chủ nghĩa, phe Đối lập, các tổ chức ngoài hai lực lượng này và bên thứ tư là những quan sát viên có quyền đàm phán. Họ kiến nghị tăng tốc đàm phán trù bị để cho các cuộc đàm phán thực chất có thể bắt đầu vào ngày 10.6.

30.5.-2.6.1989

Quốc hội thông qua các đạo luật kinh tế cơ bản, đồng thời sửa đổi luật thành lập các tổ chức, hiệp hội kinh tế, luật xí nghiệp nhà nước, luật hợp tác xã và luật đất đai.

31.5.1989

Bàn tròn Đối lập thảo luận các kiến nghị của Đảng Công nhân Xã hội Chủ nghĩa, và hình thành các lập trường của mình liên quan đến các cuộc đàm phán trù bị tiếp theo. Bàn tròn Đối lập cũng quyết định một uỷ ban chuyên môn về truyền hình. Trong cuộc họp xảy ra tranh luận về chấp thuận lời mời của Phó Thủ tướng Medgyessy Péter.

1.6.1989

Hội đồng Toàn quốc các Tổ chức Công đoàn và Đảng Xã hội Dân chủ hội đàm và thoả thuận rằng các chuyên viên của họ thường xuyên tham vấn lẫn nhau về các vấn đề liên quan đến người lao động.

1-2.6.1989

Bàn tròn Đối lập và Đảng Công nhân Xã hội Chủ nghĩa tiếp tục họp trù bị.

2.6.1989

Tại cuộc thảo luận do Phó Thủ tướng Medgyessy Péter khởi xướng, trong các thành viên của Bàn tròn Đối lập có mặt đại diện của Đảng Xã hội Dân chủ, Đảng Nhân dân, và Hội Hữu nghị Bajcsy-Zsillinky với tư cách quan sát viên. Các thành viên khác của Bàn tròn Đối lập vắng mặt bất chấp lời mời.

Liên minh Thanh niên Dân chủ và Mặt trận Tổ quốc nêu lập trường của mình liên quan đến việc chuẩn bị các cuộc đàm phán. Họ đồng ý để lập một bên thứ ba, đại diện cho các lực lượng xã hội khác nhau, vì thế không thể coi là một khối thống nhất, nhưng họ cho rằng trong quyết định cả ba bên đàm phán mỗi bên chỉ có một phiếu là giải pháp có thể chấp nhận được.

4.6.1989

Trên cơ sở báo cáo của các chuyên viên những người tham dự cuộc họp, Bàn tròn Đối lập thảo luận kinh nghiệm của các cuộc thảo luận trù bị và các lập trường cho đàm phán tiếp theo.

6.6.1989

Các đoàn đại biểu chuyên gia của Bàn tròn Đối lập và Đảng Công nhân Xã hội Chủ nghĩa tiếp tục các cuộc thảo luận trù bị.

7.7.1989

Những người tham gia họp Bàn tròn Đối lập được thông báo về các cuộc đàm phán chuyên gia, đề ra những lập trường của họ về thoả thuận kết thúc giai đoạn trù bị, cũng như các vấn đề của hội nghị toàn thể.

Sau khi thảo luận, Bàn tròn Đối lập với bốn phiếu thuận, bốn phiếu trắng đã kết nạp Đảng Nhân dân Dân chủ Thiên chúa giáo vào hàng ngũ của mình.

8.7.1989

Các chuyên viên đàm phán của Bàn tròn Đối lập và Đảng Công nhân Xã hội Chủ nghĩa đã chuẩn bị xong dự thảo văn bản thoả thuận bắt đầu đàm phán chính trị thực chất.

9.6.1989

Bàn tròn Đối lập thảo luận dự thảo thoả thuận, sau đó các thành viên của các đoàn đại biểu chuyên gia kí văn kiện.

10.6.1989

Tại trụ sở Ban chấp hành Trung ương , các đại diện của ba bên gồm Đảng Công nhân Xã hội Chủ nghĩa, Bàn tròn Đối lập và Bên thứ Ba ký thoả ước về đàm phán ba bên. Thoả ước nhấn mạnh cơ sở quyền lực là nguyên lí dân quyền; được thể hiện thông qua bầu cử tự do không có những ràng buộc trước nào với ý nguyện chung. Sự chuyển giao dân chủ chỉ có thể diễn ra một cách hoà bình, không bạo lực; không tổ chức xã hội độc nhất nào có thể trực tiếp chỉ đạo các lực lượng vũ trang. Đảng Công nhân Xã hội Chủ nghĩa cam kết rằng việc lập pháp không thể đi trước các hiệp thương chính trị.

Trong các cuộc đàm phán hiệp thương chính trị, ba bên đàm phán tham gia vào việc hình thành những hiệp thương chính trị là: Bàn tròn Đối lập, Đảng Công nhân Xã hội Chủ nghĩa, và Bên thứ Ba gồm Hiệp hội Lựa chọn Cánh Tả, Mặt trận Tổ quốc, Liên minh Thanh niên Dân chủ, Liên minh Những người Kháng chiến và Chống Phát xít, Hội Phụ nữ, Hội Münnich Ferenc, và Hội đồng Toàn quốc các Tổ chức Công đoàn.

Các bên đàm phán đưa các nguyên lý và các quy định nhằm thực hiện chuyển đổi chính trị dân chủ cũng như các nhiệm vụ chiến lược để khắc phục khủng hoảng kinh tế – xã hội vào chương trình nghị sự của các cuộc đàm phán hiệp thương chính trị.

Thoả ước xác định thể lệ nghị sự và trình tự công việc của đàm phán hiệp thương chính trị, quy định tính công khai của các cuộc đàm phán.

13.6.1989

Bắt đầu các cuộc đàm phán Bàn tròn Dân tộc tại toà nhà Quốc hội. Phiên họp khai mạc toàn thể do Chủ tịch Quốc hội Szűrös Mátyás chủ trì, các bên đàm phán trình bày tuyên bố ý định: Grósz Károly tổng bí thư Đảng Công nhân Xã hội Chủ nghĩa, Kónya Imre người phát ngôn của Bàn tròn Đối lập, và Kukorelli István người phát ngôn của Bên thứ Ba.

Cuộc họp của Bàn tròn Đối lập ra lời kêu gọi trong đó kiến nghị với những người lao động và những người sử dụng lao động cho nghỉ một phần hay cả ngày làm việc 16.6 là ngày tổ chức tang lễ cho Nagy Imre và các bạn liệt sĩ của ông.

Bàn tròn Đối lập cử đoàn đại biểu của mình tham dự các cuộc đàm phán trù bị cho các cuộc đàm phán Bàn tròn Dân tộc tiếp theo.

15.6.1989

Mark Palmer, đại sứ Hoa Kì tại Budapest thăm Bàn tròn Đối lập, và thông báo về chương trình cuộc viếng thăm Hungary sắp tới của Tổng thống George Bush.

Cuộc họp Bàn tròn Đối lập bắt đầu tranh luận về các đề tài của đàm phán ba bên và về việc thiết lập các uỷ ban công tác phù hợp cho việc đó.

19.6.1989

Cuộc họp Bàn tròn Đối lập tiếp tục hình thành lập trường về cơ cấu, về các chủ đề và về các uỷ ban công tác sẽ được thành lập của các cuộc đàm phán chính trị và kinh tế ba bên, về chuẩn bị cho phiên họp toàn thể ngày 21.6.

20.6.1989

Tranh luận nổ ra trong cuộc họp Bàn tròn Đối lập về luận giải các uỷ ban công tác được nêu trong thoả ước ngày 10.6, về các cấp đàm phán, về sự cần thiết của các vấn đề kinh tế và các uỷ ban. Cuối cùng những người tham gia họp đã thống nhất về các vấn đề liên quan đến việc chuẩn bị các cuộc đàm phán ba bên.

21.6.1989

Ba bên hội đàm ký thoả ước chung về các nhóm đề tài, các cấp đàm phán, các uỷ ban công tác cũng như những quan sát viên của các Hội nghị bàn tròn Dân tộc. Các bên xác định sáu đề tài trong mỗi nhóm của hai nhóm chủ đề đàm phán thực chất. Theo thoả thuận có ba cấp đàm phán: hội nghị toàn thể thường có chức năng tuyên bố, chính trị; cấp trung là các uỷ ban công tác về chính trị, kinh tế và xã hội phù hợp với hai nhóm chủ đề; cấp thứ ba là cấp chuyên viên tương ứng với từng chủ điểm của sáu uỷ ban công tác cho mỗi nhóm chủ đề. Trong phiên họp toàn thể của đàm phán Bàn tròn Dân tộc chủ toạ Szűrös Mátyás giới thiệu nội dung thoả ước. Pozsgay Imre đại diện của Đảng Công nhân Xã hội Chủ nghĩa tuyên bố: kiến nghị Chính phủ không đệ trình lên kì họp Quốc hội bắt đầu vào ngày 27.7 các dự luật mà phe đối lập tranh cãi; về các đạo luật cốt yếu cần phải đạt thoả thuận sơ bộ ở bàn đàm phán. Szabad György, người phát ngôn của Bàn tròn Đối lập và Kukorelli István, đại diện của Bên Thứ Ba tóm lược lại các lập trường của họ về các chủ đề của đàm phán hiệp thương chính trị.

Trong những tuyên bố liên quan đến các nhiệm vụ chiến lược để khắc phục khủng hoảng kinh tế và xã hội, Iványi Pál nhấn mạnh rằng Đảng Công nhân Xã hội Chủ nghĩa coi việc tạo ra nền kinh tế thị trường sở hữu hỗn hợp là mục đích của mình, để làm việc đó cần đến sự thay đổi mô hình kinh tế. Pető Iván nhấn mạnh rằng Bàn tròn Đối lập ban đầu chỉ muốn đàm phán về các điều kiện chính trị của chuyển đổi hoà bình, nhưng chấp nhận sự cần thiết của các cuộc đàm phán kinh tế, bởi vì Bàn tròn Đối lập coi là nghĩa vụ của mình để ngăn cản việc thông qua các đạo luật phù hợp với lợi ích của các nhóm hẹp, quyết định cả đến tương lai sau bàu cử. Lập trường của Bàn tròn Đối lập là các cuộc đàm phán kinh tế có thể kéo dài thì cũng không thể ngăn cản các thoả ước chính trị. Sándor László, phát ngôn viên của Bên Thứ Ba coi việc các vấn đề kinh tế và xã hội phải có vai trò xứng đáng trong các chủ đề đàm phán là có tầm quan trọng nổi bật.

23-24.6.1989

Ban chấp hành Trung ương Đảng Công nhân Xã hội Chủ nghĩa lập ra Chủ tịch đoàn của Đảng và Uỷ ban Thường vụ Chính trị; triệu tập Đại hội Đảng vào ngày 7.10.1989; và quyết định Pozsgay Imre sẽ là ứng viên Tổng thống của Đảng, nếu như Quốc hội chấp nhận định chế Tổng thống.

26.6.1989

Tại cuộc họp đầu tiên cấp trung của Uỷ ban hiệp thương chính trị của Hội nghị bàn tròn Dân tộc, đoàn đại biểu Đảng Công nhân Xã hội Chủ nghĩa yêu cầu hai bên còn lại đồng ý cho trình Quốc hội việc sửa đổi một số điểm trong Bộ luật hình sự. Bên thứ ba chấp nhận kiến nghị. Bàn tròn Đối lập đồng ý thảo luận ở Quốc hội những sửa đổi luật liên quan đến việc trốn lao động gây nguy hiểm cho xã hội và từ chối nghĩa vụ quân sự, sao cho những người bị kết tội không những được miễn thi hành trừng phạt, mà phải được miễn mọi hậu quả luật hình. Phe đối lập cho rằng các chuyên gia cần phải thảo luận về những sửa đổi liên quan đến các hành động phạm tội chống đối nhà nước.

Cuộc họp Bàn tròn Đối lập thảo luận về các vấn đề thành lập các đoàn đại biểu đối lập tham gia vào các uỷ ban công tác của đàm phán ba bên.

27.6. 1989

Tại phiên họp Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội Szűrös Mátyás đọc thư của Thủ tướng Németh Miklós, trong đó cho biết chính phủ rút lại các dự luật mà chủ đề của chúng liên quan đến các cuộc đàm phán ba bên. Pozsgay Imre yêu cầu các đại biểu Quốc hội ủng hộ vì sự thoả thuận chung của dân tộc.

Cuộc họp Quốc hội vì có một đề xuất của đại biểu đã quyết định rằng chính phủ hãy đệ trình dự luật về thiết lập định chế Tổng thống nước cộng hoà ra Quốc hội cho đến đầu tháng mười.

Mark Palmer đại sứ Mỹ tại Budapest tới thăm phe Đối lập lần thứ hai. Trả lời cho các câu hỏi của Đại sứ quán đã gửi trước, các đại diện của các tổ chức Bàn tròn Đối lập thông báo với đại sứ về những phác hoạ kinh tế của họ.

28.6.1989

Các uỷ ban công tác chính trị của Bàn tròn Đối lập được hình thành với 2 đại biểu cho mỗi tổ chức thành viên. Các uỷ ban này chỉ định các đoàn đại biểu, mỗi đoàn gồm 5 đại biểu chính thức và các đại biểu dự bị tham gia các cuộc họp của các uỷ ban chuyên viên (cấp thấp). Sau đó những người tham dự cuộc họp Bàn tròn Đối lập đã thảo luận và thông qua cấu tạo của sáu uỷ ban đàm phán. Bàn tròn Đối lập quyết định rằng, ba vấn đề quyết định và được các tổ chức tranh luận sẽ do cuộc họp của Bàn tròn Đối lập xác định lập trường đại diện, đồng thời khẩn cấp thảo luận các vấn đề này. Ba đề tài này là: định chế Tổng thống, hệ thống bầu cử và thời điểm bầu cử.

29.6.1989

Tại cuộc họp đầu tiên của uỷ ban cấp trung về kinh tế xã hội của Bàn tròn Dân tộc, đã diễn ra các vấn đề mang tính kĩ thuật về số người trong các uỷ ban, số các uỷ ban, lề lối hoạt động, nhu cầu thông tin cần thiết cho đàm phán, tính công khai của các cuộc đàm phán. Các bên thống nhất thành lập sáu uỷ ban công tác về kinh tế và trong vòng hai tuần sẽ bắt đầu các cuộc thảo luận cấp chuyên viên.

Theo lời mời của Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Horn Gyula các đảng trong Bàn tròn Đối lập tham gia buổi tham khảo về chính sách ngoại giao tại Bộ Ngoại Giao.

30.6.1989

Ban công tác I/1 có trách nhiệm về các điều khoản nóng hổi của sửa đổi Hiến pháp, về các vấn đề định chế Tổng thống và Toà án Hiến pháp. Tại cuộc họp đầu tiên của ban công tác I.1 các bên đã thống nhất về các vấn đề về thể lệ trình tự và về nội dung.

Ban công tác I/2 chịu trách nhiệm về quy định pháp lí cho hoạt động của các đảng chính trị. Tại cuộc họp đầu tiên của ban công tác I/2, Bàn tròn Đối lập và Bên thứ ba nêu vấn đề rằng họ coi việc hiểu biết về cân đối tài sản của các tổ chức tham gia đàm phán, cũng như về nêu chi tiết các khoản chi ngân sách nhà nước cho các tổ chức xã hội và chính trị là cần thiết cho đàm phán liên quan đến luật về đảng. Đảng Công nhân Xã hội Chủ nghĩa ủng hộ đòi hỏi này.

Ban công tác I/4 chịu trách nhiệm về luật hình sự và các nguyên tắc sửa đổi luật hình sự. Tại cuộc họp đầu tiên của ban công tác I/4, các bên thống nhất rằng cần phải xét lại các quy tắc pháp lí xử phạt vật chất và thủ tục pháp lí hình sự gắn liền với chuyển đổi chính trị dân chủ.

Tại phiên họp đầu tiên của ban công tác I/5, chịu trách nhiệm về ngôn luận và các vấn đề thông tin, luật thông tin các bên đã thảo luận về chủ đề đàm phán của uỷ ban.

Tại cuộc họp đầu tiên của ban công tác I/6, phụ trách việc tạo ra những đảm bảo pháp lí loại trừ các giải pháp bạo lực, Bàn tròn Đối lập đưa ra đề nghị về các chủ đề đàm phán. Đại diện của Đảng Công nhân Xã hội Chủ nghĩa cho rằng việc làm rõ khái niệm về chuyển đổi chính trị và các giải pháp bạo lực là cần thiết cho các cuộc đàm phán thực chất.

© 2005 talawas