Sau nhiều năm trấn an các lân bang rằng cuộc vươn tới địa vị siêu cường của Trung Quốc là một “sự trỗi dậy hòa bình”, giờ đây Bắc Kinh đủ tự tin vào cơ bắp của mình để lột bỏ chiếc găng tay vướng víu.

Một hệ quả đáng giật mình của việc Bắc Kinh bộc lộ lòng tự tin đang tăng lên là hàng loạt cuộc biểu tình chống Bắc Kinh ở nước láng giềng Việt Nam. Trong một đất nước toàn trị như Việt Nam, những cuộc biểu tình vào giữa tháng 12 nhắm vào đại sứ quán Trung Quốc ở Hà Nội và lãnh sự quán Trung Quốc ở trung tâm thương mại lớn nhất nước, Thành phố Hồ Chí Minh, chắc hẳn đã không thể diễn ra nếu không có sự đồng tình và tổ chức của chính phủ. Những cuộc biểu tình này có nguyên nhân từ việc quân đội Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA) tập trận vào tháng 11, mô phỏng cuộc xâm lăng các hòn đảo trên biển Đông, nhiều đảo trong số đó thuộc chủ quyền của Việt Nam.

Chính phủ Hà Nội càng giận dữ hơn khi biết rằng Bắc Kinh đang trong tiến trình thiết lập một khu hành chính mới gọi là Tam Sa thuộc tỉnh Hải Nam. Khu hành chính này, về lý thuyết, sẽ nắm quyền cai trị các hòn đảo trong quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa trong Thái Bình Dương, nơi các nước Việt Nam, Đài Loan, Philippines, Malaysia, Brunei và Indonesia đều tuyên bố chủ quyền.

Hành động của Trung Quốc là sự quay trở lại với việc khẳng định chủ quyền đầy tính chất gây hấn trong quá khứ sau một thập niên hợp tác với các quốc gia duyên hải trong việc thăm dò trữ lượng dầu khí ở Biển Đông.

Mặc dù quan hệ ngoại giao và kinh tế giữa Trung Quốc và Việt Nam vẫn diễn ra tích cực trong những năm gần đây, giữa hai bên có một lịch sử thù hận lâu dài. Năm 1979 đã diễn ra một cuộc chiến tranh biên giới ngắn ngủi nhưng khốc liệt khi Trung Quốc xâm lược Việt Nam nhưng gặp phải sức kháng cự mạnh mẽ và PLA phải chịu tổn thương nặng nề. Năm 1988, có một trận thủy chiến dữ dội giành quyền sở hữu vài hòn đảo có tên là Johnson’s Reef, kết quả là Trung Quốc thắng. Trong vài ngày qua, giọng điệu lời qua tiếng lại giữa Hà Nội và Bắc Kinh gợi nhớ lại những cuộc đụng độ ngày xưa đó. Tuần trước, khi đề cập tới các cuộc biểu tình chống Trung Quốc tại một cuộc họp báo, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc nói: “Những sự việc xảy ra ở Việt Nam gần đây gây tổn hại mối quan hệ giữa hai nước.”

Cuộc chạm trán với Việt Nam trong bối cảnh lập trường của Bắc Kinh ngày càng quyết đoán chắc chắn sẽ gây ngạc nhiên và lo lắng ở các nước Đông Nam Á, nơi mà mấy năm nay Trung Quốc cố gắng cổ xúy cái thông điệp rằng sự trỗi dậy về sức mạnh kinh tế, chính trị và quân sự của Trung Quốc sẽ không là mối đe dọa cho các lân bang.

Nhưng ngày nay hình như Bắc Kinh cảm thấy không cần vướng víu với sự trấn an trưởng giả đó nữa.

Một khía cạnh khác của cuộc tập trận tháng 11 là việc Bắc Kinh đột ngột rút lại giấy phép cho tàu sân bay Kitty Hawk của Hoa Kỳ cùng đội ngũ thủy thủ đón Lễ Tạ ơn tại cảng Hồng Kông. Những chuyến tàu chiến khác của Mỹ cập cảng Hồng Kông – một địa chỉ quen thuộc của họ từ sau Thế chiến thứ Hai – cũng đã bị hủy bỏ. Hành động này của Bắc Kinh là nhằm trả đũa quyết định của Washington cung cấp hệ thống tên lửa phòng thủ mới nhất cho Đài Loan, một lãnh thổ mà Bắc Kinh cho là của họ và dọa sẽ xâm chiếm.

Bắc Kinh bắt đầu lao vào một cuộc chạy đua tốn kém và quy mô nhằm hiện đại hóa PLA từ đầu thập niên 1990, khi các bài tường thuật trên truyền hình về cuộc Chiến tranh vùng Vịnh lần thứ nhất cho thấy Trung Quốc đã tụt hậu như thế nào so với Mỹ về trình độ công nghệ. Mục tiêu hàng đầu của việc hiện đại hóa quân đội Trung Quốc là làm thất bại khả năng của Washington trong việc hỗ trợ Đài Loan phòng thủ, nhưng sự biểu dương sức mạnh của Bắc Kinh giờ đây có vẻ như đi rất xa ra ngoài mục tiêu đó. Trong lúc thực hiện hiện đại hóa quân đội như vậy, chính phủ Bắc Kinh tỏ ra cẩn thận, tăng cường hợp tác và giảm thiểu đối đầu với Mỹ.

Tuy nhiên sự cố tàu sân bay Kitty Hawk và những cuộc đàm phán thương mại gần đây khi Bắc Kinh bác bỏ, với một thái độ còn mạnh mẽ hơn trước, yêu cầu dai dẳng của Hoa Kỳ đòi phải thả nổi tỷ giá đồng bạc, cho thấy rằng chính sách bợ đỡ chính phủ Hoa Kỳ đã không còn được Bắc Kinh coi là một ưu tiên như trước.

Và Bắc Kinh cũng có thái độ gây hấn tương tự với chính phủ Đức, vì chính phủ này đã tiếp đãi tử tế nhà lãnh đạo của chính phủ lưu vong Tây Tạng, đức Đạt Lai Lạt Ma; họ còn gây hấn cả với Liên hiệp châu Âu (EU) vì EU than phiền cung cách buôn bán của Trung Quốc.

Bước nhảy vọt có tính chất quyết đoán của Trung Quốc bắt đầu lộ rõ từ tháng Giêng năm nay sau khi PLA dùng tên lửa phá hủy một vệ tinh trên quỹ đạo. Sự kiện đó, tiếp theo là việc phóng vệ tinh lên mặt trăng, cho thấy quân đội Trung Quốc không còn cảm thấy mình thua kém bất kỳ ai.


Bản tiếng Việt © 2007 talawas