1.2.2005
HN
Tôi vừa đọc bài trả lời chị Tường Vân của anh Dũng Vũ trên talawas (31.01.2005).
Kết luận khoa học của anh Dũng Vũ sau đây:
"Như tôi đã nói: từ ghép đôi có bổ ngữ trong tiếng Việt bao giờ cũng theo hệ thống: bổ ngữ nằm bên phải từ được bổ nghĩa… Tiếng Hoa ngược lại, bổ ngữ nằm bên trái. Và dĩ nhiên người Hoa chỉ dùng toàn tiếng Hán.
Ðừng để ý đến những khái niệm như Hán-Việt, thuần Việt, ... chi cho rắc rối, cứ nhớ rằng, muốn tạo "từ ghép đôi có bổ ngữ" kiểu Việt, ta theo nguyên tắc "chính trước, phụ sau", tức từ chính đi trước, từ phụ đi sau; bất kể dùng toàn từ Việt, hay nửa Hán nửa Việt, hay toàn Hán."
khiến tôi không thể không nêu một thắc mắc: anh Dũng Vũ có thể đưa ra một định nghĩa về các yếu tố chính và phụ trong các từ “ghép đôi”?
Tôi xin lấy lại các ví dụ của anh Dũng Vũ và đặt chúng vào loạt những từ ghép cùng loại, đồng thời đưa thêm một vài ví dụ nữa:
Đàn gà, đàn việt, đàn lợn…
Đàn ghi-ta, đàn bầu, đàn tam thập lục, đàn nhị…
Quả bóng, quả cam, quả buởi, quả hồng, quả na…
Cây ô, cây táo, cây tre, cây chuối…
Con người, con vật, con thú, con chim, con cá…
Vậy trong những kết hợp nêu trên, từ nào là chính, từ nào là phụ? Và khái niệm “từ ghép đôi có bổ ngữ” cần được hiểu như thế nào?