talawas blog

Chuyên mục:

Mai Thái Lĩnh – Bị chặn lại ở sân bay

11/07/2009 | 2:37 sáng | 22 phản hồi

Tác giả: Mai Thái Lĩnh

Chuyên mục: Chính trị - Xã hội, Pháp luật
Thẻ:

Cách đây không lâu, nhà nghiên cứu và phê bình văn học Nguyễn Hưng Quốc hiện sống tại Úc tuy đã được cấp visa để tham dự Hội nghị “Vai trò của ngôn ngữ và giáo dục đa văn hoá trong việc giáo dục các cộng đồng địa phương trong nền kinh tế toàn cầu” do Đại học Monash ở Úc và Đại học Mở ở Việt Nam đồng tổ chức tại Hà Nội, nhưng ngày 05/4/2009, tại sân bay Nội Bài, ông đã không được nhập cảnh Việt Nam với lí do ”nhà nước Việt Nam không hoan nghênh việc nhập cảnh của anh”.

Hôm qua, 10/7/2009, nhà báo và nhà nghiên cứu độc lập Mai Thái Lĩnh tuy đã được cấp hộ chiếu Việt Nam và visa nhập cảnh Hoa Kỳ và Canada để thăm thân nhân, nhưng ra đến sân bay Tân Sơn Nhất thì bị tịch thu hộ chiếu và không được phép rời khỏi Việt Nam, với lí do “là người chưa được phép xuất cảnh”.

Cả hai đều bị chặn lại ở sân bay, người thì không được vào, người thì không được ra. Mời độc giả đọc bài viết của tác giả Mai Thái Lĩnh sau đây, để tự mình có được nhận định về chính sách quản lí xuất nhập cảnh của nhà nước Việt Nam.

talawas

____________ 

Ngày 10.7.2009 là thời điểm tôi bắt đầu chuyến du hành đi Hoa Kỳ và Canada để thăm thân nhân. Đây là chuyến đi đầu tiên của tôi đến các nước phương Tây và là một chuyến đi có ý nghĩa đặc biệt vì cách đây gần bốn mươi năm, tôi đã từng từ chối một học bổng cao học tại Hoa Kỳ để ở lại tham gia đấu tranh “chống Mỹ”. Chuyến du hành này lại càng có ý nghĩa nhiều hơn sau hơn hai thập niên tôi bị xếp vào hàng ngũ những người bất đồng chính kiến, kể từ khi có vụ “tạp chí Lang Bian bị đình bản sau 3 số”. Rất nhiều người Việt trong và ngoài nước coi đây là một dấu hiệu cởi mở, một điểm mốc mở ra niềm hy vọng.

Vì chuyến bay số BR 392 của hãng hàng không EVA Air của Đài Loan cất cánh vào lúc 12 giờ 55, theo lời khuyên của nhiều người, tôi phải lên đường ra sân bay Tân Sơn Nhất ngay từ 9 giờ sáng. Anh tài xế taxi luôn mồm than phiền về chuyện đường sá và trật tự giao thông, ngày càng trở thành nỗi cơ cực thường ngày của người dân thành phố. Nhiều con đường lớn trong thành phố lúc này đầy rẫy các lô-cốt. Nghe nói đường Cách Mạng Tháng Tám gần như tắc nghẽn vì các lô-cốt, sau khi lô-cốt đã mọc đầy trên các con đường lớn như Võ Thị Sáu và Hai Bà Trưng.

Anh tài xế quyết định tìm lối rẽ vào đường Nam Kỳ Khởi Nghĩa để ra sân bay. May thay, đường này đã thông thoáng so với trước đây độ mươi ngày, vì được “tạm thời giải phóng” nhân mùa thi vào đại học và cao đẳng để tránh nạn kẹt xe. Điều làm tôi ngạc nhiên là con đường nhỏ chạy vào phi trường cũng bắt đầu bị che chắn bởi bức tường làm bằng tôn kẽm màu xanh lục.

Dù sao thì tôi cũng đến nhà ga quốc tế kịp trước giờ hẹn. Lúc này còn khá sớm nên tôi phải ngồi chờ  làm thủ tục. Vào hồi 10 giờ sáng, quầy của hãng EVA bắt đầu làm thủ tục check-in và cân hành lý. Thủ tục rất nhanh chóng, chỉ mất có độ hơn 10 phút. Sau khi cân và gửi hành lý, tôi lấy vé lên máy bay, kể cả vé đi từ Taipei đến Los Angeles. Vì không có ai đưa tiễn nên tôi không lang thang ở vòng ngoài nữa và quyết định bước vào vòng trong.

Kiểm tra xong hành lý xách tay, tôi bước sang cửa kiểm tra hộ chiếu của công an cửa khẩu Tân Sơn Nhất. Sau khi kiểm tra tên tôi trên máy tính, anh công an bịt khẩu trang (chắc là để ngừa cúm?) mời tôi sang phòng của cơ quan công an cửa khẩu để “làm việc”. Cuộc “làm việc” này diễn ra chậm chạp, lề mề theo đúng tác phong cố hữu của ngành công an, và sau đó ông Phó Trưởng đồn cho biết tôi không được phép xuất cảnh.

Khi tôi cho biết ý định sẽ “kiện” lên Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết, công an cửa khẩu thay biên bản ban đầu bằng một biên bản khác, có chữ ký của người quyết định là ông Lê Văn Lữu, Phó trưởng đồn Công an Cửa khẩu Tân Sơn Nhất, ông Tuấn Nguyên Anh, cán bộ tham mưu (người lập biên bản) và bà Vũ Dương Khánh Nhi (đại diện của hãng hàng không EVA, người chứng kiến). Nội dung chủ yếu là:

  • Lập biên bản tạm hoãn xuất cảnh đối với ông Mai Thái Lĩnh,
  • Tạm giữ hộ chiếu Việt Nam số B3037780 mang tên Mai Thái Lĩnh, chuyển Cục Quản lý Xuất Nhập cảnh (số 254 Nguyễn Trãi, Q.1, TP. HCM) và yêu cầu đương sự liên hệ để giải quyết.

Như vậy là họ không cho tôi xuất cảnh với lý do “ông Mai Thái Lĩnh là người chưa được phép xuất cảnh” căn cứ vào “khoản 6, điều 21, Chương IV Nghị định số 136/2007/NĐ-CP ngày 17/08/2007 của Chính phủ nước CHXHCN Việt Nam”. Không những thế, họ tịch thu luôn hộ chiếu (passport) của tôi – trong đó có thị thực nhập cảnh (visa) của hai nước Hoa Kỳ và Canada.

Mãi đến 12 giờ trưa tôi mới lên taxi về nhà một người bạn. Khí hậu Sài Gòn lúc này rất nóng nực, oi bức. Vừa mệt vừa buồn, buồn vì biết chắc những người thân đang mong đợi sẽ kém vui, và càng buồn hơn cho tình hình chung của cả đất nước!

Buổi chiều, tôi xem lại các bản sao giấy tờ và thấy hộ chiếu của tôi do Cục Quản lý Xuất Nhập cảnh ký vào ngày 1.4.2009, ba ngày trước khi vợ chồng anh Bảo Cự lên đường “Mỹ du”, và nếu tôi nhớ không nhầm thì thời điểm tôi nhận được hộ chiếu tại Đà Lạt cũng chỉ sau khi hai người bạn đặt chân đến đất Hoa Kỳ có vài ngày. Như vậy, “người chưa được phép xuất cảnh” lại được cơ quan công an cấp hộ chiếu và sau khi làm xong mọi thủ tục pháp lý lại bị chặn ở sân bay và tịch thu hộ chiếu.

Đúng là nhân quyền theo kiểu Việt Nam!

Tôi không biết nói sao để giải thích cho bạn bè và người thân hiểu, nhất là những người chưa từng trải nghiệm thực tế của nền luật pháp kiểu cao su, thường co giãn tùy ý và tùy hứng của các nhà lãnh đạo.

Đọc kỹ lại “Biên bản tạm hoãn xuất cảnh đối với ông Mai Thái Lĩnh”, tôi thấy có nói đến căn cứ pháp lý:  khoản 6, điều 21, Chương IV tại Nghị định số 136/2007/NĐ-CP ngày 17/08/2007 của Chính phủ nước CHXHCN Việt Nam. Tôi tò mò tìm hiểu điều 21 của nghị định này và thấy nội dung như sau:

         ”Điều 21. Công dân Việt Nam ở trong nước chưa được xuất cảnh nếu thuộc một trong những trường hợp sau đây:

  • 1. Đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc có liên quan đến công tác điều tra tội phạm.
  • 2. Đang có nghĩa vụ chấp hành bản án hình sự.
  • 3. Đang có nghĩa vụ chấp hành bản án dân sự, kinh tế; đang chờ để giải quyết tranh chấp về dân sự, kinh tế.
  • 4. Đang có nghĩa vụ chấp hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính, nghĩa vụ nộp thuế và những nghĩa vụ khác về tài chính trừ trường hợp có đặt tiền, đặt tài sản hoặc có biện pháp bảo đảm khác để thực hiện nghĩa vụ đó.
  • 5. Vì lý do ngăn chặn dịch bệnh nguy hiểm lây lan.
  • 6. Vì lý do bảo vệ an ninh quốc gia và trật tự an toàn xã hội.
  • 7. Có hành vi vi phạm hành chính về xuất nhập cảnh theo quy định của Chính phủ.”

Như vậy, căn cứ vào khoản 6, có thể hiểu nguyên nhân khiến tôi không được xuất cảnh là “vì lý do bảo vệ an ninh quốc gia và trật tự an toàn xã hội”. Xét về mặt trật tự an toàn xã hội, suốt đời tôi chỉ là một nhà giáo, một người nghiên cứu, một người cầm bút, sống mẫu mực, chẳng những không gây rối cho trật tự an tòan xã hội mà còn luôn quan tâm đến việc xây dựng một xã hội thật sự trật tự và an toàn (dĩ nhiên là trật tự, an toàn dành cho mọi người chứ không dành riêng cho một thiểu số tham nhũng, lạm quyền). Vậy chỉ còn lại lý do “bảo vệ an ninh quốc gia”.

Xem xét những việc gần đây, việc làm có ý nghĩa nhất của tôi là ký tên vào một số bản kiến nghị, trong đó có bản “Kiến nghị Bauxite” do giáo sư Nguyễn Huệ Chi, nhà văn Phạm Toàn và giáo sư-tiến sĩ Nguyễn Thế Hùng chủ xướng. Không lẽ việc làm này lại có phương hại đến an ninh quốc gia?

Những kiến nghị mà tôi ký tên trong thời gian gần đây là sự thể hiện trách nhiệm của một người trí thức khi quyền lợi và an ninh của quốc gia, dân tộc bị đe dọa. Nếu những việc làm để bảo vệ quốc gia ấy  được xem như “có phương hại đến an ninh của quốc gia” thì phải đặt câu hỏi: quốc gia ấy là “quốc gia” Việt Nam hay quốc gia nào khác?

Một số bạn bè hỏi tôi có kiện việc này không. Tôi nghĩ đến trường hợp của tiến sĩ luật Cù Huy Hà Vũ, người đang kiện Thủ tướng về việc ký quy hoạch bauxite, người được mệnh danh là “con kiến mà kiện củ khoai”. Tôi cũng chợt nhớ đến trường hợp của một vị ni sư theo đuổi một vụ kiện về đất đai nổi tiếng là dai dẳng nhất ở Lâm Đồng và có thể cũng được xếp nhất nhì trong phạm vi cả nước. Giấy tờ thì được nhiều cấp thẩm quyền coi là đúng, nhưng rồi cũng không ai giải quyết, cố tình kéo dài ngày này sang tháng nọ, như muốn làm cho người đi kiện phải bỏ cuộc vì mệt mỏi.

Nếu muốn kiện, phải có luật pháp công minh và sự tôn trọng luật pháp. Luật pháp như thế, ở nước ta chưa có. Ngoài ra còn phải có cơ quan xử kiện có tính độc lập, có đủ quyền lực và được nhân dân tin tưởng là công bằng, khách quan. Cơ quan ấy hiện nay ở nước ta cũng chưa có.

Vì vậy, tôi đành dừng lại ở việc công bố câu chuyện này, để cho mọi người Việt trong và ngoài nước biết thêm về cái gọi là “quyền tự do đi lại” ở Việt Nam hiện nay.

Bao giờ thì quyền tự do đi lại – một quyền dân sự căn bản của người dân trong một quốc gia văn minh, được thật sự tôn trọng chứ không phải là một thứ ân huệ để ban phát cho người này và tùy tiện cắt bỏ đối với người khác?

Sài Gòn, 10.7.2009

© 2009 Mai Thái Lĩnh

© 2009 talawas blog

Phản hồi

22 phản hồi (bài “Mai Thái Lĩnh – Bị chặn lại ở sân bay”)

  1. Trần Huy Bách nói:

    Bây giờ thì tôi lại tội nghiệp thêm một ông Trần Trọng Hoàng Bách nữa! Bởi vì lúc nào ông cũng muốn dạy người khác, nhưng tiếc là ông đọc chỉ có mấy dòng tôi viết (về cái chuyện tại sao ông Mai Thái Lĩnh lại “chịu” học ở miền Nam dưới chế độ “ngụy” mà ông ta chống) mà không hiểu để viết lung tung vừa mất bình tĩnh lại vừa kẻ cả, giảng dạy mọi thứ dưới biển trên trời. Đã vậy, ông lấy tư cách gì mà bảo là “ông Mai Thái Lĩnh không cần người khác tội nghiệp”? Ông làm cứ như mình là ông Mai Thái Lĩnh không bằng. Ông cũng chẳng biết tôi là ai, mà vội tự cho mình là một kẻ học cao biết rộng! múa bút vẻ mây trên trời!

    Thôi, ông khỏi cần mất thì giờ viết tiếp…

    Dù sao tôi cũng xin cám ơn ông.

  2. Trần Trọng Hoàng Bách nói:

    (tiếp theo)

    Xin hồi âm ông Phùng Nguyễn:

    Tôi không gộp ông vào những người cứ thấy những người cánh tả miền Nam trước kia lên tiếng là đứng ngoài mỉa mai chỉ trích. Ý kiến của ông trong trường hợp cuốn sách… kỳ lạ kia của ông Lữ Phương, tôi thấy là nhiều phần hợp lý. Vấn đề ông nêu ra không phải là quy trách nhiệm “trọn gói” cho ông Lữ Phương. Theo tôi hiểu thì ông muốn thấy ông Lữ Phương ít nhất cũng nên có một động tác xem lại tác phẩm “vang bóng một thời” của mình, đặc biệt vì tác phẩm đó vẫn còn được lưu hành, gần như một tác phẩm chủ chốt trong việc đánh giá nền văn nghệ miền Nam trước 75, tức là tác động (và tác hại) của nó cho việc đối xử với nền văn nghệ miền Nam trước 75 cho đến nay là vẫn còn. Tôi nghĩ đó là yêu cầu chính đáng của ông. Ông Lữ Phương đã có rất nhiều ý kiến có giá trị liên quan đến nhiều vấn đề chính trị văn hoá, từ sau khi ổng bị… thất sủng. Tuy nhiên, chưa thấy ổng lên tiếng gì về vụ cuốn sách nêu trên. Chúng ta hãy chờ xem. Tôi cũng không liệt ông Phùng Nguyễn vào số những người ẩn danh gõ phản hồi trên mạng, vì ông… có tên tuổi quá rồi, còn ẩn đi đâu được nữa!

    Cuối cùng tôi muốn khẳng định: trách nhiệm của ai, liên đới đến đâu, cần phân biệt rõ. Ngay cả phần lớn trong số 3 triệu đảng viên ĐCSVN hiện nay cũng không thể bị coi là thủ phạm cho những chính sách của ĐCSVN được, huống gì là những người cánh tả chống Mỹ trước 75 ở miền Nam!

  3. Trần Trọng Hoàng Bách nói:

    Cực chẳng đã thì tôi mới phải trả lời ông Trần Huy Bách như sau: Ông Mai Thái Lĩnh sinh ra và lớn lên tại miền Nam trước 75, không học ở miền Nam thì ở đâu mới được cơ chứ! Vì sao lại không thể được học hành ở miền Nam và chống lại chính quyền miền Nam ạ? Chính quyền miền Nam không đồng nhất với nền giáo dục tại miền Nam và cũng không đồng nhất với xã hội miền Nam (may cho miền Nam so với miền Bắc là thế đấy!) Theo ông thì được học hành ở đâu là phải ngậm miệng ở đó chắc? Ông Chomsky chống ời ời nhiều chính sách của nhiều chính phủ Mỹ các thời Tổng thống khác nhau, thế ông ấy có bắt buộc phải được đào tạo tại… Liên Xô không ạ? Ông Nguyễn Hộ có được đào tạo cộng sản hơn 1/2 thế kỉ mà cuối cùng vẫn chống chuyên chính vô sản không ạ? Còn chuyện học bổng của Mỹ: xin lỗi, ông Mai Thái Lĩnh không cần đến cái sự “tội nghiệp” của ông Trần Huy Bách đâu nghen. Nếu ông THB có “nằm mơ cũng không thấy” cái học bổng đó thì xin ông xem lại mình có đủ xuất sắc để được cấp học bổng không đã, trước khi nghi ngờ người khác. Ông có biết hết tất cả các loại học bổng mà nước Mỹ cấp trong thời gian đó không? Nước Mỹ thì rộng lắm và có muôn mặt (may cho nước Mỹ so với nước… Việt là thế đấy!). Có một nước Mỹ với tham vọng đế quốc. Có một nước Mỹ phản chiến. Có một nước Mỹ đang cấp học bổng cho con cái giới lãnh đạo VN, nhằm… diễn biến hoà bình ở thế hệ 2, 3. Có một nước Mỹ đang cấp học bổng cho sinh viên VN xuất sắc bất chấp xuất thân… (còn tiếp)

  4. Trần Huy Bách nói:

    Kính ông Trần Trọng Hoàng Bách,

    Tôi nói tội nghiệp cho ông Mai Thái Lĩnh là thực. Vì quí vị (và cả ông Mai Thái Lĩnh nữa) không thấy là ông đáng tội nghiệp đó hay sao. Có gì đâu là “hâm hực”, với “phe này phe kia” cho lắm chuyện.
    Tôi là kẻ hậu sinh, nhưng thắc mắc là hồi đó vì chống Mỹ mà ông Mai Thái Lĩnh từ chối sang Mỹ học cao học, nhưng tại sao ông chống “ngụy quyền miền Nam” mà lại chịu học ở miền Nam đến hết cử nhân và được đi du học nữa. Một việc mà hồi đó ở miền Nam ai cũng nằm mơ?

    Ông Hoàng Bách viết: các ông Mai Thái Lĩnh, Tiêu Dao Bảo Cự, Lữ Phương, Đào Hiếu… cứ như là những anh hùng! Hèn gì có câu “ở Việt Nam cứ ra ngõ là gặp anh hùng”. Vậy mà tiếc thay trong số hàng mấy triệu trí thức ở VN, cũng chỉ có được Lê Thị Công Nhân, Nguyễn Văn Đài, Lê Công Định, Lê Trần Luật, Nguyễn Tiến Trung… Hầu hết đều là những người rất trẻ, và không biết là có phải con cháu của các ông Hoàng Bách cùng các ông mà ông Hoàng Bách gọi là dũng cảm đó không?

    Có ai trí thức và dũng cảm (một chút) như Luật sư Nguyễn Mạnh Tường? Nhưng có lẽ trước khi mất, ông vẫn ân hận là mình trót “dại”, chứ chẳng hề nghĩ là dũng cảm gì.

    Và chẳng phải chờ ông Hoàng Bách xếp loại, tôi luôn tự nhận mình nằm trong loại hèn. Ông nhạc sĩ Tô Hải nổi tiếng (và dũng cảm) còn nhận “tôi là một thằng hèn”, thì chẳng lẽ một người vô danh tiểu tốt như tôi lại dám vỗ ngực nhận mình “dũng cảm”.

    Xin cám ơn ông đã chỉ dạy.

  5. donguyen nói:

    Hãy biến sự ngu dốt của CS thành tấm chắn kiên cố!
    Hãy biến sự quan tâm và luật pháp của quốc tế thành người vệ sĩ khôn ngoan!
    Hãy biến những bất công CS gây nên thành ngọn lửa chiến đấu!
    Và cuối cùng, hãy cầu nguyện và tha thứ cho những kẻ lạc lối!

  6. donguyen nói:

    Anh có thể làm một việc khác, mang cái biên bản đó sao lưu lại và photo làm nhiều bản để lưu trữ. Thứ nhất, gửi đến các lãnh sự quán có mặt ở Việt Nam bằng đường email nhằm phản đối về nhân quyền của chính quyền Việt Nam.

    Những mưu mẹo và lật lọng của chính quyền CS chỉ làm thêm tha hóa xã hội và dân tộc. Đánh giặc tất yếu phải có hy sinh ít nhiều, đó là điều không tránh khỏi.

    Chống lại chính quyền CS có nhiều phương pháp. CS khôn ngoan thì chúng ta phải khôn ngoan hơn, CS cậy quyền, lươn lẹo thì chúng ta tránh đối đầu mà khôn khéo lợi dụng sự quan tâm của quốc tế càng nhiều, sâu, mạnh.

    Tôi nghĩ trong chuyện này, nó vừa là điều buồn nhưng cũng là cơ hội. Đó là ứng xử chính trị cho thấy sự giãy giụa của chế độ trước khi sụp đổ.

  7. Nguyễn Việt Thanh nói:

    Xin thành thật chia buồn với ông Mai Thái Lĩnh.

    Làm con dân VN đành phải chấp nhận mọi chuyện đều có thể xảy ra với mình, ngay cả những điều vô lý nhất.

    Xin lỗi vì trong phản hồi trước đã bất đắc dĩ phải lạc đề về phản hồi của TTHB.

1 2
  • talawas - Lời tạm biệt

    Nói lời chia tay sau 9 năm tồn tại, chúng tôi thiết tha hi vọng vào sự ra đời của những mô hình báo chí và truyền thông mới, thực hiện bởi những người được trang bị những khả năng và phương tiện mà chúng tôi đã không thể có, với cùng một nhiệt thành phấn đấu cho một nền báo chí tự do cho Việt Nam... đọc tiếp >>>

  • Phản hồi mới nhất của độc giả