Congress shall make no law respecting an establishment of religion, or prohibiting the free exercise thereof; or abridging the freedom of speech, or of the press; or the right of the people peaceably to assemble, and to petition the government for a redress of grievances. (Amendment I)

Quốc hội không được ban hành luật về việc thiết lập tôn giáo hay ngăn cấm tự do sinh hoạt tôn giáo; hay giới hạn tự do phát biểu, tự do báo chí; quyền của người dân được tụ họp trong ôn hoà, và quyền đạt đơn lên chính phủ đòi sửa đổi những khiếu kiện. (Tu chính Án số 1)

Vụ việc người Việt ở quận Cam biểu tình phản đối báo Việt Weekly trong mấy tuần qua là sự kiện không xa lạ gì ở Hoa Kỳ nói chung và trong cộng đồng người Mỹ gốc Việt nói riêng vì nó phản ánh quyền tự do phát biểu ý kiến và quyền tự do báo chí được pháp luật bảo vệ.

Nhật báo Người Việt trong số báo Xuân năm ngoái có đăng mấy câu sấm ca ngợi rằng việc lên nắm quyền của Chủ tịch Nguyễn Minh Triết và Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng sẽ mở ra một kỉ nguyên mới cho đất nước. Một số độc giả lên tiếng phản đối, tổ chức biểu tình trước toà soạn khiến ban chủ biên Người Việt đã quyết định thu lại số báo Xuân.

Cách đây bốn tháng, Don Imus là người dẫn chương trình hội thoại nổi tiếng trên hệ thống truyền hình MSNBC, phát hình vào mỗi sáng sớm, đã có lời đùa cợt mang tính khinh miệt một đội bóng rổ của Đại học Rutger mà đa số vận động viên là thiếu nữ da đen. Vụ việc gây phản ứng vì có người cho rằng đó là những lời nói mang tính kì thị giới tính, chủng tộc. Sau những phản đối từ người xem, các cơ sở bảo trợ tài chính cũng rút lại quảng cáo trong chương trình. Dư luận Hoa Kỳ ồn ào bàn về quyền tự do phát biểu ý kiến nên có kẻ bênh, có người phản đối Don Imus. Imus lên tiếng xin lỗi về lời nói đùa của mình. Nhưng sau cùng ban chủ biên của đài MSNBC đã quyết định cho Imus thôi việc.

Năm 1998, nhật báo Thời báo ở San Jose, California trong số báo Xuân Mậu Dần với chủ đề “Việt Nam nhìn từ hai phiá” có bài phỏng vấn Tổng Lãnh sự Việt Nam tại San Francisco là Nguyễn Xuân Phong, đại diện cho quan điểm của Hà Nội, và thẩm phán Phan Quang Tuệ đưa ra quan điểm của người Việt hải ngoại. Tức thì cũng có những phản đối từ độc giả, có những cuộc họp báo trong cộng đồng để cáo buộc tờ báo tuyên truyền, làm lợi cho Việt cộng. Nhiều thân chủ bị áp lực rút lại quảng cáo. Chủ bút tờ báo giữ vững quan điểm thông tin hai chiều của mình trong việc thực hiện những cuộc phỏng vấn. Vì thế đã có những cuộc biểu tình phản đối trước toà soạn, lần đầu con số tham dự cả nghìn, rồi thưa dần xuống còn vài ba chục, với tất cả 86 lần biểu tình trước toà soạn. Sau nhiều tháng sôi động, đến nay nhật báo Thời báo vẫn ra đều đặn như trước với thông tin, bình luận đa chiều.

Qua những vụ phản đối một số cơ sở truyền thông dẫn trên, và vụ Việt Weekly đang diễn ra, có người so sánh sinh hoạt truyền thông ở Hoa Kỳ với Việt Nam và cho rằng ở Mỹ cũng không có tự do báo chí, không có quyền phát biểu ý kiến.

Đó là một nhận xét thiếu hiểu biết hay cố tình bóp méo sự thật.

Trong những vụ việc trên, không hề có ai bị bắt giam vì phát biểu quan điểm hay vì sử dụng quyền tự do báo chí của mình. Mấy tuần qua đã có nhiều cuộc biểu tình trước toà soạn, lúc đông lên đến hơn nghìn người, còn Việt Weekly vẫn ra hàng tuần, bài vở theo đúng ý của ban biên tập là đều phản ánh tự do ở xứ này.

Nhưng một số bài viết ủng hộ Việt Weekly, như của Hồ Văn Xuân Nhi ^[1] và Trịnh Hội ^[2] , thay vì đưa ra quan điểm bênh vực cho quyền tự do báo chí thì lại chỉ trích ban tổ chức biểu tình và những người cựu tù cải tạo H.O. đang sống ở thủ đô của người Việt tị nạn cộng sản. Tờ Việt Weekly còn có những bài cà khịa ông nọ, bà kia trong cộng đồng - cũng như tờ Thời báo trước đây - và lấy nhiều bài từ những mạng thông tin khác mà không xin phép vì thế làm mất đi tính thuyết phục trong việc bênh vực cho quyền tự do báo chí.

Trịnh Hội đã làm việc giúp người tị nạn kẹt bên Philippines là những người không có tiếng nói, không tiền bạc, bị bỏ rơi. Hồ Văn Xuân Nhi từng làm cho văn phòng đại diện dân biểu liên bang nên phải biết rằng những người thất nghiệp, những kẻ không nhà, những người lãnh trợ cấp xã hội và ngay cả những người nhập cư bất hợp pháp vẫn có quyền bày tỏ ý kiến của mình mà không một phóng viên hay nhà bình luận nào, dù không đồng ý với những đòi hỏi, yêu cầu đó, lại nói hay viết ra những lời khinh miệt quan điểm hay thân thế của họ.

Tuần báo Việt Weekly đã hành xử quyền tự do báo chí khi đăng bài của quan chức cộng sản Việt Nam hay phỏng vấn Cựu Thủ tướng Võ Văn Kiệt, Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết cùng bài phỏng vấn những nhân vật bất đồng chính kiến với chính phủ Việt Nam như chủ tịch Đảng Việt Tân Đỗ Hoàng Điềm, nhà đối kháng Nguyễn Thanh Giang. Cho rằng báo này thân cộng, tuyên truyền cho Việt cộng, chống Mỹ, thì đó là ý kiến của từng người đọc và độc giả có quyền nói lên quan điểm của mình.

Nhưng ở Mỹ, ngay cả Đảng Cộng sản Mỹ còn được phép hoạt động, trụ sở đặt tại New York City, được ra báo mà không bị kiểm duyệt, chủ bút không hề bị bắt giam ^[3] .

Trong khi đó ở Việt Nam, những bản án đã dành cho Lê Chí Quang, Phạm Hồng Sơn, Nguyễn Vũ Bình hay linh mục Nguyễn Văn Lý, các luật sư Nguyễn Văn Đài, Lê Thị Công Nhân là bằng chứng của sự thiếu tự do phát biểu ý kiến. Và trong số mấy trăm tờ báo không có tờ nào của tư nhân, nhữn điều đó đã nói lên giới hạn của tự do báo chí.

Ở Hoa Kỳ, Tu chính Án số 1 trong Hiến pháp đảm bảo cho mọi người quyền lên tiếng và truyền đạt những suy nghĩ của mình bằng nhiều cách khác nhau, không bạo động.

© 2007 talawas

---

^[1]http://65.45.193.26:8026/cms/acct/vietweekly/issues/vw5n31/doiThoaiThangThan.html
Sau đó trên Việt Weekly (9.8.2007) tác giả Hồ Văn Xuân Nhi đã có lời xin lỗi những người cựu tù cải tạo H.O.
http://65.45.193.26:8026/cms/acct/vietweekly/issues/vw5n33/ho.html
^[2]http://www.bbc.co.uk/vietnamese/vietnam/story/2007/08/070810_vw_trinh_hoi.shtml
^[3]http://www.cpusa.org/